Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 303

CULTUUR g

§

e

Festival in PH'31: theater als pamflet

In d e m a r g e v a n het toneelbe­ stel ontwikkelt zich d e laatste j a r e n e e n nieuw soort theater, d a t a a n maatschappelijke groe­ peringen g e b o n d e n is. ,,De be­ doeling is dat d e mensen iets duidelijk wordt gemaakt. Een pamfletje, dat lezen ze niet", verwoordt Chn sta Kompas v a n d e toneelgroep Kun st n aar Kracht e e n mogelijke drijfveer achter deze vorm v a n kunstbe­ drijven. „Ik gebruik mijn vak om n a a r voren te brengen wat mij d w a r s zit", luidt d e variant v a n d e Antilliaanse acteur/regis­ seur Ricardo An asagasti hier­ op. Beiden, A n a s a g a s t i en Kunst n a a r Kracht, treden op tij­ d e n s het festival Theater in Be­ weging,daX v a n 17 tot en met 20 februari in PH'31 wordt gehou­ den. Het festival geldt als ope­ ning v a n d e theaterzaal in d e studentensociëteit, w a a r het ACC e e n belangrijke motor achter is, e n beslaat e e n zestal voorstellingen. ,,Ik b e n eigenlijk a­politiek", vertelt Ricardo A n a s a g a s t i in het drukke café v a n theater De Balie. ,,Ik hou niet v a n politici, b e n tegen geweld e n kernwa­ pens. Ik wü n a a r voren brengen dat mensen elkaar moeten res­ pecteren, met elkaar moeten le­ ven zonder elkaar in d e h a r e n te vliegen." In De Balie is onlangs zijn produktie Men s ik heb je lief... in première g e g a a n . Daarin wordt nogal wat opge­ rakeld: man/vrouw­verhoudin­ gen, ouder/kind­verhoudingen, militarisme e n kernwapens. In een dichterlijke dialoog, muzi­ k a a l ondersteund door d e zan­ ger/gitarist En rice Casa n ova, komt e e n ogenschijnlijk zelfvol­ d a n e m a n a a n het woord, die door zijn Alter Ego a a n het w a n ­ kelen wordt gebracht. Volgens hemzelf is d e kernzin v a n d e monoloog: ,,Mijn h a n d tastte in het geslachtelijkste v a n d e a a r ­ de." In b a r ­ b o d e g a Keyzer is het e v e n e e n s onrustig w a n n e e r wij d a a r kort voor achten, kort voor d e a a n v a n g v a n het concert in het b e l e n d e n d e Concertge­ bouw, binnentreden voor e e n gesprek met drie leden v a n d e theatergroep Kunst naar Kracht. Met Pieter Hilhorst is te­ lefonisch afgesproken dat d e le­ den zich h e r k e n b a a r zouden maken door het d r a g e n v a n e e n anjer. Het rode sierloof is niet te zien w a n n e e r wij twee m e n s e n zien die ormiiskenbaar leden v a n d e straattheatergroep zijn. „Dit is e e n anjer v a n d e a r m o e ­ de", wijst Pieter Hilhorst o p d e jas v a n Christa Kompas, w a a r ­ op e e n stukje vuilniszak te zien is dat tot e e n rozet is g e d r a a i d . En dat sluit goed a a n bij é é n v a n d e stukken die zij in PH'31 g a a n spelen: Nieuwe Armoede. De rust is inmiddels n e e r g e ­ daald e n Erik de Rijke heeft zich bij ons gevoegd, w a n n e e r wij a a n een gesprek kurmen begin­ nen. „Het is b e g o n n e n bij d e ASVA, vorig jaar, bij d e eerste bezetting v a n d e Oudemanhuis­ poort", begint Pieter Hilhorst, die zich als s p r a a k z a a m s t e v a n het drietal zal ontpoppen. „En Kees Neefjes zat in d e ASVA en wüde toen toneel doen, h a d al e e n s vaker in groepjes gezeten, m a a r h a d g e e n mensen. En toen zijn wij d a a r bijgekomen." Christa Kompas: „Dat valt me e e n beet­ je tegen v a n je . . . " Pieter Hil­

Ad de Ruyter Aart Bouwmeester horst; ,,Je, w e h a d d e n e e n fan­ tastisch v e r h a a l . . . " De hilari­ teit doet het gesprek enige tijd stokken, w a a r n a Pieter HUhorst met e e n a n d e r e versie komt: ,,Het is dus eigenlijk zo. Kees, die h a d nog g e e n mensen. Hij k w a m ons tegen, omdat w e met z'n allen L n d e tram gesnapt w^erden, w e reden zwart. Dat w a s e e n grote show en zo leer­ d e n wij elkaar kennen. Ik weet n o g wel dat Kees zei, zo'n stuk theater, dat moeten w e nog­ m a a l s brengen." Sindsdien is Kunst n a a r Kracht te vinden ge­ weest op diverse acties en in diverse straten, om als zestal, allen studenten politicologie a a n d e Universiteit v a n Amster­ d a m , het enige resterende poli­ tieke toneel vorm te geven. „Tenminste, dat zegt Kees", ver­ zekert Pieter Hilhorst over dat enige.

De vorm Ricardo A n a s a g a s t i genoot d a a r e n t e g e n e e n g e d e g e n op­ leiding. Hij verliet o p negenjari­ g e leeftijd C u r a s a o om a a n e e n internationale school in d e Ver­ enigde Staten zijn school af te m a k e n . Hij kreeg in New York e e n vakopleiding op het gebied v a n d a n s e n d r a m a . In 1976 k w a m hij als d a n s e r n a a r Ne­ derland. Hier wijdde hij zich vooral a a n het lesgeven a a n zeer uiteenlopende groepen e n instituten. In 1977 speelt hij in e e n grote theaterproductie. Te­ rug n aar Soweto, over d e apart­ heid in Zuid Afrika. Hij herinnert zich nu vooral d e verhitte dis­ cussie achteraf. Een uit­de­ h a n d lopend gesprek wist hij n o g te r e d d e n met d e woorden v a n e e n Nederlandse onderwij­ zer: „Er zijn m e n s e n e n e r zijn

Ricardo A n a s a g a s t i

Het straattheater Kunst n a a r Kracht potloden e n die moet je weten te onderscheiden." Bij toneelgroep Centnmi speelt hij d e blinde ne­ g e r in De Kamer v a n Pinter e n bij Theater in Een les van de Alloés in 1982. Terwijl Ricardo A n a s a g a s t i op e e n professionele, verfijnde m a ­ nier zijn produkties in elkaar zet, g a a t Kunst n a a r Kracht veel groffer te werk: „Je kunt niet subtiel zijn in het straattheater", vindt Erik d e Rijke. Het komt v a a k voor dat d e groep d e e n e d a g e e n verzoek krijgt voor hun ondersteuning v a n e e n actie, d e volgende d a g het stuk geschre­ ven is e n d e d a g d a a r n a , n a enkele korte repetitietjes, d e op­ voering alweer e e n feit is. „We h e b b e n tot nu toe erg v a a k snel moeten werken. Daardoor lij­ ken onze stukken gemakkelijk in elkaar te steken", vervolgt Erik d e Rijke. „ M a a r wij kijken echt wel voor wie wij spelen. Toen Tegengas ons b e n a d e r d e , h e b ­ b e n w e het er echt over g e h a d of wij voor him wilden spelen." Het optreden voor d e z e Gro­ ningse actiegroep heeft d e thea­ tergroep enige landelijke b e ­ kendheid g e g e v e n . Zij propa­

Foto Bram d e Hollander

g e e r d e n in hun stuk het kante­ len v a n d e gasmeter, w a a r d o o r d e afnemer v a n 's lands brand­ stof zelf kon b e p a l e n hoeveel hij voor dat g a s zou betalen. Het links­informatieve ochtendblad v a n Nederland b e s t e e d d e d a a r in h a a r ludieke rubriek a a n ­ dacht a a n . Kunst n a a r kracht krijgt in zo'n g e v a l d e informatie v a n d e actiegroep. Tegengas, e n g a a t a a n het werk om d a a r w a t v a n te maken: ,,Het is d e verbeelding v a n d e informatie die wordt gegeven, wat wij spe­ len", zegt Erik d e Rijke.

De zaal In het traditionele theater is poli­ tiek theater op dit moment niet mogelijk, vindt Pieter Hilhorst: „Ik denk wel d a t het zou kun­ nen, m a a r het is opvallend te zien dat in d e afgelopen jaren d e grotere politieke theater­ groepen, zoals Sater, Proloog, d e Nieuwe Komedie, allemaal w e g zijn g e g a a n . " Ricardo Ana­ sagasti treedt veel in kleine theaters op. Wat is er mis met d e grote zalen? „Er heerst d a a r decadentie. De kunst wordt er v a n w e g e d e sta­ tus beoefend. De overheid sub­ sidieert het grote theater, terwijl het publiek niet komt e n liever iets levends op het toneel ziet. Of iets nieuws." Wij zijn op een tere kwestie gestoten: „In d e grote theaters is d e acteur e e n a m b t e n a a r . Kleine zalen heb­ b e n e e n w a r m e sfeer. Er wordt keihard gewerkt. Nieuwe initia­ tieven krijgen g e e n k a n s . Ik b e n blij dat ik het nieuwe PH'31­ theater k a n helpen. Het is e e n ruimte met g o e d e mogelijkhe­ den." „Het optreden in PH'31, d a t is onze t w e e d e lijn", legt Pieter Hil­ horst uit. Het straattoneel moet als eerste lijn gezien worden. Kunst n a a r Kracht wil nu ook wat l a n g e r e stukken spelen. Waarom? „Ja, je krijgt w a t meer pretenties als je e e n m a a l bezig bent", probeert Christa Kompas. „Iets meer proberen . . . " „Nou, w e h e b b e n al e e n langere pro­ duktie gemaakt, voor d e intree­ week verleden jaar", schiet Erik d e Rijke h a a r te hulp. „Een wo­ ningstuk v a n 45 minuten. En dat viel toen erg in d e smaak." De leden v a n d e groep vinden ook dat je wat subtieler kunt zijn, meer diepte a a n d e inhoud kunt geven, w a n n e e r je meer tijd e n ruimte hebt. Spelen voor e e n zaal biedt d a a r e e n betere gele­ genheid toe d a n middenin e e n actie, w a a r d e belangrijkste b e ­

Foto Bram de Hollander

zigheid is d e a a n d a c h t te trek­ ken en te houden, koste wat het kost.

Het publiek „Het publiek reageert over het a l g e m e e n erg sympathiek", ver­ telt Ricardo Anasagasti. „Na d e voorstelling komen v a a k men­ sen met tranen in hun ogen mij b e d a n k e n . Er zijn ook m e n s e n die het stuk willen analyseren. Die denken teveel e n s n a p p e n het simpele niet meer." De betrokkenheid bij het publiek is bij Kunst n a a r Kracht veel minder: „Toen w e in Groningen op straat stonden, w a r e n er m e n s e n die wilden weten w a t T e g e n g a s v a n plan is", vertelt Erik d e Rijke over é é n v a n d e weinige keren dat er v a n con­ tact sprake w a s . „Maar dat is ook e e n onderwerp w a a r o v e r makkelijk te discussieren valt", valt Pieter Hilhorts hem bij. „Want zelfs m e n s e n die tegen d e verhoging v a n d e gasprijs zijn, keuren het n o g niet goed als je d e gasmeter kantelt." Toch is het v a a k e e n beperkt publiek waarvoor d e groep tij­ dens acties speelt: „Maar het is niet erg om voor een incrowd­ publiek te spelen", vindt Pieter Hilhorst. „Je hoeft niet altijd d e a n d e r te overtuigen, je kunt ook voor het vertier zorgen tijdens e e n n a c h t w a k e of e e n bezetting. D a a r is gewoon e e n hele duide­ lijke behoefte a a n . " ,,De m e n s e n d e n k e n te veel e n s n a p p e n het simpele niet meer . . . " Ricardo Anasagasti vat d e d r a a d w e e r op met e e n voorbeeld. „Peter SeEers heeft e e n s d e tuinman gespeel din Being there.Die tuinman praatte d e hele tijd over d e seizoenen. Eerst dacht men dat hij gek was, d a a r n a dat hij e e n genie zou zijn. G e e n v a n t w e e ë n is w a a r . Met h e m voel ik mij in mijn werk verwant."

Het festival „Theater in Beweging" loopt v a n 17 tot e n met 20 februari M a a n d a g 17, 20.00 uur: L isa Sove en Gylan Kam in „Dutchman" v a n L eroi Jones in een regie v a n Ricardo Anasagasti. Dinsdag 18, 21.00 uur: Cyclowns in „Menmgen v a n Clowns" n a a r Heinnch BoU, 23.00 uur: A n d r e a Baruch d e la p a r d o en Dave Mayer. W o e n s d a g 19 20.30 uur Kunst n a a r Kracht met „Tegengas", 21 00 uur: Ricardo A n a s a g a s t i met „Mens ik h e b je hef..."; 22.30 uur: Kunst n a a r Kracht met „Nieuwe Armoede" D o n d e r d a g 20, 21.00 uur. Hollands Diep met „Onder verden­ kmg". Alle voorstellingen m PH'31, Prms H e n d n k l a a n 31. Programmaboekje en reserveringen bij PH'31, Pnns Hendrik­ l a a n 31.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen