Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 191

15 NOVEMBER 1985 ,,Universiteiten leiden op voor b a n e n , die er volgens mij a m p e r meer zijn", meent Eric-Jan Tuin i n g a . ,, Afgestudeerden in d e wis- e n natuurkunde zijn niet geschoold voor d e wat praktischer e n algemener functies, w a a r v o o r ze moeten concurrer e n met HTS'ers en TH-afgestud e e r d e n . Dat weet ik, omdat ik tot voor kort buiten d e universiteit werkzaam w a s . D a a r bleek m e d a t bèta-afgestudeerden heel lastig inzetbaar w a r e n . Ze w a r e n heel moeilijk te „ontspecialiseren", dus n a m e n w e liever mensen uit d e TH's, die dat gemakkelijker afgaat." Buiten e e n maatschappelijke behoefte a a n wat praktischer bèta-academici w a s er binnen d e muren v a n d e universiteit ook e e n stroming v a n studenten e n wetenschappelijk personeel, die probeerde e e n meer beleidsgerichte opleiding v a n d e grond te krijgen. George v a n Overbeeke: ,,Dat gebeurde vooral op subfacultair niveau e n die groepjes zijn heel l a n g z a a m ter ziele g e g a a n . Met d e komst v a n Eric-Jan hoopte iedereen d a t er nu op facultair niveau e e n beleidsgerichte opleiding zou komen." Zo g e b e u r d e het dat in het voorj a a r v a n 1985 voor het eerst twaalf studenten, onder wie drie vrouwen, zich via e e n cursus Beleid e n Bestuur konden g a a n voorbereiden op e e n functie bij d e overheid of het bedrijfsleven. De opzet v a n d e cursus is n a a r begrippen v a n wis- e n natuurkunde-onderwijs heel bijzonder. Van Overbeeke:,,Doctoraal-onderwijs in d e bèta-faculteit is meestal individueel. Een student doet onderzoek onder leiding v a n e e n medewerker. Zo'n onderzoeksstage loopt meestal e r g uit. Het unieke v a n ons bijv a k is het feit dat d e student niet individueel werkt, m a a r op doctoraalniveau e e n cursus volgt die interdisciplinair is en precies vijf m a a n d e n duurt." Ook d e combinatie v a n diverse onderwijsvormen is nieuw in e e n faculteit w a a r kennis nog meestal via het traditionele hoorcollege en practicumlopen o p g e d a a n moet worden. De cursus omvat een inleiding, e e n kortlopend project, e e n stage en e e n afronding. Wie Beleid e n Bestuur doet moet ,,leren-doorervaring". Door e e n heel zorgvuldig uitgedachte opzet moeten d e studenten g e d u r e n d e het bijvak ontdekken welke v a a r digheden e n kennis ze missen. Die worden d a n a a n g e l e e r d e n zo krijgt m e n inzicht in processen v a n beleidsvoorbereiding e n bestuurskwesties. Men moet dus vooral niet verwachten e e n goedkope opleiding m a n a g e ment e n organisatie te krijgen. Het g a a t om a l g e m e n e en praktische inzichten.

Stage Het hart v a n d e cursus wordt gevormd door e e n s t a g e v a n drie m a a n d e n bij e e n bedrijf of overheidsinstelling. Van Overbeek: „Deze stage onderscheidt zich v a n d e onderzoeksstage a a n d e universiteit door d e vraagstelling. Er wordt niet g e werkt a a n e e n natuurwetenschappelijk probleem, m a a r a a n e e n opdracht op het gebied v a n bestuur e n beleid. Een voorbeeld v a n e e n stageopdracht is het m a k e n v a n een beschrijving v a n d e knelpunten in d e Interimwet Bodemsanering voor d e g e m e e n t e Amsterdam." Tuininga: ,,De studenten hebb e n als het w a r e g e e n b a g a g e . Ze werken niet in het verlengde v a n hun opleiding door, m a a r ontdekken dat ze in d e beroepspraktijk m a a r weinig met hun wetenschappeiijke kennis doen. Ze ontspecialiseren en dat is m functies buiten het onderzoek,

Praktijkgerichte cursus 'beleid en bestuur' voor bètastudenten slaat a a n Bètastudenten op de universiteit staat nogal eens tegenslag te wachten als zij later geen functie in het onderwijs of het onderzoek ambiëren. Voor een b a a n bij de overheid of het bedrijfsleven met een meer praktisch en algemeen karakter komen ze vaak minder snel in aanmerking dan hun collega's van de technische hogescholen, die gemakkelijker te „ontspecialiseren" schijnen te zijn. Een van de redenen waarom dit voorjaar een cuïsus Beleid en Bestuur werd gestart bij de faculteit wiskunde en natuurwetenschappen a a n de VU. Omdat het nog wat uitproberen was met het kleine clubje studenten dat intekende, werd de cursus uitvoerig geëvalueerd door docenten en studenten onder leiding van de afdeling Onderwijsresearch. De studenten hebben er geen spijt van dat ze de cursus volgden, zo bleek. Een gesprek met de docenten prof. ir. E. ƒ. Tuininga en drs. G. R. van Overbeeke en daarnaast drs. }. Brants, die bij de opzet en evaluatie van het nieuwe doctoraalvak was betrokken.

Links e n rechts d e docenten v a n d e cursus prof. Tuininga e n drs. Van Overbeeke. In het midden: drs. Brants v a n Onderwijsresearch. Foto AVC/VU

d e realiteit v a n het leven. In veel b a n e n voeren generalistis c h e aspecten d e boventoon. Dat leren e n e r v a r e n studenten die bij ons d e cursus komen volgen." Voordat d e stagiaires a a n het vyerk gingen werd indien mogelijk e e n z o g e n a a m d stagecontract afgesloten. Dit fenomeen is weliswaar niet nieuw m a a r wordt binnen het onderwijs erg weinig gebruikt. Brants: „In het stagecontract worden tussen student e n b e g e leider afspraken gemaakt, zod a t duidelijk is wat m e n v a n elk a a r k a n verwachten. Als er v a n weerskanten a a n v o l d a a n wordt, volgt e e n positieve beoordeling. Het contract is d e b a sis w a a r o p d e stagiairewerkt. De stageopdracht staat erin geformuleerd, en in dit geval ook zaken v a n rechtspositionele a a r d : Wat iemand verdient, bijvoorbeeld, en vergoeding v a n reiskosten." Al w a s d e verhouding stagiairebegleider d a n goed geregeld, voor het overige bleek er nog veel onduidelijkheid te zijn over d e stage, zowel binnen d e universiteit als op d e stageplaatsen. Tuininga: ,,Het grappige is dat het faculteitsbestuur a a n v a n k e -

lijk dacht dat het extra geld ging kosten om d e studenten stage te laten lopen. Dat is natuurlijk flauwekul, want ze krijgen op d e s t a g e p l a a t s e e n vergoeding. Ik h e b d e instellingen meteen g e v r a a g d hoeveel e e n student zou verdienen. D a a r h e b b e n ze s t a n d a a r d r e g e l i n g e n voor. Het g a a t d a n om b e d r a g e n tussen d e ƒ 200 e n ƒ 1400 per m a a n d . " Het bleek niet eenvoudig om twaaU mensen op s t a g e te krijgen, omdat e e n beleids- e n bestuursstage ook bij overheid e n bedrijfsleven uniek is. Tuininga: „Het kostte h a n d e n vol tijd om uit te leggen dat w e e e n s t a g e wilden die niet n a tuurwetenschappelijk w a s en niet bedrijfskundig, m a a r iets daartussenin. Uiteindelijk zijn d e meeste mensen in het bedrijfsleven op researchplannersplaatsen terechtgekomen e n bij d e overheid op plaatsen w a a r op basis v a n wetenschap- pelijk kennis beleid g e m a a k t wordt." ,,Het w a s e e n ontzettende af­ k n a p p e r dat je er a l m a a r ach­ t e r a a n moest om die plaatsen te regelen. T ot in d e week dat d e m e n s e n op stage moesten h a d ik nog m a a r tien v a n d e twaalf plaatsen geregeld, dus ik moest m e het vuur uit d e sloffen lopen.

Reina Pasma Achteraf b e n ik wel heel tevre­ d e n dat het gelukt is om twaalf m e n s e n op stage te krijgen, v a n wie er elf goed gefunctioneerd hebben." ,,De studenten h a d d e n het ge­ voel prettig gewerkt te h e b b e n e n d e instellingen w a r e n tevre­ d e n e n willen vaker zulke sta­ giaires."

Evaluatie Bij d e evaluatie v o n d e n d e stu­ denten dat d e s t a g e e e n beetje los stond v a n d e rest. Wat b e ­ treft d e a a n g e l e e r d e v a a r d i g h e ­ d e n voelden ze zich wel op hun g e m a k in d e nieuwe werkkring, want d a a r a a n w a s in d e cursus al veel a a n d a c h t besteed. T rai­ ningen vergaderen, intervie­ wen, o n d e r h a n d e l e n e n presen­ teren stonden g e d u r e n d e d e eerste vijf weken op het pro­ g r a m m a . Op het theoretische vlak voelden ze echter e e n grote leemte e n h a d d e n het gevoel onvoorbereid in het diepe ge­ gooid te zijn. Van Overbeek: „Wat betreft d e theoretische voorbereiding mis­ ten d e studenten zaken als or­ ganisatiekunde e n financie­ ring." Tuininga: „ M a a r het is ook niet mogelijk om mensen in vijf m a a n d e n e e n volledige b e ­ drijfskunde­opleiding te geven. Wij vinden probleemgerichtheid v a n onderwijs essentieel en d a a r i n is die s t a g e noodzakelijk. D a a r n a a s t is er nog m a a r heel weinig tijd voor het aanreiken v a n kennis. We h e b b e n beslo­ ten d e minimale hoeveelheid kennis, die d e studenten nodig h e b b e n te g e v e n als ze erom v r a g e n . We h e b b e n d e methode g e h a n t e e r d v a n „u v r a a g t e n wij draaien", m a a r dat bleek toch niet goed te werken. Vooral omdat d e studenten in die tijd ook intensief bezig zijn met e e n project. We zullen dus iets meer kennis moeten a a n g e v e n . Maar d e gróte ontkoppeling die d e studenten signaleren is, d a t ze eigenlijk volstrekt onvoorbereid in steeds nieuwe situaties ko­ men. Dat w a s ook e e n beetje d e bedoeling. Ze moesten ontdek­ ken dat je in dit soort fvmcties v a a k ergens onvoorbereid voor staat." Brants: „Er w a s in d e eerste vijf weken v a n d e ciirsus wel e e n a l g e m e n e voorbereiding ge­ weest, m e d e in d e vorm v a n e e n project w a a r in groepsverband a a n gewerkt werd. M a a r stu­ denten willen heel direct e e n koppeling zien. Ze willen dat jij vertelt hoe e e n bedrijf in elkaar zit, e n d a t h e b b e n w e expres niet g e d a a n omdat w e dachten: dat zie je zelf wel. D a a r n a a s t w a r e n d e studenten tijdens hun s t a g e alleen e n voelden soirmii­ g e n zich in eerste instantie wat op zichzelf teruggeworpen. Dat w a s ook e e n reden dat er e e n ontkoppeling gevoeld werd tus­ sen s t a g e e n d e w e k e n ervoor." Over d e cursus in zijn alge­ meenheid zijn d e studenten erg positief. Er zijn echter kritiek­ punten met n a m e op het gebied v a n het aanreiken v a n kennis. Toch is dat voor d e cursuslei­ ding g e e n reden om v e r a n d e ­ ring te brengen in het onder­ wijssysteem.

Van Overbeeke: „We wülen het idee v a n leren­door­ervaring h a n d h a v e n , want er zijn heel g o e d e resultaten m e e bereikt. Ik denk wel, dat w e g e d u r e n d e d e cursus moeten zorgen voor e e n strakkere structuur waarbirmen dat gebeurt. Je moet dus regel­ matig controlepunten inbou­ wen, w a a r o p je kijkt hoe het met d e cursisten g a a t . Iedereen is het er wel over e e n s dat het leersysteem goed bevalt. De studenten zeggen over het alge­ m e e n erg veel geleerd te h e b ­ ben."

Vernieuwing In d e nieuwe cursus Beleid e n Bestuur, die in januari begint zullen wel e e n a a n t a l dingen veranderen. De belangrijkste vernieuwing is het n a a r voren schuiven v a n colleges e n v a a r ­ digheidstrainingen. Tuininga: „Bij d e vorige cursus h e b b e n w e sommige dingen n o g b e h a n d e l d n a d e s t a g e in d e hoop dat d e m e n s e n ontdekt h a d d e n d a t ze behoefte h a d d e n a a n die kermis. Dat moeten w e dus niet meer doen, want d a n s t a a n d e studenten met té lege h a n d e n tijdens hun stage. Het blijft altijd moeilijk om d e g o e d e mix s a m e n te stellen tussen er­ v a r e n d leren e n kennisover­ dracht." Meer a a n d a c h t zal bijvoorbeeld besteed worden a a n d e stage­ voorbereiding. Die is dit j a a r in sommige gevallen d e mist in ge­ g a a n omdat d e s t a g e p l a a t s e n p a s heel laat bekend waren. Wat d e studenten die j a a r tij­ d e n s d e stage a a n kennis ge­ mist h e b b e n zal volgend j a a r zoveel mogelijk bij d e stage­ voorbereiding b e h a n d e l d wor­ den. Verder zal voor iedereen ruim voor d e eerste w e r k d a g d e stage­opdracht geformuleerd worden, zodat mensen meer d e tijd h e b b e n om zich ook inhou­ delijk op d e stage voor te berei­ den. De veranderingen zijn dus niet groot e n liggen vooral bij d e begeleiding e n in d e volgorde v a n d e cursus. De afgelopen cursus is voorna­ melijk gelopen door studenten die nog in het oude curriculum studeren e n dus meer ruimte h e b b e n om hun studietijd in te /delen d a n twee­fasestructuur (TFS)­studenten. Binnen enkele jaren zijn er ech­ ter alelen n o g m a a r T FS­stu­ d e n t e n e n het is d e v r a a g of die e e n vijf­maands cursus in hun studieprogramma kunnen in­ bouwen. Formeel is het wel mo­ geijk e n d e subfaculteiten h e b ­ b e n hun toestemming ook al ge­ geven. Studenten zullen door het volgen v a n deze cursus ech­ ter wel alle tijd die ze buiten d e subfaculteit m o g e n studeren op­ souperen. Dat k a n e e n pro­ bleem zijn. Van Overbeek: „Mischien zou­ d e n w e het onderwijs moeten opdelen om nog aantrekkelijk te zijn voor T FS­studenten, m a a r met deze cursus k a n dat­ niet. Misschien blijkt op e e n g e g e v e n moment wel d a t het voor die studenten niet h a a l b a a r is e e n doctoraal vak Beleid en Bestuur te doen. Dat moeten w e d e ko­ m e n d e j a r e n leren." Het is n o g niet duidelijk of d e m e n s e n die het bijvak Beleid e n Bestuur gevolgd h e b b e n ook makkelijk e e n b a a n krijgen. Hoopvol is wel het feit d a t e e n a a n t a l m e n s e n n a het beëindi­ g e n v a n d e stageperiode nog enige tijd op d e stageplaats a a n het werk konden blijven. Eén studente hield er zelfs e e n part­ time b a a n a a n over.

De nieuwe cursus Beleid en Bestuur be­ gint 27 januari en duurt precies vijf m a a n d e n G e d u r e n d e die tijd is d e stu­ diebelasting 40 uur per week O p g e v e n k a n nog tot 1 december op kamer G088 in het W N­gebouw T el.. 5484129

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen