Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 175

8 NOVEMBER 1985 De gezamenlijke hoogleraren huisartsengeneeskunde in ons l a n d trokken vorige m a a n d a a n d e bel bij d e minister e n inmiddels zijn n a a r aanleiding d a a r v a n vanuit d e kamerfracties CDA, PvdA e n D'66 schriftelijke v r a g e n bij h e m op het bord g e legd. „Die hoogleraren huisartsengen e e s k u n d e h e b b e n niet voor d e flauwe kul dat signaal afgegeven, n e e m ik a a n . Ik h e b het dus als e e n serieus signaal gezien," zegt het PvdA-kamerlid Jacques Wallage. „Als w a t zij zeggen klopt, spoort d a t niet met w a t d e minister met d e kamer heeft afgesproken. Overigens heeft d e minister mij toegezegd d e z a a k uiterst zorgvuldig te onderzoeken e n b e p a a l d niet o p voorh a n d a a n te n e m e n dat er niets a a n d e h a n d is. Wat a a n d e k a m e r is beloofd, moet ook word e n uitgevoerd, zei hij, a n d e r s zal hij m a a t r e g e l e n nemen." Volgens Wallage vechten d e klinische specialisten o p d e VU voor het behoud v a n hun gevestigde positie. „De mensen die al j a r e n l a n g d e dienst uitmaken o p d e medische faculteit, d e specialisten, e n nu het eerstelijns onderzoek moeten g a a n stimuleren zijn juist d e g e n e n die niet op die eerstelijn gefixeerd zijn." De hoogleraren huisarts e n g e n e e s k u n d e stuurden vorig e week opnieuw e e n brief n a a r het departement n a e e n door d e medische faculteit v a n d e VU g e h o u d e n symposium. O p d a t symposium werd gebrainstormd over d e mogelijke onderzoekskeuzes voor d e stimulering v a n d e eersteHjnsgezondheidszorg. Ze z a g e n er e e n b e vestiging in d a t het d e verkeerd e kant uitgaat. Wallage: „Ja, ze zeggen d a t d a a r n o g eens uit bleek d a t d e VU onder d e noemer eerstelijn aUerlei onderzoek wil g a a n b r e n g e n dat er h e l e m a a l niet thuishoort, mét bijbehorende kostbare apparatuur, d u s w e e r e e n vorm v a n superspecialisatie. M a a r politiek is er nu eenm a a l d e overtuiging d a t d e prioriteit moet komen te liggen bij d e voorkoming e n bestrijding v a n a l g e m e n e ziektes via d e eerste Ujn." Optimistischer is het kamerlid over d e Limburgse universiteit, die zich evenals d e VU ook voor 4,5 müjoen gulden uit het vernieuwingsfonds speciaal o p het eerstelijns onderzoek moest g a a n richten. „Vanaf het eerste moment heeft m e n zich d a a r veel meer gefocussed o p d e primaire gezondheidszorg, hoewel d a a r ook al e e n p a a r kostbare specialismen a a n het ontstaan zijn." Het vernieuwingsfonds voor het bevorderen v a n het extramurale gezondheidsonderzoek w a s n o g é é n miljoen gulden groter d a n d e n e g e n voor d e VU e n Limburg samen. Dat b e d r a g zou worden verdeeld over alle m e dische faculteiten. De 10 miljoen gulden m a a k t deel uit v a n d e voor het Stimuleringsprogramm a Gezondheidsonderzoek te b e s t e d e n som v a n 65 miljoen gulden.

'Eenzijdig' Volgens prof. dr. G. Elzinga, voorzitter v a n d e vijf leden tell e n d e commissie die het VUp l a n voor het eerstelijnsaccent voorbereidt (STOEG) berusten d e k a m e r v r a g e n „op e e n eenzijdige voorlichting over d e g a n g v a n zaken." Al bijna twee jaar, zegt hij, bestaat er overeenstemming over waarvoor het geld besteed moet worden: het versterken v a n epidemiologie, huisartsengeneeskunde e n gerontologie. Hij geeft echter toe d a t d e moeüijkheden liggen in d e wijze w a a r o p het onderzoek op die terreinen het best tot

Huisartsen ongerust over koers medische faculteit Gaat de medische faciliteit a a n de VU zich wel echt toeleggen op de versterking en stimulering van de extramurale geneeskunde, waaronder de eerstelijnszorg, zoals minister Deetman dat wil? Of lopen de plannen die een kleine commissie van hoofdzakelijk klinische hoogleraren bezig is te smeden uit op een soort verlengde tweede lijn? Duidelijk is dat de meningen binnen de faculteit verdeeld zijn over hoe de som van 2,5 miljoen gulden die de minister hiervoor uit de taakverdelingsoperatie opzij had gelegd - het VU-ziekenhuis kreeg er 2 miljoen voor besteed moet worden. De eerstelijners van de vakgroep huisartsengeneeskunde vrezen het ergste.

Prof. dr. G. Elzinga, voorzitter v a n d e p l a n c o m m i s s i e . Foto Bram d e Hollander

ontwikkeling gebracht kunnen worden. Afgelopen d i n s d a g a v o n d b e sloot d e faculteitsraad onder invloed v a n d e k a m e r v r a g e n alvast tot e e n globale opzet v a n d e heroriëntatie. Het faculteitsbestuur h a d d a a r sterk o p a a n gedrongen. Het wüde niet tot d e c e m b e r wachten, w a n n e e r het eindrapport v a n d e STOEGcommissie n a a r verwachting klaar zal zijn e n d e n a d e r e invulling in d e r a a d zal worden besproken. Besloten werd e e n multidisciplinair Centnmi voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek o p te richten, zoals d e commissie d a t voor ogen stond. In d a t centrum, d a t zal functioneren als e e n facultair onderzoeksinstituut volg e n s d e nieuwe wet o p het w e tenschappelijk onderwijs, zal het onderzoek in het bijzonder o p d e zgn. interventiebeslissing e n door d e huisarts (eigen b e handeling of doorverwijzing) zijn gericht. De concentratie v a n het onderzoek in e e n centrum werd o.a. a l s noodzakelijk beschouwd w e g e n s het gebleken gebrek a a n expertise in ons land. In v e r b a n d d a a r m e e zal n a u w worden samengewerkt met d e McGill University in het C a n a d e s e Montreal, w a a r a a n e e n v a n d e internationaal meest t o o n a a n g e v e n d e onderzoekers o p het gebied v a n d e eerstelijns gezondheidszorg verbonden is: prof. dr. O. S. Miettinen. Bijna alle epidemiologen in ons land zijn door h e m opgeleid. De STOEG-commissie w e r d in juni door d e r a a d ingesteld om voor d e eerder g e n o e m d e drie g e b i e d e n e e n t o t a a l p l a n o p te stellen. De gemêleerde WPfractie vond d a t d e huisartseng e n e e s k u n d e onvoldoende in

het taakvoorstel figureerde. D a a r zou d e commissie o p attent moeten worden gemaakt, m a a r overigens w a s zij vrij om d e accenten te leggen die h a a r goeddunkte. Met slechts e e n kleine meerderheid - 10 vóór, 8 tegen bij 4 blanco stenmien besloot d e r a a d ook e e n lid uit d e extramurale sector a a n d e commissie toe te voegen. Een v a n d e r a a d s l e d e n h a d er e e n motie voor ingediend. In september viel d e keus niet op iemand uit d e eigen faculteit, zoals e e n deel v a n d e r a a d het liever h a d gezien, m a a r opprof. dr. F. ten Hoor, arts e n h u m a a n bioloog a a n d e subfaculteit g e zondheidswetenschappen v a n d e Limburgse universiteit. Hij werd met n a m e door het faculteitsbestuur aangezocht om het landelijk overzicht d a t hij heeft over het wetenschappelijk onderzoek o p het terrein v a n d e extramurale gezondheidszorg. Ten Hoor is namelijk voorzitter v a n d e afdeling gezondheidsw e t e n s c h a p p e n v a n FUNGO, d e stichting voor medisch-wetenschappelijk onderzoek. Elzinga: „Er b e s t a a t g e e n sluipw e g via Ten Hoor n a a r d e Maastrichtse situatie. De commissie vindt het trouwens ook heel onjuist als Maastricht e n d e VU in e e n concurrentiepositie zouden staan. Daarom is het eigenlijk positief te w a a r d e r e n dat Ten Hoor participeert." De commissievoorzitter licht het w a a r o m v a n het in 1986 te starten centrum voor extramuraal geneeskundig onderzoek als volgt toe: ,,Zo'n centnmi is ook meer geëigend d a n e e n a a n t a l s e p a r a t e vakgroepen e n d e b e stuurlijke mogelijkheden zijn er beter o p d e taken toegesneden. W a a r het o p aankomt is d e n a d e r e invulling v a n het centrum.

Jan van der Veen Volgens Elzinga is het d e b e d o e ling v a n d e faculteit met het centrum e e n leidende positie in te nemen. Het zou ook internation a l e betekenis moeten krijgen. „Daarom heeft d e faculteit ook besloten tot allereerst e e n commissie v a n deskundige onderzoekers: d e hoogleraren Pinedo (oncologie), Langevoort (histologie) e n Van Tilburg (psychiatrie)." Elzinga (fysiologie) werd, n a a r hij zelf zegt, als voorzitter verkozen o.m. omdat hij „ g e e n direct b e l a n g h e b b e n d e vakSrroepsbinding met het werk v a n d e commissie heeft." „De initiële p l a n n e n worden d u s g e m a a k t voor het wetenschappelijk onderzoek. Dat wü niet zeggen d a t in e e n latere uitvoeringsfase d e relatie met d e gezondheidszorg niet meer a a n d a c h t zou moeten krijgen." Gekoppeld a a n het wetenschappelijk onderzoek zal het centrum volgens d e commissie normen moeten ontwikkelen voor in d e gezondheidszorg te n e m e n beslissingen. Die normen moeten vervolgens ook dienen als toetsingsinstrumenten v a n onderzoekresultaten. ,,Nog e e n doelstelling is het opleiden e n trainen v a n onderzoekers. De expertise in Nederland is e r g s c h a a r s o p dit terrein e n d a a r o m wordt dit ook expliciet gesteld." „De commissie meent d a t w e in deze opzet te m a k e n h e b b e n met toegepaste wetenschap, die ormiiddellijk effecten moet h e b b e n voor het medisch h a n d e l e n . Het bestuderen v a n fundamentele mechanismen die bij voorbeeld ten grondslag liggen a a n e e n a a n d o e n i n g als e e n hartinfarct hoeft o p zichzelf die effecten niet te hebben. Dat is e e n volgende stap. D a a r g a a t d e fundamentele w e t e n s c h a p over in d e toegepaste."

Symposium O p het z a t e r d a g voor e e n week door d e commissie georganis e e r d e symposium zei mr. G. M. Weel cds vertegenwoordiger v a n het ministerie v a n onderwijs e n w e t e n s c h a p p e n d a t d e commissiekeuze weliswaar binn e n d e opdracht viel, m a a r d a t d e uitbouw v a n d e extramurale g e n e e s k u n d e meer zou kunnen omvatten d a n w a t d e commissie aangaf. Hij n o e m d e n a a s t d e huisartsengeneeskunde, sociale psychiatrie; epidemiologie e n sociale geneeskunde. Elzinga: „Het ging er bij het symposium niet om e e n a a n t a l potentiële projecten alvast in e e n kwaliteitsvolgorde te zetten, m a a r om criteria te ontwikkelen a a n d e h a n d w a a r v a n straks prioriteiten kunnen worden g e steld. In het rapport d a t w e a a n d e r a a d zullen voorleggen zult u d e zeven a a n d o e n i n g e n w a a r o ver gesproken werd ook niet terug vinden (dat w a r e n o.a. borst- e n longkanker, hartinfarct, heupfracturen bij ouderen, h o g e bloeddruk, red.). Die ziektebeelden vormen d e voorlopige keus v a n d e commissie (mede) o p basis v a n d e facultaire belangstelling." De commissievoorzitter legt uit d a t het voor het centrum nodig is zich te beperken tot e e n klein a a n t a l problemen in d e extramurale gezondheidszorg. De middelen zijn beperkt e n ook is beperking nodig wil je weten-

schappelijk onderzoek o p topniv e a u bedrijven, zegt hij. „In eerste instantie heeft d e commissie om die reden ook gekozen voor é é n soort methodologie, w a n t die is heel duur o p dit terrein." Komen d e vakgroepen die volgens het t a a k a a n p a s s i n g s p l a n v a n d e faculteit e e n belangrijke rol bij d e heroriëntatie zouden moeten g a a n spelen er niet b e k a a i d af? Het merendeel v a n die vakgroepen, zoals huisartsengeneeskunde, sociale g e neeskunde e n gedragswetens c h a p p e n staat e e n forse a d e r lating v a n soms vele tientallen procenten o p hun formatie te wachten. Zal die formatie via het vernieuwingsgeld weer enigszins opgekrikt worden, m a a r d a n via het te stichten centrum? De taakverdelingsoperatie moet, aldus Elzinga, los worden gezien v a n d e stimulering v a n het eerstelijnsonderzoek. ,,In d e stukken v a n het ministerie is dat duidelijk gebleken. Voor d e taakverdeling is d e kwaliteit v a n het onderzoek als maatstaf g e n o m e n m a a r d e stimulering is e e n a p a r t e activiteit." Wat d a t laatste betreft merkt hij op: „Het is beter daarbij niet te kijken n a a r vakgroepen, m a a r n a a r activiteiten: w a t voor soort expertise h e b je daarvoor nodig? Laat ik heel duidelijk zijn: extramuraal geneeskundig onderzoek k a n niet geschieden zonder huisartsen e n anderen, zoals sociaal geneeskundigen. Het vernieuwingsfonds (groot 37 plaatsen, red.) wordt gebruikt om extramurale disciplines te versterken, m a a r het is wel zo d a t het hier g a a t over e e n overg a n g v a n het traditioneel vakgroep-geconcen-treerde onderzoek n a a r geïntegreerd onderzoek met e e n interdisciplinair karakter. Daarom kun je straks niet meer specifiek zeggen d a t d a a r e n d a a r d e formatie zoveel minder groot is geworden, want d a a r d o e je d e situatie g e e n recht m e e . " Bestaande vruchtb a r e onderzoeksloten zullen niet worden afgesneden, zegt hij. „We proberen zoveel mogelijk v a n elke a a n z e t tot extramur a a l onderzoek in d e faculteit a a n w e z i g gebruik te maken, voorzover het in d e doelstelling past." Mocht d e faculteit besluiten d e commissiekoers te volgen, d a n zal er volgens h e m iets op stapel s t a a n d a t trendsettend zal kunnen worden. „Alleen zal het proces om d a t te bereiken nog wel wat stof d o e n o p w a a i e n omdat m e n s e n er vanuit verschillende betrokkenheid tegena a n kijken."

'Gesprek nodig' Bij d e huisartsen is d a t zeker zo. De voorzitter v a n d e vakgroep huisartsengeneeskimde prof dr. C. Spreeuwenberg, is echter niet g e n e g e n publiekelijk comm e n t a a r te geven. Wel zegt hij: „Ik denk d a t het hoognodig is d a t wij binnen d e faculteit met elkaar in gesprek komen." Een vakgroepmedewerker die liever g e e n n a a m in d e krant ziet zegt: „Huisartsen h e b b e n altijd e e n w a t a n d e r idee over onderzoek d a n künische specialisten. Ze kijken ook n a a r d e invloed v a n allerlei gedragsfactoren, gezinsomstandigheden enz, bij patiënten. Dergelijk onderzoek heeft d a a r o m veel meer kanten. Fundamentele wetens c h a p p e r s moeten nu opeens g a a n n a d e n k e n over d e ombuic(ing v a n hun onderzoek n a a r eerstelijnsonderzoek. Dat is soms oimiogelijk. Klinici kunnen natuurlijk hun onderzoek op e e n andere patiëntenpopulatie g a a n toepassen e n dat is wel nuttig voor d e huisartsengeneeskimde, m a a r d e v r a a g is of dat d a n eerstelijnsgeneeskunde

O

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen