Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 491

16 MEI 1986 „De eisen die in de loop van de tijd zijn ontstaan om onderzoek de toets der kritiek te laten door­ staan, hebben de wetenschap vervreemd van het leven van alle dag. (...) Vanwege onder meer het hoge abstractie­ni­ veau heeft de wetenschappelij­ ke onderzoeker een vaktaal ont­ wikkeld die met of nauwelijks aansluit bij het 'normale' spraakgebruik," lezen we in Willems' boekje Hoe maak ik wetenschap begrijpelijk? De pu­ bHkatie is een neerslag van de cursussen die hij a a n de Nij­ meegse universiteit geeft over het populariseren van natuur­ wetenschappen. Op uitnodiging van de subfaculteit biologie van de VU geeft Willems dit voorjaar voor de tweede keer een verge­ lijkbare cursus voor medewer­ kers teneinde bij hen meer ge­ voel voor publiciteit te ontwikke­ len. Stafleden staan echter niet be­ paald te trappelen om a a n de cursus deel te nemen. Vorig jaar meldden zich er zes en dit jaar drie medewerkers aan. De ove­ rige cursusplaatsen mochten door studenten worden opge­ vuld. Dr. J. Simons, een van de deelnemers van vorig jaar, ver­ moedt dat veel van zijn colle­ ga's de moeilijkheden van het populariseren onderschatten. ,,Ze denken misschien dot het hetzelfde is als het schrijven van een smeuig verhaaltje. Nu, uit eigen ervaring weet ik dat er wel meer bij komt kijken wan­ neer je een stuk in een krant geplaatst wüt krijgen." Zelf heeft S imons veel profijt ge­ had van de cursus. Het schrij­ ven van een verhaal voor een niet­wetenschappelijk tijdschrift gaat hem gemakkelijker af, zegrt hij. Niet onbelangrijk, want de drempels om in een vaktijd­ schrift te publiceren liggen steeds hoger is zijn ervaring. Bovendien vindt hij het schrij­ ven voor een lekenpubliek in veel gevaUen leuker: ,,Ie mag dan wat meer speculatief te werk gaan en gewaagde din­ gen zeggen ­ zonder de waar­ heid tekort te doen natuurlijk. In een vaktijdschrift zit er altijd een zeer kritisch publiek mee te le­ zen en dat is soms lastig."

Leerpil De kunst van het populariseren is volgens Willems het zoeken van een balans tussen weten­ schappelijke nauwkeurigheid en publieke verstaanbaarheid. Vooral met dat laatste gaan we­ tenschappers makkelijk de mist m. De meest gemaakte fout is dat ze in publikaties volledig wülen zijn. „Als je in een artikel een boodschap over wilt bren­ gen, moet je noodzakelijkerwijs onvolledig zijn. S oms moet je slechts een faget van je onder­ Het bestuur van de Geneeskun­ defaculteit is vrijwel ongewij­ zigd gebleven na de bestuurs­ verkiezing van 6 mei. De enige verandering die plaatsvond is het aftreden van dhr. H. G. Goovaerts als TAS­lid. Hij wordt op­ gevolgd door mevr. Ham. De ab­actis, V. Leeuwen, het stu­ dent­Ud, Van Marum en de vice­ decaan p rof. dr. A. A. Knoop werden herkozen, zij het de laatste niet unaniem. Er waren geen tegenkandidaten. Geen bestuurswisseling dus. Die was niet geheel uitgesloten, want het faculteitsbestuur heeft de laatste tijd nogal wat kritiek te verduren gekregen over zijn houding ten opzichte van het centrum voor extramuraal ge­ zondheidsonderzoek (EGO). Na de recente herverkiezing van de meeste bestuursleden is het niet aannemelijk dat die houding zal veranderen.

VU­biologen willen m e e r in d e p e r s

Cursus moet leiden tot meer publikaties De namen van VU­biologen prijken maar zel­ den onder artikelen in dag­ en weekbladen. In deze tijd van profilering en imago­verbetering is dat geen beste zaak, oordeelde de subfacul­ teit. Bovendien is het schrijven van populair­ w^etenschappelijke artikelen niet minder dan een morele plicht: het grote publiek heeft recht op informatie, zo heet het. Wetenschapsjourna­ list dr. Jaap Willems probeert nu de biologen de kneepjes van het vak bij te brengen.

zoek voor het voetlicht halen. Soms is het zelfs goed enkel een bijzaak van het onderzoek te presenteren. Het lezerspubliek is niet gemteresseerd in een in wetenschappelijk opzicht wel­ licht belangwekkende formule, maar wel in de mogelijke toe­ passingen daarvan." Een andere handicap die het de wetenschapper in de weg kan staan om vlotte, populaire arti­ kelen te schrijven, is zijn neiging tot nuanceren. „Wetenschap­ pers zijn vaak heel voorzichtig. Bij het trekken van conclusies houden ze de nodige slagen om de arm: ze zijn gewend artike­ len af te sluiten met een batterij voetnoten. Het grote publiek

heeft daar echter weinig be­ hoefte aan. Dat wil duidelijke informatie." Dat het publiek een grote behoefte heeft a a n na­ tuurwetenschappelijke wetens­ waardigheden staat voor Wü­ lems als een paal boven water. De kijkcijfers van tv­procfram­ ma's als Horizon, Zeker weten en Ja natuurlijk zijn bij voor­ beeld behoorlijk hoog.

Wim Crezee had ontdekt dat het hormoon ACTH een positieve invloed had op de leerprestaties van ratten. Een tussentijdse publika­ tie, waarin ook met de gedachte werd gespeeld het hormoon op mensen uit te proberen, zette de gehele vaderlandse pers in vuur en vlam. Deze publiciteit bleek toen zo'n grote invloed te

hebben op proefpersonen uit het onderzoek dat ze verder on­ bruikbaar waren. Van een leer­ pil hebben we nooit meer iets vernomen.

Plicht

Veel cursisten zien het als een morele plicht om voor een le­ kenpubliek verslag te doen van de resultaten van hun vorsin­ De bovengenoemde balans kan gen. „Het is van belang dat re­ ook naar de verkeerde kant sultaten van wetenschappelijk doorslaan: de wetenschapper onderzoek sneller naar buiten populariseert onjuist of in een te komen," meent dr. H. Hillevroeg stadium. Een klassiek brand. „Ik geloof niet meer in de voorbeeld van een onhandige idee van wetenschap als een publicitaire actie was de lande­ instituut dat autonoom kennis lijke opwinding in 1976 rond de vermeerdert en zich verder niet zogenaamde leerpil. Het TNO druk maakt over de toepassin­

Competentiestrijd bij medicijnen duurt voort Een tegenkandidaat voor prof. Knoop had eventueel kunnen komen uit zijn eigen WP­fractie in de raad. Binnen deze groepe­ ring is niet iedereen tevreden over zijn functioneren. De frac­ tie wilde de kritiek echter niet zover doorvoeren en stelde geen tegenkandidaat. Dat er wel degelijk tegenstellingen be­ staan binnen de anders zo hechte fractie, bleek bij de dis­ cussie en stemming over het vol­ gende agendapunt: het eind­ rapp>ort van de structuurcom­ missie sociale geneeskunde. Deze commissie vindt dat het sociaal geneeskundig onder­

zoek moet worden ingebracht in de plaimen voor het EGO­cen­ trum en dat een hoogleraar so­ ciale geneeskunde aangetrok­ ken moet worden, die de be­ schikking krijgt over onder­ zoeksruimte birmen het EGO. De aanstellingsprocedure van deze hoogleraar zou in gang ge­ zet moeten worden in overleg met de benoemingscommissie voor een hoogleraar­directeur van het onderzoekscentrum, maar niet afhankelijk daarvan. Het faculteitsbestuur en de voor­ zitter van het EGO­bestuur, prof. dr. G. Elzinga wensen die af­ hankelijkheid wel. Met een der­

gelijk voorstel moest het facul­ teitsbestuur echter bakzeil halen in de raad. Na langdurig procedureel ge­ krakeel werd uiteindeijk het rapport van de structuurcom­ missie sociale geneeskunde aangenomen. De structuurcom­ missie werd omgezet in de be­ noemingscommissie sociale ge­ neeskunde, met dien verstande dat vanuit het EGO­bestuur een adviseur wordt toegevoegd. Via deze raadgever moet afstem­ ming van de aansteUing van een sociaal geneeskundig hoogleraar en de hoogleraar­

gen ervan. Je moet je als weten­ schapper bezighouden met de vraag hoe jouw kennis gebruikt kan worden. Als ik dit tien jaar terug zou zeggen, zou ik wegge­ hoond worden. Maar nu wordt zo'n opvatting gedeeld door vakgroepvoorzitters en onder­ zoeksleiders." Volgens Hille­ brand is het goed dat biologen in woord en geschrift meer naar buiten treden om het imago van het vak te verbeteren. Veel is al ten goede veranderd, maar het klassieke beeld van het vlinder­ net en de botaniseertrommel blijkt bij het grote publiek nog een hardnekkig bestaan te lei­ den. Dat terwijl vele biologen heden ten dage hun sporen ver­ dienen op terreinen cds biotech­ nologie en toxicologie. De cursus, die voor een fUnk deel bestaat uit schrijfoefenin­ gen over zelf verricht onder­ zoek, heeft ook bij dieroecoloog dr. N. van Strooien de nodige vruchten afgeworpen. Zo legt hij momenteel de laatste hand a a n een publikatie over de effecten van verzuring van de Veluwse bosbodem op de fauna. In dit artikel, bestemd voor het Neder­ lands Bosboomtijdschrift, ver­ mijdt hij doelbewust de contro­ versen die binnen zijn vakge­ bied heersen over de precieze aard en mechanismen van zure regen. „Stel je voor dat ik in zo'n verhaal uitvoerig inga op het feit dat zeUs de onderzoekers het niet exact weten ­ dat zou de helderheid niet ten goede ko­ men. Voor een lekenpubliek moet je bepaalde zaken als vanzelfsprekend presenteren." Enige kennis van popularise­ ringstechnieken komt verder van pas bij het verwerven van onderzoeksgelden, vertelt neu­ rofysioloog dr. K. Jonse, die vo­ rig jaar a a n de cursus heeft deelgenomen. „Bij het toeken­ nen van subsidies hakken niet­ vakgenoten vaak de laatste knoop door. Daar moet je als wetenschapper rekening mee houden. Bij voorbeeld door in je aanvrage niet al te veel vakter­ minologie te hanteren en het maatschappelijk belang van je onderzoek helder uit de doeken te doen." Ook de studenten die de over­ gebleven cursusplaatsen moch­ ten bezetten zijn dik tevreden. Je leert er om in gewoon Neder­ lands over een onderzoek te schrijven en niet verstrikt te ra­ ken in een specialistentaaltje, zegt een van hen. De cursus verkeert momenteel nog in een experimenteel sta­ dium. Maar a a n de subfaculteit gaan er stemmen op om de les­ sen te promoveren tot een vast onderdeel van het examenpro­ gramma.

directeur van het EGO plaats­ vinden. Het is duidelijk dat de faculteits­ raad er nog niets voor voelt om de bevoegdheid tot het invullen van de formatieplaatsen voor het nieuwe onderzoekscentrum geheel a a n het EGO­bestuur te delegeren. Overigens heeft mevr. mr. E. Veder-Smit, de algemeen secreta­ ris van de landelijke organisatie van kruisverenigingen, de voor­ dracht voor het EGO­bestuur niet aanvaard. Tijdens de facul­ teitsraadsvergadering werd dan ook meerdere malen ge­ suggereerd, dat het EGO tot dan toe niet veel meer was dan een lege huls: Een onvolledig bestuur, dat nog nooit bijeen ge­ weest was, geen hoogleraar­di­ recteur, geen sociaal genees­ kundige en nog geen onderzoe­ ken.

(Reina Pasma)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen