Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 347

28 FEBRUARI 1986 Binnen het 'lange mannen­col­ lege' v a n d e VU moet hij d e kleinste zijn. Hij staat onver­ wacht joviaal in d e deurope­ ning v a n zijn enigszins statige kamer, ribbroek, trui e n kale schoenen. ,,lk ben zo vlug mo­ gelijk a a n d e slag g e g a a n , n a ­ dat ik tot collegelid gekozen w a s , " vertelt hij. ,,Heb me ook in d e eerste d e beste vergadering v a n d e universiteitsraad offi­ cieel laten benoemen. Vanaf die d a g h a d ik stemrecht e n dat leek belangrijk voor mijn func­ tioneren binnen het CoUege. Overigens h e b ik v a n dat recht tot nu toe g e e n gebruik ge­ maakt. We stemmen eenvoudig nooit. We regelen d e zaken door met elkaar te praten." Dat lijkt te refereren aa n het harmoniemodel. De bestuurders van de VU zijn daar om beken d. Werkt het College ni derdaad als een , elkaar door redelijke argumenten overrede n d team?. ,,Over het College wil ik niets zeggen.. Maar ik denk d a t je kunt zeggen dat die manier ken­ merkend is voor d e wijze v a n denken a a n d e Vrije Universi­ teit. We h e b b e n het v a a k ook h e l e m a a l niet nodig om e e n strijdlustige houding a a n te ne­ men." ,,Kijk je bijvoorbeeld landelijk d a n zie je dat er veel a m b t e n a ­ ren v a n d e VU deelnemen a a n allerlei werkgroepen e n com­ missies. Dat betekent dat wij inbreng h e b b e n in verschillen­ d e soorten rapporten efi" advie­ zen die worden uitgebracht. Wie reeds zijn mening op zo'n ma­ nier heeft kunnen verwerken, hoeft niet meer te protesteren." „Eigenlijk werkt dat hetzelfde als in d e universiteitsraad. Toen ik lid w a s v a n d e DAK­fractie, in d e jaren 1980­1984, konden w e altijd twee mensen afvaardigen n a a r allerlei commissies. Een zat er d a n n a m e n s het weten­ schappelijk personeel en e e n n a m e n s het niet­wetenschap­ pelijk personeel. We probeer­ den d a n om é é n v a n d e twee voorzitter v a n d e commissie te laten worden. Op die manier heb je d a n een optimale in­ breng. De een k a n dit zeggen e n d e a n d e r k a n wat t e g e n g a s ge­ ven. Op die manier kun je d a n het compromis krijgen dat je ei­ genlijk wilde bereiken." Zichzelf ziet Jan v a n O v e r h a g e n als iemand die intern voorlopig beter uit d e verf zal komen als n a a r buiten toe. Hij heeft d e bèta­faculteiten als zijn speciale a a n d a c h t s g e b i e d e n beheert verder d e portefeuille planning en begroting, e e n terrein dat hem ook tijdens zijn raadslid­ m a a t s c h a p al bezighield.

Onderwijs Als portefeuillehouder op dit ge­ bied wil hij zich allereerst inzet­ ten voor d e verdeling. v a n d e gelden binnen d e VU. „Ik h e b altijd problemen g e h a d met het verdeelmodel dat g e h a n t e e r d werd," zucht hij. „ D a a r willen we nu proberen verandering in te brengen." Zijn grote zorg lijkt daarbij vooral uit te g a a n n a a r het onderwijs. ,,ln d e voorgaan­ de periode is erg veel a a n d a c h t besteed a a n d e kwaliteit v a n het onderzoek. We h e b b e n d e voorwaardelijke financiering gehad en allerlei a n d e r e zaken. Nu is het tijd voor het onderwijs. Binnenkort krijgen we d e assis­ tent­in­oplei­ding. A a n die nieu­ we opleiding moet a a n d a c h t besteed worden. Bovendien is de kwaliteit v a n het onderwijs onze zorg w a a r d . Anders krij­ gen we straks, g e e n studenten meer binnen." Hij ontkent niet dat d e a a n d a c h t voor goed onderwijs aansluit bij het H a a g s e beleid v a n dit mo­ ment. Ook d e minister v a n O W heeft d e mond vol over on­ derwijs. De nota 'Hoger onder­

De pragmatische houding van Jan van Overhagen

Ik praat met de mensen DrsJ. W. B. van Overhagen (45) is sinds medio oktober 1985 lid van het college van bestuur van de Vrije Universiteit. Daarvoor was hij als wetenschappelijk hoofdambtenaar verbonden a a n de interfaculteit der actuariële weten­ schappen en de econometrie. In een aantal functies, waaronder een vierjarig lidmaatschap van de universiteitsraad, had hij reeds blijk ge­ geven van zijn belangstelling op bestuurlijk ge­ bied. Zijn nieuwe baan bevalt hem. Een ge­ sprek met een bestuurder die niet de hele dag achter zijn bureau zit.

Foto AVC/VU

wijs; autonomie en kwaliteit' (Hoak) is er slechts e e n v a n d e getuigen van. „Bij d e hele ope­ ratie samenwerking, taakver­ deling e n concentratie (STC) in het HBO h e b b e n w e ook gezien d a t d e beschikbare gelden ver­ deeld w e r d e n n a a r d e onder­ wijs last die men op zich nam. Bij het hoger beroepsonderwijs w a s het nieuw dat d a a r n a a s t ook 25 procent beschikbaar k w a m voor onderzoek. Als je goed kijkt is d e situatie a a n d e universiteiten hetzelfde. Ook d a a r is een deel v a n d e tijd en het geld beschikbaar voor on­ derwijsondersteunend onder­ zoek. D a a r bovenop komt d a n alleen nog d e voorwaardelijke financiering." Als voorbeeld v a n een beleids­ lijn w a a r i n d e VU h a a r zorg voor d e kwaliteit v a n het onder­ wijs tot uitdrukking brengt noemt Van O v e r h a g e n de AMOS­nota (Analyse Model voor het Onderwijs in Studie­ richtingen). Hij zegt daarover: ,,Voor het eerst is in deze nota d e onderwijssituatie v a n aUe studierichtingen geanalyseerd. D a a r komen cijfers uit. En n a ­ tuurlijk zeggen getallen niet al­ les. Die cijfers moet je interpre­ teren. Het w a s ook d e eerste keer dat zulke g e g e v e n s wer­ d e n verzameld, dus d a a r zitten n o g wel wat ongerechtigheden in w a a r d o o r sommige slechte cijfers slechter lijken d a n d e si­ tuatie in werkelijkheid is." De kritiek uit de faculteiten gi n g verder dan wat u n u zegt. Er werd gesuggereerd dat de alfa­ vakken er slechter af zouden ko­ men dan de bèta's, omdat het systeem van tellen voor de lette­ renstudies n iet past.

,,Dat lijkt me niet h e l e m a a l juist. Het is w a a r dat d e cijfers n o g wat gecorrigeerd moeten wor­ den, omdat d e student in d e e n e studierichting meer vrijheid heeft d a n in d e a n d e r e . Bij wis­ e n natuurkunde zijn er in d e eer­ ste jaren i n d e r d a a d veel prak­ tijkcolleges w a a r gecontroleerd wordt of iedereen a a n w e z i g is e n w a a r d e voortgang v a n d e student gepeild wordt. Dat maakt dat het rendement moge­ lijk hoger is. Ik v r a a g me af of je voor of tegen aanwezigheidsplicht moet zijn. Het heeft zijn voorde­ len en ik zou studenten a a n r a ­ d e n toch in ieder geval zijn pro­ p e d e u s e snel te halen. Dat is alleen m a a r voordelig. Dan h e b je later meer mogelijkheden. We moeten echter in een model rekening houden met het feit dat studenten er voor kiezen om niet in vier, m a a r in vijf of zes j a a r af te studeren. Als ze die extra tijd gebruiken om e e n assistent­ s c h a p te vervullen of een taal te leren, kun je dat natuurlijk niet o p het conto v a n d e docenten v a n het hoofdvak schrijven." Sommige critici zeggen dat het überhaupt n iet te meten valt aan de resultaten va n de stu­ denten hoe goed het no derwijs was dat ze gevolgd hebben . Als studenten bijvoorbeeld massaal niet op komen dagen bij colle­ ges op maan dagochten d n da kan de docen t n og zo zijn best doen. Dat haalt n iets uit. ,,Het lijkt mij niet a a n te r a d e n om één b e p a a l d college jaar­ lijks op m a a n d a g o c h t e n d te houden. Doe het d a n ook eens e e n keer op dinsdagmiddag. D a a r n a a s t wü het er bij mij niet in dat iemand die goed coUege

Karin van L ierop geeft, g e e n uitwerking heeft op zijn studenten. Wie d e stof boei­ e n d brengt k a n er op rekenen dat er studenten komen. Al zit­ ten die d a a r alleen maar, d a n zullen ze merken dat ze er iets opsteken w a a r d o o r ze gemak­ kelijker tentamen kunnen doen." Wie lid is v a n het college v a n bestuur moet niet alleen kwali­ teit b e w a k e n . Hij moet in dit tijdsgewricht ook d e bezuini­ gingspijn verdelen. Jan v a n O v e r h a g e n ziet die consequen­ tie v a n zijn werk onder ogen. „ O p d e eerste plaats kom ik niet direct in a a n r a k i n g met d e men­ sen die door d e bezuinigingen worden getroffen. Dat scheelt. Het wü echter niet zeggen dat ik g e e n rekening met ze houd," zegt hij nuchter. „ D a a r n a a s t h e b ik geleerd dat ik op deze post insteUingsgewijs moet den­ ken. Ik moet bezuinigingen zo eerlijk mogelijk verdelen. Of dat nu mijn eigen faculteit treft of e e n a n d e r m a a k t in principe niets uit." Een probleem bij het n e m e n v a n iedere maatregel is dat d e fa­ culteiten toch altijd tamelijk au­ tonoom reageren, terwijl alle fa­ culteiten s a m e n toch e e n instel­ ling vormen en s a m e n het be­ schikbare geld moeten verde­ len. „Als d e é é n zijn begroting fors overschreidt, d a n g a a t dat op d e n duur ten koste v a n d e anderen," concludeert Van O v e r h a g e n . Hij overziet dat plaatje, m a a r kun je als college­ lid niet slechts a d hoc r e a g e r e n op ziüke gevallen? „ O nee, dat woord wü ik hier­ voor niet gebruiken," zegt hij af­ werend. „Ik p r a a t met d e men­ sen. Soms moet je keihard argu­ menteren, m a a r uiteindelijk s l a a g je er d a n toch v a a k in m e n s e n te overtuigen dat zoiets als te ver uitlopen op je begro­ ting niet kan. Het g a a t er d a n vooral om sterkere argumenten te hebben."

Coördinatie Coördinatie is zijn sleutelwoord. „Wie wil besturen moet nieuws­ gierig zijn en hij moet het gevoel h e b b e n dat er a a n d e coördina­ tie iets te verbeteren valt." Het collegelid knikt heftig. „Die co­ ördinatie miste ik e e n beetje toen ik op deze post kwam. De faculteiten zijn dUemaal voor zichzelf bezig. Ik probeer op d e bètafaculteiten die coördinatie tot stand te brengen door er l a n g s te lopen e n met d e men­ sen te praten. Een gesprek biedt v a a k meer mogelijkheden d a n e e n formele brief. In e e n brief wordt iets meegedeeld e n (^aar­ m e e is het af. Als je met elkaar staat te praten d a n komt er, bui­ ten d e zaak die eigenlijk het on­ derwerp is, nog e e n s iets a n d e r s a a n d e orde. Ik zit niet zoveel achter mijn bu­ reau. Voor vergaderingen g a ik bijvoorbeeld v a a k n a a r d e fa­ ciliteiten toe. Dat is a a r d i g e n d a n vergeet ik tenminste ook niet hoe dat gebouw hier achter d e bestuursvleugel in elkaar zit. Wat ik ook als middel b e n g a a n w a a r d e r e n zijn recepties. Ik h a d d a a r vroeger e e n vreselijke he­ kel a a n . Eigenlijk vind ik het n o g steeds niet zo leuk, m a a r het is e e n gemakkelijke manier om in­ formeel met m e n s e n te praten e n allerlei mensen eens e v e n a a n te klampen." Bij alleen g o e d e contacten met d e faculteiten k a n het echter

niet blijven. Ook n a a r buiten toe moet e e n collegelid optreden. Wat vind Jan v a n O v e r h a g e n v a n het contact dat d e universi­ teiten onderhouden met het mi­ nisterie? ,,Het verloopt niet altijd gladjes. Ik vind dat er momenteel v a n het ministerie te veel m a a t r e g e ­ len komen. Het is allemaal wat warrig e n d e Mjn wordt niet altijd consequent doorgetrokken. We worden om d e p a a r m a a n d e n met nieuwe modekreten als 'zwaartepunten' en 'centers of excellence' geconfronteerd. Vaak g a a t het om dezelfde za­ ken, m a a r steeds weer in e e n nieuw jasje." Over d e manier w a a r o p bezui­ nigd wordt, is hij evenmin te spreken. Van Overhagen: ,,Het geld wordt a a n d e e n e kant w e g g e h a a l d en a a n d e a n d e r e kant weer als e e n vette worst voor d e neuzen v a n d e universi­ teiten gehouden." Momenteel overweegt minister Deetman om e e n groot deel v a n d e tweedefase opleidingen door het bedrijfsleven te laten beta­ len. D a a r staat het collegelid Van O v e r h a g e n iets minder ne­ gatief tegenover: „Er zijn in het bedrijfsleven momenteel oplei­ dingen die ook best a a n d e uni­ versiteiten gestart h a d d e n kun­ n e n worden. De coördinatie is in het verleden op dit gebied wel e e n s zoek geweest. We moeten niet verwachten dat die oplei­ dingen nu n a a r d e universitei­ ten worden overgebracht om­ dat d e minister e e n startsubsidie in het vooruitzicht stelt. Die op­ leidingen komen aUeen als het binnen het academisch leven goedkoper of beter kan. De ma­ nier w a a r o p d e nieuwe oplei­ dingen voor d e t w e e d e fase nu volgens d e minister moeten worden opgezet is volgens mij te omslachtig. We moeten misschien meer cur­ sussen g a a n a a n b i e d e n die bin­ n e n het reguliere onderwijs val­ len e n die ook voor mensen daarbuiten interessant zijn. Je kunt d a n denken a a n d e cursus die g e d u r e n d e dertien weken e e n halve m i d d a g in d e week kost e n die erg interessant is voor mensen die in e e n b e p a a l ­ d e tak v a n d e industrie werken en die tien j a a r geleden zijn af­ gestudeerd. Die kun je die cur­ sus bij wijze v a n p o s t a c a d e ­ misch onderwijs laten meelo­ pen." ,,De moeilijkheid is: hoe vinden w e uit w a a r v r a a g n a a r is in het bedrijfsleven. We zitten hier in d e Randstad. Dat betekent dat er veel bedrijvigheid is, m a a r ook dat er talloze adviesbu­ r e a u s zijn die allerlei dure cur­ sussen opzetten, die kennelijk voldoen. D a a r moeten wij tus­ sen zien te komen. Dan ontstaat er e e n soort derde geldstroom­ onderwijs." Om er achter te komen wat er leeft bij het bedrijfsleven, is het ook handig om buitengewoon hoogleraren te hebben, die een gedeelte v a n hun tijd a a n d e universiteit doorbrengen, m a a r die ook elders contacten h e b ­ ben. „In het verleden w a r e n w e zo rijk," zegt Van Overhagen, „dat w e meteen m a a r gewone hoogleraren voor d e volledige werktijd aanstelden. Die buiten­ gewoon hoogleraren kunnen echter in het contact met d e buitenwereld e e n belangrijke functie vervullen. D a a r moet meer a a n d a c h t voor komen. Ze d r a g e n vakkennis e n contacten a a n . Het probleem is alleen we­ derom dat ze geld kosten."

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen