Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 517

30 MEI 1986 De laatste keer stond hij o p d e zesde plaats, het j a a r daarvoor o p d e elfde plaats v a n d e va­ d e r l a n d s e top­40 voor econo­ m e n die elk j a a r in het blad In­ termediair gepubliceerd wordt. Dr. G. v a n der L a a n (34), m e d e ­ werker v a n d e interfaculteit a c ­ tuariële w e t e n s c h a p p e n e n eco­ nometrie, zit dus duidelijk in d e lift. Hij publiceert regelmatig in v o o r a a n s t a a n d e internationale v a k b l a d e n e n dat is w a t telt bij deze hitlijst. Hoe voornamer het tijdschrift, hoe meer punten d e auteur krijgt toebedeeld. Van der La a n houdt d e lijst goed in d e gaten. Toen top­40 s a m e n ­ steller A.D.S. d e Schuite, e e n nom d e plume v a n twee Neder­ l a n d s e economen die n a a r ver­ luidt zelf in d e hoogste regionen v a n d e ranglijst staan, per on­ geluk e e n artikel v a n hem over het hoofd zag, meldde hij dat direct. "Ach, zo'n notering is leuk, m a a r je moet er niet teveel w a a r d e a a n hechten", zegt hij beschei­ d e n glimlachend. Wiskundig georiënteerde economen, zoals Van der L aan, zijn door d e a a r d v a n hun onderzoeksgebied n a ­ melijk in het voordeel. A a n g e ­ zien d e geldigheid v ^ n h u n re­ search n a a r economische mo­ dellen e e n a l g e m e n e strekking heeft; publiceren ze bijna uitslui­ tend in b l a d e n die world­wide verspreid worden. Economen die zich bezig h o u d e n met toe­ g e p a s t e w e t e n s c h a p in d e sfeer v a n het beleid publiceren eer­ der in Nederlandse tijdschriften e n komen d a a r d o o r minder snel in deze hitlijst terecht. "Wanneer je niet in die top­40 voorkomt, betekent het dus al­ lerminst dat je g e e n belangrijk economisch onderzoek doet." Het omgekeerde g a a t volgens Van der L a a n wel op. Publice­ ren in internationale v a k b l a d e n betekent dat d e auteur e e n goed stuk werk heeft afgeleverd. Om d e kwaliteit te h a n d h a v e n wer­ ken internationale tijdschriften met e e n z o g e n a a m d referee­

schrijven en publiceren;

Een veelschrijver is geen binnenvetter Al enkele jaren staat econometrist dr. G. van der Laan genoteerd in een top­40 van Nederlandse economen. We spraken met hem over zijn succesvolle schrijverschap, over uitgevers die dik geld vragen en over de voordelen van informele circuits.

­

Foto Peter Wolters, AVCAfU

systeem. Daarbij legt d e uitge­ ver v a n het blad het a a n g e b o ­ d e n artikel ter beoordeling voor a a n e e n of m e e r d e r e referees: deskundige, m a a r voor d e au­ teur anonieme vakgenoten. De beoordelingscriteria liggen vrij hoog. Vooral bij Amerikaanse b l a d e n g a a t het merendeel v a n d e binnengekomen kopij weer retour afzender. Een toptijd­ schrift als Econometrica heeft bijvoorbeeld e e n plaatsingsper­ c e n t a g e v a n slechts 15 procent. Door deze scherpe selectie is het h e e l normaal dat auteurs hun produkten bij diverse b l a d e n te­ gelijk a a n b i e d e n . Wordt d e pu­ blikatie niet geaccepteerd d a n houdt d e auteur er tenminste

e e n beoodelingsrapport a a n over w a a r hij verder zijn voor­ d e e l m e e k a n doen. Sommige prestigieuze tijdschrif­ ten werpen tegenwoordig n a a s t inhoudelijke ook financiële drempels op. Auteurs die d a a r i n h u n v e r h a a l gepubliceerd wil­ len krijgen, dienen d a n e e n fors b e d r a g op tafel te leggen. Wij h e b b e n b e d r a g e n gehoord v a n 35 doUar e n meer per bladzijde. Van der L a a n heeft soortgelijke geluiden ook vernomen m a a r heeft er zelf g e e n ervaring m e e . "Ik zou d a a r ook nooit accoord m e e gaan", zegt hij gedeci­ d e e r d . "Zoiets neicft n a a r het ko­ p e n v a n bladruimte. Als tijd­ schriften e e n v e r h a a l v a n mij

Wim Crezee willen publiceren, moeten ze dat d o e n op inhoudelijke gronden e n niet omdat ik daarvoor zou willen betalen."

Wiskunde V a n der L a a n s notering in d e economen­top­40 is g e b a s e e r d o p slechts e e n klein gedeelte v a n zijn produktie. Het meeste publiceert hij namelijk in tijd­ schuriften op het gebied v a n d e wiskunde, zijn oorspronkelijke discipline. Publiceren op dat terrein g a a t gemakkelijker is zijn indruk. Een wiskundig v e r h a a l is goed of fout ­ er is nauwelijks e e n mid­ d e n g e b i e d met subjectieve a a n ­ n a m e n . W a n n e e r e e n auteur e e n artikel opstuurt n a a r e e n wiskundig b l a d b e v a t het van­ zelfsprekend e e n g o e d e oplos­ sing v a n e e n b e p a a l d probleem ­ denkfouten natuurlijk d a a r g e ­ laten. De zelfselectie is dus door d e a a r d v a n het vak groter d a n in d e economie. De g e d a c h t e dat het tijdschrift altijd e e n sneller communicatie­ medium is d a n het boek behoeft enige correctie vindt Van der L a a n . "Als je veel gelukt hebt d a n wordt je artikel binnen e e n j a a r geplaatst. Maar het gemid­ delde ligt toch op zo'n twee jaar. Reken m a a r n a : d e editor stuurt het v e r h a a l eerst n a a r d e refe­ rees; die n e m e n er soms uitge­ breid d e tijd voor om e e n beoor­ delingsrapport op te stellen; ver­ volgens wordt je g e v r a a g d het artikel te reviseren e n d a n moet het soms weer beoordeeld wor­ d e n . Is het artikel e e n m a a l ge­

Rijke armoede van de nieuwe piano Als e e n columnist h e l e m a a l niets meer weet om over te schrijven, schrijft hij e e n column over het schrijven v a n columns. Uit pure a r m o e d e ontstaan zo soms toch n o g heel aardige, sympathieke stukjes, stukjes die d e columnist geschreven moet h e b b e n om e e n volgende keer niet alleen d e sympathie m a a r ook het enthousiasme v a n zijn trouwe lezers weer deelachtig te worden. Hoewel ik g e e n columnist ben, heeft d e redactie v a n Ad Valvas mij g e v r a a d e e n column te schrijven over schrijven e n pu­ bliceren. Een verzoek om vrijwi­ lige a r m o e d e dus eigenlijk. En als e e n werkelijk a r m columnist die g e e n woord v a n zichzelf heeft, begin ik d a a r o m met e e n citaat uit d e laatste colvimn v a n een v a n mijn favoriete schrij­ vers, Gerrit Krol. Krol citeert zelf ook weer, in de Volkskrant v a n 17 mei j.1., e n wel uit d e docto­ raalscriptie Gedichten feiten v a n filosofiestudent Willem F. Wiersma: „Feiten b e s t a a n niet, totdat je er d e woorden voor ge­ vonden hebt." Ik hoor instem­ mend gejuich v a n binnen, alsof ik deze zin zeU bedacht heb; vooral als blijkt dat Wiersma zijn constatering zowel voor we­ tenschappelijk onderzoek als voor gedichten laat gelden. Zulk gejuich welt vaker in mij op, w a n n e e r ik iemand in ernst d e overeenkomst tussen poëzie en wetenschappelijk onderzoek uit d e doeken zie doen. Ik hoef daarvoor niet e e n s e e n hele scriptie te lezen; é é n zin voldoet, omdat het precies d e zin is die

Column Ad Zuiderent

Foto Bram d e Hollander

zo nu e n d a n in mijn eigen hoofd rondzoemt. Rond dat ijle zoem­ geluid ­ dat a n d e r e n niet kun­ n e n horen, e n ik zelf ook v a a k nauwelijks ­ heeft Wiersma nu e e n klankkast gebouwd. Het ge­ zoem is nu net zo z w a a r e n net zo w a a r als d e voUe, zuivere toon v a n e e n nieuwe piano. Zo zit het dus met schrijven e n publiceren: je creëert er feiten m e e . En ik k a n nu rustig over mijn nieuwe piano schrijven. Vaak zit ik achter d e piano stiik­ k e n te spelen die te moeilijk zijn. Soms denk ik daarbij a a n d e buren. Zeker zo dikwijls v r a a g ik mij af of ik werkelijk m e e n ooit alle sonates v a n Beethoven fouüoos te kunnen spelen. Speel ik e e n a n d e r e keer eenvoudiger stukken ­ L iedbegeleiding bij voorbeeld. Schuberts Winterrei­

se ­ d a n g a a t dat redelijk, tot ik begin te zingen; prompt raken mijn vingers vertrouwde sporen bijster. Met Singing in the rain net zo. Nee, ik zal nooit e e n Al­ fred Brendel worden, nog min­ der e e n Dietrich Fischer Dies­ k a u a n n e x Brendel, m a a r ook g e e n Fats Domino. Randy New­ m a n , dat is d e enige die mij n o g wel e e n s wü lukken; m a a r dat komt waarschijnlijk doordat die ook professioneel zo slecht zingt: e e n beetje m i s g a a n hoort erbij. Dat is d e enige kant v a n mijn probleem. De a n d e r e is dat mijn piano steeds slechter g a a t klin­ ken: nog voordat d e stemmer zijn hielen heeft gelicht, begin­ n e n d e brutaalste s n a r e n zich w e e r wat los te wrikken. En zo g a u w hij d e voordeur achter zich dichttrekt, klinkt er al e e n onzuiver akkoord. Een nieuwe piano, e e n vleugel liever nog, als ik die e e n m a a l heb, zal het met spelen wel beter g a a n . Wat ik speel, zal d a n niet alleen zui­ verder e n voller klinken, ik zal er ook minder fouten in maken. Uiteindelijk zal uit mijn Blüthner d e w a a r h e i d e n niets d a n d e w^aarheid klinken. Terug nog e v e n n a a r poëzie e n w e t e n s c h a p . Want ik m a g d a n e e n uur per d a g achter d e piano zitten, in d a t veelal gestolen uur speel ik louter a n d e r m a n s com­ posities. Ooit h e b ik namelijk, n a e e n periode v a n veel gerammel ten koste v a n familie e n buvirt­ genoten, vastgesteld dat mijn improvisatietalent beperkt is: ik geloofde zelf niet in wat ik be­ dacht. Van zulk fundamenteel

ongeloof h e b ik bij het schrijven g e e n last. Ik b e n er later m e e b e g o n n e n d a n met pianospe­ len, m a a r ik h a d sneUer het idee dat ik er mijn omgeving niet m e e zou hinderen. Honderden gedichten h e b ik ge­ schreven tussen mijn achttiende e n mijn twintigste, soms wel tien op e e n avond. Vooraf wist ik niet w a t er in zo'n gedicht zou komen te staan; het w a r e n pure impro­ visaties. P a s op papier, met d e v a n her e n der gekomen woor­ den, werd het iets, werd het iets ongewoons, iets w a t ik nog niet eerder gezien h a d . Het werd dus v a a k niets. Om d e inspiratie bij te sturen, b e g o n ik schema's te maken. Woorden e n begrippen uit d e O p e n b a r i n g v a n Johannes, het Gügamesj­epos, uit d e sfeer v a n d e Zeven Provinciën e n n o g zo het e e n e n ander, verspreidde ik over e e n a a n t a l bladen. Het echte schrijven stelde ik d a a r ­ m e e uit. Ik b o u w d e als het w a r e eerst e e n flipperkast, voordat ik d e knikker v a n emoties cum a n ­ nexis losliet: met d e woorden die a l op papier stonden, flip­ p e r d e ik mijn emoties langs tel­ kens a n d e r e b a n e n ­ zo kreeg ik zeven gedichten met eenzelfde grondtoon, m a a r in verschillen­ d e woorden. Die gedichten za­ g e n eruit als iets w a a r v a n ik niet wist dat het bestond. Nieuwsgierigheid. Dat moet mijn drijfveer zijn geweest. Ik w a s benieuwd n a a r mijn ge­ d a c h t e n e n emoties, en dat h e b ik n o g steeds. Ik b e n vooral be­ nieuwd n a a r d a t g e n e wat nog g e e n g e d a c h t e geworden is.

accepteerd, d a n k a n het n o g e e n poos op d e plank bij d e edi­ tor blijven liggen." Dit tijdverlies k a n k n a p verve­ lend zijn voor d e auteur, want d e ontwikkeling in economische berekeningstechnieken gaat v a a k behoorlijk snel. Om deze r e d e n benut Van der L a a n soms zijn eigen k a n a l e n om d e onder­ zoeksresultaten onder vakgeno­ ten te verspreiden. Bijvoorbeeld door het rapport al voor publi­ katie in e e n tijdschrift op te stu­ r e n a a n collega's die met dezelf­ d e thematiek bezig zijn. "Derge­ lijke informele kortsluitingen vind ik e r g v a n belang. Je krijgt d a n snel feed­back e n commen­ t a a r op je onderzoek." Zo'n in­ formeel circuit biedt n o g e e n a n d e r voordeel: doordat d e vakgenoten elkaar op d e hoog­ te h o u d e n v a n hun onderzoeks­ resultaten hoeven ze niet einde­ loze reeksen tijdschriften door te ploegen in d e angst iets v a n be­ l a n g te zullen missen. Een verklaring voor zijn succes­ volle schrijverschap heeft Van d e r L a a n niet direct voorhan­ d e n . Het Hgt niet a a n e e n bui­ tensporig l a n g e werkweek: het is zijn gewoonte niet om ook 's a v o n d s in d e boeken te duiken. Intensief contact houden met collega's acht Van der L a a n v a n groter belang. Zo b e w a a r t hij g o e d e herinneringen a a n d e periode w a a r i n hij s a m e n met e e n collega m a a n d e n l a n g in e e n kamer a a n e e n onderzoek w^erkte. "Dat w a s heel intensief e n vruchtbaar. We schreven als het w a r e om d e beurt e e n zin op." De publücaüe die uit deze samenwerking rolde, bleek e e n schot in d e roos e n werd veel geciteerd, e n stimuleerde tot d e produktie v a n e e n reeks vervol­ garükelen. "Je moet d e durf op­ b r e n g e n ook deelresultaten v a n je onderzoek in d e o p e n b a a r ­ heid te brengen. Het is e e n kwestie v a n jezelf enigszins bloot geven. Wat dat betreft moet je als schrijver g e e n bin­ nenvetter zijn."

w a t diep in mij (zo heet dat toch?) bijna onhoorbaar is: ge­ zoem. Dat b e n ik zelf niet meer, denk ik wel eens. Want ik kom er niet achter w a a r dat gezoem precies v a n d a a n komt. Uit mij­ zelf of v a n buiten af. D a n is er misschien toch wel verschil tussen e e n gedicht e n e e n wetenschappelijk artikel. Bij e e n gedicht is d e herkomst v a n het gezoem onbekend, bij e e n artikel komt het gezoem v a n buiten. Veel wetenschappers die d a a r ­ in heilig geloven, trekken uit dit laatste d e consequentie dat zij nooit het woord 'ik' in hun artike­ len gebruiken. Zij zijn d e p e n n e ­ voerders v a n d e anonieme af­ luister­ e n registratiedienst 'we­ tenschap'. H a d e e n a n d e r het niet ook kunnen schrijven, d a n is wat zij registreren niet w a a r . Denken zij. In h u n artikelen is het gezoem meestal onhoor­ b a a r geworden. Zulke artikelen zeggen wel h a r d o p dat zij ge­ zoem laten horen, m a a r d a a r ­ m e e hóór je het nog niet. Geef mij dus m a a r d e ik­vorm, d e persoonlijke leugen, het ver­ sterkte gezoem. Geef mij m a a r in plaats v a n d e anonieme in­ stantie 'muziek' Brendel n a a s t Murray Perahia, Fats Domino n a a s t Randy Newman; laat h e n alle vier Chopin spelen op mijn nieuwe piano ­ d a n stel ik zelf wel vast wie v a n d e vier d e ech­ te Chopin speelt. En als ze n a a r huis g a a n , g a ik zelf achter d e piano zitten. Oefenen. Geef mij dus m a a r e e n nieuwe piano. Ad Zuiderent is wetenschappelijk m e d e ­ werker m o d e r n e Nederlandse letterkun­ d e a a n d e VU. Als dichter publiceerde hij vier bundels, w a a r v a n d e laatste. Na­ tuurlijk evenwicht, m 1984 bekroond werd met d e Jan Campertpnjs.

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen