Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 525

6 JUNI 1986 Nog voor hij a a n d e vooravond v a n d e ­ T w e e d e Wereldoorlog het Nederlandse voUc op het hart drukte dat het rustig kon g a a n slapen, omdat d e vrede w a s gewaarborgd, w a s Colijn al beroemd g e w o r d e n als d e bewaker v a n d e Gouden Stan­ daard. Terwijl d e meeste Euro­ pese l a n d e n hun munteenheid devalueerden om d e binnen­ landse produktie nog verkoop­ b a a r te houden, bleef Colijn vasthouden a a n d e koppeling v a n d e Nederlandse gulden a a n e e n vaste g o u d w a a r d e . D a a r m e e werd het gemakkelij­ ker voor het buitenland om pro­ dukten in Nederland kwijt te ra­ ken, met e e n duurdere gulden kon d e Nederlander immers goedkoper buitenlandse pro­ dukten kopen. Voor Nederland­ se producenten werd het echter moeilijk hun produkten in het buitenland te verkopen. „Deva­ luatie w a s het ergste wat je kon doen als je leefde volgens d e regels v a n d e Gouden Stan­ daard," meent Alexander v a n Schaik. „Het is ook e e n hard­ nekkig misverstand d a t devalu­ atie d e export zou bevorderen. Nederland met zijn open econo­ mie zou er g e e n grote voordelen bij h e b b e n g e h a d . Er wordt ook veel geïmporteerd. Een duurde­ re import doet het binnenlands prijspeil stijgen, d a t werkt door in d e inkomens e n het m a a k t dus d e export weer duurder." Zuinigheid w a s het parool w a a r m e e d e regering Colijn d e Nederlandse bevolking door d e crisisjaren leidde. Deflatie, het l a a g h o u d e n v a n produktiekos­ ten e n ­prijzen, moest d e crisis opvangen. Maar d e deflatie kon het vrije spel der krachten bin­ nen d e nationale economie niet draaiende houden. O nder druk van d e slechte economische omstandigheden, zoals d e stij­ gende werkeloosheid e n d e ne­ gatieve betalingsbalans, ont­ stond d e behoefte a a n protectie tegen d e invoer v a n d e buiten­ landse produkten. Met deze politiek v a n overheids­ ingrijpen heeft Colijn zich, ook heden ten d a g e nog, heel wat kritiek op d e hals g e h a a l d . Het beleid zou namelijk h a a k s s t a a n op de deflatiepolitiek. Terwijl d e kosten l a a g g e h o u d e n moesten worden in het k a d e r v a n het deflatiebeleid, bemoeide d e overheid zich steeds meer met de economische activiteiten e n gaf ook steeds meer geld uit, bij voorbeeld a a n werkelozenpro­

Vervolg van pag. 2 veld tussen het werkveld e n het opleidingsinstituut die verschil­ lende verwachtingen e n ver­ schillende w e n s e n hebben." De VU hpopt in 1987 150 a 160 studenten tot d e lerarenoplei­ ding te kunnen toelaten. Dot d e opleiding in dat j a a r wel g e ­ woon door zal g a a n is echter nog niet zeker. Van Helden wijst op "het griezelige woordje waarschijnlijk" in d e kop v a n een recent openingsartikel in het ministeriële blad Uitleg: "Duur universitaire lerarenop­ leiding wordt waarschijnlijk in 1987 é é n jaar". Als de VU het b e o o g d e a a n t a l studenten zal mogen toelaten zullen er in 1987 n a a r verwach­ ting geen capaciteitsproblemen ontstaan, eventuele fricties per studierichting uitgezonderd. De oorzaak hiervan is dat veel stu­ denten op dit moment nog snel van de overgangsregeling ge­ bruik m a k e n e n dat er n o g g e e n doorstroming vanuit d e nieuwe lerarenopleidingen plaatsvindt. Het jaar d a a r o p , 1988, liggen d e zaken a n d e r s . Wat d e selectie­ criteria d a n zullen worden is echter nog onduidelijk, al heeft de minister wel duidelijk ge­

D e politiek v a n d e j a r e n dertig n a vijftig o p n i e u w b e k e k e n

'Colijn was een kind van zijn tijd' De devaluatie van de 'Gave Gulden' in 1936 wordt doorgaan gezien als het falen van Co­ lijns crisisbeleid in het decennium voor de Tweede Wereldoorlog. Donderdag 5 juni is Alexander van Schaik, oud­medewerker a a n de VU, gepromoveerd op de handelspolitiek in de jaren dertig. Hij constateert dat het protectio­ nistische handelsbeleid van de regering Colijn wel degelijk effectief was en dat het ook maat­ schappelijke steun kreeg. De crisis vormde het begin van de overheidsbemoeienis met het eco­ nomisch reUen en zeüen, die heden ten dage weer ter discussie staat. jecten e n landbouwsubsidies. Colijn w a s volgens Van Schaik e e n kind v a n zijn tijd: „Men leef­ d e volgens d e wetten v a n d e klassieke economie v a n laissez faire, laissez passer. Binnen die spelregels h a n d e l d e Colijn ook, d e deflatiepolitiek w a s d a a r e e n uitvloeisel v a n . Dat d e regering op e e n g e g e v e n moment e e n actieve handelspolitiek ging voeren, moet je zien als e e n ommekeer in d e traditionele economische ideologie. Het markeert het begin v a n d e regu­ lering v a n d e nationale econo­ mie door d e overheid." Van Schaik heeft in zijn proef­ schrift d e effecten v a n d e pro­ tectionistische overheidsmaat­ regelen onderzocht e n k w a m tot d e conclusie dat d e g e v o e r d e handelspolitiek het behoud en d e bevordering v a n d e binnen­ l a n d s e produktie heeft bevor­ derd. ZeUs kon d e koopkracht v a n het w e r k e n d e deel v a n d e bevolking b e h o u d e n blijven, zo vertelt Van Schaik in zijn proef­ schrift. Toch moet worden vastgesteld dat het werkelozenleger bleef groeien e n dat zij g e e n deel h a d d e n a a n het behoud v a n koopkracht. Economische nood breekt ideo­ logische wetten, schrijft Alexan­ der v a n Schaik in zijn proef­ schrift. Uit zijn onderzoek blijkt dat sterke protectionistische stromingen in cdle politieke e n sociale geledingen e n door d e zullen h e e n d e vrij­handelsideo­ logie verdrong. Hij concludeert

m a a k t dat hij tegen loting is e n d a t hij landelijke criteria zal voorstellen. Studente Lot Smilde verwoordt d e problemen: "Als je niet weet w a t die selectiecriteria zijn, kun j e je er ook niet op voorberei­ d e n . Als je d o l g r a a g leraar wilt w o r d e n e n weet dat het e e n cri­ terium is d a t je voor O ud­Engels e e n fantastisch hoog cijfer moet halen, d a n zorg je dat je dat haalt. Hoe kun je je voorberei­ d e n als je d a t niet weet? En d a t geldt niet alleen voor dit jaar, m a a r ook voor d e j a r e n die nog komen. Die moeten dat ook we­ ten.* Ook Van Helden erkent het pro­ bleem. Het zal volgens h e m niet alleen moeilijk zijn selectiecrite­ ria op te stellen, het is volgens h e m d a a r d o o r voor studenten ook moeilijk gissen welke crite­ ria e e n rol zullen g a a n spelen: "Bij sommige studierichtingen kun je je pakket op het leraar­ s c h a p afstemmen. Bij geografie of bij biologie kun je e e n a a n t a l v a k k e n kiezen die heel relevant zijn voor het onderwijs, m a a r bij a n d e r e studierichtingen is dat totaal uitgesloten. Bij natuur­ k u n d e of economie zou ik niet w e t e n hoe je dat moet doen."

Carolien Stam dol er aldus voor d e handelspo­ litiek v a n d e regering Colijn e e n breed sociaal­economisch d r a a g v l a k bestond. W a s d e eigentijdse kritiek min­ der krachtig d a n altijd wordt verondersteld? „Er w a r e n n a ­ tuurlijk ook kritische geluiden te horen," zegt Van Schaik. „De werkgevers w a r e n beducht voor d e aantasting v a n hun au­ tonomie door het overheidsin­ grijpen e n d e werknemers ging het crisisbeleid nog niet ver ge­ noeg. M a a r iedereen h a d er kermelijk toch b e l a n g bij dat er handelsmaatregelen werden genomen." Zijn d e b a n d e n v a n d e politieke leiders met het bedrijfsleven he­ d e n ten d a g e steeds duidelijker te traceren, volgens Van Schaik w a s dat in d e jaren dertig veel minder het geval. N a a r aanlei­ ding v a n zijn onderzoek n a a r d e invoer­quoteringsaan v r a g e n v a n bedrijven, concludeert" hij d a t er bij het protectiebeleid v a n d e overheid g e e n sprake w a s v a n belangenbehartiging voor pressiegroepen. ,,De sociaal­ economische cfroeperingen w a ­ ren toen nauwelijks georgani­ seerd e n konden dus niet e n Woc invloed uitoefenen o p het overheidsbeleid. Nu is dat wel a n d e r s . De werkgevers­ en werknemersorganisaties kun­ n e n wel degelijk pressie uitoefe­ n e n op het politieke beleid." De crisis in d e jaren dertig mar­

Foto Kees Keuch, AVCAO J

keerde het begin v a n d e over­ heidsregulering binnen het eco­ nomische bestel. O pvallend is dat in het slop v a n d e laatste crisis d e trend eerder gericht is op deregulering v a n d e over­ heidsbemoeienis. „Dat is inder­ d a a d curieus ja," b e a a m t Van Schaik. „Een crisis schijnt a a n ­ leiding te g e v e n om met e e n systeem te breken. Toch ver­ schilt m e n wel v a n mening wat die deregulatie betreft. Het be­ drijfsleven vindt d a t d e over­ heid té recfulerend is, m a a r werknemersorganisaties zou­

d e n voor bij voorbeeld arbeids­ tijdverkorting wel wat meer overheidsmaatregelen willen zien." ,,lk v r a a g me overigens af of je d e huidige economische proble­ m e n wel met d e crisis in d e ja­ ren dertig kunt vergelijken. Ak­ koord, w e h e b b e n zevenhon­ derdvijftig duizend werklozen, m a a r het welstandsniveau is nu veel hoger. Blijkens d e laatste verkiezingen schijnt d e nood toch n o g niet groot g e n o e g te zijn om n a a r e e n a n d e r p o M e k beleid over te stappen."

Advertentie Uitnodiging aan b elangstellenden voor de functie van

VOORZITTER UNIVERSITEITSRAAD (M/V) van de Vrije Universiteit te Amsterdam Krachtens de Regelen voor de Vrije Universiteit is de Universiteitsraad b elast met het algemeen bestuur van de universiteit en stelt hij de grote lijnen van het beleid vast. De raad bestaat uit veertig leden: elf leden uit het wetenschappelijk personeel, elf leden uit het technisch en administratief personeel, elf leden uit de studenten en zeven zo genoemde Verenigingsleden. De voorzitter van de Universiteitsraad wordt door de raad al dan niet uit zijn midden gekozen. Deze functionaris dient te beschikken over een behoorlijke bestuurservaring, duidelijk oog te hebben voor de algemene belangen van de universiteit en volledig bereid te zijn in het kader van de Regelen voor de Vrije Universiteit zijn bestuurstaak te vervuilen. Voor deze functie wordt instemming met de christelijke doelstelling der universiteit verwacht. Krachtens raadsb esluit wordt de nieuwe voorzitter gekozen voor de periode van 1 februari 1987 tot 1 februari 1989. Betrokkene dient tenminste halftijds beschikbaar te zijn. Aan deze functie is geen b ezoldiging verb onden, wel wordt een toelage toege­ kend. Allen die belangstelling hebben voor de functie van voorzitter van de Universiteitsraad alsmede diegenen die de aandacht willen vestigen op mogelijke kandidaten, wordt verzocht zich schriftelijk voor 21 juni te wenden tot de commissie voordracht verkie­ zing voorzitter, kamer 2E­69 hoofdgeb ouw. Vrije Universiteit, De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam. Reacties van vrouwen op deze uitnodiging worden door de commissie zeer op prijs gesteld. Voor het verkrijgen van nadere inlichtingen kan men zich wenden tot de secretaris mr. J. W. Mekking, tel. 020­5484378 (overdag), 020­454550 ('s avonds).

Bi

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen