Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 532

6 JUNI 1986

.atiiyiiiïlj^^^ De academische ziekenhuizen zijn oorspronkelijk ontstaan als werkplaatsen voor medische wetenschappers, net zoals a n ­ d e r e wetenschappers ook hun eigen laboratorium hebben. O p die werkplaatsen w e r d e n stu­ denten tot arts opgeleid en m e n verrichtte er medisch onderzoe­ k.Uiteraard w a s voor dat werk het h e b b e n v a n patiënten e e n noodzaak. In d e loop v a n d e tijd heeft d e zorg voor patiënten in d e a c a ­ demische ziekenhuizen in toe­ n e m e n d e m a t e e e n zelfstandige betekenis gekregen. Ze n e m e n zo'n 10% v a n het totaal a a n p a ­ tienten voor hun rekening e n d a a r o n d e r zitten met n a m e veel moeüijke gevallen. Aangezien d e a c a d e m i s c h e ziekenhuizen onder het ministerie v a n On­ derwijs e n Wetenschappen res­ sorteren, heeft d e staatssecre­ taris v a n Volksgezondheid over d a t deel v a n d e patiënten niets te vertellen. D a a r vloeien enkele problemen uit voort. Het planningssysteem v a n d e volksgezondheidssector is wezenlijk a n d e r s d a n dat v a n d e wetenschapssector. Op dit laatste terrein wordt d e plan­ ning namelijk op landelijk ni­ v e a u vrij gedetaUleerd gere­ geld; bijvoorbeeld welke studie­ richtingen e e n b e p a a l d e uni­ versiteit m a g h e b b e n e n hoe groot ze zullen zijn. In d e volks­ gezondheidssector bestaat

'Ministeries hebben beperkte visie op de academische ziekenhuizen' De positie v a n a c a d e m i s c h e ziekenhuizen is al vele jaren buitengewoon ondoorzichtig. Ze ressorteren onder het ministerie v a n ~^ Onderwijs en Wetenschappen, m a a r ze o n t v a n g e n e e n groot deel v a n hun geld v a n ziektekostenverzekeraars en het ministerie v a n Welzijn, Volksgezondheid e n Cultuur. Dr. ir. P. Ros is algemeen­directeur v a n het VU­ ziekenhuis, en hij heeft zo zijn ideeën over h o e d e a c a d e m i s c h e ziekerdiuizen het doelmatigst bestuurd kunnen worden. Een interview over d e verhouding v a n d e a c a d e m i s c h e ziekenhuizen tot d e departementen, tot d e medische faculteit e n tot d e eerste lijn.

'Er zit e e n machtstrijd achter' d a a r e n t e g e n d e neiging om d e planning n a a r d e regio te de­ centraliseren. De academische ziekenhuizen vallen dus niet onder d e g e d e ­ centraliseerde besluitvorming. Door het ministerie v a n Onder­ w j s e n Wetenschappen wordt t a a k e n o m v a n g v a n deze zie­ kenhuizen b e p a a l d e n dat wordt vervolgens a a n d e pro­ vincies als nchüijn m e e g e g e ­ ven. Zeker in d e regio Amster­ d a m met twee academische ziekenhuizen die tezamen e e n flinke h a p uit d e gezondheids­ koek nemen, wekt dat hier e n d a a r w e e r s t a n d e n op. Het VU­ziekenhuis heef^die w e e r s t a n d e n enigszins kunnen voelen in d e problematiek rond d e financiering. Zo moest er voor het j a a r 1984 e e n budget vastgesteld worden, m a a r het heeft liefst tot maart 1985 ge­ duurd totdat achteraf nog eens vastgesteld kon worden hoe­ veel er in het v o o r g a a n d e j a a r eigenlijk besteed h a d mogen worden. In 1985 d e e d precies dezelfde situatie zich voor. Die problemen h a d d e n veel te m a k e n met d e uitbreiding v a n het VU­ziekenhuis e n d e verho­ ging v a n het budget die d a a r ­ door noodzakelijk w a s . De zie­ kenfondsen in Amsterdam e n d e ziektekostenverzekeraars w a r e n echter niet zonder meer bereid dat geld op tafel te leg­ g e n . Dr. Ros: "Er zat ook e e n beetje e e n machtsstrijd achter, e n wat ontevredenheid. De mi­ nister v a n Onderwijs e n Weten­ s c h a p p e n besluit op e e n g e g e ­ v e n moment bij d e VU e e n nieu­ w^e polikliniek neer te zetten. De financiers h e b b e n niet om die uitbreiding v a n het ziekenhuis g e v r a a g d e n voor h e n h a d het niet zo nodig gehoeven. Daar­ e n t e g e n wordt v a n h e n wel ge­

m

wm

>!

Foto AVC/VU

v r a a g d om e e n rekening v a n dertig miljoen per j a a r te vol­ doen." "Men zit d a a r tegen a a n te hik­ ken, men h a d in zo'n besluit g e ­ k e n d willen worden e n er v a n tevoren over willen meepraten. Ik k a n m e dat wel voorstellen. Voor ons levert het echter wel problemen op want die uitbrei­ ding staat er a l e e n hele tijd, e n het geld moeten w e allemaal n o g binnenkrijgen." Een mogelijkheid om a a n zulk soort problemen e e n einde te maken, is bijvoorbeeld het overhevelen v a n d e a c a d e m i ­ s c h e ziekenhuizen n a a r het mi­ nisterie v a n WVC. De P vdA is voorstander v a n deze oplos­ sing, e n ook bij a n d e r e partijen zijn er m e n s e n die dat wel e e n g o e d plan vinden. Ros ziet d a a r niet veel in als dat zou betekenen dat d e academi­ s c h e ziekenhuizen losgekop­ peld worden v a n d e medische faculteiten: "Wij h e b b e n er e e n voorkeur voor om bij het minis­ terie v a n Onderwijs e n Weten­ s c h a p p e n te blijven omdat w e d e b a n d tussen a c a d e m i s c h e functies e n patiëntenzorg niet willen doorknippen. M a a r in principe zal het ons worst zijn bij welk ministerie w e zitten. Want of je nu door d e hond of door d e kat gebeten wordt, d a t m a a k t niet veel uit. Wij willen g e w o o n e e n b e p a a l d e t a a k uit­ voeren e n d a a r t o e moeten w e d e gelegenheid krijgen." "Het probleem is dot beide mi­ nisteries e e n wat eenzijdige vi­ sie h e b b e n op d e academische ziekenhuizen. Ze worden door WVC gezien als grote, algeme­ n e ziekenhuizen zoals je ze wel meer hebt e n die je dus op gelij­

mmmmmmmm

k e wijze dient te b e h a n d e l e n . Dat is e e n beperkte visie omdat onvoldoende rekening wordt g e h o u d e n met d e a c a d e m i s c h e functies." "Onderwijs e n Wetenschappen ziet d e a c a d e m i s c h e ziekenhui­ zen als werkplaatsen voor d e faculteiten. Van d a t g e n e wat aUeen gebeurt in het b e l a n g v a n d e volksgezondheid wordt gezegd dat het ook wel elders k a n plaatsvinden. De a c a d e m i ­ sche ziekenhuizen vinden dat a a n beide taken v o l d a a n moet worden. Het is altijd verkeerd wanneer je onder é é n v a n die ministeries valt e n je bent on­ derworpen a a n zo'n beperkte •visie. Bij welk ministerie w e ook behoren, m e n dient oog te h e b ­ b e n voor beide aspecten." O m het volwaardig n a a s t el­ k a a r b e s t a a n v a n zowel d e a c a d e m i s c h e functies als d e patiëntenzorg te g a r a n d e r e n , ziet Ros meer in het instellen v a n e e n gemeenschappelijk or­ g a a n , a a n te wijzen door d e be­ sturen v a n a c a d e m i s c h zieken­ huis e n universiteit. Dat o r g a a n zou er op moeten toezien dat binnen het ziekenhuis e n d e medische faculteit er e e n ge­ meenschappelijke beleidsaf­ stemming plaats^vindt e n dat bij eventuele conflicten tussen bei­ d e instellingen beslissingen g e ­ n o m e n worden. Een gezamenlijke brief v a n d e VSNU e n het Bureau Academi­ sche Ziekenhuizen w a a r i n on­ der a n d e r e deze w e n s ver­ woord is, is eind mei n a a r infor­ mateur drs.J.de Koning ge­ stuurd. Het is namelijk d e b e ­ doeling dat in d e kabinetsformatie ook duidelijk­ heid verschaft wordt over d e

MMMMMMi

Koos Neuvel F)ositie v a n d e a c a d e m i s c h e ziekenhuizen. Zo'n o r g a a n is volgens Ros noodzakelijk omdat er nu v a a k knelpunten zijn. Zo is het voor het ziekenhuis heel belangrijk d a t er stafleden werken die in dienst zijn v a n d e universiteit. De verdeling v a n d e formatie is e e n kwestie v a n d e universiteit e n w a n n e e r het ziekenhuis het e r niet m e e e e n s is, d a n k a n m e n formeel niets doen omdat m e n d e bevoegdheid niet heeft. Ros:"Om e e n voorbeeld te noe­ men, d e afdeling neurologie die voorheen in d e Valeriuskliniek zat, is nu ook hier gekomen. _ D a a r zaten e e n a a n t a l artsen bij, m a a r ook secretaresses, la­ b o r a n t e n e n assistenten die in dienst w a r e n v a n d e medische faculteit.Zij h e b b e n toen gezegd d a t d e Van d e Boechorststraat a l s grrens functioneerde, e n dat iedereen die a a n d e a n d e r e kant werkt in dienst behoort te zijn v a n het ziekenhuis. Dus wij werden g e d w o n g e n h e n over te n e m e n . Bij dat soort twistpunten b e s t a a t er g e e n instantie die d e k n o p e n k a n doorhakken." Dat neemt niet w e g dat zo'n or­ g a a n te m a k e n k a n krijgen met n o g a l uiteenlopende belangen. Het opleiden v a n studenten, het d o e n v a n gespecialiseerd on­ derzoek, e n patiëntenzorg met e e n duidelijk regionaal karak­ ter lijken immers doelsteUtngen die niet altijd zullen samen­ g a a n . Ros meent echter dat het e l k a a r niet hoeft te bijten. "Als a c a d e m i s c h ziekenhuis moet je ervoor zorgen dat d e faculteit onderzoek k a n doen. Wat d e patiëntenpopulatie betreft, b e ­ tekent zoiets dat je niet dUeen h e e l exclusieve dingen kunt doen. Je moet altijd voldoende ruimte open h o u d e n yoor d e normale klinische patiënten­ zorg, w a a r m e e begirmende stu­ d e n t e n geconfronteerd moeten worden. Dat is gewoon e e n ver­ eiste. Men zal er altijd voor zor­ g e n dat die dingen g e d a a n w o r d e n die voor d e opleiding tot arts e n tot specialist noodza­ kelijk zijn; die moeten 'gewone' beenbreuken, blindedarmen e n galblazen onder d e knie zien te krijgen." "Aan d e a n d e r e kant k a n d e fa­ culteit het niet zo nodig vinden d a t er bijvoorbeeld meer nierdialyses in het ziekenhuis " plaatsvinden. Op grond v a n p a t i ë n t e n a a n b o d e n behoefte kunnen wij d a a r tegen in bren­ g e n d a t d a a r wel meer a a n g e ­ d a a n moet worden. M a a r dat legt h e n g e e n beperkingen op." Je zou kunnen veronderstellen d a t het met n a m e voor a a n k o ­ m e n d e huisartsen niet veel k w a a d k a n om d e b a n d tussen medische faculteit e n zieken­ huis losser te maken, omdat zij misschien beter elders hun praktijkervaring op kunnen doen. Ros denkt echter dat eer­ d e r het tegendeel w a a r is: "Ik d e n k dat onze huisartsenoplei­ ding als probleem heeft, d a t m e n te weinig in a a n r a k i n g komt met het ziekenhuis. Men loopt weliswaar e e n co­assis­ tentschap, m a a r in d e eenjari­ ''^Ji^.'-'T.. .rg-tt

m

"fr' T ^ . • ^ t . - i . .

g e opleiding zit in zijn geheel g e e n klinische satge. Men denkt er h a r d over die oplei­ ding tot drie j a a r uit te breiden e n e e n behoorlijke tijd d a a r v a n in het ziekenhuis door te bren­ gen." "Ik denk d a t d a t e e n g o e d e z a a k is. Men wordt hierdoor op korte termijn geconfronteerd met e e n behoorlijk patiënten­ a a n b o d , ziektebeelden die e e n huisarts ook moet herkennen. Als je in e e n g e w o n e praktijk meeloopt, moet je a l e e n hele tijd m e e g e d r a a i d hebben, wil je e e n behoorlijke variëteit a a n ziektebeelden gezien hebben." De verbetering v a n d e relatie tussen d e huisartsen e n d e spe­ cialisten is trouwens ook e e n of­ ficiële opdracht die d e VU v a n D e e t m a n heeft meegekregen. In dat k a d e r d r a a i e n sinds ruim e e n j a a r e e n vijftiental s a m e n ­ werkingsprojecten. Het betreft hier met n a m e projecten op het g e b i e d v a n veel voorkomende a a n d o e n i n g e n , zoals suiker­ ziekte e n luchtwegaandoenin­ gen; ziektes die v a a k niet direct levensbedreigend zijn, m a a r wel lastig. De samenwerking met huisartsen b e s t a a t met n a m e hieruit dat in overleg pro­ tocollen vastgesteld worden h o e m e n voor e n n a e e n zieken­ huisopname d e patiënt thuis het beste k a n b e h a n d e l e n . "Ik h e b d e indruk dat d e betrokkenen behoorlijk positief zijn over d e

'Eerste lijn wordt niet echt versterkt' wijze w a a r o p d e projecten mo­ menteel functioneren", aldus Ros. Dat betekent niet d a t hij d e illu­ sie heeft dat met deze projecten d e eerste lijn daadwerkelijk versterkt wordt: "In Nederland zijn d e eerste e n d e t w e e d e lijn strict v a n e l k a a r gescheiden. De t w e e d e lijn zit in d e zieken­ huizen, terwijl d e eerste lijn in het geheel niet georganiseerd is. Het zijn allemaal kleine, zelf­ standige ondernemertjes die e e n eigen winkel hebben. Dat is e e n lastige vorm om s a m e n te werken. In het buitenland is d e eerste lijn veelal georganiseerd in centra, w a t d e samenwer­ king vergemakkelijkt. In Neder­ l a n d lijken d e huisartsen echter nauwelijks te porren te zijn voor het opgeven v a n hun zelfstan­ digheid." "WU je d e eerste lijn versterken d a n zul niettemin d a a r veran­ dering in moeten brengen. Nu hoeft er in e e n huisartsenprak­ tijk m a a r iets te g e b e u r e n of d e z a a k ligt op zijn gat. Ook d e be­ reikbaarheid v a n huisartsen is v a a k e e n probleem. In perma­ nent b e m a n d e centra zou je met d a t probleem niet meer te m a k e n hebben." De eerste e n d e t w e e d e lijn worden hier v a a k als tegenstel­ ling beschouwd, m e n ziet el­ k a a r als bedreiging. In e e n l a n d als Israël is d e z a a k hele­ m a a l geïntegreerd. D a a r h e b je ziekenhuizen met gezondheids­ centra er om heen. Als wij hier s a m e n w e r k e n ligt dat toch m e e r in d e medisch­technische verzorgingsfeer. Wezenlijke versterking v a n d e eerste lijn krijg je echter niet voor elkaar met dit soort projecten, d a a r zijn politieke beslissmgen voor noodzakelijk."

>^?~'~i'-W ^ .»?''-„

m

mk u

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen