Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 99

J^'%0\]^i^

4 OKTOBER 1985 Eerst e e n v r a a g a a n dokter Van der Veen. Wat houdt d e controle v a n het bloedsuikergehalte nu in, wat controleerde Wiljam Smit nou precies? De centrale presentatrice v a n d e cursus ,,Di­ a b e t e s in Balans", Rosetta Cia­ lona, wendt zich tot h a a r me­ disch geweten, d e internist dr Ed van der Veen . Deze ant­ woordt: ,,Hij kijkt hoe hoog zijn bloedsuiker op dat moment is. Dat doet hij omdat hij het niet vertrouwt, hij is b a n g te l a a g te zitten. Zo'n momentopname geeft zekerheid, d e diabeet w^eet w a a r hij a a n toe is en of hij m a a t r e g e l e n moet nemen." Wij bevinden ons in het tweede v a n het vier d a g d e l e n tellende cursuspakket, op het moment d a t het onderwerp ,,controle bloedsuiker" wordt b e h a n d e l d . Wüjam Smit heeft net verteld n a e e n nachtje intensief uitgaan voor d e zekerheid zijn bloedsui­ kerspiegel te controleren: „Ik zit 5.7." ,,Valt dat mee?", v r a a g t Cialo­ n a . ,,Valt ontzettend m e e . . . " Smit h a d verwacht tussen d e 14 e n d e 20 te zitten n a zo'n uitspat­ ting. Controle v a n d e eigen bloedsui­ kerspiegel door d e diabetespa­ tiënt k a n dus e e n puur gerust­ stellend effect hebben. Een m e e r dramatisch gevolg ervan is het constateren v a n e e n ont­ regeling. In d a t g e v a l zal d e diabeticus als gevolg v a n zijn zelfcontrole a a n zeUhulp g a a n doen: er moet insuline gespoten of zoetigheid gegeten worden, hij reguleert zichzelf zoals dat in d e vakterm heet. Dr. Van der Veen, die n a a s t me­ dische geweten v a n d e cursus toch vooral d e initiatiefnemer e r v a n is: ,,N ou moeten w e in Nederland d e diabeten zo ver krijgen dat ze n a het meten v a n h u n eigen bloedsuiker ook dur­ ven bij te sturen." Hij raakt vol vuur: ,,Dus dat ze durven d e in­ sulinedosis te veranderen, dat ze durven met hun eten te spe­ len, om er uiteindelijk voor te zorgen dat ze netjes binnen d e gewenste grenzen blijven." V a n d a a r dat hij, nu zo'n twee­ ënhalf j a a r geleden, met d e Di­ a b e t e s Vereniging N ederland, DVN, is g a a n praten om tot e e n cursus te komen die d e diabe­ tespatiënten zo zelfstandig mo­ gelijk moest maken. Een d a g e ­ lijks terugkerend ritueel is het vinden v a n e e n evenwicht tus­ sen spuiten en eten.,,Eigenlijk is heel d e ziekte v a n e e n insuline­ afhankeUjke patiënt e e n regel­ probleem," vat Van der Veen s a m e n . ,,Om iets te kunnen re­ gelen moet je iets kunnen me­ ten. N ou, dat kdn d e laatste ja­ ren. Je kunt je eigen bloedsuiker meten. En d a a r g a a t het om. Die moet je binnen d e normale grenzen houden." Het meten v a n d e bloedsuikerspiegel is volgens Van der Veen d e laatste j a r e n e e n „fluitje v a n e e n cent" geworden. Door middel v a n e e n stripje w a a r je e e n druppeltje bloed op legt is, door te vergelij­ ken met een kleurenschaal, bin­ n e n enkele minuten d e bloed­ suikerspiegel vast te stellen. De cursus Diabetes in Balans moet het nu mogelijk m a k e n dat veel diabetespatiënten er gebruik v a n g a a n maken, temeer omdat het ziekenfonds d e kosten v a n zo'n test vergoedt.

Suikerziekte O m d e betekenis v a n d e cursus in het juiste perspectief te krij­ gen, e e n uitleg v a n diabetes, suikerziekte, door dr. Van der Veen: „N ormaal maakt je li­ c h a a m insuline. Dat zorgt er­ voor dat je bloedsuikerspiegel niet te hoog wordt, en dat d e suiker ­ glucose ­ dat in je bloed zit, in je weefsel komt. Glucose is d e brandstof w a a r je op draait. Als je te weinig insuline hebt.

Suikerziektepatiënten k u n n e n leren controleren

VU ontwikkelt unieke cursus voor diabetici

didactica v a n het AVC, Ina Vos­ bergen, e n d e diensten v a n het AVC zelf. De productie is volle­ dig binnenshuis tot stand ge­ bracht. Ook d e Diabetes Vereniging Nederland is blij met het pro­ dukt. In samenwerking met TE­ LE AC bracht zij enkele jaren g e l e d e n e e n soortgelijke cursus op d e televisie m a a r die is enigszins ,, geflopt". Dr. Erik Dankmeyer, d e medisch advi­ seur v a n d e vereniging: ,,Dit is veel professioneler. Er zijn vorig j a a r eerst een a a n t a l cursussen g e g e v e n in samenwerking met het b u r e a u Onderwijsresearch v a n d e VU, d a a r is een evalua­ tie uit voortgekomen en vervol­ g e n s is d e cursus er op g e b a ­ seerd." Is er behoefte aa n een cursus als deze? ,,Heel veel. Wij organiseren in het hele land verschillende voorLchtingsavonden, w a a r o n ­ der die over zelfcontrole en ­ regulatie. D a a r zijn honderd d londerdvijfentwintig belang­ stellenden. Op 5 oktober hou­ d e n wij e e n symposium in Den H a a g v a n w e g e ons veertigjarig b e s t a a n . Het onderwerp v a n d e zelfcontrole zal d a n uitvoerig a a n d e orde komen. Dokter v a n der Veen komt onder meer ver­ tellen over Diabetes in Balans."

Standaard

De video­opnamen voor d e cursus w e r d e n door het Audio Visueel Centrum v a n d e VU gemaakt. Foto AVC/VU

Zelfcontrole en ­regulatie voor mensen die suikerziekte hebben is één van de doelen die de Diabetes Vereniging Nederland zich heeft gesteld. Ook de diabetespolikliniek van het VU­Ziekenhuis hecht veel belang a a n dit onderwerp. Daar is in de afgelopen twee jaar een onderwijsprogram­ ma ontwikkeld voor deze patiënten, dat in een relatief korte periode, met behulp van video, de benodigde kennis voor die zelfredzaamheid levert. De Diabetes Vereniging verleende haar medewerking en is blij met het resultaat. Het is een professioneel produkt geworden, mede dankzij de uitvoering ervan door het Audio­Visueel Centrum. stijgt d e bloedsuikerspiegel erg h o o g e n komt er g e e n energie in j e spieren. Je bent moe, voelt je akelig e n bent eigenlijk bezig je lichaam af te breken in plaats v a n het op te bouwen. De nieren kunnen al die glucose niet ver­ werken en dus komt het in d e urine." De b e k e n d e methode voor het vaststellen v a n het bloedsuikergehalte, een analy­ s e v a n d e urine, is dus e e n toet­ sing achteraf: d a n is het al te hoog. ,,Wanneer e e n diabeet vaststelt d a t zijn bloedsuikerspiegel te hoog is, k a n hij insuline bijspui­ ten. En wel zoveel, dat hij d a a r ­ m e e netjes zijn behoefte voor die d a g dekt. Spuit­ie teveel, d a n g a a t d e bloedsuikerspiegel te veel n a a r beneden, spuit­ie te weinig, g a a t het weer omhoog. Door het zelf vaststellen v a n d e bloedsuikerspiegel, k a n d e p a ­ tiënt tijdig ingrijpen." Gebruikelijk is, dat e e n diabeet zich regelmatig bij een arts meldt die vervolgens via e e n la­ boratorium de bloedsuiker­ w a a r d e n v a n die e n e d a g laat vaststellen. Dat geeft g e e n goe­ d e informatie doordat e e n p a ­ tient zich d e week v a n te voren

Aart Bouwmeester

Veen het prozaïsch uit weet te drukken.

zo netjes mogelijk heeft g e d r a ­ g e n of juist door dat e n e mo­ ment h e l e m a a l uit zijn normale d o e n is. Het resultaat hiervan is d a t d e meeste diabeten te h o g e bloedsuikerwaarden hebben. D a a r h e b b e n zij op korte termijn het minste last v a n en zo is d e keuze ervoor snel gemaakt. Te m e e r w a n n e e r in ogenschouw wordt genomen dat d e k a n s op e e n lager bloedsuiker al snel groter wordt bij e e n gerichtere behandeling. Een te l a a g bloed­ suiker veroorzaakt d e zoge­ n a a m d e ,,hypo's": zweten, uit je d o e n zijn of zelfs flauw vaUen, e n dat is vervelend, d a a r merkt d e omgeving a a n dat je diabeet bent. O p deze wijze loopt het overgro­ te deel v a n d e diabetespatiën­ ten met te h o g e bloedsuiker­ w a a r d e n rond, w a a r m e e zij hun leven gemiddeld met zo'n tien j a a r verkorten ten opzichte v a n d e gezonden. Klachten op lan­ g e r e termijn: ogen, nieren, ze­ n u w e n en bloedvaten ,,naar d e knoppen", zoals dr Van der

,,Diabetes in Balans" is e e n fraai promotiestuk voor het VU­ Ziekenhuis, dat al enige jaren kampt met d e invulling v a n d e ,,nadruk op d e eerstelijns ge­ zondheidszorg". Een v a a g be­ grensd gebied binnen het va­ derlandse ziekenhuiswezen, w^aar, v a n minister Deetman, met n a m e d e VU en Maastricht zich in N ederland m e e moeten bemoeien. Een invulling v a n die opdracht is het patiëntgericht werken, e n e e n cursus voor zelf­ r e d z a a m h e i d v a n diabetespa­ tiënten voldoet d a a r prima a a n . De distributie v a n d e cursus over d e ziekenhuizen zal in ja­ nuari 1986 niet veel moeilijkhe­ d e n opleveren, d a a r d e firma NOVO, d e grootste insulinever­ koper in N ederland, dit op zich zal nemen. Sterker nog: de firma biedt d e cursus gratis a a n . Zij treedt d a n ook als sponsor op. De VU heeft, n a a s t enige finan­ ciële, vooral een materiële in­ breng. Zij leverde veel m a n ­ kracht, w a a r o n d e r die v a n d e

Eerstelijn

,,­Hoe v a a k spuit je? ­ Twee keer per d a g . ­ En wat? ­ Lang­ e n kortwereknde insuline. ­ Hoe laat begint dat? ­ Ik begin 's morgens. Stap ik uit bed en prik ik gelijk. Dat is meestal om half a c h t . . . acht uur soms. En 's a v o n d s om half zeven." Om d e cursisten vooral te berei­ ken, h e n gelegenheid tot identi­ ficatie te geven, zijn in Diabetes in Balans gesprekken opgeno­ m e n met zes diabetespatiënten. Zij zijn heel,,listig gekozen", d e terminologie is v a n dr. v a n der Veen, door leeftijdsgroepen, so­ ciale klassen en seksen heen. Ook d e b e h a n d e l e n d arts is e e n rol gegeven, zodat hij met zijn patiënten op é é n Ujn blijft. In vier halve d a g e n krijgen d e patiënten in groepjes v a n tien, het liefst mét hun partner, basis­ kennis, commentaar en instruc­ tie via d e videoband voorge­ schoteld. Onder begeleiding v a n e e n verpleegster, diëtiste of arts wordt d a a r n a a s t a a n prak­ tijk g e d a a n e n k a n d e cursus, mondeling, verdiept worden. Bovendien is er e e n uitgebreid cursusboek dat e v e n e e n s wat dieper op d e onderwerpen in­ g a a t e n huiswerk biedt. De video­opnamen zijn sinds twee weken afgerond e n begin oktober moet d e band, gemon­ teerd e n al, klaar zijn. Rond die tijd zal ook het boek zijn defini­ tieve vorm bereikt h e b b e n e n kon enkele m a a n d e n proef wor­ d e n gedraaid. Per 1 januari 1986, zoals gezegd, zal het pak­ ket in d e N ederlandse zieken­ huizen d e praktijk in g a a n . D a a r m e e is N ederland wat dichterbij l a n d e n als d e Ver­ enigde Staten, Engeland, Duits­ l a n d e n Denemarken gekomen. D a a r wordt al enige tijd met zelfcontrole v a n dit soort ge­ w^erkt. Tot slot een v r a a g a a n dr. Van der Veen. Is het n iet beter om een persoon , de beha n dele n d arts bijvoorbeeld, voorlichtin g te laten geven in plaats vcm een in wezen afsta n delijk televisie­ scherm? ,,Bij het chronisch voorlichten zoals dit is het gebruik v a n vi­ d e o een echte oplossing. Het is veel goedkoper. Bovendien kun je het in ieder conversatiezaal­ tje in N ederland afdraaien. Je geeft er e e n standarisatie m e e . Dit is d e centrale waarheid. Hoe relatief d a n ook, m a a r je hebt e e n uitgangspunt."

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen