Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 219

29 NOVEMBER 1985 Sinds 1976 is professor Holtgrefe chef v a n d e afdeling besturingssystemen v a n d e Nederlandse Spoorwegen. ,,Wij geven informatie a a n het m a n a g e m e n t v a n het bedrijf," karakteriseert hij die b a a n . Bovendien houdt men zich d a a r bezig met het ,,automatiseren v a n het automatiseren", vertelt hij en dat zal d e kern v a n ons gesprek worden. O p e e n druilerige zaterdagmidd a g besteden wij w a t uren a a n zijn metier. In Bodegraven. ,,De plaats ligt niet te ver v a n Utrecht, w a a r ik werk e n er is hier bovendien e e n station", geeft d e v a n oorsprong Rotterd a m m e r zijn motivatie om hier te wonen. Wij gebruiken koffie e n e e n koekje. ,,U moet er zelf ook a a n denken om een tweede kopje te vragen, want dat vergeet hij altijd", adviseerde zijn vrouw alvorens n a a r een a n d e r vertrek te g a a n . Holtgrefe maakt binnen d e economische faculteit e e n overstap v a n vervoerseconomie n a a r bestuurlijke informatiekunde. Waarom? ,,Een objectieve red e n d a a r v o o r ligt in het werk d a t ik bij d e N.S. doe," vertelt hij n a d a t hij heeft laten weten deze v r a a g verwacht te hebben. ,,Ik werk wel bij e e n vervoersbedrijf, m a a r h e b veel te m a k e n met besturingsinformatie en het organiseren v a n die informatie in het algemeen. En dat zijn nu d e twee kanten v a n d e bestuurlijke mformatiekunde, d e leerstoel a a n d e VU." Nadat hij w a s g e v r a a g d , vond hij d e uitdaging iets a n d e r s te g a a n d o e n bovendien boeiend g e n o e g om d e stap te w a g e n . Ook in d e toekomst zal hij zijn functie a a n d e VU bLjven combineren met zijn b a a n bij d e spoorwegen, e n wel in d e verhouding 40/60.

Prof. dr. A. A. I. H o l t g r e f e - b e s t u u r l i j k e i n f o r m a t i e k u n d e - h i e l d i n a u g u r e l e r e d e

,De automatisering wordt te duur' Gisteren, donderdag, hield professor dr. A. A. I. Holtgrefe zijn inaugurele rede bij zijn overstap v a n vervoerseconomie n a a r bestuurlijke informatiekunde v a n d e economische faculteit. Wij h a d d e n een interview met hem. ,,Er zijn door het ontstaan v a n informatiemogelijkheden ook behoeften d a a r n a a r opgekomen. Je bent socia a l analfabeet w a n n e e r je bijvoorbeeld e e n a a n t a l copieën niet meer wilt hebben." Hij denkt een oplossing voor d e „informatieboom" te hebben. De zender v a n d e inforraatie moet selectiecriteria a a n zijn bericht meegeven, die d e ontvanger tijd besparen. Want: „Nu d e behoeften g e s c h a p e n worden, k a n d e automatisering erg duur g a a n worden."

Aart Bouwmeester werken: ,,Er dreigt voor d e kom e n d e jaren wat dat betreft e e n levensgevaarlijke situatie."

Redeneerfunctie Terug n a a r d e oratie, n a a r d e beslissingsondersteunende systemen die Holtgrefe d a a r i n noemt. De vakgroep bestuurlijke informatiekunde a a n d e VU richt h a a r onderzoek middels een voorwaardelijke gefinancierd p r o g r a m m a op deze systemen.

Gevaarlijk

Koffiedik kijken

In zijn inaugurele rede legt Holtgrefe e e n v e r b a n d tussen d e ontwikkelingen op het vervoersgebied e n die op het vlak v a n d e informatie. ,,En wel in het bijzonder die tussen telecommunicatie e n verkeer e n vervoer," vult hij a a n . Hij legt het nog e e n s uit: ,,Er wordt weleens gedacht: als iedereen e e n terminal heeft, d a n hoef je niet meer n a a r kantoor te g a a n . Dan kun je thuis, achter het scherm, je werk doen. Het is puur koffiedUdcijkerij w a n n e e r je vyilt vertellen wat er in d e toekomst g a a t gebeuren, m a a r ik ben geneigd te zegg e n dat het wel m e e zal vallen. Sommigen zeggen in dit verb a n d , d e mens heeft nu eenm a a l d e behoefte om een bep a a l d e periode v a n d e d a g mobiel te zijn. Je ziet bijvoorbeeld d a t het a a n t a l verplaatsingen door d e jaren h e e n constant is gebleven. Alleen, d e afstanden zijn groter geworden omdat d e snelheid is toegenomen." ,,Een duidelijke anologie tussen d e beide gebieden ligt in d e stelling, het a a n b o d schept z'n eig e n behoefte. Met d e opkomst v a n d e auto is het nu opeens nodig geworden om tientallen kilometers per d a g af te leggen. Veel activiteiten, zoals culturele e n sociale contacten, w a a i e r e n ook uit." ,,Zo zijn er door het ontstaan van informatiemogelijkheden ook informatiebehoeften opgekomen. Je bent sociaal analfabeet w a n n e e r je bijvoorbeeld e e n a a n t a l copieèn niet meer wilt hebben. Als je niet, laten we zeggen, 10.000 bladzijden per j a a r leest, h a a l je je niveau niet. En het gekke is nu, dat er g e e n vervoermiddel is w a a r m e e je die 10.000 pagina's haalt. Bij het vervoer h e b je d e mogelijkheid om op d e auto over te stappen, m a a r je hebt g e e n leesauto." Een a a r d i g e vondst, deze laatste term, wij geven het toe. Gelijk d e term ,,thuisbuiswerkers".

der kunnen uitleggen. Ervaring wordt in onbewuste regels vertaald. Nu g a a n wij proberen die ervaring, die leerregels, over te d r a g e n a a n computers. Zodat ze ook beslissingen kunnen nemen, die bijna zo goed zijn als d e experts die nemen." Met als doel? „Om uiteindelijk zinvol, goedkoper, beter, efficiënter b e p a a l d e taken te laten verrichten." En d a n is het cirkeltje weer rond. Hoe g a a t d e ontv a n g e r met d e informatie om: ,,Als je niet heel efficiënt met informatie omgaat, d a n is er g e e n sprake v a n e e n arbeidskostenbesparing, integendeel. Dan g a je steeds meer arbeid in het tot je n e m e n v a n informatie stoppen. Nu d e behoeften ges c h a p e n worden, kan automatisering erg duur g a a n worden. Het grote probleem is daarom: hoe k a n d e ontvanger selecteren of een bericht belangrijk voor hem is? We moeten d a a r om echt g a a n proberen om d e selectiemethodes bij d e zender te g a a n plaatsen."

Foto Bram de Hollander

die Holtgrefe in zijn inaugurele r e d e voor het werken a a n je eig e n terminal in je eigen woning introduceert, is ook dit weer e e n overtuigend grapje. „SneUeescursussen, die je nu veel ziet, zijn zo'n verschijnsel. Je zou eigenlijk kunnen zeggen, voor d e gebruikers v a n informatie moet d e auto nog uitgevonden worden." Holtgrefe g a a t door met het schetsen v a n analogieën: ,,Beid e sectoren h e b b e n een behoeftenexplosie meegemaakt. Men is onverzadigbaar wat informatie betreft. Stel dat e e n verplaatsing niets kost q u a geld en tijd. D a n kun je g a a n lunchen op Hawaii e n je dineert 's avonds in Rio d e Janeiro. Je ziet wat die mobiliteit d a n zou worden. In principe is d e behoefte a a n verplaatsing oneindig. Bij veel goed e r e n is d a t niet het geval. Eén ijskast is handig. Twee, d a a r h e b je ook nog een functie voor, m a a r drie, dat wordt al vervelend. Dat heeft g e e n zin. Maar bij informatie zie je iets dergelijics als bij vervoer. Nu het produceren v a n d e informatie steeds goedkoper wordt, krijgt m e n steeds meer informatie toegespeeld. De bottleneck is alleen d e tijd. Het offer dat gebracht moet worden is nog steeds die p a a r minuten per bladzijde, die grafiek of die tabel. Dat is het enige dat d e opnamecapaciteit v a n d e informatie tegenhoudt." Welnu, het is i n d e r d a a d e e n probleem. Het wordt steeds ge-

makkelijker om informatie te produceren, begrijpen wij, allerlei g e a v a n c e e r d e computers bieden d a a r d e mogelijkheid toe. Maar d e ontvanger moet steeds meer tijd in het tot zich n e m e n v a n die informatie steken. Heeft Holtgrefe enkele oplossingen p a r a a t ? „Er zijn e e n a a n t a l aanzetten tot oplossingen," formuleert hij omzichtig. ,, Bij voorbeeld zoals de bestuurlijke informatie in bedrijven is georganiseerd. Die is erop gericht alleen d a n te rapporteren w a n n e e r iets niet goed g a a t . De zogeheten uitzonderingsrapportage. Daarnaast zou er ook nog een soort geautomatiseerde v r a a g b a a k moeten zijn. Zo'n systeem is er nog niet. Het is nodig om d e nieuwsgierigheid v a n d e gebruiker te bevredigen. Middels gerichte vrag e n moet het systeem specifieke antwoorden kunnen geven. Wanneer e e n systeem aangeeft dat er veel vertragingen op een b e p a a l d treintraject zijn bijvoorbeeld, kun je v r a g e n op welke stations dat d a n precies gebeurt." Een a n d e r aspect is d e eenvoud: ,,Het moet echt kinderlijk eenvoudig zijn, h e b b e n we gemerkt. Je moet ervoor zorgen dat het systeem g e e n overbodige v r a g e n stelt." Holtgrefe voorspelt d e komende jaren een chaos, w a n n e e r d e verschillende systemen die nu werken, niet a a n elkaar a a n g e past g a a n worden. Zo b e s t a a n er honderden verschillende ,,talen", w a a r m e e d e systemen

,,Als het liikt om d e menselijke gevoelsregels a a n een computer over te dragen, d a n kunnen we het a p p a r a a t e e n redeneerfunctie meegeven. Het moeilijke Ugt 'm in het vertalen v a n die regels." Holtgrefe grijpt terug op het schaken om dit uit te leggen. ,,Ik k a n schaken. Niet buitengewoon . . . Maar, als ik voor het bord zit met e e n b e p a a l d e stand en ik probeer d a n te achterhalen hoe ik redeneer, wat voor regels hanteer ik en k a n ik die opschrijven, d a n lukt dat niet. Zo werkt het ook met mensen die dienstregelingen voor d e spoorwegen maken. Die hebb e n e e n b e p a a l d e feeling voor dingen, die ze niet a a n e e n a n -

Tot slot heeft Holtgrefe ook nog ideeën voor d e vakgroep: ,,Het onderwijs dreigt op d e t w e e d e plaats te komen. De vakgroep wordt te sterk op het onderzoek beoordeeld. Dat is erg g e v a a r lijk. Je moet d e mensen een vak leren, zodat je d e afgestudeerd e n gelijk kunt inzetten. Dat is e e n erg onderschatte zaak. Het is d a n ook niet verwonderlijk dat er zo iets als e e n informatica-universiteit komt. Er is e e n grote behoefte a a n mensen die gelijk a a n d e slag kunnen. Dat is overigens v a n strategisch belang." O n d a n k s d e lans die hij voor het onderwijs breekt, is Holtgrefe ook niet helemaal tevreden over d e situatie met betrekking tot het onderzoek in d e vakgroep: ,,De onderzoekscapaciteit is erg klein. We h e b b e n voorlopig wel twee j a a r bescherming voor het onderzoek, m a a r er is niemand die dat onderzoek k a n doen. Ied e r e e n is druk bezig met het onderwijs." Overigens is het project nog niet goedgekeurd. Maar: „Met een a a n t a l wijziging e n is het h a a l b a a r " . Op d e terugweg, in d e auto, want zo w a r e n wij er sneller, b e d e n k e n wij e e n zin v a n Holtgrefe die hem zou moeten karakteriseren. Bijna in Amsterd a m h e b b e n w e 'm: „Je bent iets a a n het bouwen dat nooit eerder gebouwd is. Juist d a n moet je v a n tevoren heel goed weten welke stappen je g a a t zetten."»

Advertentie Herhaalde oproep

Studentlid Beleidsraad Ad Valvas De Beleidsraad Ad Valvas roept kandidaten op voor de vervulling van een vacature studentlid. Voor de vervulling van deze vacature moet voldaan worden aan de volgende criteria: 1 geen leden van U.R of C v.B 2 de leden dienen - met in ieder opzicht individueel, maar zeker gezamenlijk - te beschikken over tenminste enige bestuurservanng, alsmede inzicht en/of kennis en/of ervaring nodig voor het besturen van Ad Valvas, 3 afkomstig uit bovenvermelde geledingen. Nadere informatie en documentatie (m n over de redactionele formule) is verkrijgbaar bij de secretans van de Beleidsraad, mr. B. Meulman, tel (548)3601, kamer 2D-07, hoofdgebouw VU. ZIJ die belangstelling hebben voor deze functie of willen attenderen op mogelijke kandidaten kunnen zich tot uiterlijk 13 december a.s. schriftelijk wenden tot bovenstaand adres, onder overlegging van enige relevante informatie.

i»

n

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen