Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 125

18 OKTOBER 1985

Prof. Hull's streven n a a r meer humaniteit

,Geneeskundestudent verliest gevoeligheid voor de mens door zijn opleiding' D e enorme hoeveelheid feiten­ kennis die e e n student die medi­ cijnen studeert tot zich moet n e ­ men, ziet Huil als e e n groot pro­ bleem in d e opleiding v a n toe­ komstige artsen. De wijze w a a r ­ o p artsen klaar gestoomd w o r d e n voor hun toekomstig b e ­ roep, vervult prof. Huil met grote zorg. Als hoogleraar huisartsen­ g e n e e s k u n d e wordt hij namelijk regelmatig geconfronteerd met studenten die alles v a n het li­ c h a a m , m a a r weinig of niets v a n m e n s e n weten. ,,Nog niet zo lang geleden k w a m er in Engeland e e n stu­ dent n a a r mij toe, die zei: 'U heeft zich vergist'," vertelt hij. ,,Ik nodigde h e m uit mijn kamer binnen te komen en uit te leggen w a t er d a n mis w a s . Hij liet mij zijn tentamenformulier zien w a a r o p e e n k r a p p e voldoende stond geschreven. 'Ik h a a l altijd d e hoogste cijfers. Het k a n niet d a t ik bij u ineens faal. Als alle professoren mij voor d e rest zeer gunstig beoordelen d a n moet u zich vergissen door mij zo'n slecht cijfer te geven.' Ik h e b gezegd, wel jongeman, zo te zien b e n je i n d e r d a a d uitzon­ derlijk intelligent. Misschien win je n o g wel e e n s d e Nobelprijs. M a a r beloof m e é é n ding: wordt g e e n huisarts of psychiater. Hij is d e k a m e r uitgelopen. Dat ging g e p a a r d met het s l a a n met een deur. Maar e e n p a a r d a g e n la­ ter w a s hij terug: 'Ik geloof dat u m e iets over mijzelf hebt duide­ lijk gemaakt', zei hij." O p die manier werkt prof. Huil het liefst met zijn studenten. De feiten­ kennis IS nodig, dat zal hij niet ontkennen. M a a r er is meer. Feitenkennis raakt tegenwoor­ dig tamehjk snel verouderd. Mensenkennis blijft. De beste hoogleraar is hij die d e student v^eet a a n te moedigen om zelf te g a a n denken. Hoewel er d e laatste jaren meer a a n d a c h t is voor d e vorming v a n artsen, blijft nog in veel ge­ vallen d e nadruk in d e opleiding liggen op technische kennis. Studenten lopen, volgens Huil, d e k a n s meer menselijkheid en gevoeligheid te verliezen d a n te winnen tijdens e e n opleiding die h e n toch eigenlijk vertrouwd zou moeten m a k e n met het men­ selijk lichaam en het leven. „Het eerste dat studenten ontmoeten als ze medicijnen g a a n stude­ ren, is d e dood," betoogt prof. Huil. „En d a t is v a a k d e dood in e e n niet zo smakelijke vorm. D a a r moet je je tegen h a r d e n . Ik w^il dat m e n s e n ook b e p a a l d niet uit het hoofd praten. Er is e e n b e p a a l d e hardheid nodig om aUe ellende in e e n zieken­ huis a a n te kunnen. Tegelijker­ tijd met dat veüigheidsschüd dat d e student opbouwt, verliest hij ook gevoeligheid voor d e men­ s e n w a a r m e e hij later g a a t wer­ k e n e n d a t is e e n kwalijke zaak, die niet alleen d e patiënt het leven zuur k a n maken, m a a r die ook hemzelf parten k a n g a a n spelen." A a n zijn dochter schreef d e hoogleraar: „Zoals d e meeste m e n s e n v a n jouw generatie b e n jij hoogst sensitief. Dat is e e n goed ding e n e e n uitstekende kwaliteit in e e n d o k t e r . . . He­ l a a s is h e t g e e n e e n arts mee­ m a a k t v a a k aangrijpend e n af­ stotend . . . Terwijl je hier m e e leert o m g a a n krijg je e e n dikke­ re huid e n zul je wat gevoelig­ heid verliezen. Erger nog, er

„Een van de ontmoedigende dingen van de he­ dendaagse medicijnenstudie is de encyclopedi­ sche kennis die je moet opbouwen. Laat je niet ontmoedigen door je gebrek a a n feitenkennis. Zelf bewonder ik altijd de student die kan zeg­ gen: dat weet ik niet." De bovenstaande passage is geciteerd uit een open brief die prof. F.M. HuU a a n zijn dochter Emma schreef. Zij is de eerste van zijn kinderen die a a n de medicijnenstudie is begonnen. Haar vader is zelf arts en geeft bovendien les a a n aankomende huisartsen zowel a a n de Vrije Universiteit in Amsterdam als a a n de medical school van de universiteit van Birmingham. Vrijdag 18 oktober hield prof. Huil zijn inaugure­ le rede a a n de VU.

Foto AVC/VU

schijnt e e n factor te zijn in d e medische opleiding die je ver­ mogen vernietigt om te denken e n te voelen met d e m e n s e n die je moet helpen."

Toekomst In zijn inaugurele r e d e besteedt Hull a a n d a c h t a a n wat e e n goe­ d e (huis)arts moet zijn. Hij g a a t in o p d e vraagstukken v a n d e medische ecologie. „Ik zal iets vertellen over d e Nederlander e n zijn omgeving e n dit l a n d in d e toekomst. Artsen krijgen met v r a g e n op dit gebied te maken," zegt hij in e e n gesprek vooraf. „Hij zal zich moeten bezinnen op zijn rol als dokter e n op het soort ziekten w a a r m e e hij in d e toekomst te m a k e n heeft, het p a ­ troon v a n d e kwalen. We krij­ g e n d e komende jaren bij voor­ beeld te m a k e n met vergrijzing. Dat brengt in medisch e n men­ selijk opzicht problemen met zich mee."

D a a r n a a s t heeft e e n arts niet alleen met feiten te maken. De publieke opinie is ook v a n be­ l a n g als hij wil vaststellen h o e hij in zijn tijd zijn vak moet uit­ oefenen. Zaken als kostenbe­ perking in d e ziekenhuizen zijn in feite g e e n medische vragen, m a a r maatschappelijke. Toch k a n d e arts zich er niet a a n ont­ trekken. „Ik wil tijdens mijn inaugurele r e d e d e m e n s e n a a n het d e n k e n zetten over h o e d e arts v a n het j a a r 2000 er uit zal moeten zien," zegt HuU. „Ik uit daarbij kritiek op d e huidige ontwikkelingen in zowel Nederland als Enge­ land." Over die kritiek op Nederland wil Huil, als beleefde Engels­ m a n tevoren nog niet te veel zeggen. Hij omzeilt a a n v a n k e ­ lijk e e n antwoord door op te merken dat d e medische wereld in Nederland interessant in el­ k a a r zit e n dat hij natuurlijk nog te kort in ons l a n d is om echt v a n

Karin van Lierop binnenuit te kunnen analyse­ ren. M a a r toch, iemand wordt niet voor niets a a n g e n o m e n a a n e e n Amsterdamse universi­ teit om d a a r huisartsengenees­ kunde te doceren. D a n moet hij toch wel e e n visie h e b b e n op zijn taken hier e n dus ook op d e zwakten v a n het Nederlandse systeem.

Organisatie ,,Eigenlijk is d e gezondheids­ zorg in Nederland ondergeor­ ganiseerd," geeft HuU uiteinde­ lijk toch zijn mening. „De huis­ a r t s is in d e meeste gevallen alleen in zijn praktijk. Hij heeft betrekkelijk weinig instrumen­ ten e n nauwelijks assistentie v a n a n d e r e gespecialiseerde krachten." Dezelfde situatie d e e d zich in d e jaren vijftig in Engeland ook voor. D a a r zijn d e huisartsenpraktijken d e laatste d e c e n n i a echter gegroeid e n is het niets bijzonder meer om e e n gezondheidscentrum binnen te s t a p p e n w a a r e e n groot a a n t a l medische functies verenigd zijn. ,,Het probleem in Engeland is n u dat d a a r d o o r d e bureaucra­ tie enorm gegroeid is. M a a r technisch gesproken zijn er v a a k meer mogelijkheden a a n ­ wezig om d e patiënt in d e huis­ artsenpraktijk te onderzoeken e n te helpen. Er hoeft niet zo snel verwezen te worden n a a r e e n ziekenhuis of e e n a n d e r e specialistische insteUing," ,,Je kunt echter wel constateren d a t in Nederland het contact tussen d e huisarts en patient v a a k beter is," voegt hij er a a n toe. O p e e n gefronste blik v a n d e verslaggever reageert hij: , , 0 zeker is dat hier beter. De tijd die d e patient hier gemiddeld in d e spreekkamer doorbrengt ligt veel hoger d a n in Engeland." Het grootste b e z w a a r v a n d e l a g e organisatiegraad v a n d e gezondheidszorg in Nederland vindt prof. HuU d e kloof die d a a r d o o r ontstaat tussen d e eerste­ e n d e tweedeüjns ge­ zondheidszorg. Het werken a a n d e Vrije Universiteit sprak h e m m e d e a a n omdat bij d e taakver­ delingsoperatie d e VU e e n zwaartepunt heeft gekregen voor het onderzoek op dit ge­ bied. ,,In Engeland w a s d e kloof tus­ s e n eerste e n t w e e d e Ujn ook zo diep. Door d e grotere, efficiënter g e o r g a n i s e e r d e praktijken is d a t nu verminderd," vertelt hij. ,,Een v a n d e voordelen d a a r ­ v a n is d a t d e huisartsenij weer in e e n hoger aanzien gekomen is bij d e studenten. Er zijn er velen die er voor kiezen om huisarts te worden e n onder h e n bevinden zich studenten die je als d e besten v a n hun j a a r kunt bestempelen." HuU's betrokkenheid bij d e stu­ dent bUjkt ook uit d e b e w o g e n

brief die hij zijn dochter schreef voor zij a a n h a a r medische stu­ die begon. Inmiddels is zij enke­ le weken bezig. G e v r a a g d a a n h a a r v a d e r h o e het h a a r ver­ g a a n is, reageert hij: „O, ze w a s d e eerste d a g e n erg opgewon­ d e n over aUes w a t ze m e e m a a k ­ te. Het is nog steeds een grote overstap v a n d e middelbare school n a a r d e universiteit. Ik hoop dat ze het redt. Veel h a n g t af v a n het j a a r w a a r i n e e n stu­ dent terechtkomt. Ik h e b h a a r ook geschreven: Je zult hele g o e d e leraren ontmoeten, m a a r d e belangrijkste leraren zijn d e studenten om je heen. Dat plaatst e e n belangrijke verant­ woordeUjkheid op je. Zoals zij jou aUerlei dingen zuUen leren, zul jij h e n moeten onderwijzen. Ik denk echt dat e e n leerproces zich zo voltrekt."

Citeren De r e d e n w a a r o m professoren e n medewerkers niet altijd d e enige e n d e beste leraren v a n studenten kunnen zijn, is niet al­ leen gelegen in hun leeftijd. Vol­ g e n s HuU komt het ook doordat wetenschappers nog met a n d e ­ re zaken d a n onderwijs geven bezig zijn. „De druk om o p w e ­ tenschappeUjk e n technisch g e ­ bied te presteren is v a a k e r g groot," geeft prof. HuU toe. „Hier in Nederland schijnt d a t bijna n o g erger te zijn d a n in Enge­ land." „Toen ik hier voor het eerst k w a m hoorde ik iedereen spre­ ken over d e 'citation index'. Ik dacht: er moet e e n enorm gat in mijn a l g e m e n e ontwikkeling zit­ ten. Ik weet niet wat dat is. Toen niemand keek h e b ik die dikke boeken in d e bibliotheek uit d e kast getrokken en het systeem bestudeerd. Het slaat echt ner­ g e n s op om op die manier kwa­ Uteit te meten. In Engeland rea­ g e e r d e d e bibUothecaris toen ik om d e 'citation index' vroeg heel v e r b a a s d . D a a r h a d in g e e n ja­ ren iemand om g e v r a a g d e n het boek w a s d a n ook sterk verou­ derd." Prof. HuU probeert het g o e d e v a n twee l a n d e n te b e h o u d e n e n met d e a a n v a a r d i n g v a n zijn ambt hier in Amsterdam heeft hij zijn b a a n in Birmingham d a n ook niet opgegeven. Hij werkt twee weken in d e m a a n d hier e n twee weken in Engeland. Bo­ vendien wü hij in d e zomer­ m a a n d e n zijn praktijk in Strat­ ford­on­Avon blijven uitoefe­ nen. In d e periode dat hij in Nederland verblijft, woont hij o p Uüenstede in e e n gastenverblijf. Is het niet vermoeiend om iede­ re m a a n d op en n e e r te reizen? Hij reageert absoluut verrast: „ O nee, het is heel stimulerend. Mijn vrouw g a a t zo nu e n d a n m e e e n w e zijn absoluut ingeno­ m e n met het Amsterdamse Bos dat hier zo dicht bij is. We horen d a a r soms vogels zingen die bij ons op het platteland al jaren niet m e e r gehoord worden.

Adverteren in Ad Valvas is adverteren vooreen herlcenbare groep en dus gericht adverteren Advertenties opgeven bij:

Bureau Van Vliet B.V. Telefoon: 02507-14745

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen