Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 376

Het moet e e n merkwaardig ta­ fereel zijn geweest d a a r in As­ sen in 1969. De vergadering v a n d e Vereniging voor weten­ schappelijk onderwijs op gere­ formeerde grondslag, die a n ­ ders altijd zo vredig verliep, v e r a n d e r d e toen in e e n roerige bijeenkomst. Kleine luyden, veelal gehuld in plaatselijke klederdracht, zagen onthutst toe hoe b a a r d i g e en langharige k n a p e n n a a r d e microfoon gre­ p e n en het woord vroegen. Met d e h a n d e n fier in d e zij wilden ze een a a n t a l zaken 'ter discus­ sie stellen'. Ernsting: ,,De Vereniging h a d toen e e n beslissende stem in het kapittel. Vanuit het idee dat wij onze lange mars door d e in­ stituties moesten starten, zijn w e met een stuk of veertig men­ sen v a n d e studentenraad Srvu lid v a n d e Vereniging gewor­ den. Daar op d e j a a r v e r g a d e ­ ring in Assen is het toen tot e e n pandemonium v a n jewelste ge­ worden. We wilden als lid net­ jes e e n a a n t a l zaken a a n d e orde stellen." ,,Maar dat w a s niet d e b e d o e ­ ling v a n dit soort landelijke VU­ d a g e n , zo werd ons te verstaan g e g e v e n . D a a r moest gezongen w^orden en d a a r kon d e gere­ formeerde achterban d e be­ trokkenheid bij d e VU beleven. Met een hamerklap w e r d e n d e financiële stukken er altijd doorheen g e h a a l d . Wij h a d d e n ons echter c(rondig verdiept in die stukken e n d a a r o v e r wilden vire d e mensen achter d e tafel a a n d e t a n d voelen. Van e e n echte discussie kwam weinig terecht. De a a n w e z i g e n moes­ ten niks h e b b e n v a n ,dat g e ­ doe' ­ ze w a r e n als het w a r e e e n dagje uit. Tumult, bijna scheldpartijen. Op een gege­ v e n moment b e n ik op het spreekgestoelte geklommen e n vroeg wie er voor w a s dat ik d e vergadering zou verlaten. N ou, e e n grote bos vingers in d e lucht. Onder luid misbaar h e b ­ b e n w e toen d e z a a l verlaten, overigens niet n a d a t w e a a n ­ kondigden dat d a a r m e e ons kortstondige lidmaatschap be­ ëindigd w a s . Als er kennelijk

Er was m a a r . een man die in zijn handen wreef: Mao g e e n plaats w a s voor leden om h u n zaken n a a r voren te bren­ gen, z a g e n we d a a r het nut niet v a n in. Het bestuur v a n d e Ver­ eniging, op het podium, vond overigens wel dat e e n discussie met ons zou moeten kunnen. Op het moment dat w e d e zaal ver­ lieten, stond er ook een oude m a n op het spreekgestoelte. Hij vond dat d e a a n w e z i g e n zich moesten schamen voor d e ma­ nier w a a r o p ze d e jongeren h a d d e n behandeld. Er was, zei hij, m a a r e e n m a n die nu in d e h a n d e n wreef en dat w a s Mao. Men dreef hiermee d e jongeren in d e richting v a n barbarij e n communisme. Inderdaad: later b e n ik lid v a n d e CPN gewor­ den." (daverende lach). Marius Ernsting d e e d op d e be­ wuste vergadering e e n poging d e relaties v a n d e VU met Zuid­ Airika en Indonesië a a n d e orde te stellen. Een foto v a n dit optreden staat overduidelijk op d e cover v a n het VU­gedenk­ schrift Een blinkend spoor. Over d e wijze w a a r o p d e perio­

M

Dertiger, maar geen tobber Felle discussies met docenten, op volle toeren d r a a i e n d e stencilmachines, bezettingen om democratisering af te dwingen. De jaren zes­ tig a a n d e VU. „Dat w a r e n mooie tijden," zegt Marius Ernsting (38), ex­politicologiestudent, ex­SVB­activist, ex­gemeenteraadslid voor d e Kabouters, ex­welzijnswerker en thans — parlementariër voor d e CPN . Maar v a n w e e ­ moed en pessimisme moet hij weinig hebben. ,,De geschiedenis g a a t altijd via s t a p p e n voorwaarts en stappen terug."

d e v a n d e democratisering hierin geboekstaafd wordt, is Ernsting weinig tevreden: ,,Het is e e n nogal folklore­achtige beschrijving. Er wordt op e e n b e p a a l d moment gesuggereerd d a t die studentenbeweging m a a r weinig a a n h a n g had. Er staat zoiets als: het gros v a n d e studenten Uet, ondanks al die acties, z'n pUsje niet w a r m wor­ d e n . N ou, dat klopt dus niet. Het is toch duidelijk dat die demo­ cratiseringsbeweging e e n groot succes w a s juist omdat er grote delen v a n d e universiteit er op z'n minst positief tegenover stonden. Binnen d e Srvu h a a l ­ d e d e Studentenvakbeweging in 1968 d e absolute meerder­ heid. Dat zegt toch wel wat." Marius Ernsting b e w a a r t tegen­ strijdige herinneringen a a n d e VU als bijzondere instelling: ,,Positief vond ik dat d e VU nooit puur een kennisf abriek heeft willen zijn. Filosofische en ethische aspecten speelden al­ tijd een rol in het onderwijs e n onderzoek. Veel m e n s e n v a n mijn generatie sprak dat erg a a n . We h a d d e n bijvoorbeeld d e beroemde verplichte colle­ g e s in d e filosofie. Op zichzelf vind ik dat nog steeds een uit­ stekende zaak: die colleges vormden e e n soort gemeen­ schappelijkheid tussen d e di­ verse studierichtingen." Juist vanuit het b e l a n g dat stu­ denten h i e r a a n hechtten, gin­ g e n Ernsting en d e zijnen ook in d e clinch met docenten. „Van Riessen (inmiddels emeritus hoogleraar filosofie, wc) w a s op

Wim Crezee e e n keer op reis geweest door Zuid­AJrika e n gaf d a a r o v e r in kranten zijn impressies ten bes­ te. Dat w a r e n echte apartheids­ verhalen. De strekking d a a r v a n w a s zo ongeveer dat zwarte m e n s e n veel plezier h a d d e n in d a n s e n en muziek maken, m a a r voor het overige weinig in h u n mars h a d d e n . " ,,Met iemand die dergelijke ver­ h a l e n afstak en ons tegelijk b a ­ sisfüosofische kennis moest bij­ brengen, wilden w e in discussie treden. We h e b b e n e e n a a n t a l keren zijn colleges bezocht en g e p r o b e e r d h e m over zijn standpunten te ondervragen. Van Riessen ging d a a r volstrekt niet op in. Keer op keer, totdat op e e n g e g e v e n moment d e colleges w e r d e n afgebroken. Dat w a s e e n hele h a r d e actie. Hij vond, vermoed ik, dat stu­ denten zich niet met zijn pro­ g r a m m a mochten bemoeien. D a a r h a d hij e e n heel kramp­ achtige houding in." Deze krampachtigheid is in d e o g e n v a n Marius Ernsting n a verloop v a n tijd a a n d e VU al­ g e m e e n geworden. ,,Er kwa­ men studenten met e e n niet­re­ Ugieuze achtergrond, d e ontker­ stening in Nederland zette zich door e n toen ontstond a a n d e VU dat hele g e d o e rondom d e ondertekening v a n d e doelstel­ ling. Een levensbeschouwing werd vertaald in e e n h a r d e eis. De inhoud w a s niet meer v a n belang. Wat telde w a s enkel d e

v r a a g of je je handtekening al d a n niet zette. In die periode, w a a r i n Diepenhorst rector w a s ('72­77), w a s er a a n d e VU sprake v a n e e n McCarthyïsme. Dat vond ik e e n geweldige stap terug. Het heeft volgens mij e e n slechte invloed g e h a d op d e aantrekkingskracht v a n d e VU. Het is evident dat die conflicten preventief werkten: mensen w e r d e n erdoor afgeschrikt e n b e d a c h t e n zich wel driemaal voordat ze a a n d e VU les wil­ d e n g a a n geven." Het proces v a n ontkerstening ging bij Marius Ernsting zelf zeer geleidelijk. „Ik b e n in mijn jonge j a r e n lid geweest v a n d e gereformeerde jongelingenver­ eniging in Purmerend. D a a r ontstond op e e n g e g e v e n mo­ ment e e n conflict over samen­ werking met hervormden. Een minderheid, w a a r ik bij hoorde, w a s d a a r voor e n heeft zich, n a a r goed gereformeerd ge­ bruik, afgesplitst." De vereni­ ging die hieruit ontstond hield zich niet langer meer bezig met d e bestudering v a n d e Schrift, m a a r b e s p r a k allerlei actuele maatschappelijke kwesties. „Het geloof ging mij steeds min­ der zeggen. Ik hoorde tot d e stroming die vond dat je je ge­ loofsbeleving realiseert in d e o m g a n g met mensen. Die stro­ ming n o e m d e zich d e horizonta­ len," voegt hij d a a r lachend a a n toe, want die term zou hij later in e e n geheel a n d e r e be­ tekenis tegenkomen. In d e jaren '70­'73, d e periode n a d e hoogtijdagen v a n d e d e ­ mocratiseringsacties a a n uni­ versiteiten, w a s er volgens Ern­ sting sprake v a n e e n „enorme theoretische verwarring" bin­ n e n d e studentenbeweging. „Er w e r d e n loodzware, volslagen abstracte debatten gevoerd. A a n d e orde w a s d e v r a a g of progressieve studenten d e stu­ die moesten afbreken e n d e fa­ brieken i n g a a n d a n w e i binnen d e universiteiten d e zaak op scherp dienden te zetten. Het individuele klasseverraad te­ genover d e vorming v a n e e n proletarische voorhoede. Ik h e b studenten gekend die g e w a ­ p e n d met e e n pakkie brood met stratenmakers gingen lunchen. Dat vond ik zo grotesk. Dat hele d e b a t k w a m op mij over als e e n theoretische compensatie voor w a t in d e praktijk moeilijk lukte. Mensen gingen elkaar d e m a a t n e m e n om te beoordelen of m e n wel op d e g o e d e lijn zat. Discussies zonder einde: d e e e n m e e n d e nog zuiverder te zijn d a n d e ander. De splinters vlo­ g e n in d e rondte. Op die discus­ sies b e n ik compleet afge­ knapt." Om die r e d e n m a a k t e Ernsting d e overstap n a a r d e Kabouter­ beweging. ,,Daar kwam ik weer d a t activistische tegen: a a n ­ pakken wat op je w e g komt. Niet dat gezeur. Mijn vroegere kornuiten uit d e studentenbe­ weging vonden die stap krank­ zinnig. Dachten dat ik gek ge­ worden w a s . Ton Regtien h a d immers e e n heel geschrift tegen d e Oranje Vrijstaat geschre­ ven." In '71­'72 w a s Ernsting lid v a n d e Amsterdamse gemeente­ r a a d voor d e kabouters e n d a a r leerde hij ook d e s c h a d u w k a n ­ ten v a n e e n spontanistische be­ weging kennen. „Binnen e e n j a a r w a s die hele beweging op­ g e b r a n d . Er w a s niks meer v a n over. In d e r a a d zat ik in feite gewoon voor mezelf. Als je iets wilt doen d a t w a t meer beldij ft, d a n moet je e e n organisato­ risch kader ontwikkelen, w a s mijn conclusie." In 1976 w e r d Ernsting lid v a n d e CPN . Als het g a a t om zijn studenten­

tijd a a n d e VU (1965­1973; poU­ ticologie) d a n heeft hij d e beste herinneringen a a n d e bezetting v a n het hoofdgebouw in 1972. ,,Die actie, gericht op d e demo­ cratisering v a n d e VU, heeft on­ gelooflijk veel in beweging ge­ zet. Er w a r e n talloze docenten die onze kant kozen. Het w a s e e n voorbeeldige actie: e e n lei­ ding die voortdurend terugkop­ pelde n a a r d e m a s s a . Daaglijks plenaire vergaderingen w a a r i n d e volgende stap werd doorge­ sproken. Het tastbare resultaat v a n d e bezetting w a s vrij ge­ ring. Maar niemand h a d n a af­ loop e e n kater, want w e h a d d e n zicht o p het succes op l a n g e r e termijn." Wetenschap stond in d e jaren zestig over het a l g e m e e n a a n d e kant v a n d e machthebbers, d e rijken. Dat feit w a s voor d e meeste studenten d e drijfveer om in actie te komen, zegt Ma­ rius Ernsting. ,,We vonden dat w e t e n s c h a p e e n factor zou moeten zijn in d e strijd voor rechtvaardiger verhoudingen ­ nationaal en internationaal. In wiens b e l a n g d o e je onder­ zoek? Hoe hangt dat s a m e n met je methodologie? Dat soort vra­ g e n is toen a a n g e k a a r t . " De ontwikkelingen vanaf het einde v a n d e jaren zeventig stemmen niet vrolijker. De be­ zuinigingen; d e tweefasenstruc­ tuur die het einde betekende v a n d e mogelijkheden om te experimenteren met projecton­ derwijs; d e versterkte g r e e p v a n het bedrijfsleven op het on­ derwijs. ,,Het is e e n kneveUng w a a r d o o r het voor onderzoe­ kers en studenten steeds moei­ lijker wordt eigen keuzes te ma­ ken." Dat politiek Unks a a n d e univer­ siteiten d e definitieve slag ver­ loren heeft, is echter e e n stel­ ling die Ernsting niet voor zijn rekening wü nemen. ,,Er zijn re­ d e n e n om pessimistisch te zijn. Maar dat m a g g e e n alibi zijn om achterover te zitten. Bij d e behandeling v a n d e WWO in d e kamer zei d e woordvoerster v a n d e W D dat een terug­ d r a a i e n v a n d e democratise­ ring nog niet zo'n gekke zaak is, want v a n d e studenten hoor je toch niets meer. N ou, e e n week later barstten d e acties rond de studiefinanciering los. Ik h e b er e e n p a a r v a n meegemaakt:

De jonge generatie laat gelukkig haar stem horen d a n zie je vitaliteit en mensen die d e kat d e bel a a n binden. Prima. D a a r geniet ik van." „De loop v a n d e geschiedenis g a a t niet langs e e n lineaal. Het g a a t altijd via stappen voor­ w a a r t s e n s t a p p e n terug. Ik kom nog v a a k ex­VU­studenten tegen, omdat velen in d e CPN zijn terecht gekomen. Vaak zijn ze zeer actief: wroetende men­ sen. Verder om me h e e n zie ik natuurlijk wel teleurgestelde dertigers. Het zijn mensen v a n e e n generatie die veel heeft meegemaakt: snelle bewegin­ gen, hooggestemde idealen. M a a r d e jongere generatie laat gelukkig h a a r eigen stem horen e n zegt op e e n g e g e v e n mo­ ment: dat getob v a n d e derti­ gers is misschien voor h e n een rouwproces, m a a r wij moeten fris a a n d e g a n g e n verder zien te koiflen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen