Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 450

Houd u w r e a k t i e s kort. Over bijdragen langer d a n 300 w o o r d e n is kontakt met de redaktie nodig. De r e d a k t i e k a n b i j d r a g e n bekorten.

Niet enthousiast In het verslag v a n d e discussie in d e universiteitsraad over het onderzoek n a a r d e voorkeur v a n a a n k o m e n d e studenten voor d e VU („Bak weet n a on­ derzoek n o g niets over studen­ ten" door Karin v a n Lierop; Ad Valvas 18 april 1986) wordt ge­ meld dat ik n a m e n s d e JOVD­ VU met groot enthousiasme over dit rapport h e b gesproken. Dit berust echter op e e n misver­ stand. N a a r mijn mening k a n a a n d e (weliswaar voorlopige) resulta­ ten v a n dit onderzoek g e e n gro­ te, of misschien zeUs g e e n enke­ le, w a a r d e worden gehecht. I m­ mers, d e onderzochte groep h a d a l voor d e VU gekozen, zodat e e n vrij positief beeld niet on­ verwacht genoemd k a n wor­ d e n . Echter, e e n marketingbe­ leid zal toch g e b a s e e r d moeten zijn op d e opvattingen die be­ s t a a n bij h e n die n o g niet voor

OESO Vervolg van pag. 1 Blume verdeelt d e door h e m be­ studeerde periode grofweg in drie delen; d e zestiger­, d e ze­ ventiger­ e n d e tachtiger jaren. De eerste periode ­ in feite v a n 1965 tot 1969/71 ­ wordt daarbij gekenmerkt door d e vooronder­ stelling dat w e t e n s c h a p d e mo­ tor v a n d e vooruitgang is. We­ tenschapsbeleid betekende ge­ hoor g e v e n a a n d e w e n s e n v a n d e wetenschappers. A a n v a n k e ­ lijk leek het geld niet op te kun­ nen; vrijwel cdles w a t d e weten­ s c h a p p e r s vroegen, kregen ze ook. De budgetten vertoonden d a a r ­ door echter e e n exponentiële groei e n l a n g z a m e r h a n d drong het besef door dat het zo niet verder kon g a a n . Er moesten keuzes worden gemaakt, m a a r d e grote v r a a g w a s : hoe e n op w^elke gronden. G e d u r e n d e d e zeventiger jaren ­ d e periode v a n 1969/71 tot 1978/80 ­ kwam er e e n radicale ommekeer. Voor e e n groot deel v a n d e westerse samenleving w e r d industriële technologie e n het d a a r m e e s a m e n h a n g e n d e onderzoek d e 'bron v a n a l het k w a a d ' . Milieuproblemen, be­ wapeningsproblematiek e n d e energiecrisis s a m e n met d e op­ komst v a n kernenergie, w a r e n belangrijke aanleidingen voor d e z e opvatting. In het wetenschaps­ e n techno­ logiebeleid in d e westerse we­ reld trad e e n grote verandering op. Men z a g in dat d e bomen niet tot in d e hemel konden groeien; wetenschap bevorde­ r e n omdat er wel iets goeds uit zou komen, w a s eenvoudigweg niet meer mogelijk. En men w a s e r nog steeds niet in g e s l a a g d criteria te vinden op grond w a a r v a n men kon b e p a l e n wel­ ke takken v a n w e t e n s c h a p nu m e e r e n welke minder moesten worden gestimuleerd.

Omkering Een e n a n d e r h a d tot gevolg dat e r e e n omkering in het beleid tot stand kwam; d e behoeften v a n d e politiek kregen d e boventoon in plaats v a n d e behoeften v a n d e wetenschap. En dat beteken­ d e dat d e behoeften v a n d e ge­ bruikers voortaan b e p a a l d e n w a a r het geld heenging. Weten­ schapsbeleid werd hierdoor in

D

d e VU h e b b e n gekozen. De op­ merkingen v a n prof. Bak hier­ omtrent snijden dus zeker hout. Toch h e b ik in d e UR­vergade­ ring deze opvatting niet meer in extenso uitgesproken. De reden d a a r v o o r is simpel: prof. Bak h a d dat al*voor mij g e d a a n , zo­ d a t e e n dergelijke uiteenzetting mijnerzijds slechts zou neerko­ m e n op e e n herhaling v a n wat a l gezegd w a s . I k h a d d a a r a a n g e e n behoefte. Bovendien ging het hier slechts om e e n tussen­ rapportage: ook d e groep po­ tentiële VU­studenten zal nog onderzocht worden. W a r e ik wel zo enthousiast g e ­ weest als Karin v a n Lierop sug­ gereert, d a n zou ik prof. Bak welzeker tegengesproken h e b ­ b e n (quod non)! Bij dezen is dus weer e e n mis­ verstand d e wereld uit. Waar­ v a n aktel (Eddy van den Bogaard) UR-lid voor de JOVD-VU veel l a n d e n e e n korte termijn­ beleid, w a a r m e e a a n d e wen­ s e n v a n d e afzonderlijke d e p a r ­ tementen moest worden vol­ d a a n . D a a r n a a s t k w a m het i d e e v a n Technology Assess­ ment o p als e e n poging d e kos­ ten e n b a t e n v a n b e p a a l d e technologische ontwikkelingen in e e n v r o e ^ stadium te b e p a ­ len. In Nederland l a g d e situatie echter a n d e r s . I n 1973 werd voor het eerst in d e regering e e n a p a r t e minister voor weten­ schapsbeleid opgenomen, mi­ nister Trip. Zijn nota Weten­ schapsbeleid, die in 1974 ver­ scheen, bevatte e e n visie op wetenschapsbeleid die a n d e r s w a s d a n in d e meeste a n d e r e westerse landen, zo stelt Blume in zijn rapport. Planning, pro­ grammering e n meerjarenvisie w a r e n trefwoorden die e l d e r s niet of nauwelijks voorkwamen. De 'over­reactie' op d e zestiger j a r e n die in veel a n d e r e l a n d e n zichtbaar was, bleef hier uit, al­ dus d e Amsterdamse weten­ schapsdynamicus. Dit gaf Nederland, dat tot het begin v a n d e zeventiger jaren in feite achter d e a n d e r e westerse l a n d e n h a d aangelopen, e e n voorsprong a a n het begin v a n d e tachtiger jaren. Toen begon m e n namelijk l a n g z a a m in te zien dat d e korte termijn politiek veel beperkingen h a d . Dat d e 'klant is koning'­houding leidt tot e e n versnipperd beleid, dat op d e lange duur g e e n hout meer snijdt. Wetenschap e n technolo­ gie w e r d e n steeds meer e e n bron v a n strategische kansen, waarbij het echter belangrijk w a s te signaleren op welke ter­ reinen die k a n s e n l a g e n e n juist d a a r te stimuleren.

Innovatie InnovatiepoUtiek vefeiste a a n ­ dacht voor d e l a n g e r e termijn, voor d e relaties tussen universi­ teiten e n industrie, voor d e ont­ wikkeling v a n strategisch on­ derzoek op nieuwe technologi­ sche terreinen. Ook het stimule­ ren v a n d e oprichting v a n klei­ ne, 'high tech' bedrijfjes w a s er e e n onderdeel v a n e n 'science park' werd het nieuwe tover­ woord. Het Nederlandse wetenschaps­ beleid is volgens Blume op e e n a a n t a l onderdelen in zijn idee­ ë n zeer irmovatief. Hij noemt met n a m e het p r o g r a m m a I nte­ gratie v a n Wetenschap e n

Oratie Van Mill over problemen in de oneindigheid Dr. } . van Mill is e e n v a n d e weinige mensen die tot hoogle­ r a a r b e n o e m d wordt op per­ soonlijke titel. Hij heeft als leer­ opdracht d e zuivere wiskunde, in het bijzonder d e topologie. Af­ gelopen d o n d e r d a g hield Van Mill zijn inaugurale r e d e over hel 'verschuiven v a n problemen n a a r het oneindige door middel v a n kleine b e w e g i n g e r i ^ In 1906 introduceerde d e wis­ kimdige D. Hilbert d e zoge­ naamde fundamentaalkubus. Deze kubus heeft oneindig veel coördinaat­richtingen e n blijkt e e n generalisatie te zijn v a n e e n Ujnsegment, e e n vierkant, e e n 3­kubus, etc. I n zijn oratie

m a a k t prof. Van MUI a a n n e m e ­ lijk dat b e p a a l d e eindig­dimen­ sionale obstructies zich niet voordoen birmen d e oneindig­ dimensionale wereld v a n d e fundamentaalkubus. Daardoor is het mogelijk b e p a a l d e moei­ lijkheden te ontlopen e n tevens zirmige uitspraken te d o e n over d e "normale" wiskundige w e ­ reld. In d e w e t e n s c h a p is zoiets niet ongewoon. De speciale relativi­ teitstheorie v a n Einstein k a n bij­ voorbeeld het beste geformu­ leerd worden door a a n d e drie­ dimensionale euclidische ruimte e e n nieuwe coördinaat­richting toe te voegen, d e z o g e n a a m d e

Adverteren in Ad Valvas is adverteren vooreen lierkenbare groep en dus gericht adv erteren Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Telefoon: 02507-14745

Technologie in d e Samerüeving (IWTS), d e grote reeks hervor­ mingsvoorstellen w a a r d e Ne­ derlandse universiteiten m e e zijn geconfronteerd e n d e reor­ ganisaties v a n TNO, die net achter d e rug is, e n die v a n ZWO, die n o g komen g a a t . Bij d e innovatiepolitiek, die on­ der d e verantwoordelijkheid v a n het ministerie v a n Economi­ sche Zaken valt, plaats Blume echter e e n p a a r vraagtekens. Het ministerie is zwak in d e co­ ördinatie e n d a t brengt het ge­ v a a r voor e e n extreme opdeling in sectoren met zich m e e . Het g e v a a r b e s t a a t d a n ook dat ini­ tiatieven teveel zullen worden geleid door d e v r a a g vanuit d e diverse sectoren, aldus Blume.

Consultatie Blume heeft zich ook verdiept in d e v r a a g w a a r o m d e ontwildce­ Hngen in Nederland zich zo h e b ­ b e n voltrokken. Volgens h e m is b r e d e consultatie e n streven n a a r consensus kermierkend voor d e Nederlandse politiek. Hervormingen h e b b e n in Ne­ derland e e n meer vrijwillig ka­ rakter, zo stelt hij. Deze 'cultuur' verklaart zowel d e groter conti­ nuïteit v a n het beleid üi ons land als d e problemen met het uit­ voeren v a n beslissingen. „Het is zowel d e kracht als d e zwakte v a n het Nederlandse wetenschapsbeleid", zo betoogt Blume. De t w e e d e verklaring die hij geeft, is dat er juist a a n het begin v a n d e zeventiger ja­ ren e e n nieuwe regering a a n het bewind k w a m met e e n a n ­ d e r e politieke signatuur. Het Ka­ binet Den Uyl h a d e e n optimisti­ scher visie ten a a n z i e n v a n d e mogelijkheden v a n w e t e n s c h a p voor het verbeteren v a n d e soci­ ale omstandigheden in ons land. En die visie bood succes­ vol tegenstand t e g e n het 'libera­ le technocratische perspectief' dat zich elders ontwikkelde. He­ d e n t e n d a g e zijn termen als 'bre­ d e consultatie', 'netwerken' voor overleg e n d e formulering v a n deelvisies, sleutelwoorden voor e e n wetenschapsbeleid. En deze b e n a d e r i n g zit diep v e r a n ­ kerd in d e Nederlandse politiek, zo stelt Blume. Er blijven echter n o g wel e e n p a a r v r a g e n open. In d e eerste plaats d e v r a a g h o e al die 'netwerken' gevoed e n gestuurd moeten worden e n hoe aUe deelvisies worden geïnte­ greerd tot e e n overkoepelende yisie. En ten tweede is het nood­

tijdas, e n problemen binnen de d a a r d o o r ontstane vierdimen­ sionale euclidische ruimte op te lossen. Hierdoor kurmen ver­ schijnselen uit d e normale fysi­ sche werkelijkheid verklaard worden die voordien onbegrij­ pelijk w a r e n .

(Karin van Lierop)

Personalia Dr. A. C. Posthumus wordt per 1 september 1986 benoemd tot buitengewoon hoogleraar in de faculteit der wiskunde e n na­ tuurwetenschappen. Hij zal bij d e subfaculteit der biologie on­ derwijs g a a n geven in d e fyto­ toxicologie v a n luchtverontrei­ n i g e n d e stoffen. Momenteel is d e heer Posthu­ m u s werkzaam als hoofd v a n de afdeling onderzoek invloed luchtverontreiniging o p cultuur­ g e w a s s e n v a n het instituut voor plantenziektekundig onderzoek te Wageningen.

zakelijk alle in g a n g gezette her­ versitair onderzoek veelbelo­ structureringen ook d a a d w e r ­ vend is. Een l a n g e termijn fi­ kelijk door te voeren. Voor d e nanciering voor d e basisbe­ hervorming v a n d e Nederland­ hoeften v a n onderwijs en se w e t e n s c h a p is e e n politieke onderzoek, blijft echter e e n eer­ wil noodzakelijk die niet altijd ste vereiste voor het verkrijgen e v e n overtuigend a a n w e z i g v a n e e n a a n v u l l e n d e derde lijkt, zo stelt Blume. En om e e n geldstroom. I n dat v e r b a n d wa­ opdeling in sectoren te vermij­ ren d e examiners hoogst ver­ den, moeten keuzes worden ge­ b a a s d te ontdekken dat er in maakt, zowel o p intellectueel Nederland g e e n vervangings­ gebied als op het gebied v a n schema is voor d e apparatuur organisaties. die d e universiteiten tien tot vijf­ Het overzicht dat Blume geeft in tien j a a r geleden h e b b e n gekre­ zijn rapport v a n d e ontwikkeling gen. G o e d onderzoek vereist v a n het Nederlandse weten­ g o e d e onderzoekers, goed tech­ schapsbeleid in internationaal nisch personeel e n e e n modem perspectief, sluit goed a a n bij instrumentarium, zo stellen ze het OESO­rapport d a t ingaat op e n ze bevelen a a n zo spoedig d e huidige situatie. Dit rapport mogelijk e e n inhaalprogramma stelt dat politiek bedrijven in Ne­ op te stellen om d e opgelopen derland e e n extreem complexe vertraging teniet te doen. activiteit is. Regeringsvoorstel­ De ontwikkeling v a n e e n alge­ len moeten ontelbare commis­ m e n e consensus over d e priori­ sies e n werkgroepen p a s s e r e n teiten voor wetenschaps­ en e n d a a r d o o r is het g e v a a r groot technologiebeleid, zal zeer be­ d a t veel innovatie voorstellen langrijk blijven in e e n land als Nederland met zijn sterke tradi­ verwateren. tie op het gebied v a n parlemen­ Een duidelijke definitie v a n d e taire democratie e n inspraak, zo verschillende verantwoordelijk­ stelt het rapport. Met n a m e de h e d e n v a n d e b e s t a a n d e instel­ rol v a n d e R a a d v a n Advies lingen e n instituten is h a r d voor het Wetenschapsbeleid noodzakelijk, aldus het rapport. (RAWB), d e Wetenschappeliike Een a n d e r punt dat het OESO­ R a a d voor het Regeringsbeleid rapport benadrukt is dat het Ne­ (WRR) e n d e sectorraden, is derlandse onderzoek teveel n a ­ daarbij belangrijk. Want, zo be­ tionaal is gericht. Teneinde d e nadrukken d e examiners, de v o o r a a n s t a a n d e positie op di­ veranderingen die nog zullen verse terreinen te behouden, is moeten komen, wil Nederland kermis v a n e n reactie op inter­ internationaal m e e kunnen blij­ nationale ontwikkelingen ver­ ven doen, worden hier e n daar eist. n o g onderschat.

Ook bij d e beoordeling e n e v a ­ luatie v a n allerlei progranmia's zou meer gebruik moeten wor­ d e n g e m a a k t v a n buitenlandse deskundigen. En die evaluatie is h a r d nodig, teneinde d e kwa­ liteit v a n het onderzoek te be­ w a k e n , zo stelt het rapport. Dit geldt ook voor het systeem Redactie-adres: De Boelelaan 1105 of v a n voorwaardelijke financie­ postbus 7161, 1007 MC Amsterdam. Tel ring, dat dringend a a n verbete­ 020­(5484330, b.g.g. 6930/4325/4397. Redactiekameis: OD­01 e n OD­09, ring toe is, aldus d e examiners. hoofdgebouw VU Een strikte 'peer review' (beoor­ Redactie: Jan v a n der Veen (hoofdredac­ deling door vakgenoten) is teur), Karin v a n Lierop, Wim Crezee, Ma­ noodzakelijk, waarbij d e beoor­ r i a n n e Creutzberg (redactie­assistente) d e Koning. d e l a a r s verschillende voorstel­ Johan Medewerkers: Koos Neuvel, Carolieti len voor d e continuering v a n Stam, Loes Singels, Reina Pasma, Aad e e n onderzoek moeten kunnen Meijer. vergelijken. Daarbij moeten ze Fotografen: Peter Wolters, Kees Keuch, Michel Claus (allen Audiovisueel Cen­ verder kunnen g a a n d a n e e n trum VU), Bram d e Hollander. j a / n e e beslissing e n d e interna­ Tekenaar: Tom v a n Dun. tionale stand v a n zaken bij hun Ontwerp lay-out: Frans Rodermans. Beleidsraad: dr. O. Scholten (voorzitter), overwegingen betrekken.

COLOFON

Veelbelovend In het a l g e m e e n stelt het r a p ­ port d a t het gedifferentieerde fi­ nancieringssysteem voor uni­

dr. M. A. J. Eijkman, drs. C. J. M. van Gerven; G. H. d e Jong; J. d e n Ouden, R Ratelaar, mevr. K. Ratering Amtz. Secretariaat: mr. B. Meulman, kamer 2D­ 07, hoofdgebouw VU. Tel. (548)3601. Advertenties: o p g a v e bij Bureau Van Vhet b.v., postbus 20, 2040 AA Zandvoort Tel. 02507­14745. (Behalve „Adjes")

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen