Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 406

InsteUingen v a n hoger onder­ wijs in Noord­Holland blijven b e l a n g hechten a a n onderling overleg op bestuurlijk niveau. Dit ondanks het feit dat per 1 augustus het provinciaal plat­ form w a a r dit overleg tot nu toe plaatsvond, wordt opgeheven. Tot voor kort w a r e n er in Noord­ Holland ruim veertig scholen voor hoger beroepsonderwijs e n twee universiteiten. Door d e taakverdelingsoperatie binnen het HBO zijn deze scholen gefu­ seerd tot grotere instellingen. In d e regio Amsterdam zullen nu vier scholen komen. In Haarlem e n Alkmaar komt er ieder e e n e n er blijven enkele zelfstandige scholen voor HBO bestaan. Al met al zal het a a n t a l HBO­in­ stellingen in deze provincie ge­ reduceerd zijn tot e e n tiental w a n n e e r het nieuwe schooljaar aanbreekt. Die tien scholen zijn groot. Q u a o m v a n g lijken het universiteiten. Ze h e b b e n bijna alle duizenden leerlingen. Vier j a a r geleden werd e e n platform regionaal overleg ho­ g e r onderwijs (Proho) opgericht. Reden voor die stap w a s d e be­ hoefte die zowel bij d e universi­ ' teiten al d e HBO­scholen om er­ varingen met elkaar uit te wis­ selen e n op e e n concreet niveau te bekijken op welke punten sa­ menwerking mogelijk is. Inmid­ dels zijn enkele samenwer­ kingsprojecten v a n d e grond gekomen. Het Proho w a s een tijdelijk pro­ ject. Het overleg h a d e e n a m b ­ telijke ondersteuning, waardoor het technische gedeelte v a n het onderling contact gemakkelijk gerealiseerd kon worden. Nu, n a vier j a a r h e b b e n d e deelne­ m e n d e instellingen besloten om het Proho­project niet te verlen­ gen.

Praktisch Ter vervanging is echter e e n bestuurlijk overleg opgericht waarin vertegenwoordigers In 1980 d e d e n twee amateurar­ cheologen onderzoek in d e grindgroeve Belvedere bij Maastricht. Zij vonden botresten e n overblijfselen v a n prehistori­ sche werktuigen. De vondsten w a r e n opmerkelijk omdat het d e oudste bewoningsresten w a r e n die tot nu toe in Nederland ge­ v o n d e n zijn. Verdere opgravin­ g e n k w a m e n d a a r n a onder lei­ ding te s t a a n v a n beroeps­ krachten. Daaronder b e v o n d e n zich niet alleen archeologen, m a a r ook bijvoorbeeld d e geo­ loog Vandenberghe. Hij doet niet slechts aanvullend werk voor d e archeologische bevin­ dingen, m a a r k a n uit zijn eigen onderzoek e e n heel verhaal vertellen over d e b a r r e omstan­ digheden w a a r o n d e r mensen e n dieren vele duizenden jaren geleden in ons land leefden. ,,Eigenlijk zijn d e geologen v a n d e Vrije Universiteit e n d e Uni­ versiteit v a n Amsterdam betrok­ k e n g e r a a k t bij het project door­ d a t d e Rijksgeologische dienst niet voldoende tijd h a d om a a n het onderzoek m e e te werken," vertelt Vandenberghe. „Voor mij sloot het werk dat voor dit project g e d a a n moest worden a a n bij a n d e r e onderzoekingen w a a r üc mij m e e bezighoudt." De VU­geoloog heeft zich gespecia­ liseerd in d e studie v a n afzetting in d e grond die stamt uit d e ijs­ tijd. In het Dinkeldal in Twente e n in Brabant deed hij eerder onderzoek. Het periglaciaal onderzoek kreeg e e n grootse opzet doordat subsidie v a n ZWO werd ver­ worven. Op die manier konden zelfs twee mensen promoveren o p het project. Eén v a n d e twee doet dat a a n d e VU. Vanden­ b e r g h e is opgetogen over d e

O v e r l e g o p praktisch n i v e a u wordt o p prijs cgesteld

Nieuw platform vvoor universiteiten en HBO Karin van Lierop als onderwijsresearch, studen­ tenvoorzieningen, automatise­ ring v a n d e bibliotheken e n au­ diovisuele voorzieningen. Noorda: „De universiteiten h e b ­ b e n in e e n a a n t a l gevallen er­ varing met het werken als e e n grote organisatie. Die ervaring k a n m e n overdragen a a n d e nieuwe HBO­instellingen. Ver­ d e r k a n het nuttig zijn om een a a n t a l diensten g e m e e n s c h a p ­ pelijk te bezitten."

Samenwerking tussen universiteit e n HBO k a n nuttig zijn. Foto Bram de Hollander

v a n d e nieuwe HBO­insteUin­ g e n e n d e twee universiteiten zitting hebben. Volgens drs. S. J. Noorda, die n a m e n s het college v a n bestuur v a n d e Vrije Uni­ versiteit zitting heeft in liet be­ stuurlijk overleg, is e e n instel­ ling als het Proho niet meer no­ dig. Noorda: „De HBO­instellin­ g e n zijn nu ook grote instellin­ g e n geworden. Het overleg is

ook voldoende op g a n g ge­ bracht. De instellingen kunnen het nu zelf verder uitbreiden als zij d a a r behoefte a a n hebben." Wat het coUege v a n bestuur v a n d e Vrije Universiteit betreft moet het overleg vooral e e n praktisch karakter hebben. ,,Samenwer­ king heeft vooral zin op het ge­ bied v a n d e infrastructuur," vindt Noorda. Hij noemt zaken

Het w a s d e bedoeUng v a n mi­ nister Deetman v a n onderwijs e n w e t e n s c h a p p e n om vooral ook samenwerking binnen het hoger onderwijs te realiseren als het g a a t om d e organisatie v a n t w e e d e fase opleidingen. O p dat gebied is Noorda minder enthousiast. „Er w a s ooit toege­ zegd dat d e universiteiten e e n t w e e d e fase zouden krijgen. In­ middels is d a a r d a n i g v a n afge­ knabbeld. M a a r als d e HBO­in­ stellingen nu a a n k o m e n met het v e r h a a l dat zij eigenlijk d e be­ roepsopleidingen verzorgen, d a n zeg ik: wat e e n retoriek. Be­ p a a l d e opleidingen horen ge­ woon op d e universiteiten thuis." Even later verzacht hij zijn uitspraken echter w e e r door te zeggen dat ook op dit gebied nodeloze overlappingen voor­ komen moeten worden. De VU heeft d e afgelopen jaren contact gezocht met verschillen­ d e clusters v a n HBO­scholen. Ten eerste zijn er v a n oudsher b a n d e n met d e VLVU. Die zijn

sinds kort uitgebreid met con­ tacten met d e protestants­chris­ telijke cluster in d e regio Am­ sterdam. D a a r n a a s t onder­ houdt d e VU echter ook contac­ ten met d e instellingen voor ho­ ger onderwijs in Zwolle en Kampen. De VU heeft echter g e e n bijzondere voorkeur om alleen met protestgnts­christelij­ ke instellingen s a m e n te wer­ ken. „De protestants­christelijke instellingen h e b b e n contact," zegt Noorda. „We h e b b e n een soort gemeenschappelijke ach­ tergrond, m a a r dat sluit samen­ werking met a n d e r e n absoluut niet uit. Er zijn binnen d e regio Amsterdam ook a n d e r e samen­ werkingsverbanden e n die wor­ d e n absoluut niet minder a a n ­ gemoedigd v a n d e zijde v a n de VU."

Ambitieus Veel samenwerkingsprojecten die reeds b e s t a a n komen niet op d e tafel v a n het nieuwe be­ stuurlijk overleg. Dat is ook niet nodig, want die projecten lopen al. Het nieuwe overleg heeft echter e e n ambitieuze a g e n d a opgesteld. O n d e r w e r p e n als gemeenschappelijk te organise­ ren zaken op het gebied v a n studentenvoorzieningen e n voor het personeel, doorstroming v a n studenten v a n het HBO n a a r het wetenschappelijk on­ derwijs e n het post­doctoraal hoger onderwijs (dit laatste on­ der a n d e r e in v e r b a n d met de t w e e d e fase) s t a a n op d e agen­ da. Noorda neemt deel a a n het overleg, m a a r kijkt er ook af­ standelijk t e g e n a a n . „Zolang het praktisch nut heeft, d o e n wij mee," zegt hij. „Maar als het cdleen m a a r e e n kwestie van gezellig contacten onderhouden wordt d a n moeten w e het be­ taansrecht v a n zo'n bestuurlijk overleg natuurlijk weer eens a a n d e orde stellen. Voorlopig g a a n w e a a n d e slag."

VU­geoloog betrokken bij archeologisch onderzoek in Limburg

De ijstijd is zichtbaar in de grond Vorige week werd in het stadhuis van Maas­ tricht een verslag gepresenteerd van de arche­ ologische opgravingen in de Belvedere­groeve daar ter stede. Over het algemeen zijn gebeurte­ nissen in die hoek van het land te ver weg voor medewerkers van de Vrije Universiteit om er bij betrokken te raken. Op het instituut voor aard­ wetenschappen is een medewerker die in die streek niet vreemd is, dr. Jef Vandenberghe, de ijstijddeskundige van de VU. studiemogelijkheden in het ge­ bied. Door d e interdisciplinaire opzet konden wetenschappers h u n resultaten a a n elkaars uit­ komsten toetsen. Maar voor ge­ ologen gold als bijzonder voor­ d e e l dat er niet veel gebieden zijn w a a r m e n e e n zo duidelijke differentiatie in bodemlagen ziet. Door die uitgebreidheid is e e n gedetailleerde registratie mogelijk. Archeologische vond­ sten zijn er g e d a a n op zes ni­ v e a u s . De oudste resten zijn on­ geveer tweehonderdvijftigdui­ zend j a a r oud. De geologen d o e n a a n relatieve datering v a n d e vondsten, door te kijken in welke l a g e n zij g e v o n d e n vrorden. Verder kijken d e geolo­ gen naar de aard van de laag. Is het sKb in e e n b e p a a l d e l a a g bijvoorbeeld afkomstig v a n d e M a a s of v a n kleinere beken, die uitmonden op d e grote rivier die ook toen al bestond, m a a r e e n iets a n d e r e loop h a d ? Uit d e gegevens die in d e grond w^orden gevonden k a n men uit­

s p r a k e n doen over het kHmaat. ,,Vind je e e n l a a g w a a r i n voort­ d u r e n d e afzetting v a n sedimen­ ten is geweest, terwijl er g e e n begroeiing was, d a n kun je ver­ moeden dat het erg koud w a s , " zegt Vandenberghe. „We kun­ n e n d e bevindingen uit d e grond d a n vergelijken met d e botvondsten. Bij erg koud weer vind je dieren als d e mammoet e n woüiarige neushoorn, al moet je er rekening m e e houden dat zulke dieren zich soms kun­ n e n a a n p a s s e n als het klimaat iets warmer wordt." „Plantenassociaties h e b b e n w e weinig of niet voor deze periode. Doordat d e grond bevroren was, kon er weinig groeien. Je moet b e d e n k e n dat in e e n p e n ­ glaciale periode, zoals wij d e e e u w e n tijdens e n rond d e ijstijd noemen, gemiddelde jaartem­ peraturen voorkomen van hoogstens niJ g r a d e n e n vele g r a d e n onder nul in d e aller­ koudste delen v a n d e periode die d e ijstijd wordt genoemd."

Karin van Lierop Tot nu toe werd a a n g e n o m e n dat g e d u r e n d e d e voorlaatste ijstijd, d e periode w a a r i n ook ongeveer d e helft v a n Neder­ land onder het ijs k w a m te lig­ g e n e e n w a r m e r e periode w a s opgetreden e n dat het d a a r n a weer kouder w a s geworden. Vondsten in Liniburg e n elders doen Vandenberghe e n zijn me­ dewerkers nu vermoeden dat er ook eerder in die periode e e n w a r m e r e tijd is geweest. Een ijs­ tijd is g e e n statisch klimaat v a n constante kou, m a a r kent dus e e n soort golfbewegingen v a n koudere e n w a r m e r e periodes. In d e voorlaatste ijstijd zouden d a n twee w a r m e r e periodes ge­

Dr. J. Vandenberghe Foto Kees Keuch, AVCrt^U

weest zijn. De oude resten van 'bewoning door mensen die ge­ v o n d e n zijn, stammen waar­ schijnlijk uit d e eerste warme periode. De temperaturen kon­ d e n d a n mogelijk oplopen tot hoogten die wij tegenwoordig ook n o r m a a l vinden. Zulke af­ wisselingen in het klimaat wor­ d e n zichtbaar in d e grond. Vorst geeft grillige verschuivingen te zien in d e grondlagen. Doordat d e b o v e n l a a g scheurt als de grond bevroren is ontstaan een soort schichten door d e grondla­ g e n heen. De geologen tekenen zulke grondverschuivingen en n e m e n tijdens het veldwerk bo­ vendien bodenmionsters die la­ ter in e e n laboratorium onder­ zocht worden. De vondsten v a n d e geologen vertellen ons iets over het verle­ d e n v a n ons l a n d e n over zijn ontstaansgeschiedenis. Zijn er verder n o g aanwendingsmoge­ hjkheden? Vandenberghe kijkt wat b e z w a a r d als hij zegt: ,,Nee, het is e e n stukje culturele ken­ nis, net als d e archeologie levert het voor d e rest g e e n econo­ misch a a n w e n d b a r e resultaten op." U

De resvdtctten v a n het onderzoek in de Belvedère­groeve zijn neergelegd in een speciaal nummer v a n d e mededelingen Rijks Geologische Dienst (jaargang 39 no. 1) e n worden tevens uitgegeven als Analecta Praehistorica Leidensia 18 In dit boekwerk heeft dr. J. Vandenberghe twee artikelen geschreven, e e n samen met P. Gemke.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen