Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 37

30 AUGUSTUS 1985 Officiële informatie over het lot van de verwijderde studenten zal Nederland pas eind septem­ ber bereiken, waimeer profes­ sor Turner, oud­rector van de universiteit van Botswana, a a n de VU rapporteert over een eva­ luatiemissie die hij in Swaziland gaat uitvoeren. Aan de VU werkt momenteel dr. John Daniel, die elf jaar verbon­ den is geweest aan de universi­ teit van Swaziland en het land gedwongen heeft moeten verla­ ten. Samen met een collega en de 21 studenten is hem de wacht aangezegd na een onderzoek van een regeringscommissie naar het rumoer op de universi­ teit. Deze concludeerde dat er sprake was van een „ongezon­ de belangstelling" voor de idee­ ën van het African National Congress, AN C, de anti­apart­ heidsbeweging van Zuid­Afri­ ka. Daarop eiste de regering van het universiteitsbestuur dat een aantal personen van de campus verwijderd moesten worden. Daniel was hoogleraar politico­ logie in Swaziland en kan de ontwikkelingen in het Jand die tot deze crisissituatie geleid hebben goed beschrijven: „Sinds koning Sobhuza in 1982 is gestorven, speelt zich een conflict af binnen de koninklijke familie. Het gaat om de mach­ tigste positie binnen de familie en daarmee de machtigste posi­ tie in het land. In verschillende rondes, waarbij onder meer de premier en de door Sobhuza aangewezen regentes aan de kant zijn gezet, heeft het conser­ vatieve, traditionele element, aangevoerd door prins Mfana­ sibili de overhand gekregen. Mfanasibili is nauw verwant met de jongen die over een jaar of drie de nieuwe koning zal worden. Dan zal hij zijn belang­ rijkste adviseur zijn. De groep rond Mfanasibili is erg machtig, buitengewoon arrogant, han­ delt arbitrair, is zonder scrupu­ les en wordt bovendien als cor­ rupt gezien. De groep is, vooral onder de jonge mensen, impo­ pulair geworden. De meesten van hen zitten op de universiteit. In 1984 was de universiteit dus de belangrijkste bron van oppo­ sitie tegen de dominante figuren in Swaziland." ,,Tegelijkertijd is er een ingrij­ pende verandering in Zuid­Afri­ ka geweest. Het ANC is sterker geworden en heeft z'n activitei­ ten uitgebreid. Bovendien zijn de vakbonden gaan groeien en zijn de zwarte universiteiten zich meer en meer politiek be­ wust geworden. Dit heeft ook ef­ fect op Swaziland gehad. De studenten identificeerden zich emotioneel, ideologisch met de

Samenwerking VU met Swaziland in gevaar Het heeft er cdle schijn van dat de 21 studenten die in januari van de universiteit van Swaziland zijn verwijderd, in het nieuwe studiejaar niet meer zijn toegelaten. Enkele van hen hebben zich ingeschreven a a n de universiteit van Leso­ tho waaruit deze conclusie, zij het voorzichtig, getrokken kan worden. Met deze stap toont de regering van Swaziland de autonomie van de universiteit niet langer te respecteren. De sa­ menwerking die de Vrije Universiteit met de universiteit van Swaziland heeft, komt hiermee in gevaar. idealen van de zwarten in Zuid­ Afrika." Dit resulteerde in een aantal de­ monstraties en boycotacties door de studenten. De conser­ vatieve groep rond Mfanasibili zocht de schuldige bij de zwarte Zuidafrikanen op de campus, volgens hen leden van het PLNC Daniel: „Slechts een dozijn van de duizend studenten zal ANC­ lid geweest zijn. Maar het is al­ tijd het zelfde liedje: het zijn nooit je eigen mensen die dwars liggen, maar de mensen die van buiten komen." Conform de veiligheidsover­ eenkomst die Swaziland sinds 1982 met Zuid­Afrika heeft wordt het het ANC steeds moei­ lijker gemaakt om in Swaziland activiteiten te ontwikkelen.

Recht­ vaardiging De regering stelde een onder­

John Daniel: nu in N ederland.

Vorig jaar werd met name van­ uit vrouwengroepen verzocht de cijfers in het sociaal jaarverslag die betrekking hebben op per­ soneel naar sexe uit te splitsen.

zoekscommissie in die met name de invloeden van buiten op de universiteit moest onder­ zoeken. Daniel: „De commissie was gewoon een middel om de regering de rechtvaardiging te geven in te grijpen op de gang van zaken op de universiteit. Het was heel duidelijk toen ik voor de commissie verscheen dat de vragen die ze me stelden hen gevoed waren, waarschijn­ lijk door de Zuidafrikaanse vei­ ligheidsdienst. Ze uitten de meest belachelijke aanklachten die volledig van bewijs ge­ speend waren. Zo zou ik lid zijn van de communistische partij in Zuid­Afrika." „Ze vonden dat ik één van de onruststokers was omdat ik Zuidafrikaan was, les gaf in po­ liticologie, voorzitter was ge­ weest van de World University

Foto AVC/VU

De VU Het lot van de 21 studenten is

Sociaal jaarverslag: vrouwen blijven achter Het sociaal jaarverslag van de Vrije Universiteit is dit jaar met wat meer bombarie gepresen­ teerd dan andere jaren. Veel werknemers zullen het groene boekje vol cijfers en grafieken meteen aan de kant gelegd hebben, maar anderen beke­ ken de gegevens nauwkeurig. Actieve vrouwengroepen onder het personeel hebben hier en daar nogal geschrokken gerea­ geerd op de getallen. Vrouwen en mannen zijn als werknemers nog niet zo gelijk als optimisten wel eens aannemen.

Aart Bouwmeester

Service op de campus, een or­ ganisatie die veel van de Zuida­ frikanen daar financieel onder­ steunt, en bovendien had ik er nooit een geheim van gemaakt dat ik symphatiseer met het ANC." Het rapport van de commissie bevatte geen directe aanbeve­ lingen maar de regering con­ fronteerde het universiteitsbe­ stuur met de eis dat twee stafle­ den en 21 studenten, voorname­ lijk leden van de gekozen verte­ genwoordiging, moesten vertrekken. „Het universiteitsbestuur kwam met wat verzet. Verrassend en lovenswaardig. Er waren wat Swazi­academici in het bestuur, zoals professor Makhuba, de huidige rector, die een groot risi­ co liepen door op te komen voor het principe van autonomie van de universiteit. Ze hebben daar ook wat mee bereikt maar er waren twee stafleden die de re­ gering echt kwijt wilde. Eén daarvan was ik en de ander was de pedel, chief Lukhele, die werd gezien als dé anti­rege­ ringsgezinde Swazi op de cam­ pus." „fk weet uit zeer betrouw­ bare bron dat de Zuidafrikaan­ se veiligheidsmensen om mij n verwijdering verzocht hebben." Professor Makhuba treedt op als een „interim­rector" nadat de vorige rector gedwongen werd zijn positie te verlaten. Dat ging onder het mom van een ziekte­ verlof dat irmiiddels permanen­ te vormen heeft aangenomen. De vacature is nu internationaal geadverteerd en de grote vraag hierbij is of de nieuwe rector ie­ mand wordt die het spel van de regering meespeelt, dan wel een gerespecteerd academicus. Daniel: „De hamvraag luidt: kan de universiteit als auto­ noom instituut blijven functione­ ren? Voor mij is het heel duide­ lijk dat dat op dit moment niet het geval is." „Er zijn wat dit betreft twee toet­ singsmogelijkheden: het weer toelaten van de 21 studenten en de nieuwe rector. Het ziet er naar uit dat de studenten niet weer toegelaten zijn. Ik heb net door de telefoon te horen gekre­ gen dat een aantal van hen zich bij de universiteit van Lesotho hebben laten inschrijven."

Dit jaar is aan die wens tege­ moet gekomen. Emancipatiewerkster Ron Root wees de afgelopen week vooral op het gevaar van tijdelijke dienstverbanden. Slechts een kleine achttien procent van alle wetenschappelijk personeel zijn vrouwen. Het feit dat dit niet zo'n hoog getal is, hoeft op zich nog geen zorgen te baren. Het aan­ tal vrouwen groeit zowel in ab­ solute als in procentuele zin. Een teken a a n de wand is wel dat meer dan de helft van de vrouwen iif de wetenschappelij­ ke staven in tijdelijke dienst zijn. Bij de marmen heeft slechts een kwart een tijdelijke arbeids­ plaats. Het gevaar is groot dat bij inkrimpingen de tijdelijke ar­ beidsplaatsen het eerste opge­

heven worden. Op die manier zou het aantal vrouwen onder het wetenschappelijk personeel snel kurmen dalen. Een ander verschil tussen man­ lijke en vrouwelijke werkne­ mers is het aantal dagen dat zij gemiddeld per week werken. 61 procent van alle vrouwen en 28 procent van alle marmen heeft op de VU een deeltijdbaan. Ge­ middeld werken de marmen die geen volledige baan hebben meer dagdelen dan de vrou­ wen. Dit gegeven zou mede kunnen verklaren dat vrouwen over het algemeen lager zijn in­ geschaald dan maimen. Deel­ tijdwerk wordt nog altijd minder serieus genomen en de promo­ tiekansen voor deeltijders zijn in veel gevallen aanwijsbaar ge­ ringer dan die van fuU­timers. Door veranderingen in de regis­ tratie was het niet mogelijk voor 1983 en 1984 cijfers bekend te maken over aantallen sollici­ tanten en de uiteindelijke aan­ stellingen. Over de cijfers van

van cruciaal belang voor de sa­ menwerking die de VU met de universiteit van Swaziland heeft. Destijds heeft de VU prin­ cipieel gekozen voor het steu­ nen van de frontlijnstaten rond Zuid­Afrika bij wijze van stel­ lingname tegen de apartheids­ politiek. N u het er naar uitziet dat Zuid­Afrika kan bepalen welke studenten wel en welke niet tot de universiteit van Swa­ ziland worden toegelaten blijft er weinig meer over van dat principe. Daniel: „Warmeer je serieus een instituut wilt steunen dat de vrije gedachte en objectief on­ derzoek mogelijk maakt als pro­ gressieve houdiag ten opzichte van Zuid­Afrika, moet je je te­ rugtrekken uit Swaziland want dat is daar niet meer mogelijk" „Als je doelen niet meer bereikt kurmen worden, moet je die be­ slissingen kimnen nemen. N a­ tuurlijk raak je daar in dit geval de regering niet mee, alleen de universiteit. De regering zou beïnvloed kunnen worden door een gezamenlijke stellingname van alle donors. Dus niet alleen Nederland, maar ook Canada, de Verenigde Staten en Enge­ land. Maar het ziet er niet naar uit dat dat zal lukken. Tot nu toe hebben de N ederlanders de meest extreme positie ingeno­ men. De Britten stellen zich het zwakste op. Die hebben hun steun zelfs opgevoerd in het laatste half jaar." „De universiteitbestuurders hier moeten officieel om opheldering vragen over wat de positie van de 21 studenten nu is. Als ze niet zijn toegelaten is er niets veran­ derd sinds februari. En toen hield, naar mijn mening, de uni­ versiteit op een zelfstandige or­ ganisatie te zijn." Tot nu toe heeft de VU uit solida­ riteit met het universiteitsbe­ stuur van Swaziland een af­ wachtende houding aangeno­ men. Wel verklaarde de voorzit­ ter van het college van bestuur, dis. H. J. Brinkman, in januari tijdens een interview met een lokale krant in Swaziland dat de VU geen weg meer zou zien om te helpen wanneer de geestelij­ ke vrijheid aan de universiteit van Swaziland in gevaar zou komen. De progressieve studen­ tenfractie in de universiteits­ raad, de PKV, stelde in Ad Val­ vas van 24 mei in dit jaar dat de VU de samenwerking zou moe­ ten verbreken wanneer de 21 studenten dit studiejaar niet worden toegelaten. Gevraagd naar de huidige stellingname liet de woordvoerder van het PKV, Deen van Meer weten af te wachten wat de officiële infor­ matie zal brengen.

VVD: hoger collegegeld voor weinig nuttige studies van de W D gaat uit naar be­ roepsgericht onderwijs en maatschappelijk gericht weten­ schapelijk of technologisch on­ derzoek.

Het collegegeld moet omhoog voor maatschappelijk nauwe­ lijks nuttige studies. Dat vindt de VVD, die in de onderwijspara­ graaf van haar ontwerp­verkie­ zingsprogramma kiest voor een gedifferentieerd stelsel van col­ lege­ en schoolgelden. Vooral bij het hoger onderwijs moet het aanbod van afgestu­ deerden meer op de vraag op de arbeidsmarkt worden afge­ stemd. Aan de voorlichting over beroepen moet daarom meer worden gedaan. De voorkeur

Het rendement bij het voortge­ zet en hoger onderwijs moet worden vergroot zonder kwali­ teitsverlies, aldus het program­ ma, waarin als instrumenten daarvoor tussentijdse toetsen en beperking van de studieduur worden aanbevolen.

(fan van der Veen)

1982 op dit gebied zijn indertijd kritische vragen gesteld in de universiteitsraad. Deze gege­ vens zouden een indicatie kun­ nen geven over werving en se­ lectie van personeel aan de VU. Ron Root betreurt het daarom

dat deze cijfers niet op tafel zijn gekomen. De emancipatiecom­ missie is momenteel namelijk bezig ideeën te ontwikkelen over het aarmamebeleid op de Vrije Universiteit.

(Karin van Lierop)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen