Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 225

29 NOVEMBER 1985 O p het hoogtepunt v a n het stu­ dentenverzet k w a m d e helft v a n d e 7000 studenten hier s a m e n om d e laatste ontwikkelingen te bespreken. Het onderwerp v a n d e bijeenkomst deze vrijdagna­ m i d d a g is d e v r a a g of d e door d e studenten gemitieerde alge­ hele boycot voor e x a m e n s op zowel d e middelbare scholen als d e universiteit ook volgend j a a r moet worden voortgezet. De Universiteit v a n d e West K a a p is aanvankelijk opgezet als e e n ,,kleurling"­universiteit, m a a r n a in 1983 autonoom te zijn geworden, is het nu e e n vol­ ledig gemtegreerde universiteit, hoewel het ,,kleurling"­element overheerst. De a a n w e z i g e n vormen e e n a a r d i g e afspiegeling v a n d e ui­ terst gemêleerde K a a p s e sa­ menleving: de „Cara'ibisch o g e n d e " Maleiérs; d e moslim­ meisjes met het traditionele hoofddoekje; b a a r d i g e blanke Afrikaners e n Xhosa­negers in e e n swingende Michael Jack­ son­outfit. Ofschoon het lager e n middelbaar onderwijs in Zuid­Afrika nog altijd „gesecfre­ geerd", apart, is, merk je d a a r o p d e Witwatersrand­universi­ teit v a n Johannesburg, d e Rho­ des­universiteit v a n G r a h a m ­ stown e n vooral d e twee univer­ siteiten v a n Kaapstad weinig van.

Studentenverzet in Zuid­Afrika (2)

Kleurlingen Kaapprovincie in voorhoede van strijd tegen de apartheid De campus van de Universiteit van de West Kaap in de „kleurling"­wijk Belville ligt er verla­ ten bij. De afgelopen maanden werd rond en op deze campus menige veldslag uitgevochten tussen studenten en zogenaamde veiligheids­ troepen. Tegenover de stenen van de studenten stond een overmacht van „buffels" (uiterst mo­ derne en wendbare gevechtswagens), een wa­ terkanon, „sjamboks" (lange latten), en niet te vergeten een heel arsenaal schiettuig. De exa­ mens zijn verschoven van november naar be­ gin januari; de meeste studenten zouden thuis moeten vertoeven. Maar toch hebben zich eni­ ge honderden jongeren in de aula verzameld.

Gevangen Vice­president v a n d e SRC (de studentenraad) Calvin Smith, treedt op als discussieleider, omdat d e voorzitter, Mac Mas­ ter, reeds drie weken wordt vastgehouden vanwege de noodtoestandswetgeving. Van d e acht SRC­leden zit trouwens d e helft vast. Calvin beklem­ toont later, dat hij ondergedo­ ken is, zoals vele aktieve stu­ denten. Zelf is hij ook enige d a ­ g e n opgepakt geweest, m a a r w e e r vrijgelaten. Hij weet ech­ ter dat d e politie hem zoekt. ,,Het is e e n risico, m a a r d a a r h e b b e n w e m e e leren leven. Ik b e n d e gekozen vice­president e n dus roept mijn taak. Het is e e n kwestie v a n principe." De meeste studenten v a n d e Universiteit v a n d e West K a a p zijn lid v a n d e AZASO (Azanian Students' Organisation), die n a u w e kontakten onderhoudt met twee andere, bij het Vere­ nigd Demokratisch Front (UDF) aangesloten studentenorgani­ saties: d e voornamelijk op blan­ ke, Engelstalige universiteiten opererende NUSAS (National Union of South African Stu­ dents) en d e sinds enige m a a n ­ d e n verboden zwarte COSAS (Congress of South African Stu­ dents).

I

Voor d e AZASO bestaat er g e e n twijfel over het leiderschap v a n het verzet tegen d e apartheid, nu Nelson Mandela nog altijd e e n levenslange gevangenis­ straf uitzit: dominee AUan Boe­ sak, e e n v a n d e oprichters v a n het UDF e n beschermheer v a n deze multi­raciale anti­apart­ heidsorganisatie. Smith: ,,Het verzet hier in d e K a a p b e g o n met d e moord v a n UDF­leider Mathew Goniwe, d e v e r m a a r d e leraar uit Cradock, die s a m e n met drie a n d e r e lo­ kale UDF­ers in april door onbe­ k e n d e n in Port Elizabeth op beestachtige wijze werd ver­ moord. Het uitroepen v a n d e noodtoestand in 36 distrikten e n d e vele a n d e r e intimidatie­mid­ delen v a n d e regermg m a a k t e n e e n d a a d v a n solidariteit nood­ zakelijk. Daarom riep dominee Boesak op tot d e vreedzame m a r s n a a r d e PoUsmoor­gevan­ genis op 20 augustus, om te de­ monstreren voor d e vrijlating v a n Nelson Mandela." Het verhaal m a g bekend veron­ dersteld worden: e e n d a g voor d e g e p l a n d e demonstratie werd

Ruud de Wit free­lance journalist

lingen v a n d e K a a p kun je niet vergelijken met die in d e rest v a n het land. De kleurlingen h e b b e n hier e e u w e n l a n g e e n min of meer gelijkwaardige po­ sitie g e h a d a a n die v a n d e blan­ ken. Veel ouders neigden ook in het geheel niet tot radicalisme. M a a r toen d e politie d e klaslo­ kalen binnen ging, t r a a n g a s d e scholen inschoot e n d e kinderen op straat w e r d e n doodge­ schoten, v e r d w e e n d e 'genera­ tiekloof' e n kozen d e ouders on­ voorwaardelijk d e kant v a n d e jeugd." Terwijl in d e zwarte woonwijken v a n d e Transvaal e n d e Oost K a a p het verzet tegen het apart­ heidsonderwijs leidde tot e e n n a g e n o e g algehele schoolboy­ cot, w e r d e n in d e West K a a p d e scholen gebruikt als d e plaat­ sen, v a n waaruit het verzet ver­ der kon worden aangescherpt. De boycot heeft echter e e n nieuw probleem veroorzaakt. In d e West K a a p heeft circa 65 procent v a n d e eindexamen­ kandidaten v a n d e middelbare scholen g e e n e i n d e x a m e n ge­ daan. De zwarte middelbare scholen vallen onder het Department of Education a n d Training, e n deze staatsinstantie heeft beslo­ ten alle eindexamenkandidaten in mei of jum alsnog d e k a n s te g e v e n om deel te n e m e n a a n d e herexamens. Het middelbare kleurling­on­ derwijs valt echter onder d e „ei­ gen" onderwijsminister v a n het kleurlingenparlement. Carter Ebrahim, die vorige week beslo­ ten heeft alle eindexamenkan­ didaten die nu g e e n e x a m e n h e b b e n g e d a a n , voorgoed uit te sluiten v a n elke a n d e r e moge­ lijkheid om e x a m e n te doen.

Radicalisme

Foto Paul Weinberg

dominee Boesak gearresteerd e n d e demonstratieve PoUs­ moor­mars werd met grof mili­ tair geweld voorkomen: ,,De ar­ restatie v a n Boesak w a s in feite d e druppel die d e emmer d e e d overlopen. Vreedzame akties zijn steeds ons uitgangspunt ge­ weest. Maar het geweld, d e wreedheid, het geweld v a n het leger e n d e politie h e b b e n ons g e d w o n g e n om ons te verzet­ ten."

Burgeroorlog Ruim twee m a a n d e n heeft d e ,, burgeroorlog" geduurd, die tenslotte e e n einde kreeg met het uitroepen v a n d e noodtoe­ stand in d e West Kaap. ,,We h a d d e n hier vlak voor d e uni­ versiteit e e n picket­line voor d e beëindiging v a n d e noodtoe­ stand. Maar het duurde niet l a n g of d e politie e n het leger verschenen ten tonele. De

t r a a n g a s g r a n a t e n vlogen over d e kampus e n drie studenten w e r d e n neergeschoten," aldus Smith. Sinds het uitbreken v a n d e on­ lusten in d e K a a p w e r d e n ten minste zeventig personen, voor­ namelijk jongeren, door politie­ kogels gedood. Honderden r a a k t e n gewond e n evenveel w e r d e n voor korte of langere tijd gearresteerd. O p dit moment zitten er n o g ze­ ker acht studenten, v a n wie, zo­ als eerder gemeld, vier SRC­le­ den, in d e gevangenis. Het verzet m d e West K a a p ver­ schilt in menig opzicht in karak­ ter e n in hevigheid v a n dat in d e rest v a n Zuid­Afrika. Professor fakes Gerwel, vol­ g e n d j a a r d e nieuwe rector­ magnificus v a n d e universiteit v a n d e West K a a p en begin september nog in het praatpro­ g r a m m a v a n Adriaan v a n Dis: ,,De geschiedenis v a n d e kleur­

Een bemiddelingsdelegatie kreeg nul op het request: „Uw delegatie heeft d e plicht om sa­ men met d e regering het links radicalisme te bevechten. L inks radicalisme is e e n v a n d e meest intolerante fenomenen in d e wereld," verklaarde president Botha, e e n v a n d e o n d e r h a n d e ­ laars, n a afloop. Smith: „De kwestie v a n d e boy­ cot heeft ons in e e n heel moeilijk parket gebracht. Door nu g e e n e x a m e n te doen, worden dui­ zenden jongeren afgesloten v a n e e n universitaire opleiding, terwijl juist d e 'collaborateurs' e r v a n profiteren. Maar als wij in januari wel e x a m e n s g a a n doen, h o e kunnen w e d a n ver­ w a c h t e n v a n d e scholieren dat ze weigeren eindexamens te doen? Dus h e b b e n w e voorge­ steld dat ze wel n a a r d e exa­ merdokalen g a a n e n hun n a a m op d e presentielijsten zetten, m a a r vervolgens weer verdwij­ nen. D a n komen ze in ieder ge­ val in aanmerking voor d e her­ examenregeüng." Overigens wacht eind januari d e universiteit e e n nieuw pro­ bleem. De eerstejaars die d a n komen, h e b b e n hun toelating afgedwongen door d e boyco­ toproep te negeren. V a n d a a r dat er onder ouderejaars stem­

Foto: Dove Hartman

m e n o p g a a n om die eerstejaars te verhinderen deel te n e m e n a a n d e colleges v a n volgend jaar. Professor Gerwel: „Ik verwacht niet dat d e rust het komende j a a r zal terugkeren. Het scholie­ ren­ e n studentenverzet is poli­ tiek verzet: tegen het onderwijs­ systeem, tegen d e noodtoe­ stand, tegen het politiegeweld, tegen d e apartheid in het alge­ meen. De jongeren v a n d e K a a p h e b b e n e e n politiek offer gebracht, met g e v a a r voor ei­ g e n leven e n voor e e n a a n t a l v a n h e n ook met enorme risico's voor e e n professionele carrière. Terugkeren n a a r d e school­ of collegebanken is nu moeilijker d a n ooit geworden." „Deze regering k a n wel probe­ ren om d e wet en d e orde te herstellen, m a a r zonder tege­ moetkoming a a n d e wezenlijke eisen v a n n a g e n o e g d e hele b e ­ volking, zal dat niet lukken. De regering zegt d a n wel hervor­ mingen te wülen nastreven, m a a r dat daarvoor eerst d e wet e n d e orde moeten worden her­ steld. Maar hoe kun je op e e n ondemocratische wijze demo­ cratiseren?" ,,De burgeroorlog die hier woedt, is slechts het gevolg v a n pogingen om met nulitair ge­ weld d e orde te herstellen. Als je bedenkt wat voor gevolgen dat heeft op d e vorming v a n d e jeugd, slaat je d e schrik om het hart." Ter afsluiting terug n a a r studen­ tenleider Calvin Smith. Ook hij voorziet g e e n einde a a n het jon­ gerenverzet in d e K a a p : „Voor studenten v a n d e West K a a p is er g e e n w e g meer terug e n ik denk, dat wat hier op d e univer­ siteit gebeurt, uiteindelijk gevol­ g e n zal h e b b e n voor d e rest v a n het land. Ik ben ervan over­ tuigd, dat d e situatie hier niet meer normaal wordt, voordat onze politieke eisen zijn gereali­ seerd." Als ik n a a r het parkeerterrein loop, staat vlak voor het studen­ tengebouw e e n burgerauto, met daarin, zeer herkenbaar, e e n officier v a n d e Zuidafrikaanse politie. Hij kijkt me uitdrukkelijk a a n alvorens te groeten. Je v r a a g je onwillekeurig af of hij op zoek is n a a r d e ondergedo­ ken Calvin Smith.

Dit IS het tweede e n laatste artikel over studentenverzet in Zuid­Afnka Vonge week publiceerden wij een reportage over blanke studenten

1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen