Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 303

AD VALVAS — 8 FEBRUAR11985

7

Deeltijds studeren: sterke motivatie en efficiënte tijdsplanning vereist Door de invoering van de twee-fasenstructuur zijn de tijden voorbij dat een student eindeloos ingeschreven kan zijn. De beperking van de inschrijvingstermijn tot zes jaar is vooral een probleem voor al diegenen die naast hun studie werken of kinderen grootbrengen. Voor deze studenten, die vroeger gewoon in het dagprogramma konden worden ingepast, bestaat nu de mogelijkheid een deeltijdse opleiding te volgen in de avonduren. Het volgen van een deeltijdstudie is geen gemakkelijke opgave. Dat blijkt als je er met studenten over praat. In dit verhaal komen twee ervan aan het woord. Niet dat de studie zo moeilijk is, maar de combinatie met een baan vergt grote persoonlijke inzet. De studiebelasting is minstens 20 uur per week. Een sterke motivatie is nodig om aan zo'n studie te beginnen én om het vol te houden. Sinds september 1983 bestaan aan de VU deeltijdstudies bij de faculteiten wiskunde en rechten. Dit studiejaar zijn daar politicologie, culturele antropologie, psychologie, wijsbegeerte, geschiedenis en onderwijskunde bijgekomen. (De deeltijdopleiding bij so• ciale geografie wordt volgend jaar a a n de Universiteit van Amsterdam voortgezet). De voorwaarden en de kosten van de deeltijdse opleiding zijn exact hetzelfde als voor de dagopleiding. Deeltijdstudenten, die een half programma lopen en uiteindelijk twee keer zo lang over h u n studie zullen doen, betalen evenveel collegegeld als dagstudenten. De universiteit heeft bij minister Deetman aangekaart dat zij het onjuist vindt, dat ook deze studenten het volle pond moeten betalen. De minister aarzelt echter, uit begrotingsoverwegingen, hier iets aan te doen. De studieprogramma's zijn bij veel faculteiten hetzelfde opgezet. Bij ' d e juridische faculteit bij voorbeeld is het dagprogramma gewoon door tweeën gedeeld. De avondstudenten doen twee jaar over het programma, waar bij de dagstudie één jaar voor staat. Er is echter nog een belangrijke reden om deeltijdstudies te gaan verzorgen. Drs. D. Moesbergen, studiebegeleider bij culturele antropwlogie, windt er geen doekjes om dat een belangrijk uitgangsp u n t voor het aanvragen van een deeltijdstudie het teruglopende studentenaantal is. Het opkrikken van het aantal inschrijvingen is belangrijk voor het behoud van de formatieplaatsen bij de (sub)faculteiten.

mensen zelfs uit Eindhoven en Maastricht. We spraken met Judith Huitema, een tweedejaars deeltijdstudente rechten en Harmke van Rossen, eerstejaars deeltijdstudente culturele antropologie. J u d i t h is 30 jaar en werkt sinds vijf jaar als sekretaresse bij het bureau Studentendecanen a a n de VU. Na de MULO en de Vormingsklas heeft zij verschillende baantjes gehad. Zij was onder andere kaasmeisje in Duitsland en werkte bij het Belgisch Verkeers-

als vervangende kracht in de nachtdienst te werken. Zij heeft h a a r vaste baan opgezegd om meer tijd aan h a a r studie te kunnen besteden. Harmke wil afstuderen in het hoofdvak sociale gerontologie, de leer van de ouderdom. Ze heeft bijzonder veel interesse in het bejaardenwerk, noemt het zelf h a a r „hobby". Ze zag er echter niet zoveel brood in zich te specialiseren in een onbekende wetenschap. Toen ze een tijdje geleden een symposium bijwoonde, werd h a a r duidelijk dat de belangstelling voor gerontologie steeds groter werd. Met het uitzicht op betere mogelijkheden in de toekomst (het percentage ouderen wordt steeds groter), besloot zij zich in h a a r hobby te verdiepen. Een dagopleiding ziet zij niet zo gauw in het verschiet liggen. „In de loop der jaren heb ik mijn leven zo ingericht, dat ik niet van de een op de andere dag met zoveel minder geld kan toekomen. Ik heb een dure flat en dure hobbies. Als ik een dagopleiding zou willen volgen zouden een aantal dingen gereorganiseerd moeten worden. Ik zou bij voorbeeld goedkoper moeten gaan wonen. Op dit moment is zo'n plotselinge omschakeling niet mogelijk, misschien komt het er in de toekomst nog wel eens van." Ook Judith heeft moeite h a a r levensniveau terug te draaien: „Op dit moment verdien ik tweemaal zoveel als een maximale beurs, a a n dat levensniveau ben ik ge-

antropologie heeft drs. Moesbergen regelmatig 's avonds spreekuur, maar ook bij hem loopt het niet storm. De deeltijdstudenten gaan kennelijk zeer zelfstandig te werk. Harmke en Judith hebben wel wat op te merken over het studieprogramma. Harmke ervaart het als een dicht op elkaar gepakt geheel. Tweemaal in de week'krijgen de antropologiestudenten drie u u r college. „Ik vind die colleges wel nuttig, hoewel ik er niet altijd n a a r toe ga," zegt Harmke. „Ik heb het gevoel dat je zo meer bij de studie betrokken raakt. Bovendien wordt tijdens de colleges duidelijk waarop je in je studie moet letten. Ik heb wel enige moeite met het bestuderen van het lesmateriaal. Aanvankelijk had ik het idee dat je meer van de samenhangen en de structuren moest weten. Op mijn eerste tentamen bleek dat het eerder neerkwam op stampwerk, zelfs namen moet je weten. Het is p u u r een kwestie van leren en onthouden. Om dat op een tentamen te reproduceren kost mij wel wat moeite ja." Judith weet ook wel wat knelpunten op te noemen. „Er zijn een paar dingen ih het onderwijs die niet zo goed lopen, bij voorbeeld Wat men wel noemt „het projekt". De bedoeling ervan is dat een groepje studenten gezamenlijk met een juridisch probleem aan het werk gaat. Voor dagstudenten is dat natuurlijk heel leuk, maar voor avondstudenten is dat

Geen eenheid

Dertigers

Als tegen zes u u r 's avonds de plastic- en jutetassen de VU verlaten, haasten de akte-koffertjes zich n a a r binnen. De koffiepunten lopen weer vol. Het publiek bestaat n u voornamelijk uit dertigers. De weinige echt ouderen vallen op. Ze zoeken eikaars gezelschap en vormen h u n eigen groepjes. Iedereen ziet er niet alleen netjes, maar vooral chique en duur gekleed uit. Er is duidelijk meer geld in omloop bij de deeltijdstudenten. Terwijl de meesten toch een erg druk bestaan moeten hebben, ziet men er energiek uit. Eén man komt aanlopen met twee diplomatenkoffertjes, een symbool van het dubbele leven van de deeltijdstudent? Het merendeel van de deeltijdstudenten heeft een baan, sommigen full-time, de meesten part-time. Een klein gedeelte leeft van een uitkering. Uitkeringsgerechtigden mogen wél een deeltijdstudie, maar geen dagopleiding volgen. Sommige deeltijdstudenten komen van heel ver. Bij culturele antropologie (de VU is de enige universiteit die een deeltijdstudie in dit vak aanbiedt) komen de

half zeven kan men er terecht. Maar vooral voor mensen die van ver komen blijft het haasten geblazen. Samenwerking binnen de groep biedt hier een oplossing. Toch komt het er vaak op neer dat men een vrije middag neemt om boeken en syllabi aan te schaffen of om n a a r de bibliotheek te gaan, die 's avonds niet open is. Dit soort organisatorische problemen deden zich bij rechten vorig jaar voor. Studenten zaten in onverwarmde zalen en het was soms onduidelijk waar de colleges werden gehouden. Inmiddels is bij de juridische faculteit een deeltijdcommissie opgericht, waarin studenten overleggen met docenten en mentoren over zowel inhoudelijke als organisatorische problemen. Maar dit is een ad hoe-oplossing. De inspraakmogelijkheden zijn voor deeltijdstudenten niet optimaal geregeld. Formeel hebben deze studenten wel kiesrecht, m a a r er zijn nog geen vertegenwoordigers in de raden. Ook hier speelt tijdsgebrek een rol. Ook de deeltijdstudie culturele antropologie is organisatorisch nog niet wat het wezen moet, maar voor Harmke van Rossen is dat niet zo'n groot probleem. Tot nu toe is ze nog alles aan de weet gekomen, zy het langs omwegen. Zelf wijt ze h a a r milde houding aan het feit dat ze nog maar nauwelijks beseft dat ze met de studie bezig is. Studiebegeleider Moesbergen merkt op dat deeltijdstudenten zich Inderdaad vrij mild opstellen tegenover ongemakken. Zij kampen met dezelfde problemen als dagstudenten, m a a r kunnen ze moeilijker oplossen. „De deeltijdstudenten hebben een sterkere motivatie. Ze krijgen n u eindelijk de mogelijkheid datgene te doen, wat ze al langer in het hoofd hadden en daarvoor zijn ze bereid meer offers te brengen." Speelt tijdgebrek een grote rol? Harmke is erg enthousiast over het studeren en het lukt h a a r vooralsnog goed werk en-studie te combineren, mede omdat ze parttime werkt. Judith komt wel regelmatig in tijdnood: „Eigenlijk heb ik het studeren onderschat. In het begin wilde Ik persé alle tentamens halen. Daarmee zette ik mezelf erg onder druk. Dat doe ik n u bewust niet meer. Ik kies nu voor mijn eigen tempo. Dan doe ik er misschien wat langer over, maar ik vind het ook belangrijk om nog tijd voor mezelf over te houden. Misschien moet ik uiteindelijk n a a r een andere constructie toe en b.v. minder gaan werken en meer studeren."

's Avonds kan het ook druk sijn bij de koffiepunten deeltijdse studenten. (Foto Bram de Hollander) bureau. Tijdens h a a r werk heeft ze ook nog avond-atheneum gevolgd. Nadat Judith in augustus '82 het atheneum-diploma had gehaald, werd het voor h a a r steeds duidelijker dat zij niet tot h a a r zestigste achter de typemachine wilde zitten om andermans brieven uit te typen. „Ik wilde gaan studeren en rechten leek mij een goede keuze met het oog op toekomstige beroepsmogelijkheden," vertelt Judith. „Ik wil wél iets nuttigs doen. Je k u n t voor je plezier kunstgeschiedenis of zo gaan doen, maar dan studeer je voor een uitkering en dat zou Ik geen jaren uithouden. Het lijkt mij leuk n a mijn studie de advocatuur in te gaan of een beleidsfunctie bij de politie te zoeken." Harmke is 26 jaar en werkzaam in de verpleging. Haar vaste dienstverband heeft zij opgegeven om twee weken in de maand

in het VU-hoofdgebouw: dan staan er de veelal oudere

wend. Bovendien lijkt het me eenzijdig alleen maar student te zijn. J e staat toch op een andere manier in de maatschappij als je een baan hebt. Ik wilde destijds ook niet mijn baan opgeven omdat ik helemaal nog niet wist of ik de studie wel leuk vond. In deze tijd zou dat een te groot risico zijn geweest."

Zelfstandig

Het studieprogramma voor deeltijdstudenten is hetzelfde als voor dagstudenten, alleen op een ander tüdstip gegeven. De begeleiding is in handen van de studiecoördinatoren. Mevrouw Joke Schutte vervult deze functie bij rechten. Zij heeft geen speciaal spreekuur voor deeltijdstudenten. Men kan h a a r opbellen voor informatie of een afspraak maken, maar er is weinig belangstelling. Bij culturele

organisatorisch moeilijk in te passen, men heeft gewoon geen tijd." „De achterliggende gedachte van 'het projekt' is de zelfwerkzaamheid van de studenten te bevorderen. Je k u n t je natuurlijk afvragen of dat voor avondstudenten wel nodig is. Verder komen bepaalde voorzieningen niet uit de verf. Voor de eerstejaars zijn bij voorbeeld niet voldoende mentoren beschikbaar. Soms zitten we ook in erg grote werkgroepen omdat er door het beperkt aantal docenten geen plaats en tijd beschikbaar is om dit te spreiden."

Organisatorische problemen

Ook de aanschaf van literatuur en syllabi brengt voor avondstudenten nogal wat moeilijkheden met zich mee. De VU-boekhandel heeft h a a r openingstijden voor avondstudenten aangepast. Tot

De groep avondstudenten vormt geen echte eenheid. Men ziet elkaar alleen tussen de colleges door of belt elkaar op voor informatie. Bij de juridische faculteit wilde men weten of de studenten dit als een gemis ervaren. Uit een onder de deeltijdstudenten gehouden enquête bleek dat 50% vindt dat er voldoende mogelijkheden zijn om contact te leggen. De andere helft vond van niet, maar zei er ook geen behoefte aan te hebben. Hoewel één student opmerkte wel eens met de groep te willen gaan s t a p p e n . . . Uit dezelfde enquête bleek dat 'uitbreiding algemene ontwikkeling' het hoogst scoort als motivatie om met de studie te beginnen. 'Positieverbetering op de arbeidsmarkt' is een goede tweede. Voor Judith Huitema is het vergroten van de kansen op een leuke baan de belangrijkste motivatie geweest. En ondanks de huidige recessie ziet ze de mogelijkheden niet somber in. „Ik zal zeker inventief moeten zijn. Ik ga er maar niet van uit dat ik dan te oud ben. Het hebben van zoveel werkervaring is zeker een pré. En als ik niets kan vinden, kan ik altijd een eigen advocatenkantoor opzetten." Harmke van Rossen vindt het een verschrikkelijk idee te studeren met het vooruitzicht dat je geen werk k u n t vinden. Zij heeft het voordeel dat ze altijd naar h a a r oude beroep terug kan. „Als de studie lukt is dat geweldig, maar als het niet lukt is dat ook niet zo erg." Loes Singels; Carolien Stam

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen