Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 393

21 MAART 1986 Geschiedenis studeren, en dan ... werkloos. Opgeleid voor het voortgezet onderwijs e n voor d e wetenschap, loopt menig historicus bij d e Sociale Dienst. Vroeger kon d e afgestu­ deerde geschiedwetenschap­ per nog wel e e n beleidsplaats bij d e overheid bemachtigen, m a a r d e inkrimpingen vieren ook d a a r hoogtij. Bovendien wil m e n alleen n o g vakgericht op­ geleide mensen. Als p a s afgestudeerde histori­ cus kom je moeilijk a a n d e bak. Dat realiseerden Frank van Esch e n Jarco Sonneveld zich n a hun studie geschiedenis m a a r al te goed. Ze lieten het d a a r echter niet bij zitten. Ze wilden a a n het werk met d a t g e n e waarvoor ze opgeleid w a r e n e n z a g e n k a n s via het werkgele­ genheidsproject voor jongeren a a n d e VU e e n eigen organisa­ tie op te richten: het K ontaktor­ g a a n Geschiedenis e n Samen­ leving (K GS). ,,Binnen het VU­werkgelegen­ heidsproject kunnen schoolver­ laters en jonge academici zoge­ n a a m d e additionele werkzaam­ h e d e n d o e n met behoud v a n uitkering," vertelt Jarco Sonne­ veld. „Wij willen als e e n soort bemiddelingsbureau fungeren. We zoeken n a a r mogelijkheden voor onderzoek e n w e leggen contacten tussen mensen die zich met e e n b e p a a l d historisch thema, of op e e n b e p a a l d ge­ bied wülen bezighouden, bij­ voorbeeld met het m a k e n v a n lesprogramma's voor scholen. Verder proberen w e werk te zoeken voor historici." Vacatures die het bemidde­ lingsbureau bereiken, komen in het contactblad Palaver, dat elk lid krijgt toegestuurd. Uit d e his­ torici die solliciteren bij het K on­ taktorgaan, kiest e e n commissie een kandidaat. Bij d e selectie wordt niet in d e eerste plaats gekeken n a a r d e kwaliteiten van e e n historicus, m a a r n a a r factoren als d e duur v a n d e werkloosheid e n d e financiële noodzaak v a n e e n b a a n . ,,Het zieligheidscriterium is bij ons belangrijker d a n het kwaliteits­ criterium", zo drukt F r a n s v a n Esch d e sollicitatieprocedure uit. Jarco en Frank kunnen zelf ook op d e vacatures solliciteren. ,,Maar w e h e b b e n toegezegd minstens e e n j a a r voor het b e ­ middelingsbureau te blijven werken," vertelt Frank v a n Esch. ,,We h e b b e n e e n uitke­ ring, dus w e moeten ook wel solliciteren. Mocht er e e n gewel­ dige b a a n op ons afkomen, kun­ nen we w e g g a a n . We doen ten­ slotte vrijwilligerswerk." Het meeste werk dat uit het speurwerk v a n d e twee ex­ge­ schiedenisstudenten voortkomt is onbetaald e n gebeurt op vrij­ wUlige basis. „Vrijwilligerswerk is er g e n o e g te vinden", vertelt Jarco. „Er zijn talloze instellin­ gen en bedrijven die wel iets zien in historisch onderzoek. Maar als je voor het werk het minimumloon g a a t vragen, ket­ sen d e opdrachten snel af."

De KGS heeft niet stilgezeten. Er zijn al wat opdrachten binnen­ gekomen, zij het d a n voorname­ lijk onbetaald. Zo heeft iemand een onderzoek g e d a a n n a a r d e historische b a n d e n v a n Amster­ dam met Zuid­Afrika in op­ dracht v a n d e gemeente Am­ sterdam. De stad wil zich profi­ leren als anti­apartheidsstad e n het historisch onderzoek is d a a r een onderdeel v a n . De histori­ cus die zich met dat onderzoek heeft beziggehouden heeft daarvoor e e n vergoeding ge­ kregen. Betaald of onbetaald, volgens Frank v a n Esch is het nuttig als historicus a a n het werk te zijn. „Kijk, in Amsterdam h e b b e n wij nu ruim honderd leden. We kun­ nen die mensen niet allemaal

Jacht o p e e n b a a n drijft h e n richting bedrijfsleven

Werkloze historici niet vies meer van commercie Veel afgestudeerde historici vallen na hun stu­ die in het gevreesde zwarte gat en dreigen daar maar moeilijk uit te komen. Op de ar­ beidsmarkt is weinig plaats meer over voor hen. Jarco Sonneveld en Frank Esch besloten n a hun studie geschiedenis dat gat maar eens op te vullen en richtten het Kontaktorgaan Ge­ schiedenis en Samenleving (K GS) op. De KGS wil als bemiddelingsbureau onderzoeksmoge­ lijkheden voor werkloze historici zoeken. Daar­ voor is de stichting gaan samenwerken in een landelijke organisatie: de Stichting Vakgerichte Belangenbehartiging voor Historici (SVBH). Op 21 maart zal de SVBH zich presenteren op een informatiedag over de toekomst van de weten­ schappers van het verleden. De historische we­ tenschap wordt gelaten voor wat die is. De Stichting richt zich voor onderzoek op de com­ merciële markt. Commercie is niet meer vies binnen de wetenschap nu de overheid de geld­ kraan dichtdraait. Is de wetenschappelijke on­ afhankelijkheid van het historisch onderzoek nu onder de tafel verdwenen?

Carolien Stam WVC e n d e provincie Noord­ HoDand. Om zichzelf te presenteren, ter discussie te steUen e n vooral om meer bekendheid te krijgen, or­ ganiseert d e SVBH op vrijdag 21 m a a r t e e n informatiedag. Op d e forumdiscussie zullen m e n s e n uit onder a n d e r e d e vakbond e n het onderwijs d e werkgelegen­ heidsproblemen v a n d e h e d e n ­ d a a g s e historicus a a n d e orde steUen. De betekenis v a n d e his­ toricus in d e maatschappij e n d e rol v a n d e SVBH hierin zullen centraal staan. De b e l a n g e n b e ­ hartigingsorganisatie wü meer bekendheid hebben, w a n t ze wü groeien. Nu, n a twee j a a r telt d e SVBH ruim tweehonderdvijf­ tig leden e n is zij uitgegroeid tot e e n heuse stichting met ver­ schülende afdelingen in het land. Men heeft sinds kort het plan opgevat om zich meer spe­ cüiek te richten op het aantrek­ ken v a n b e t a a l d historisch werk. Het idee k w a m op jubüerende bedrijven e n instellingen a a n te schrijven met het a a n b o d e e n historisch jubüeumboek te ma­ ken. „We zijn n a a r d e K amer v a n K oophandel g e g a a n en h e b b e n e e n computeruitdraai v a n aUe jubüerende bedrijven e n organisaties a a n g e v r a a g d , " vertelt Jarco Sonneveld. „Die schrijven w e e e n brief e n w e beUen ze op. Vaak w a s het 'nee', m a a r tot nu toe zijn er toch al twee belangsteUenden: e e n wo­ ningbouwvereniging uit En­ schede e n e e n grote uitgeverij in Groningen. We g a a n verder. Wü je jubüeimiboeken schrij­ ven, moet je nu a l d e bedrijven b e n a d e r e n die in 1987 julaüe­ ren."

Jarco Sormeveld e n Frank v a n Esch: Bemiddelen voor werk. Foto Kees Keuch, AVC/VU

a a n e e n b e t a a l d e b a a n helpen. Het belancfrijkste is d a t je met je v a k bezig bent. Op die manier bHjf je werkervaring opdoen e n d a t is altijd gunstig voor latere sollicitaties. Een a n d e r positief aspect is dat je contacten legt met organisaties e n instellin­ g e n . Zit je er e e n m a a l in, d a n kun je verder rollen. Een v a n onze medewerkers heeft bij­ voorbeeld iets geschreven over d e historische onjuistheden in het v e r h a a l v a n d e staat over d e kruisraketten. Dat stuk speelt nu e e n rol in e e n rechtszaak die d e Stichting Verbied d e K ruiswa­ p e n s tegen d e Staat heeft a a n ­ g e s p a n n e n . Toen hij d a a r m e e bezig w a s dacht die organisa­ tie: 'hè, hij k a n ook wel met a n ­ d e r e dingen meehelpen.' Het blijft onbetaald werk, m a a r je komt wel verder." De K GS wü d e studie geschie­ denis vermaatschappeUjken. Zij richt zich op maatschappelijke instanties e n bedrijven om d e historische talenten a a n te bie­ d e n . De K GS is ook geboren uit d e discussie over d e m a a t ­ schappelijke inhoud v a n d e stu­ die gesciiiedenis. Binnen d e subfaculteitsvereniging v a n ge­ ­schiedenis, MerHjn, vroeg m e n zich af wat men n a d e studie met geschiedenis k a n doen. ,,Dat is e e n probleem w a a r d e geschie­ denisfaculteiten überhaupt m e e zitten", licht Frank v a n Esch d e

frustraties v a n d e faculteiten toe. ,,Ze leiden mensen op w a a r v o o r g e e n werk is. Je legiti­ meert je opleiding er natuurlijk niet m e e als je m e n s e n voor niets opleidt. Dat probleem ziet d e gehele wetenschappelijke staf, m a a r er is g e e n faculteit die e r iets a a n doet." Enkele geschiedenisstudenten zijn e e n tweetal j a r e n geleden begormen het werkloosheids­ probleem onder d e historici e n d e trend v a n het afnemende be­ l a n g v a n geschiedenis in d e sa­ menleving a a n te pakken. Eind 1983 stichtten enkele Utrechtse studenten d e Stichting Vakge­ richte Belangenbehartiging voor Historici (SVBH). Ook op d e Universiteit v a n Amsterdam w a s men toen met e e n soortge­ lijk initiatief bezig. Men ging sa­ m e n w e r k e n in e e n landelijk or­ g a a n SVBH, waarbij ook d e KGS zich n a h a a r oprichting in mei 1985 aansloot. In verschülende universiteitsste­ d e n ontsproten e n ontspruiten afdelingen v a n d e SVBH. Deze afdelingen worden v a a k gesub­ sidieerd door d e universiteiten. De K GS krijgt materiële onder­ steuning v a n d e VU. Er is e e n k a m e r e n e e n telefoon beschik­ b a a r gesteld e n m e n k a n voor d e bureaukosten gebruik m a ­ ken v a n d e faculteiten op d e VU. De SVBH ontvangt als stichting ook subsidies v a n onder a n d e r e

Jarco Sonneveld e n Frank v a n Esch h e b b e n n a a s t him eigen afdeling ook het secretariaat v a n d e landelijke SVBH op zich genomen. Om zich als rechtge­ a a r d e organisatie a a n d e bui­ tenwereld te presenteren heeft m e n v a n d e SVBH e e n stichting gemaakt. „We zouden liever e e n vereniging wülen zijn, m a a r e e n stichting Ugt in d e subsidie­ e n opdrachtenwereld w a t be­ ter," Ücht Frank toe. „Je bent als stichting aansprakelijk e n dat m a a k t voor d e opdrachtgevers d e verantwoordelijkheid duide­ lijk." Als elke serieuze stichting heeft d e SVBH ook e e n heus beleids­ plan e n e e n huishoudelijk regle­ ment, w a a r i n d e structuur v a n d e organisatie wordt vastge­ legd. Er is e e n bestuur e n er zijn landelijke overlegorganen, die ideeën uitwisselen e n p l a n n e n o p elkaar afstemmen. Toch stelt d e SVBH volgens Jarco e n Frank alles behalve e e n log bu­ rocratisch a p p a r a a t voor. „Ons huishoudelijk regalement is e e n bijna anarchistisch model. For­ meel moet je voor d e buitenwe­ reld e e n structuur a a n g e v e n , n a a r birmen toe k a n bij ons al­ les. Dat organisatorisch gemug­ gezift vermorzelt aUe leuke initi­ atieven, d a a r moet je voor op­ p a s s e n . Ook als w e groter wor­ d e n wiUen w e zo lang mogelijk vasthouden a a n het principe v a n aUes k a n e n aUes mag." De SVBH wü groter groeien. Niet aUeen om zich als stichting dui­ delijk te presenteren bij d e op­ drachtgevers, m a a r ook om sterker te s t a a n in d e strijd om

d e positie v a n d e historicus. Jar­ co e n Frank zien het vakbonds­ werk in het verlengde liggen v a n d e rol die d e SVBH voor d e werkeloze historici k a n spelen. „Ik k a n me voorsteUen dat we, als er veel m e n s e n lid zijn v a n d e SVBH, e e n lobby kunnen be­ ginnen bij het ministerie v a n Onderwijs e n Wetenschappen. Zo van: 'we h e b b e n hier zoveel werkeloze historici, doen jullie d a a r m a a r eens iets a a n , kom eens met geld, m a a k b a n e n vrij e n zorg voor meer mogelijkhe­ d e n in het onderwijs.' M a a r w e moeten ook weer niet te h a r d met dat vakbondsimage op d e voorgrond treden. We h e b b e n ook nog e e n commerciële poot om op te staan. D a n kun je niet te h a r d vakbond zijn, want d a n zeggen die opdrachtgevers: 'dat zijn v a n die linkse lui, d a a r h e b ­ b e n w e niks aan'." De opdrachten die bij het be­ middelingsbureau binnenko­ men, worden in contracten op free lance­basis vastgelegd. De bemiddelingsgelden, minimaal tweehonderdvijftig gulden of 10% v a n d e vergoeding, g a a n in e e n pot. Daaruit worden activi­ teiten b e t a a l d die op initiatief v a n d e SVBH zelf gebeuren, bij­ voorbeeld het organiseren v a n lezingen, congressen, of het op­ zetten v a n lespakketten.

Censuur Het a a n n e m e n v a n coirmiercië­ le opdrachten voor historisch werk betekent dat d e opdracht­ gever ook eisen k a n steUen w a a r het d e inhoud v a n het on­ derzoek betreft. Fraiüc v a n Esch e n Jarco Sonneveld erkennen dat er sprake k a n zijn v a n e e n indirecte censuur. ,,AJs je in e e n onderzoek voor e e n bedrijf bij­ voorbeeld sociale misstanden a a n d e d a g legt, k a n het bedrijf zeggen: 'dat komt er niet in'. De onderzoeker k a n er d a n m e e ophouden als hij het d a a r niet m e e e e n s is. Dat zijn v a n die dingen die je v a n tevoren weet. Je werkt voor iemand, je krijgt ervoor b e t a a l d e n d a n zul je soms w a t water bij d e wijn moe­ ten doen." Volgens Frank wordt d e onaf­ hankelijkheid van de ge­ schiedswetenschap daarmee g e e n geweld a a n g e d a a n . „Die wetenschappelijke objectiviteit is altijd al ruet meer d a n e e n pretentie geweest," meent hij. „Er is altijd sprake v a n belan­ genvervlechting, d a a r a a n ont­ kom je in d e geschiedschrijving niet. Geschiedenis bedrijven betekent keuzes maken. Op uni­ versiteiten worden ook dingen weggelaten e n wordt d e ge­ schiedenis vanuit e e n b e p a a l d e visie geschreven. Natuurlijk moet je je ervan bewust zijn dat je in je geschiedschrijving be'm­ vloed wordt als je commerciële opdrachten aarmeemt. De v r a a g is d a n w a a r je zelf d e grens stelt. Dat is voor d e ver­ antwoordelijkheid v a n d e g e n e die het werk verricht." De commercie dringt steeds ver­ der birmen in d e wetenschap, die in vroegere tijden h a a r h a n ­ d e n niet a a n geld vuü wenste te maken. ,,Dat is misschien ook wel d e r e d e n w a a r o m het zo slecht g a a t met d e historische wetenschap," concludeert Frank v a n Esch. ,,De coUectieve sector wordt steeds verder uit­ gedund, d e particuliere sector wordt steeds sterker. Als je geld wüt verdienen zul je dat d a n toch in d e particuliere sector moeten g a a n halen." De Stichting Vakgerichte Belan­ genbehartiging voor Historici is d a a r nu m e e bezig. Men pro­ beert nieuwe markten open te breken door e e n nieuw gebied v a n historisch onderzoek te cre­ ëren: het particuliere bedrijfsle­ ven e n d e maatschappelijke in­ stanties.

D

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen