Ad Valvas 1984 - 1985 - pagina 3

3

AD VALVAS — 17 AUGUSTUS 1984

Wetenschappelijk onderwijs op afstand naar (succe (succesvol) Engels voorbeeld

Open Universiteit iin de startblokken Voor een bijstandsmoeder op Vlieland, voor een werkende volwassene die wel wil leren maar niet naar college kan gaan, voor nieuwe groepen in de samenleving die daartoe nu vaak geen kans hebben, komt volgen van wetenschappelijk onderwijs op afstand binnen de mogelijkheden. Althans als het aan de bestuurders en voorlichters van de Open Universiteit ligt. De, nieuwe. Open Universiteit van Nederland gaat in september van start. Ook voor een bijscholing, omscholing, of algemene ontwikkeling kan men er terecht. De Open Universiteit zegt open te staan voor nieuwe groepen in de samenleving en voor nieuwe manieren om kennis over te brengen. De Britse Open University bestaat al 15 jaar en is het grote voorbeeld voor vergelijkbare instellingen in andere landen. Collega Frank Heybroek (Wagenings Hogeschoolblad) reisde naar Milton Keynes, 100 km ten noorden van Londen, en naar Heerlen waar de hoofdkwartieren van respectievelijk de Britse en de Nederlandse Open Universiteit zijn gevestigd. Een relaas over alternatief zijn en toch geaccepteerd door het wetenschappelijk wereldje. Marie die op jongere leeftijd voor het gezin koos, maar later toch wijzer werd en verder wil leren, of Maarten voor wie het in de familie niet gebruikelijk was om te gaan studeren en die ontdekt dat hij best capaciteiten heeft, of voor de schoolverlater die wel precies weet wat hij wil maar die geen hele opleiding wil doen, voor elk van hen is er een kans om aan de nieuwste loot van de Nederlandse instellingen van wetenschappelijk onderwijs een eerste, tweede, of laatste-kans opleiding te doen. De Open Universiteit maakt reclame met zijn vier vrijheidsgraden: er is geen diploma vereist, er IS geen binding aan plaats en tijd waarop gestudeerd moet worden, het studietempo is vrij en het is aan de student om het studieprogramma te bepalen. ,,Straks als de eerste cursussen uitkomen dan zal je de reacties horen," zegt G. van Enckevort die jaren heeft gewerkt in de sfeer van de volwasseneneducatie en ten nauwste is betrokken geweest bij de voorbereidingen van de Open Universiteit, „sommigen zullen zeggen: is dit nu die vernieuwing waar ze zo hoog van opgeven? Anderen of misschien dezelfde mensen zouden als we verder waren gegaan zeggen: is dit nog wel een universiteit." Emancipatorisch en vernieuwend bezig zijn met onderwijs voor groepen die traditioneel minder kans op hoger onderwijs hebben - vrouwen, gehandicapten, mensen uit handarbeidersmilieu - en toch niet zelf gediscrimineerd worden als instelling van hoger onderwijs, dat is het evenwichtsspel dat men bij de nieuwe Nederlandse Open Universiteit beoefent. Met een agressieve publiciteitscampagne is men momenteel bezig mensen te interesseren in te schrijven voor de eerste cursussen die in september beschikbaar komen. Behalve via de media, probeert men ook te werven via organisaties van doelgroepen: artikelen in het blad van de plattelandsvrouwen en in het rondschrijven van de gemeente Vlieland. Reeds 100.000 mensen heb-

Advertentie

Auto- en Motorrijschool

DE KEERKRING U zoekt een goede betrouwbare rijschool, u belt voor inschrijving of informatie, iedere werkdag tussen 12 en 2, 020 - 43 53 83

ben informatie opgevraagd en 5000 hebben zich ingeschreven.

Scepsis Of de nieuwe Open Universiteit wel kan waarmaken wat ze zegt n a te streven, open en vernieuwend op onderwijskundig gebied is nu nog niet te zeggen. Slechts hier en daar hoort men een sceptisch geluid uit de hoek van de andere universiteiten. Voor een deel is die scepsis ingegeven doordat een aantal universiteiten, ook de VU, zelf met deeltijdse opleidingen en avondonderwijs bezig zijn. Ook in Engeland was scepsis troef toen 15 jaar geleden werd begonnen met afstandsonderwijs. Daarom een kijkje bij de Britse Open University, het grote voorbeeld voor die in Nederland. Het Britse zusje werd opgericht in 1969, en is inmiddels een erkend succes: een kapstok waaraan de discussie in Nederland wordt opgehangen. Het was de voormalige Labourleider Harold Wilson die in 1963 met het idee kwam van een „Universiteit van de Ether" een soort super-TELEAC. Het duurde tot 1971 voordat de eerste studenten volgens het idee van het studeren-op-afstand cursussen volgden waarbij de BBC en de Open University nauw samenwerkten. In de gloednieuwe stad Milton Keynes, midden tussen London en Birmingham werd het hoofdkwartier van de OU gebouwd: een indrukwekkende campus zonder studenten waar tegenwoordig 3000 mensen werken aan het maken van cursusmateriaal, dictaten, TV- en radio-programma's, doe-het-zelf laboratoria en de administratie die daar allemaal aan vast zit. Inmiddels is het aantal studenten dat staat ingeschreven rond de 100.000, van wie 65.000 studeren voor het diploma Bachelor of Arts. Dat laatste wil niet zeggen dat geen exacte wetenschappen worden onderwezen. De verhouding Arts-studenten (alfa en gamma-weten-schappen) en studenten in de Sciences (bèta-wetenschappen) is ongeveer fiftyfifty. De meeste studenten zijn tussen de 28 en 35 jaar oud, maar de vele ouderen trekken de gemiddelde leeftijd op tot 35 jaar. Per jaar melden zich 45.000 studenteen aan, van wie maar 20.000 kunnen worden geplaatst. Wie het eerst komt die het eerst maalt is het principe dat onverkort wordt toegepast. Maar van de aanvragers trekken zich heel wat terug voordat de inschrijving plaatsvindt, terwijl daarnar nog eens 30 procent afvalt in de proeftijd van drie maanden tot de definitieve inschrijving. Men studeert traag, maar gestaag: de meeste studenten doen vier tot zes jaar over de zes studieblokken die ze moeten voltooien

voor h u n Bachelor of Art-diploma. Na die zes jaar is 40 procent geslaagd. Maar onder de thuisstudenten zitten nogal wat volhouders: van de eerste lichting (1971) blijkt na 12 jaar 55 procent in het bezit van een diploma. In totaal zijn er n u 63.000 mensen afgestudeerd, van wie een kwart bestaat uit leraren die h u n bevoegdheid op peil hebben gebracht. Een andere categorie die er duidelijk uitspringt zijn de huisvrouwen die 17 procent van de studenten uitmaken. Vanaf het begin heeft de Open University te maken gehad met heel wat scepsis van diverse kanten. Allereerst natuurlijk van Conservatives, omdat het project een uitgesproken Labour-initiatief was. Maar ook van de traditionele universiteiten die soms de OU niet serieus namen (in het begin) en soms als een concurrent zagen. John Greenall, hoofd van de afdeling voorlichting, houdt kantoor in het oude landgoed, dat vroeger het enige bouwwerk in de wijde omgeving was en nu het visitekaartje voor bezoekers. Hij constateert dat de OU zich n a vijftien j a a r bewezen heeft en dat er niet

gelddrempel wel degelijk erkent, ook Les Holloway, de redacteur van het universiteitsblad SESAME: „De bijdrage van 250 pond (1250 gulden) is vooral voor de laagste inkomensgroepen een te zware financiële last." De grote afval van studenten vlak voor de feitelijke inschrijving, het moment waarop er betaald moet gaan worden, wijt hij vooral daaraan, „Dat is inderdaad een tegenslag voor de openheid van de OU." Toch blijkt uit onderzoek dat bij de OU het aandeel van studenten uit een handarbeidersmilieu beduidend hoger is dan bij de andere universiteiten. De laatste jaren is het aantal studenten dat inschrijft voor korte cursussen aanmerkelijk toegenomen. Vele daarvan liggen in de sfeer van de bedrijfskunde en de informatica. Vooral in deze permanente educatie zit de toekomstige groei van de universiteit.

Leeftijd Onlangs verlaagde de OU de toegangsleeftijd van 21 tot 18 jaar. Om twee redenen was dat nog niet eerder gebeurd: enerzijds om geen concurrentie aan te doen

van de middelbare school komt vaak de discipline mist voor een zelfstudie. Dat zal je via voorlichting goed moeten duidelijk maken."

Vrouwen

De Nederlandse Open Universiteit mikt meer dan in Engeland op vrouwen en het emancipatiemotief. Van Enckevoort: „Zij hebben h u n openheid naar de doelgroepen nogal passief geïnterpreteerd. In Nederland is vanaf het begin meer sprake van een actief beleid van voorlichting via doelgroepen-organisaties en sleutelfiguren." Door de gerichte publiciteit gericht op vrouwen is onder degenen die informatie vragen n u 50 procent vrouw. Van Enckevort haast zich te benadrukken dat het desondanks niet de bedoeling is dat de Open Universiteit een vrouwenuniversiteit wordt. „Als het zover is, dan zijn we over een grens heen gegaan. Dan zijn we hoogstwaarschijnlijk in de beeldvorming n a a r buiten toe een tweederangsuniversiteit geworden, of we dat n u willen of niet. Voor dat gettoeffect zijn ze in Engeland heel erg beducht geweest - zelfs te beducht denk ik. Daarom hebben ze daar toch maar weer de faculteiten met de hele poeha van gescheiden disciplines ingesteld, om m a a r vooral het zelfde te zijn als die andere universiteiten." Werken aan permanente educatie is voor de Nederlandse OU een ingebouwde doelstelling. Van Enckevort: „Wij maken geen on-

De villa „Zomerweelde" in Heerlen: hoofdsetel van de Open Universiteit getwijfeld wordt aan het wetenschappelijk niveau van het onderwijs. „Duizend van onze afgestudeerden hebben gesolliciteerd op een post-graduate plaats aan de andere universiteiten. Daarvan zijn 850 geaccepteerd. Bovendien gebruiken de andere universiteiten op grote schaal ons onderwijsmateriaal."

Beperking Is het principe van afstandsonderwijs met erg beperkend gebleken om vaardigheden te ontwikkelen bij de studenten zoals kritische reflectie, discussietechniek, en samenwerking in groepen? J o h n Greenall erkent dat er wat dat betreft een beperking is maar noemt direct al die OU-activiteiten die de onderlinge communicatie tussen studenten en van studenten met de begeleiders moeten bevorderen. De 260 regionale studiecentra, waar 5000 part-time begeleiders de studenten kunnen bijstaan, de practicumweken in de zomer, de zelfhelp-groepen van studenten waarvan de vorming wordt gestimuleerd. Verder is er een studentenbond waarvan je automatisch lid wordt, een krant en een soort Studium-Generale-Forum op de televisie. Vooral in het begin presenteerde men de Open University als een plaats waar de 'working-people' een tweede kans zouden krijgen om hogerop te komen. Een diplomadrempel is er niet- maar-een

aan de andere universiteiten en anderzijds om het image te voorkomen een universiteit voor second-best te zijn: voor hen die aan andere universiteiten niet terecht kunnen, omdat ze h u n einddiploma middelbare school niet hebben gehaald. John Greenall benadrukt dat de jongsten onder de studenten (grofweg jonger dan 25 jaar) het slechter doen dan de ouderen. Een gesetteld leven en goed weten wat je wil, zijn nu eenmaal voorwaarden om de discipline van zelfstudie op te brengen. Die leeftijdsgrens was onlangs in Nederland ook onderwerp van discussie: Het parlement hield vast aan 18 jaar tegen het advies van vrijwel alle instanties uit de onderwijswereld inclusief de minister en de voorbereidingsgroep zelf. De mensen van de Open Universiteit in Heerlen, eveneens gehuisvest in een landgoed (van een voormalige kolenbaron) hebben geen problemen met de 18 jaargrens. Van Enckevort: „Wij ontwikkelen cursussen die afgestemd zijn op de levensomstandigheden, ervaringen en behoeftes van volwassenen, mensen die al enigermate bewezen hebben een zelfstandig bestaan te kunnen leiden. Als er mensen zijn die van de middelbare school komen en zich daarin thuis voelen, waarom niet." Het hoofd van de afdeling onderwijskunde H. van der Linden voegt daaraan toe: „Wij weten ook wel dat iemand die pas

(foto H. v. Di.,k.). derscheid tussen mensen die voor een diploma studeren en zij die losse cursussen doen. Studenten schrijven in per cursus. De motivatie van de studenten is niet in de eerste plaats onze zaak. Wij gaan geen nieren proeven. Wij zeggen wel tegen de studenten: als je die cursussen op een bepaalde manier stapelt dan kun je te zijner tijd een diploma krijgen. Die mogelijkheid hebben wij meer dan de Engelsen omdat wij kortere cursussen hebben van 100 uur."

Vernieuwend I n welke zin is de Open Universiteit vernieuwend? Van Enckevort: „Door de openheid n a a r bepaalde doelgroepen toe die tot nog toe niet aan bod kwamen en in de zin van opzet van de cursussen. Dat laatste niet alleen wat betreft het gebruik van een aantal technische hulpmiddelen zoals computer en video. Die vernieuwing moet zich vooral vertalen m de inhoud van de cursussen en dus in de manier waarop wetenschap wordt bedreven: meer probleemgericht, interdisciplinair, niet alleen omdat het voor onze doelgroep beter te verteren is, maar omdat het voor de wetenschappelijke vooruitgang en het hoger onderwijs in het algemeen beter is. We hopen dat die vernieuwing ook nog eens effect zal hebben binnen andere universiteiten." (UP, Wageningen/ Frank Heijbroek)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen