Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 332

14 FEBRUARI 1986

Dr. Theodorus N icolaas Maria Schuyt (37), als socioloog ver­ b o n d e n a a n d e VU, is e e n kleurrijk figuur. N aast zijn w e ­ tenschappelijke arbeid is hij ak­ tief m Corrupte b.v., e e n orga­ nisatie w a a r v a n hij zelf m e d e ­ oprichter is en die zich volgens het register bij d e Kamer v a n Koophandel toelegt op ,,het s c h e p p e n v a n vreugde e n blij­ heid, op ieder d a a r t o e geschikt moment e n bij iedere p a s s e n d e gelegenheid." Bij d e opsom­ ming v a n middelen die dit doel dichterbij moeten brengen, lijkt d e organisatie het midden te h o u d e n tussen e e n c a m a v a l s ­ verenigmg e n een prettig ge­ stoorde studentenclub: „het ten g e h o r e (laten) b r e n g e n v a n mu­ ziek e n het mogelijk m a k e n v a n d a n s ; het stimuleren v a n e e n g o e d gesprek al d a n niet tij­ d e n s d e maaltijd; het bestrijden v a n (relationele) twisten e n aUe a n d e r e vormen v a n gelmdso­ verlast, zowel hier als d a a r , doch vooral hier; het bevorde­ r e n v a n gemeenschapszin." Corrupta b.v. w a s ook d e orga­ nisatie die Schuyts promotie, a p r ü vorig jaar, luister bij zette door m d e avonduren voor

Promotieleed Sla het voorwoord van een willekeurig proef­ schrift erop na en men leest steevast over de dank die uitgaat naar partner en kinderen die de a a n het gezin toegebrachte schade ten gevolge van schromelijke verwaarlozing met zoveel liefde en begrip hebben opgevangen. Het schrijven van een proefschrift schijnt het nodige a a n leed en ontberingen met zich mee te brengen. Dr. Theo Schuyt, die zelf een jaar_ terug promoveerde, bundelde een aantal „bloeddrukverhogende, maagzweerverwek­ kende, relatieverstorende ervaringen" van promovendi in de sociale wetenschappen.

Het schrijven v a n e e n proef­ schrift is voor velen e e n z w a a r e n e e n z a a m avontuur. Een­ m a a l gepromoveerd p r a a t m e n liever niet over d e ellende. Men is nu immers toegetreden tot het güde v a n vakgenoten. Toch zijn d e verschijnselen v a n psychi­ sche overbelasting soms duide­ lijk zichtbaar, ondervond Schuyt.,,Sommigen storten g e ­ lijk n a d e grote d a g volledig in. Anderen vertonen e e n soort af­ kickreactie e n tuimelen in e e n enorm gat.Ze h e b b e n hun le­ venswerk verricht, zitten nu met e e n enorme kater e n kunnen moeilijk weer op g a n g komen. Het lijkt e e n beetje op d e g e d e ­ h y d r e e r d e marathonloopster v a n d e laatste Olympische Spe­ len, die voUedig uitgeput bij d e fimsh verscheen. Korte tijd later w a s ze wel weer a a n s p r e e k ­ b a a r . M a a r bij d e meeste uitge­ putte gepromoveerden ligt dat a n d e r s . Bij h e n bevatten d e hersencellen g e e n koolhydra­ ten meer. Het duurt meestal vrij lang voordat ze weer a a n het schrijven beginnen."

h^.É­'.

'Zelf tenslotte goed terecht gekomen' meer d a n duizend a a n w e z i g e n in d e afgehuvirde Koopmans­ beurs e e n groots opgezet feest te organiseren. Volgens sonmii­ g e n w a s het e e n kermisachtige h a p p e n i n g die d e w e t e n s c h a p o m l a a g haalde, m a a r volgens a n d e r e n e e n d a v e r e n d gebeu­ ren dat niet licht uit het geheu­ g e n weggewist zal worden. Schuyt vindt het v a n b e l a n g om dingen te organiseren w a a r ­ door mensen uit d e besloten­ heid v a n hun huis komen. Er is a l g e n o e g individualisme op d e wereld.,,Mensen g a a n lexike dingen doen w a n n e e r je ze voor e e n leuk evenement uitno­ digt ­ d a a r komt iedereen z'n b e d voor uit." Enkele jaren terug d e e d Schuyt d e universitaire g e m e e n s c h a p verslag v a n het door hem ge­ konstateerde „anti­papisme" a a n d e VU (Ad Valvas, 4 feb. 1983). Zijn v e r h a a l riep niet zo­ zeer op tot meer respekt voor d e katholieke geloof sbeginselen, m a a r bevatte vooral e e n kritiek o p d e omgangsvormen v a n d e gereformeerde kollega's. Ver­ strek ze overvloedig drank e n hun onprettige kanten komen snel a a n het licht, konkiudeerde Schuyt. „Die gereformeerden schieten binnen d e kortste ke­ ren door hun emotionele rem­ men. Ze worden handtasteUjk, Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunneiweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder: FORD-OPEL-RENAULT-BMWen MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGENS tot42tn3en9ton. (groot en l<lein rijbewijs)

tegen inlevering van deze advertentie 10% l<orting

moet m a a r tegen d e muur op­ springen e n bekijken of hij het haalt. Ze zeggen in feiten tegen je: ik b e n goed, jij bent slecht. Ze beroepen zich op hun positie als hoogleraar. Dat is d e hypo­ crisie v a n d e wetenschap: hoe­ veel docenten lopen er niet a a n d e universtelt rond die j a a r in j a a r uit exact dezelde colleges geven?! Ze gieten steeds weer w a r m water op hetzelfde thee­ zakje e n wülen d e indruk wek­ ken dat zij d e w e t e n s c h a p ver­ tegenwoordigen. Die arrogan­ tie is d e list der wetenschap!" Schuyt m a a k t er g e e n geheim v a n e e n grondige hekel te h e b ­ b e n a a n wat hij noemt,,positie­ gedrag", w a a r menig hoger ge­ salarieerde a a n d e universiteit m e e behept is. ,,Ze d o e n het voorkomen alsof ze alle wijs­ heid in pacht h e b b e n e n zonder moeite verworven hebben. De pijn v a n hun eigen leerproces laten ze niet blijken."

Foto Bram de Hollander

buitengewoon vertrouwelijk of verschrikkelijk melancholiek. Als je in e e n gereformeerde d r a n k stopt, d a n zie je opeens e e n heel a n d e r mens. Een m e n s die altijd verborgen g e ­ h o u d e n wordt." Schrijft hij dit soort zaken puur voor d e grap? Waarachtig niet. ,,Ik probeer te opereren op d e g r e n s v a n vrolijkheid e n eerlijk­ heid. Het a a r d i g e v a n e e n g r a p is dat er v a a k veel w a a r s in schuilt. Tegelijkertijd relativeert het d e gewichtigheid v a n d e zaak. het is d e w a a r h e i d v a n d e nar. Tijdens stafvergaderin­ g e n roep ik wel 'ns: „Kan loon­ s c h a a l 154 zich d a a r niet e e n s over buigen?" Professoren h e b ­ b e n tenslotte e e n dik salaris e n moeten soms op hun verant­ woordelijkheden worden g e w e ­ zen." Dat Schuyt bij voorbaat weinig ontzag heeft voor hoogleraren blijkt ook uit zijn laatste publi­ katie. Wie wil er nog promove­ ren? is d e titel e n dat lijkt tege­ lijk e e n waarschuwing te zijn voor wetenschappers die met d e z e p l a n n e n rondlopen. Want d e ondertitel v a n het geschrift luidt: Bloeddrukverhogende, m a a g z w e e r v e r w e k k e n d e e n re­ latieverstorende ervaringen v a n promovendi in d e sociale w e t e n s c h a p p e n . De publikatie, die e e r d a a g s in boekvorm zal verschijnen, is g e b a s e e r d op ei­ g e n ervaringen (,,N a s c h a d e e n s c h a n d e b e n ik uiteindelijk g o e d terecht gekomen,"), op kontakten met kollega's e n art­

Wim Crezee s e n v a n universitaire bedrijfs­ geneeskundige diensten. De laatsten vertelden h e m regel­ matig overspannen promoven­ di op het bezoekuur te krijgen e n d a t deze gevallen w a a r ­ schijnlijk slechts het topje v a n d e ijsberg zijn. W a t is er mis met het instituut promoveren? Theo Schuyt: „Wat vooral mis is, zijn d e onduidelijke begelei­ dingsverhoudingen. Promoto­ ren kunnen h a r d zijn in hun kri­ tiek ­ d a t k a n terecht zijn. M a a r het g a a t mis w a n n e e r m e n d e promovendus verder laat zwemmen: er wordt niet gezegd h o e het beter zou kunnen. Als e e n kind steeds e e n knal voor zijn kop krijgt als hij iets fout doet e n niet te horen krijgt hoe het wel moet, d a n vertoont dat kind g e e n leergedrag. Zo g a a t het ook met veel promovendi: ze worden niet zelden het bos in gestuurd door hun begeleiders; ze horen alleen dat iets fout is. Ik pleit niet voor normverlaging bij promotieonderzoek. Soms is het goed iets keihard af te keu­ ren: ,,U stinkt uit d e mond me­ neer. Maar als u uw t a n d e n poetst kunnen w e wellicht beter praten." Da's e e n h a r d e feed­ back, m a a r mèt e e n verbete­ ringssuggestie!" Volgens Schuyt stellen vele pro­ motoren zich verkeerd op. ,,Ze zien zichzelf als arrive, als d e almachtige; d e promovendus

Problemen bij het promoveren zijn volgens Schuyt voorname­ lijk te wijten a a n het leermees­ ter­leerling­model. Daarin heeft d e promotor het a u r a v a n alles­ w e t e n d e leermeester. De pro­ movendus, die sterk v a n h e m afhankelijk is, verliest d a a r d o o r zijn zelfvertrouwen e n heeft het gevoel e e n nietsnut te zijn. De promotor op zijn beurt wordt, vooral tegen het einde v a n d e rit, b e v a n g e n door d e angst voor het forum v a n collega's af te g a a n . Hij is bevreesd dat zijn wetenschappelijke reputatie op het spel staat w a n n e e r hij e e n slecht proefschrift laat door­ gaan. Zoals het e e n sociolog betaamt, heeft Schuyt e e n keurige inde­ ling v a n typen promotoren ge­ maakt. Het „zwakke" type pro­ motor is d e g e n e die indertijd bijna a a n zjn eigen proefschrift ten onder is g e g a a n . N u hij zelf in d e rol v a n beoordelaar zit, zal hij het promovendi niet ge­ makkelijk maken. Het is als bij traditionele studentenvereni­ gingen. Studenten die in hun eerste j a a r behoorlijk gepakt zijn, blijken veelal d e g e n e n die als ouderejaars d e eerstejaars te grazen nemen. Ook het twee­ d e type, d e promotor­in­op­ mars, k a n e e n o n a a n g e n a m e begeleider zijn. Hij moet het in d e wetenschappeÜjke wereld n o g m a k e n e n wü, m e d e door d e kwaliteit v a n d e door h e m begeleide proefschriften, zijn status verhogen. Op h e m is d e eenvoudige sociaal­psychologi­ sche wet v a n toepassing: sous­

chefs zijn altjd strenger e n a m ­ bitieuzer d a n d e chefs, want ze moeten zelf nog hogerop. De promovendus is beter af met het d e r d e type, dat v a n d e 'ster­ ke' promotor die binnen d e w e ­ tenschappelijke g e m e e n s c h a p a a n z i e n geniet. Hij stelt a a n het begin v a n het promotie­onder­ zoek v a a k h o g e eisen, m a a r warmeer hij eermiaal toege­ zegd heeft d e begeleiding op zich te nemen, is hij voor d e promovendus e e n betrouwbare partner. Hij begeleidt op vader­ lijke wijze: streng, m a a r in het hart müd, w e t e n d e dat weten­ s c h a p e e n leerproces is. Toch h a n g t het niet aUeen v a n d e personen in kwestie af of het promotieonderzoek e e n ge­ s l a a g d avontuur wordt. Volgens Schuyt is het leermeester­leer­ üng­model e e n overblijfsel v a n a c a d e m i s c h e tradities die al l a n g e n b r e e d v e r v a n g e n zijn door a n d e r e . „ A a n d e universi­ teiten is sinds enige jaren e e n a n d e r e cultuur geïntroduceerd: die v a n d e professionele bu­ reaucratie. Onderzoek wordt meer in t e a m v e r b a n d verricht e n er worden strakkere eisen

'Velen tuimelen in een enorm gat' gesteld a a n p l a n n e n e n pro­ duktie. De figuur v a n d e indivi­ duele promotor die eigenmach­ tig eisen stelt a a n kwaliteit e n produktie, past d a a r niet in." Het systeem v a n voorwaarde­ lijke financiering, dat zijn stem­ pel drukt op d e huidige onder­ zoekscultuur, vindt Schuyt in vele opzichten e e n zegen. „Je bent d a a r i n g e d w o n g e n het on­ derzoeksdomein e n het theore­ tisch k a d e r scherp te formule­ ren. Op dat moment kun je ook a n d e r e m e n s e n bij je onder­ zoeksprogramma betrekken. Het is voor h e n d a n duidelijk in welk wetenschappelijk d e b a t ze treden. Dat verhoogt d e dui­ delijkheid in discussie: w a a r sluit je je bij a a n e n w a a r verzet je je tegen." O n d a n k s aUe kri­ tiek op d e huidige vorm ervan, k a n het instituut promoveren op zich g e e n k w a a d , vindt Schuyt. „Het moet alleen g e e n levens­ werk zijn w a a r i n je n o g m a a l s probeert het wiel uit te vinden, het is meer e e n momentopna­ m e waarbij je laat zien dat je je wetenschappelijk gekwalifi­ ceerd hebt." Voor a a n s t a a n d e promovendi heeft Schuyt e e n simpel m a a r duideljk advies: sluit e e n con­ tract met d e promotor w a a r i n ook het bestuur v a n d e vak­ groep e e n rol v a n betekenis speelt. Word wijzer, m a a r r a a k jezelf niet kwijt!

Advertentie

KUPERUS/BVl AlJTOVERHUUR V d Madeweg 1, Amsterdam, telefoon 683311 naast rTietrostation Duivendrecht Middenweg 175, Amsterdam, telefoon 938790 STUC)ENTEN 20% KORTING

ig

Q

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen