Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 339

21 FEBRUARI 1986 dat in e e n situatie v a n eenzijdi­ g e afhankelijkheid wel goed is. In d e therapiewereld is verliefd­ heid taboe. De therapeut moet in zo'n geval d e behandeling stoppen, want hij krijgt in zijn relatie met d e cliënt e e n a n d e r e rol. Er kunnen ook gemakkelijk vormen v a n misbruik ontstaan. Zo werd laatst e e n aanklacht ingediend tegen een therapeut die met dertig vrouwelijke p a ­ tiënten n a a r b e d w a s geweest."

s gift gek" lijdt h a r d n e k k i g b e s t a a n

al geen goede opvang ^psychiatrische patiënt Hans en Rianne, respectievelijk cliënt in de Va­ leriuskliniek in Amsterdam en ex­cliënte uit tal­ loze inrichtingen, spreekt boekdelen. De MFVU, de studentenorganisatie bij geneeskunde, vond het een gemis dat het leven van de psychiatri­ sche patiënt voor zeer velen nog een gesloten boek is en organiseerde samen met haar zuster aan de Universiteit van Amsterdam een lezin­ gencyclus over gek zijn. Ad Valvas sprak met verschillende mensen die zich met de psychia­ trische patiënt bezighouden en, als gezegd, met enkele patiënten zelf.

voorlichting wel e e n s tekort schiet. Het plan bestaat in d e Valeriuskliniek om e e n film te ,,Die deur is gesloten voor men­ m a k e n w a a r i n verschillende sen die met e e n rechterlijke b e h a n d e l i n g e n duidelijk wor­ maatregel zijn opgenomen," d e n uitgelegd. „Het is in ieder legt v a n Tüburg \aX. „Met som­ g e v a l wel zo," aldus Van Til­ mige patiënten wordt overeen­ burg, ,,dat d e cliënten, als ze dat gekomen dat het beter is dat ze wülen, hun dossiers kunnen in­ niet n a a r buiten g a a n . De mees­ zien." ten kunnen v a n d e afdeling af Een door d e cliëntenorganisa­ als ze dat vragen. Het gebrek ties heftig bekritiseerd middel a a n privacy is i n d e r d a a d e e n binnen d e psychiatrie is d e iso­ probleem. Dat komt voorname­ leercel. De twee isoleerkamers lijk voort uit d e bouw v a n het o p onze afdeling in d e Valerius­ ziekenhuis. Bovendien zijn d e kliniek w a r e n beide bezet.,,Mo­ afdelingen te vol. We zijn v a n menteel zit in d e e n e k a m e r e e n plan het a a n t a l m e n s e n op d e jongen die waarschijnlijk door gesloten afdeling te beperken. e e n LS D­trip volkomen verward De a n d e r e n g a a n d a n n a a r e e n is geraakt," vertelt G e r a r d v a n open afdeling." d e r Heyden. „Hij zit er al vier w e k e n e n w e proberen h e m met behulp v a n medicijnen uit zijn v e r w a r d e toestand te halen. In De afdeling die w e in d e Vale­ d e a n d e r e isoleerkamer zit e e n riuskliniek bezoeken heeft het m a n die e e n verpleger met e e n kiUe interieur v a n e e n ouder­ m e s heeft aangevallen." wets ziekenhuis. W a a r in zie­ Als d e toestand het toelaat k a n kenhuizen voor lichamelijke d e cliënt om het uur twee uurtjes ziekte nog moeite wordt g e d a a n uit zijn e e n z a m e verblijf. Linda d e boel enigzins op te fleuren Horn v a n P a n d o r a wijst het ge­ met w a t kleur, kunstwerken e n bruik v a n d e isoleercel absoluut planten, overvalt op deze psy­ af. „ O p het moment dat je ont­ chiatrische afdeling d e kale zettend angstig bent, op het top­ somberheid je als d e deur a c h ­ punt v a n je paniek, h e b je be­ hoefte a a n a a n d a c h t . Op dat ter je in het slot valt. ,,Hier komen mensen binnen die ogenblik word je, v a a k hard­ in e e n acute psychotische toe­ handig, a a n g e p a k t e n hele­ stand verkeren," zegt Gerard m a a l alleen gezet. Dat is ver­ van der Heyden, teamcoördina­ schrikkelijk." tor v a n d e afdeling. „De men­ ,,Was het m a a r w a a r dat je sen zijn d a n op zodanige wijze m e n s e n uitsluitend met indivi­ het stuur over hun eigen leven duele a a n d a c h t kunt helpen," kwijtgeraakt, dat ze niet meer meent Van der Heyden. „De kunnen b e p a l e n hoe ze h a n d e ­ m e n s e n zijn v a a k zo extreem len. Vaak g a a t zo'n toestand angstig dat ze vanuit die angst met agressie g e p a a r d . Die men­ zichzelf niet kunnen vertrouwen. s e n kimnen zich hier m a a r in e e n beperkte m a t e b e w e g e n . Daardoor wordt het voor d e p a ­ In d e isoleerkamer vindt m e n rust. D a a r b i n n e n worden ze tiënt weer wat overzichtelijker door niemand bedreigd. Ons e n ook veiliger. Je moet je voor­ stellen d a t psychotische m e n s e n separeerbeleid is erop gericht zoveel mogelijk contact te hou­ h u n grenzen verwijden. Dat den. Om het kwartier g a a t e e n m a a k t h e n onzeker e n onveilig e n het k a n plotselinge uitbar­ verpleger kijken." stingen tot gevolg hebben. Wij Volgens Van Tilburg wordt er proberen hier die grenzen te uitsluitend n a a r het middel v a n v e r n a u w e n e n bescherming te d e isoleerkamer g e g r e p e n als d e situatie uit d e h a n d g a a t lo­ bieden. De patiënt leert hier wat V7el en niet acceptabel is. De p e n . Het komt ook wel eens voor regels v a n het huis, zoals vaste d a t e e n cliënt zelf vraagt in d e tijden voor eten e n slapen, ge­ isoleerkamer te mogen als men voelt dat d e onrust omhoog v e n d e grenzen a a n . " Van der Heyden vertelt dat d e kruipt. O n h a n d e l b a a r wordt d e cliënt n a d e o p n a m e g e d u r e n d e toestand volgens Van Tilburg twee weken geobserveerd als zo'n uitbarsting d e hele afde­ w^ordt. Na overleg tussen d e on­ ling in r e p e n roer brengt. Maar derzoekers wordt d e diagnose Van Tilburg erkent ook dat het gesteld e n d e behandeling be­ voorkomt dat het personeel d e p a a l d . Daarbij wordt niet alleen toestand niet meer a a n k a n , het­ d e huidige toestand v a n d e zij door personeelstekort, hetzij cliënt in beschouwing genomen, door eigen onmacht. m a a r ook verder n a a r d e oorza­ ken v a n het g e d r a g e n d e be­ hoeften v a n d e cliënt gekeken. De behandeling wordt a a n d e Wil e e n behandeling goed ver­ cliënt voorgelegd. Wijst hij d e lopen, d a n moet er e e n basis b e h a n d e l i n g af, d a n k a n er v a n vertrouwen zijn tussen d e n a a r e e n alternatief worden ge­ hulpverlener e n zijn cliënt. Die zocht, of kan d e cliënt w e g g a a n . vertrouwelijkheid k a n aanlei­ De kritiek v a n d e verschUlende ding g e v e n tot e e n zeer intieme cliëntenorganisaties is dat er relatie. Een actueel e n veel om­ v a a k g e e n alternatieve thera­ streden onderwerp is d e erotiek p i e ë n of therapeuten voorhan­ tussen hulpverlener e n zijn d e n zijn. Een cliënt die iets wei­ cliënte. De laatste tijd komen gert, wordt v a a k als lastig ge­ steeds meer gevallen a a n het zien e n d e deur gewezen. Bo­ licht v a n therapeuten die e e n vendien blijft d e behandeling seksuele relatie h a d d e n met v a a k v a a g voor d e cliënt zelf, zo e e n of meer vrouwelijke cliën­ stellen d e organisaties. In­ ten. s p r a a k v a n d e cliënt in d e be­ handeling wordt aUeen vanuit ,,Kijk, verliefdheid k a n natuur­ d a t oogpunt a l moeüijk. Van Tü­ lijk gemakkelijk ontstaan in e e n burg erkent dat het a a n g o e d e vertrouwelijke relatie," vertelt Linda Hom. „Maar als thera­ peut moet je je toch afvragen of

Carolien S tam

Uitbarstingen

Foto Emile Hoogenboom

houden. S ommigen houden daar strak a a n vast, a n d e r e n niet." „Als je je grieven wüt uiten k a n dat op d e patiënt­staf meeting, die drie keer in d e week wordt gehouden. Het wil niet zeggen dat er ook iets gebeurt. De klachten worden v a a k geduid als deel uitmakend v a n d e toe­ stand v a n d e patiënt. Verder kun je ook n o g met je klachten naar het advocatencoUectief, dat hier elke week langskomt." „Over persoonlijke problemen wordt hier onderling niet ge­ sproken. Het is e e n soort onge­ schreven wet dat w e niet over eikaars problemen praten tenzij de ander erover begint. Men is hier erg veel met zichzelf bezig, maar men is ook b a n g voor con­

frontaties. Wat me ook opvalt is dat d e staf veel vertrouwen heeft in ,het gesprek' e n in ,de afspraak'. De afspraken wor­ d e n schriftelijk vastgelegd e n d a a r wordt ook steeds a a n ge­ refereerd. Het werkt ook wel, m a a r ja, als je niet meewerkt g a je in d e isoleer." „Je bent verplicht je medicijnen te nemen, m a a r als je niet wilt hoef je ze niet te slikken. S ommi­ gen moeten dat wel. Met d e d w a n g valt het wel mee. Als je g e e n zin hebt hoef je niet meer m e e te doen. Ze zuUen wel pro­ beren je te overreden. Ja, die gesloten deur is wel e e n vreemd verschijnsel. Je hoort voordu­ rend het geluid v a n het klikken v a n het slot, m a a r ach, je went er wel a a n . "

Seksuele relatie

Ex­cliënte Rianne heeft zo h a a r ervarin­ g e n met inrichtingen e n thera­ peuten. Met h a a r bijdrage a a n d e lezingencyclus over d e vrouw in d e psychiatrie vertelde ze voor het eerst h a a r levens­ v e r h a a l in het o p e n b a a r . Rian­ n e k w a m op h a a r twaalfde te­ recht in e e n tehuis toen h a a r moeder h a a r niet meer wenste op te voeden. Na d e bittere er­ varingen in h a a r jeugd bleek dat, toen ze ouder w a s , ze zich door h a a r gevoelens v a n onze­ kerheid e n minderwaardigheid niet meer s t a a n d e kon houden. Ze k w a m in e e n psychiatrische inrichting terecht, w a a r ze e e n slaapkuur v a n drie w e k e n moest o n d e r g a a n . Nadat ze en­ kele weken opnieuw h a d leren lopen, spreken e n denken, w e r d ze op straat gezet met het etiket­ je: psychotische neurose. Ze weet n o g steeds niet w a t dat betekent. Zo begon e e n lijdens­ w e g v a n twaalf jaar, w a a r i n ze v a n d e e n e inrichting in d e a n ­ d e r e terecht k w a m e n ze ook d e isoleercel e n d e elektroshockbe­ handeling leerde kennen. „Ik voelde me g e e n mens meer. Als ik me verzette werd ik in d e isoleercel gedouwd." H a a r arts wüde op e e n g e g e v e n ogenblik in d e avonduurtjes wel wat meer tijd voor h a a r vrijmaken om h a a r uit d e problemen te hel­ pen. Binnen d e h e d e n d a a g s e psy­ chiatrie zijn d e mogelijkheden echter beperkt. ,,In principe zijn wij t e g e n professionele hulpver­ lening," zegt Rianne, die e e n hcdf j a a r geleden begon als vrij­ willigster bij d e Helse Hex. ,,Wij proberen ons hier met d e hulp e n d e steun v a n vrijwüligsters e n v a n a n d e r e vrouwen die in soortgelijke situaties zitten uit d e psychische en maatschappelij­ ke moeilijkheden te redden. Als e e n vrouw dat wU, is ze natuur­ lijk vrij e e n therapeut te bezoe­ ken. We h e b b e n ook lijsten v a n vrouw­vriendelijke therapeu­ ten. Maar wij denken dat d e professionele hulpverleners te veel bezig zijn met d e sympto­ men, met het vaststellen v a n ziektebeelden e n met het geven v a n medicijnen." Rianne is uit d e opname­spiraal gekomen e n vindt binnen d e Helse Hex mogelijkheden a n d e ­ re vrouwen te helpen en zelf a c ­ tie te voeren tegen het psychia­ trische systeem dat h a a r twaalf j a a r l a n g in d e t a n g hield. ,,Op e e n g e g e v e n moment kom je er achter dat je zo niet meer verder wilt. M a a r w a t kun je doen? Via e e n artikel over het slaaphuis b e n ik bij d e Helse Hex terecht gekomen. D a a r h e b ik s a m e n met d e a n d e r e vrouwen over onze problemen gesproken e n ik kreeg er d e tijd om aUes o p e e n rijtje te zetten. Ik h e b ook e e n vrouwelijke psychiater, die mij echt heel goed helpt. Kijk, je kunt bij d e pakken neer g a a n zitten, of je g a a t je schouders er onder zetten. Ik h e b gekozen voor het laatste. Ik wüde mijn w o e d e over d e jarenlange be­ handelingen die ik h e b moeten o n d e r g a a n , omzetten in actie. Daarom h e b ik mijn ervaringen ook tijdens die lezingencyclus voor het eerst in het o p e n b a a r verteld. Ik h a d toen echt het ge­ voel dat er eindelijk e e n s n a a r mij werd geluisterd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen