Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 407

27 MAART 1986 Het Bestrijdingsmiddelenproject dat in 1985 van start ging, vloeit voort uit een twee jaar eerder door De Kleine Aarde bij de we­ tenschapswinkel ingediende vraag. Deze betrof een hand­ zaam overzicht van de gevol­ gen voor mens en milieu van het gebruik van bestrijdingsmidde­ len in land­ en tuinbouw. Geen enkel bestaand handboek be­ vat een voldoende gefundeerde en volledige beschrijving van de neveneffecten van de in Ne­ derland gebruikte middelen. De behoefte daaraan is echter zo­ wel bij gebruikers als bij milieu­ groeperingen groot. De wetenschapswinkel heeft de coördinatie voor de totstandko­ ming van het boek op zich geno­ men. Tegelijk heeft zij aan het project als tweede doel toege­ voegd, te komen tot experimen­ teel VU­onderzoek op dit terrein. Gezien de omvang van het pro­ ject besloot de wetenschaps­ winkel een vooronderzoek te la­ ten verrichten waarin nage­ gaan moest worden, in hoever­ re een dergelijk project in het algemeen relevant en realiseer­ baar is en hoe een en ander aan de VU te concretiseren is. Dit vooronderzoek waarmee ir. E. E. Biewinga, als bioloog afge­ studeerd aan de L andbouwho­ geschool, werd belast, heeft nu zijn beslag gekregen in een con­ cept­rapport. Op basis van de reacties hierop zal een definitief rapport worden samengesteld.

VU maakt gif­handboek Onder milieugroeperingen en agrariërs bestaat grote behoefte a a n voorlichting over de milieu­ en gezondheidseffecten van het gebruik van bestrijdingsmiddelen in land­ en tuinbouw. Stu­ denten en wetenschappelijk medewerkers van de Vrije Universiteit g a a n hierin voorzien door het schrijven van een handboek over deze ma­ terie. Dit blijkt uit een onlangs bij de VU­weten­ schapswinkels verschenen vooronderzoeksver­ slag van het VU­Bestrijdingsmiddelenproject.

Aad Meijer gie, scheikunde en medicijnen zullen in de vorm van literatuur­ onderzoek de grootste bijdrage a a n het handboek kurmen leve­ ren. De tijd die binnen de studie­ programma's is gereserveerd voor het schrijven van scripties biedt daartoe de ruimte. Mede­ werkers van de verschillende vakgroepen zullen de studenten

De wetenschapswinkel streeft ernaar om, naast het bemidde­ len bij kortlopend onderzoek, ook grotere projecten op te zet­ ten. Het bestrijdingsmiddele­ nonderzoek is het eerste dat waarschijnlijk van de grond gaat komen. Andere projecten die tot stand moeten komen, zijn bijvoorbeeld een onderzoek naar de mogelijkheden om voormalige bedrijfspanden om te bouwen tot woonruimte voor jongeren en een onderzoek op het gebied van de eenzaam­ heidsproblematiek van zelfstan­ dig wonende bejaarden.

Uit het verslag blijkt, dat a a n de VU de benodigde deskundig­ heid voorhanden is, zowel voor het schrijven van het boek als voor verder onderzoek. Studenten in de biologie, geolo­

Het rapport is verkrijgbaar bij d e Weten­ schapswinkel VU, tel. 020­5486931 e n bij d e Biologiewinkel VU, tel. 020­5483539.

Starwars Vervolg van pag. 3 groot deel tot de toepassing van gevestigde technische ideeën. „Waarom blokkeren de Ameri­ kanen de vrije gang van ideeën en technologieën, wanneer we moeten samenwerken?" Een retorische vraag, want zo vreemd is het niet. Ook al tonen de Amerikanen zich afkerig van samenwerking op die gebieden waar zij een voorsprong heb­ ben, hun belangstelling voor sa­ menwerking op die terreinen waar een achterstand moet worden ingelopen is er niet min­ der om. De Pentagon­verkenning lijkt universitaire critici van de Star­ wars in het gelijk te stellen, die geheimhouding in tegenspraak achten met de wetenschappelij­ ke vrijheid. Alleen onbeperkte uitwisseling van gegevens staat garant voor gezonde vooruit­ gang van de wetenschappen.

ficatie van onderzoeksgege­ vens wordt in toenemende mate in de doorgaans toch betrekke­ lijk happige industrie nu een probleem gevonden. Bij voor­ beeld de computergigant Cray is al opgehouden met militaire research, omdat resultaten uit het militaire programma niet tij­ dig mochten worden ingepast in de civiele markt.

Doodlopend Paradoxaal genoeg zijn de criti­ ci van SDI op dit punt dezelfde mening toegedaan als Edward Teller, die zich niet alleen de vader van de Amerikaanse wa­ terstofbom mag noemen, maar zich voortdurend een warm pleitbezorger toont van een ruimteverdedigings­systeem. Ook hij voorziet verlamming van de vooruitgang, maar dan juist van het defensie­onder­ zoek, wanneer door geheim­ houding onnodig veel doodlo­ pende wegen worden bewan­ deld. „Mensen als Teller klagen om­ dat ze menen dat het SDI­plan met toegankelijker gegevens overtuigender kan overkomen," aldus de Nijmeegse onderzoe­ ker Van Bentum. De gebruikelijke militaire classi­

begeleiden en waar nodig sa­ men met hen experimenteel on­ derzoek doen, bijvoorbeeld op het gebied van de gevolgen voor de bodemfauna. Zo kun­ nen erikele tijdens het schrijven van het boek gesicfnaleerde la­ cunes opgevuld worden. Het is de bedoeling dcrt van de 300 op de markt zijnde middelen de ongeveer 180 in de tuinbouw gebruikte middelen in het boek behandeld zullen worden. Eventueel kan in een later sta­ dium het resterende deel dat voornamelijk in de akkerbouw gebruikt wordt en waarover al meer gegevens beschikbaar zijn, nader beschouwd worden. In eerste opzet, het schrijven van een handboek met betrek­ king tot 180 middelen, zijn de kosten van het project geraamd op 420.000 gulden. Naar finan­ ciers, zowel interne als externe, wordt nog gezocht. Het college van bestuur heeft een garantie­ subsidie van 50.000 gulden toe­ gekend.

Prof. dr. E. Boeker: „Van enige invloed is geen sprake". Foto Bram de Hollander

„Voor wetenschappelijke on­ derzoekers zou dat een waar­ schuwing moeten zijn," aldus Van Bentum. Is de invloed van het Star Wars gebeuren ook al in Amsterdam merkbaar? De fysicus Egbert Boeker, die als hoogleraar is verbonden a a n de VU, zegt hierover: „De sfeer waait inder­ daad over Nederland, maar op dit moment is er van enige in­ vloed geen sprake". Egbert Boe­ ker benadrukt evenals Gerd Junne, die als hoogleraar in de internationale betrekkingen werkzaam is a a n de Universiteit

van Amsterdam, dat de SDl­ gelden slechts een klein deel uitmaken van de totale uitgaven voor müitair onderzoek. Geen van beiden wenst echter de in­ vloed van het totale militaire on­ derzoeksbudget op de weten­ schappelijke praktijk te baga­ telliseren. De hiervoor gegeven schets van het proces van mili­ taire sturing wordt door beide onderzoekers onderschreven. Ten aanzien van de reeds be­ grensde vrijheid van uitwisse­ ling van onderzoeksresultaten, wijst Jvmne ook op een andere ontwikkeling die hem zorgen baart, namelijk de toenemende commercialisering van weten­ schappelijk onderzoek. „In de VS worden veel overeenkom­ sten gesloten tussen bedrijven en wetenschappelijke instellin­ gen. Het is voor die bedrijven dikwijls aantrekkelijk om onder­ zoek uit te besteden aan univer­ sitaire onderzoeksgroepen. Dat is veel voordeliger dan het in dienst nemen van speciale on­ derzoeksteams. In die overeen­ komsten wordt vastgelegd ­ voor wat, hoort wat ­ dat de onderzoeksresultaten pas na toestemming van de steimverle­ nende bedrijven zullen worden gepubliceerd. Eerst willen de oixirachtgevers nagaan wat zij hier zelf aan hebben." Er wordt, kortom, nogal wat druk uitgeoefend op de weten­ schappelijk onderzoeker. Is het mogelijk toch nog een zekere mate van onafhankelijkheid te waarborgen? Boeker, een voor­ aanstaand criticus van het kemwapenbeleid en een ver­ klaard tegenstander van Star Wars, heeft zich die vraag al eerder gesteld. „Het is niet mo­ gelijk je a a n die militaire sturing te onttrekken. Het gaat niet eens zozeer om de vraag of je a a n onderzoek met militaire rele­ vantie mee wilt doen. Je doet gewoon mee. Telkens liggen zo­ wel militaire als civiele toepas­ singsmogelijkheden in het ver­ schiet, niustratief zijn de ontwik­

kelingen op het gebied van de informatica. De stormachtige ontwikkeling van deze studie berust ook voor een beloncfrijk deel op militaire overwegingen. Het vermogen een eventuele oorlog daadwerkelijk te voeren, is immers in sterke mate afhan­ kelijk van geavanceerde infor­ matiesystemen. Ook in het door SDI gestimuleerde onderzoek zijn beide aspecten te onder­ scheiden. Het SDI­programma is vooral gericht op de ontwikke­ ling van sterke lasers, waarmee raketten kunnen worden vernie­ tigd. De laser­techniek kan ech­ ter ook op een andere manier worden aangewend. Zo kunnen met behulp van lasers allerlei nuttige experimenten worden gedaan, onder meer in het ka­ der van milieukundig onder­ zoek. Hoewel je je dus niet a a n de algehele sfeer kunt onttrek­ ken, kan je wel telkens zoeken naar geschikte toepassingsmo­ gelijkheden."

J.

AAN GEPLAKT

1 Donderdag 27 maart • 21.30 uur: Concert fluitist Wil Offermans, met gebruik van de vele fluiten, die hij op zijn zojuist voltooide wereldreis heeft ver­ zameld. De IJsbreker, Weesper­ zijde 23.

Vrijdag 28 maart • 21.00 uur: Film „La femme de l'hotel". Vrouwenhuis, Nieuwe Herengracht SSJ • 21.00 uur: Concert door The Colorado College New Music Ensemble, onder leiding van ' Stephen Scott. Tien spelers bui­ gen zich over het binnenwerk van een vleugel. De IJsbreker, Weesperzijde 23.

Zaterdag 29 maart • 21.00 uur: L esbisch Debat met als onderwerp „Potten Religie; een onmogelijke combi­ natie". COC, Rozenstraat 14.

Zondag 30 maart • 16.00 uur: Orgelconcert door Harm Harmhuis, georganiseerd door het studentenpastoraat. Werk van onder meer Scheide­ man. Bach en Krebs. Raphael­ pleinkerk. Toegang gratis.

Dinsdag 1 april • 21.00 uur: Poëzie­avond met Blue Guerilla en base poetry van Gylan Kain en Bob Biddis­ combe. PH 31, Prins Hendrik­ laan 31.

Donderdag 3 april Prof. dr. G. Junne: vercommerci­ alisering. Foto: Henk Thomas

• 23.00 uur: Opti­eden en Ip­ presentatie van de band Nafta's Preview. PH 31, Prins Hendrik­ laan 31. Toegang gratis.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen