Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 298

31 JANUARI 1986 We bevinden ons bij dr. Ouwe­ n e e l (41) in e e n onmiskenbaar conservatief­reUgieus milieu. Tijdens het onderhoud in zijn woning in De Bilt serveert m e ­ vrouw Ouweneel ons e e n voor­ treffelijk kopje koffie b e n e v e n s enkele zandkoekjes. Als van­ zelfsprekend schuift ze bij d e g e ­ sprekstafel a a n en neemt zwij­ g e n d e e n breiwerk ter h a n d . Dr. Ouweneel (hij is reeds eerder gepromoveerd m d e biologie) is docent a a n d e Evangelische Hogeschool te Amersfoort e n valt verder regelmatig te beluis­ teren via d e EO­radio w a n n e e r hij zijn licht laat schijnen over actuele kwesties. ­ Waarom is hij geboeid door de filosofie van Dooyeweerd? ,,Het hangt s a m e n met d e op­ richting in 1976 v a n d e Evange­ lische Hogeschool. Dat gebeur­ d e onder a n d e r e als reactie op d e ontwikkelingen a a n d e VU. Het bijbelgetrouwe karakter is d a a r , n a a r onze smaak, n a d e oorlog drastisch ingeperkt. Be­ grijp m e goed, d a t geldt niet voor d e hele VU. Vooral a a n d e Centrale I nterfaculteit zijn er n o g mensen die in d e geest wer­ k e n die ook heerste bij d e op­ richting v a n d e VU. Mensen als Bos, Troost (emeritus). Klapwijk ­ d a t zijn echte geestverwanten v a n ons. De Evangelische Hogeschool b e g o n aanvankelijk met e e n éénjarige opleiding. Daarin Myerden mensen voorbereid op e e n universitaire studie. We p r o b e e r d e n h e n te w a p e n e n op w a t h e n te w a c h t e n zou staan. Niet door ze uitsluitend met bij­ belteksten te overladen, m a a r ook door v r a g e n a a n te snijden als: w a t is christelijke weten­ schap? We doen dat vanuit d e ­ zelfde visie als A b r a h a m Kuy­ per h a d . Die vond immers d a t er g e e n enkel terrein des levens is w a a r o v e r Christus niet zijn g e ­ z a g laat gelden. Maar w a t bete­ kent d a t voor d e wetenschaps­ beoefening? Dat is per definitie e e n wijsgerige v r a a g . Nu, op die v r a a g heeft eigenlijk alleen Dooyeweerd een radicaal­ christebjk antwoord gegeven." Prof. Herman Dooyeweerd (1894­1977) heeft tijdens zijn h o o g l e r a a r s c h a p a a n d e VU in enkele vuistdikke boeken d e stelling uitgewerkt d a t alle sec­ toren v a n het leven onder Gods soevereiniteit staan. ,,Dat bete­ kent," zegt Ouweneel, ,,dat Dooyeweerd wijsgerig gebro­ k e n heeft met het idee v a n e e n autonomie v a n d e menselijke r e d e ­ d a t is voor mij d e kernge­ dachte." Een v a n d e motto's v a n zijn proefschrift is d a n ook d e eerste regel v a n psalm 144 : 3, d a t in zijn volledigheid luidt: ,,Here, w a t is d e mens, d a t Gij o p h e m let, het mensenkind, dat Gij acht o p h e m slaat." Een oproep tot nederigheid? Ouweneel: ,,Ach, d e filosofie k a n op zich nooit e e n levensdoel v a n e e n christen zijn. Alle filoso­ fie k a n me uiteindelijk gestolen worden, als ik Christus e n d e Schnft m a a r behoud. Füosofie is e e n mooi geschenk, e e n hulp­

E O ­ c o m m e n t a t o r dr. W. J. O u w e n e e l promoveert o p mensbeeld Dooyeweerd

'Uiteindelijk kan filosofie me gestolen worden' Ooit was prof. H. Dooyeweerd a a n de VU een gezaghebbend filosoof. Hij ontwikkelde een cal­ vinistische wijsbegeerte waar elke student a a n de VU verplicht kennis van moest nemen. Maar tijden veranderen en Dooyeweerd raakt in­de vergetelheid. Dat is een teken a a n de wand én onterecht vindt dr. W. J. Ouweneel. Hij promo­ veerde deze week op het mensbeeld van Dooy­ eweerd. „Het hart van de mens is gericht op Gods woord of het is gericht op de afgoden." Een gesprek met een bijbelgetrouw filosoof.

Foto Bram de Hollander

middel. M a a r d e bijbel stelt d e v r a g e n existentieel, vanuit d e concrete mens ­ d a t g a a t veel dieper. Wie is d e mens? De filo­ sofie k a n op zo'n v r a a g wel stui­ ten, m a a r d a a r o p g e e n defini­ tief antwoord geven. Dat ant­ woord k a n in wezen alleen d e bijbel geven. De mens k a n van­ uit zichzelf niet weten wie hij ten diepste is."

Broodje Het b e l a n g v a n Dooyeweerds antropologie ziet Ouweneel in d e kritiek die zij formuleerde op d e humanistische antropologie. Deze werd m d e 20e eeuw n a a r voren gebracht door filosofen als Arnold Gehlen, Scheler e n Plessner die op hun beurt voort­

Houd uw reakties kort. Over bijdragen langer dan 300 woorden is kontakt met de redaktie nodig. De redaktie kan bijdragen bekorten.

Prof. Bianchi Prof. H. Bianchi, criminoloog a a n d e V.U., heeft g e m e e n d e e n uitspraak te moeten doen in d e kwestie rond d e drie geschorste studenten. Ondanks dat „hij zich niet heeft verdiept in d e d e ­ tails v a n d e V.U.­kwestie", zoals

M

het artikel meldde. „Conflicto­ plossing," zo luidt zijn credo: volgens hem moeten klaagsters e n d e drie studenten m a a r eens om d e tafel g a a n zitten om zo het conflict op te lossen. Waarbij prof. Bianchi dus voUedig voor­ bijloopt a a n aUe feiten. De g e ­ schorste studenten m e n e n im­ mers d a t er h e l e m a a l g e e n

borduurden o p het werk v a n Marx, Freud, Darwin e n Nietz­ sche. Ouweneel wü deze denkers niet automatisch als bad guys b e ­ stempelen. ,,Ze h e b b e n stuk voor stuk ontegenzeglijk hun verdiensten g e h a d . Maar ze zijn ook allen behept met het Ver­ lichtingsdenken, w a a r i n G o d buiten d e horizon v a n d e mens wordt geplaatst. De geniale din­ g e n die ze ontdekten, w e r d e n in e e n humanistische context g e ­ formuleerd. Laat ik het zo zeg­ gen: het beleg w a s goed, m a a r het werd m e e n verkeerd brood­ j e gepresenteerd." „Rondom 1900 zijn talloze ze­ k e r h e d e n in d e westerse weten­ schappen omvergekegeld. Voeg daarbij d e Eerste Wereld­ s p r a k e is v a n e e n conflict. N a a r h u n zeggen is er sprake v a n stu­ dentikoos g e d r a g e n d a a r m e e is d e kous af. Dat lijkt m e a l moeilijk praten worden. Veel erger is d a t er g e e n sprake is v a n gelijke machtsverhoudingen. Klaag­ sters zijn bedreigd met fysiek geweld en op diverse manieren gemtimideerd. Gelijke verhou­ dingen lijken m e e e n h a r d e r a n d v o o r w a a r d e vóór g e p r a a t k a n worden over ,,samen e e n conflict oplossen". En d a t er „ g e e n afdoende bewijs is gele­ verd", zoals Bianchi stelt, is al­ leen d d n w a a r als d e „ e n g e " bewijsvoering, zoals die in het

Wim Crezee oorlog e n d e Russische revolutie e n d e verwarring w a s compleet. De mens w a s zichzelf tot pro­ bleem geworden. De v r a a g 'Wie is d e mens?' w a s niet langer e e n studeerkamerprobleem, zoals bij Hegel, m a a r e e n b r a n d e n d e existentiële noodkreet. In d e 19e e e u w raakte d e mens God kwijt e n in d e 20e e e u w k w a m vervol­ g e n s d e mens in e e n geweldig vacuum terecht. I n die situatie ontstond in d e jaren twintig d e fiosofische antropologie. Hei­ d e g g e r publiceerde m 1926 Sein und Zeit, Plessner publiceerde in 1928 Die Stufen des Organi­ schen und der Mensch, e n ­ zeer frappant ­ m diezelfde tijd k w a m Dooyeweerd tot zijn ver­ handelingen over d e religieuze b e p a a l d h e i d v a n d e menselijke rede." Ook veel humanistische filoso­ fen zijn, volgens Ouweneel, h e ­ d e n ten d a g e tot d e conclusie gekomen d a t w e t e n s c h a p niet gestuvird wordt door rationele argxmienten. Een vertrouwde basis is d a a r m e e weggevallen e n e e n twijfel over het w a a r ­ heidskarakter v a n d e weten­ s c h a p domineert. ,,Maar tegelij­ kertijd is d e macht v a n d e w e ­ t e n s c h a p enorm toegenomen. Deskundigen uit diverse disci­ plines b e h e e r s e n het g a n s e le­ ven: v a n therapeut tot techno­ loog." Het antwoord d a t Ouweneel voor d e problemen v a n mens e n w e t e n s c h a p a a n b e v e e l t is ­ het zal g e e n verbazing wekken ­ terug n a a r d e Schrift e n m a s s a ­ le bekering ­ D e bijbel als alpha en om ega van de filosofie. Is dat niet een beetje saai? „Hoezo saai? Oudbakken of zo? Sommige m e n s e n zien d e bijbel als e e n historisch boek d a t in deze tijd hooguit enige inspira­ tie k a n geven. I k begrijp zo'n standpimt wel. Per slot v a n re­ kening leert precies d e bijbel dat het hart v a n d e mens sinds d e zondeval toegesloten is voor het licht v a n Gods woord. Het begrijpen v a n d e betekenis v a n d e bijbel is niet e e n kwestie v a n IQ, m a a r v a n licht in je hart. Dat vond ook Dooyeweerd. Het ver­ stand is e e n functie v a n het reli­ gieuze hart, stelde hij. Het hart is gericht op Gods woord of het is gericht op d e afgoden. D a a r is g e e n w e g tussen." ­ Welke afgoden zijn m om en­ teel zoal te onderkennen? Ouweneel m a a k t e e n g e b a a r alsof e e n complete opsomming e e n tijdrovende a a n g e l e g e n ­ heid zou zijn. Maar om e e n in­ strafrecht gebruikelijk is, tot s t a n d a a r d n o r m wordt verhe­ ven. Dat er a n d e r e vormen v a n recht zijn met a n d e r e normen voor bewijsvoering is prof. Bianchi blijkbaar e v e n o n t g a a n . D a a r vinden we trouwens het College v a n Geschülen a a n onze zijde w a a r ze stelt dat d e drie studen­ ten ,,terecht v a n w a n g e d r a g zijn beschuldigd". Laat ik tot slot d e hoop uitspreken dat iedereen zich eerst e e n s in d e kwestie verdiept voor hij of zij e e n oor­ deel velt.

Eric Sol, lid actievoerend comitee

druk te geven: ,,De overschat­ ting v a n d e w e t e n s c h a p . Weten­ s c h a p p e r s zijn veelal d e hoge­ priesters v a n onze samenleving geworden. Voorts het m a t e n a ­ lisme d a t ook ontzettend door­ werkt n a a r christenen; een t w e e d e huis e n e e n auto is vaak hun belangrijkste interesse. En natuurlijk d e televisie. Die heeft e e n gigantische passiviteit in de h a n d gewerkt." Een gevolg hiervan is volgens Ouweneel dat er sprake is v a n e e n „ver­ eenzaming v a n d e m e n s in dit g r a u w e bestaan". De mens heeft er zijns inziens n o g nooit zo slecht voorgestaan als mo­ menteel.

Stoker ­ In het proefschrift kom t uitge­ breid de kritiek van de Zuidafri­ kaan prof Stoker op Dooye­ weerd aan de orde. Over het feit dat Stoker een uitgesproken apartheidsfilosoof is, wordt vreemd genoeg niet gerept. „Dat wist ik niet. Best mogelijk." Volgens Ouweneel is het verde­ digen v a n het apariheidsys­ teem op grond v a n reformatori­ sche wijsbegeerte „grote flau­ wekul". Gezien d e opzet v a n het proefschrift heeft hij het niet no­ dig gevonden op deze kwestie n a d e r in te g a a n . Het betitelen v a n reformatorisch wijsgeren als conservatief vindt Ouweneel terecht als het gaat om d e trouw a a n d e bijbel M a a r voor het o v e n g e verwerpt hij ,,vals conservatisme", zoals discriminatie v a n homoseksue­ len w e g e n s hun geaardheid „Maar," voegt hij d a a r direct a a n toe, ,,ik k a n homoseksuelen wel veroordelen om h u n levens­ wandel." _ ? „ O p grond v a n d e bijbel zeg ik elke seksuele o m g a n g buiten het huwelijk is ongeoorloofd D a a r kunt u uw eigen conclusies uit trekken. Overigens: w e heb­ b e n allemaal e e n zondige aard In elk mens schuilt e e n beest Stel je voor d a t w e volgens onze diepste a a r d zouden leven?! We h e b b e n gelukkig allemaal een vernis v a n beschaving." De breipennen v a n mevrouw Ouweneel tikken vredig voort

COLOFON Redactie­adres De Boelelaan 1105 ol postbus 7161, 1007 MC Amsterdam Tel 020­(5484330, b g g 6930/4325/4397 Redactiekamers OD­01 e n OD 09 hoofdgebouw VU Redactie Jan v a n der Veen (hoofdredac teur) Karm v a n Lierop, Wim Crezee Ma n a n n e Creutzberg (redactie­assistente) Johan d e Koning Medewerkers Aart Bouwmeester Koos Neuvel, Carohen Stam, Loes Singels Rei n a P a s m a e n (met r e d ) b u r e a u Pers en Voorlichting Fotografen. Peter Wolters, Kees Keuch Michel Claus (allen Audiovisueel Cen trum VU), Bram d e Hollander Tekenaar Tom v a n Dun Ontwerp lay­out Frans Rodermans Universitaire Pers Ad Valvas werkt mei a n d e r e umversiteits­ e n hogeschoolbla d e n s a m e n m d e , Universitaire Pers Coordinatieadres idem als redactiea dres Beleidsraad dr O Scholten (voorzitter) mevr N Bloem, dr M A I Eijkman drs C J M v a n Gerven, G H d e long J den O u d e n R Batelaan, mevr K Ratering Amtz Secretariaat Beleidsraad mr B Meul m a n , kamer 2D­07, hoofdgebouw VU Tel (548)3601 Advertenties o p g a v e bi] Bureau Van Vliet b V , postbus 20, 2040 AA Zandvoort Tel 02507­14745 (Behalve „Adjes ) Adjes max 30 woorden kosten ƒ 7 50 a contant, aUeen voor VU-personeel en slu d e n t e n O p g a v e voor m a a n d a g 10 00 t b v plaatsmg nr diezelfde week Produktie Randstad Handelsdrukkenj BV (Perscombinatie), Stationsweg 38 1431 EG Aalsmeer tel 02977-25141 Toezending per j a a r g a n g ƒ 17,- Guobil j e t / b e t a a l k a a r t (post of bank) onder ver melding „Abon Ad Valvas 33e jrg zen d e n a a n Vri)e Universiteit, Bureau Pers e n Voorlichting Hfdgeb k ID-02, Postbus 7161, J 007 MC A'dam Voor klachter tel 5482671 Int Standaard Sene Nummer 0166 0098

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen