Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 36

Fujita is het met deze race om e e n studie in Tokyo niet eens. Hij staat daarin niet alleen. M a a r d e argumenten v a n d e te­ genstanders veschiUen. ,,De Nobelprijswinnaars zitten in Kyoto en Osaka", voert Fujita a a n als zijn bezwaar. ,,Tokyo leidt goede hersens en h a r d e werkers op, m a a r d e afgestu­ deerden zijn niet creatief. Dat doen wij beter. De top v a n d e regering en d e industrie heeft bijna helemaal a a n Tokyo Uni­ versity gestudeerd." Wat d e kwaliteit betreft is d a a r g e e n reden meer voor, bedoelt Fujita, die me nog wel toevertrouwde zelf ook een alumnis v a n Tokyo te zijn. Die toevoeging is be­ langrijk omdat een Japanner niet d e neiging heeft zijn oude nest te bevuilen. Fujita presen­ teerde zijn kritiek d a n ook in bedekte termen. Op d e eerste uitspraak na. Dat hij die kritiek uitte w a s al opmerkelijk genoeg. Een Japans kind heeft 9 j a a r leerplicht v a n het zesde tot vijf­ tiende levensjaar. In die tijd be­ zoekt het d e lagere school e n geniet drie j a a r secundair on­ derwijs. Bijna ieder kind g a a t nog drie j a a r langer n a a r een soort bovenschool. O p dat moment ontstaat een scheiding tussen algemeen vor­ m e n d en beroepsonderwijs v a n verschUlende niveaus. Iets meer d a n d e helft v a n d e scholieren volgt het algemene onderwijs. Na d e bovenschool komt 35% v a n d e leerlingen, die d a n 18 j a a r zijn, op d e universiteit. Van Nederlandse studenten zou ik schrijven dat ze n a a r d e univer­ siteit g a a n . Voor d e Japanse leeftijdgenoten is het e e n heel gevecht om tot d e universiteit te worden toegelaten.

Examenhei

Japanse studenten alleen ijverig voor het toelatingsexamen „They should destroy Tokyo University", zegt prof. dr. E. F. Fujita v a n d e Universiteit v a n O s a k a als ik h e m v r a a g n a a r zijn mening over­ d e beste manier om het Japans educatief sys­ teem te hervormen. De Universiteit v a n Tokyo wordt beschouwd als d e absolute top­universi­ teit v a n Japan. Vanaf d e kleuterschool streven J a p a n s e kinderen, gestimuleerd door ouders en onderwijzers m a a r n a a r é é n eindpunt in d e on­ derwij scarrière: e e n studieplaats op Tokyo Uni­ versity. keld. Bijles geven is e e n belang­ rijke bron v a n inkomsten voor d e universiteitsstudenten. Na drie j a a r bovenschool doen d e kinderen eerst e e n algemeen universitair toelatingsexamen. D a a r n a volgt e e n e x a m e n voor d e universiteit die ouders e n leerkrachten voor het kind uit­ zochten, a a n g e p a s t a a n zijn ni­ veau. De strenge toelatingsexamens e n d e grote druk op d e kinderen orii ze te h a l e n bezorgen J a p a n vlijtige scholieren die h a r d wer­ ken. De keerzijde v a n d e me­ daille is het h o g e a a n t a l zelf­ moorden in d e periode v a n d e toelatingsexamens. Vandalisme e n terreur jegens medescholie­ ren, vooral b e d r e v e n door d e

Wim Köhler/UP uitvallers e n gericht op enigs­ zins afwijkende medeleerlin­ gen, neemt h a n d over h a n d toe. In Tokyo is eind aprü e e n telefo­ nische hulpdienst opgericht w a a r slachtoffers zich kunnen melden. De e n e helft v a n d e Japanse politici wü dit 'onmenselijke' on­ derwijssysteem v e r a n d e r e n e n versoepelen. Het a n d e r e deel vindt dat Japan zijn huidige in­ dustriële ontwikkeling m e d e te d a n k e n heeft a a n d e h a r d e se­ lectie v a n het vernuft onder het volk e n wil het systeem intact houden. De verdeling loopt op

e e n ingewikkelde manier door d e b e s t a a n d e partijen. De Re­ gering heeft e e n staatscommis­ sie ingesteld die over ruim een j a a r e e n voorstel moet doen. De J a p a n s e kranten berichtten eind mei dat d e commissie una­ niem v a n mening schijnt te zijn dat d e geest v a n d e b e s t a a n d e onderwijswet moet blijven be­ staan, m a a r dat er tegenwoor­ dig uitwassen in het onderwijs optreden die wel moeten wor­ d e n a a n g e p a k t : het ligt niet a a n d e wet, m a a r d e mensen g a a n fout met die wet om. O n d a n k s het ontstane eUebo­ genwerk heet d e J a p a n s e on­ derwijswet democratisch. Hij is dat ook in die zin d a t d e toela­ tingsexamens door iedereen moeten worden afgelegd om e e n volgend schooltype te kun­ n e n bereiken. De kinderen van rijkelui kunnen niet automatisch n a a r Tokyo University. Voor d e afgestudeerden v a n die univer­ siteit liggen wel d e dikke b a a n ­ tjes klaar.

Tokyo... J a p a n heeft ruim vierhonderd universiteiten. Staatsuniversiteit e n particuliere instelling be­ s t a a n n a a s t elkaar. De staat subsidieert beide categorieën.

Eindexamens b e s t a a n in Japan niet. De toelating tot e e n vol­ g e n d schooltype reguleert men met toelatingsexamens. Dat g a a t door tot een afgestudeerde e e n b a a n wil h e b b e n bij een groot bedrijf: sommige v a n die bedrijven organiseren toela­ tingsexamens voor sollicitanten. Een Japans kind ontmoet d e eerste selectiedrempel op zijn vijftiende. Hij of zij doet d a n toe­ latingsexamen voor de boven­ school. Bovenscholen zijn er v a n verschillend niveau. Alleen het hoogste is in principe goed genoeg. Via een reeks e x a m e n s tijdens d e laatste m a a n d e n v a n d e middenschool worden de kinderen geselec­ teerd. Met d e uitslagen voor d e e x a m e n s staat of valt v a a k het geluk v a n hele gezinnen. In het doorsnee Japanse gezin wordt leren bijzonder gestimu­ leerd. De moeder bemoeit zich sterk met d e kennisontwikkeling v a n h a a r kinderen. W a a r nodig worden bijlesleraren ingescha­

Promoveren in Japan: wie wil? ,,Volgens mij heeft het hele­ m a a l g e e n zin om hier te g a a n studeren. Het universi­ tair onderwijs in Japan is vre­ selijk slecht, vergeleken met dat in d e westerse landen. De colleges b e s t a a n bijvoor­ beeld v a a k uit voorlezen v a n e e n hoofdstuk uit het leer­ boek. Een Japans leerboek natuurlijk. Een student leest voor en zo nu en d a n vertelt d e docent eens iets." Stefan Speidel is Westduitser e n doet promotiewerk a a n d e Universiteit v a n Nagoya. Een groepje Groningse stu­ denten ontmoette hem bij e e n rondleiding door het

D

Staatsuniversiteiten krijgen echter meer e n d e topuniversi­ teiten krijgen nog e e n s veel meer geld d a n d e minderen. De collegegelden v a n d e particu­ liere universiteiten zijn onge­ veer driemaal zo hoog als die v a n d e g o e d e staatsuniversitei­ ten. Een student a a n e e n staatsuni­ versiteit betaalt jqarlijks 4500 gulden collegegeld. Ruim d e heUt studeert op e e n beurs die e e n maximum heeft v a n 1400 gulden per m a a n d . Minder d a n tien procent v a n d e studenten wordt h e l e m a a l door d e ouders onderhouden. In d e voortgezet­ te opleidingen, voor Masters e n PhD, bindt e e n industrie al som­ mige g o e d e studenten a a n zich, door h e n e e n beurs te geven. Treden ze n a d e r h a n d in dienst bij die industrie d a n hoeft het geld niet terugbetaald. Deze vorm v a n 'tweede fase financie­ ring' is volgens prof. Fujita v a n O s a k a University zeldzaam, het g a a t om e e n p a a r procent v a n d e studenten. In vergelijking met Nederland heeft J a p a n veel universiteiten. In ons land b e s t a a n 14 insteUin­ g e n voor wetenschappelijk on­ derwijs. Omgerekend n a a r d e J a p a n s e s c h a a l zouden er in ons l a n d ongeveer veertig zijn. Ja­ p a n kent slechts e e n handjevol topuniversiteiten. Iedereen k a n het begin v a n het rijtje opnoe­ men: Tokyo, Osaka, Kyoto, w a a r n a d e ex aequo's volgens. Sendai e n N a g o y a s t a a n ook op het lijstje. Top universiteiten zijn er veel minder d a n in Nederland, w a a r d e 13 wetenschappelijke instel­ lingen volgens d e wet 'gelijke ontwikkelingskansen' moeten h e b b e n e n ook q u a niveau over é é n k a m worden geschoren. Hoewel natuurlijk d e ingewij­ d e n weten dat je beter schei­ kunde in Groningen d a n in Utrecht kunt studeren als je e e n wetenschappelijke carrière wüt. En beter rechten in Leiden of economie in Rotterdam als je iets in het H a a g s e v a n p l a n bent.

Invloed A a n d e top in Japan staat zon­ der twijfel d e universiteit v a n Tokyo. Uit heel J a p a n komen d e beste bovenschool­leerlingen het toelatingsexamen v a n d e staatsuniversiteit in d e hoofd­ stad doen. Bijna d e helft v a n h e n heeft n a d e bovenschool e e n j a a r of langer besteed a a n d e voorbereiding v a n dat exa­ men. Het blijft a a n aUe topuniversitei­ ten trouwens e e n slachting: a a n d e Universiteit v a n O s a k a haalt 40% het. Na het toelatingsexa­ men, zo g a a t het hardnekkig ge­ rucht, e n iedereen bevestigt het Foto: Wun Kohier

halfgeleiderslaboratoriimi. Hij kwam mee n a a r het cen­ trale verzamelpunt w a a r aUe deelexcursies weer eindigen voor het afsluitende vragen­ uurtje a a n het eind v a n e e n zeer w a r m e d a g in Nagoya. Stefan verder: „Ik n a m al een j a a r voor ik hier kwam Japanse les. Het heeft g e e n zin in Japan te komen wer­ ken als je niet ook geïnteres­ seerd bent in d e taal e n cul­ tuur." Wie a a n e e n goed lab g a a t werken kan er verzekerd v a n zijn dat d e professoren e n stafleden Engels kunnen spreken. De studenten willen het g r a a g leren, m a a r Ja­ p a n n e r s g a a n , volgens Ste­ fan, niet over op Engels als voertaal als er een buiten­ lander in d e buurt is. Dat

gebeurt in d e Nederlandse labs meestal wel. Er zijn, financieel gezien, drie manieren om in J a p a n te studeren, of eigenlijk te pro­ moveren: met J a p a n s of met Nederlands staatsgeld of met „eigen" geld. Wie Ne­ derlands geld wü k a n het best bij ZWO aankloppen. Die tweede geldstroomorga­ nistie zal slechts bij zeer h o g e uitzondering een verblijf lan­ ger d a n een p a a r m a a n d e n subsidiëren. Je moet wel met e e n project v a n wetenschap­ pelijk groot b e l a n g a a n k o ­ men. In Tokyo bestaat het Nederland J a p a n Instituut dat tot nu toe voornamelijk culturele uitwisseling ver­ zorgde m a a r nu ook wat meer n a a r d e natuurweten­ s c h a p p e n kijkt. Zij kunnen

waardevolle ven.

adviezen

ge­

J a p a n s geld schijnt, nu nog, makkelijker te g a a n , m a a r d e belangstelling neemt toe, met d e stijgende w a a r d e r i n g voor het Japans fundamen­ teel onderzoek. Je moet con­ tact leggen met d e J a p a n s e A m b a s s a d e in Nederland. Met eigen geld liikt het ook, m a a r d a n moet je rijk zijn en bovendien nog, toelatings­ e x a m e n s afleggen. Om e e n promotieplaats te krijgen moet d a n collegegeld be­ taald worden. Huisvesting in Japan, vooral tijdelijke huis­ vesting, is bijzonder duur. Niet alleen Stefan Speidel m a a r iedereen die e e n beet­ je benul heeft v a n buitenlan­ ders a a n J a p a n s e universi­ teiten adviseert: zorg dat e e n

Vervolg op pag. 14 Nederlandse hoogleraar je introduceert bij e e n g o e d e hoogleraar in J a p a n die hij minstens t w e e m a a l ontmoet­ te bij e e n bezoek of weten­ schappelijk congres. Liefst moeten ze thuis bij elkaar over d e vloer zijn gweest. Meld je niet a a n bij d e a m ­ b a s s a d e als je niet weet w a a r je h e e n wüt want d a n zijn ze in staat je a a n e e n onooglijke universiteit in d e provincie te plaatsen w a a r ze ook wel eens e e n buiten­ lander willen zien. Speidel zelf promoveert vol­ g e n d j a a r in Duitsland, om­ dat hij in het westen a a n d e slag wü e n niet weet hoe e e n J a p a n s e doctorsgraad er wordt g e w a a r d e e r d . Duitse doctorsgraden zijn in J a p a n gewüd, weet hij al.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen