Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 101

4 OKTOBER 1985 Als op d e t w e e d e verdieping d e glimmende liftdeur openschuift kijk ik in e e n grote donkere ruimte. N a a r rechts, zegt e e n p a p i e r e n pijl. D a a r zijn opeens w a n d e n e n deuren, er brandt licht. Telefoons rinkelen. De VSNU houdt er al enkele d a g e n kantoor. Tussen d e m e n s e n in nette kantoorkleren lopen er ook n o g in overalls. N u e n d a n drüt e e n boor. ,,Alles wat mis kon g a a n bij het opstarten is zowat misgegaan," zegt Frank v a n Eijkem als d e k a m e r d e u r dicht is e n d e tele­ foonbel zacht gezet. , , M a a n d a g d e e d d e telefoon het bijvoor­ beeld niet. Die h a d d e n w e wel nodig. N a wat woorden met d e PTT kregen w e tijdelijk acht bui­ tenlijnen. Dat leek eerst leuk, m a a r die toestellen rinkelden onophoudehjk. V/at bleek? Het w a r e n nummers v a n bedrijven die nog niet zo l a n g geleden w a r e n opgedoekt, failliet ge­ g a a n of zo. Dat levert ook niet v a n die leuke gesprekken op." De VSN U zetelt in e e n v a n die nieuwbouwkantoren waarvoor in d e zakenkrant v a n N eder­ l a n d veel wordt geadverteerd. Dit gezamenlijk project v a n d e Nederlandse Spoorwegen e n d e Friesch­Groningse Hypo­ theekbank Hgt pal n a a s t Hoog Catharijne bij het Utrechtse sta­ tion. Kadastraal bekend onder Leidseveer 35. Enig lichtpunt in d e directe omgeving is het op e e n n a belangrijkste cultuur­ centnam in N ederland: Vree­ burg.

VSNU­directeur V a n Eijkern: d e u r n a a r d e p a r t e m e n t o p e e n kier h o u d e n

„Laten zien dat de universiteiten hun zaakjes voor elkaar hebben" De hal is wel luxe ingericht: donker en licht marmer, spiegels met getint glas, roestvrijstalen wandpanelen. Toch is de ruimte benauwd en bekrom­ pen. Dat komt omdat de bezoeker er niets anders kan doen dan op de lift wachten. De bewegwijzering in het nieuwe gebouw is nog niet gereed: op de mooie muur geplakte papieren verwijzen de onwennige bezoeker naar de juiste verdieping. De Vereniging van Samenwerkende Universiteiten zetelt op de tweede. Doel van mijn bezoek is een interview met de directeur van de VSNU, dr . Frank van Eijker n.

Sophomation Van Eijkem over zijn kantoor: ,,Je zou het niet geloven, m a a r d e gevel v a n dit gebouw is echt door e e n architect ontworpen." Dat is niet erg, w a r e het niet dat het gevelontwerp zich ook n a a r binnen keert. De huidige 25 VSNU­medewerkers h e b b e n in h u n kamer vrij l a a g geplaatste r a m e n in bruine kozijnen. Daar­ boven puilt e e n beige kunststof­ fen gevelelement d e kamer in. ,,Hoe hij materiaal e n kleur heeft kunnen verzinnen weet ik niet, kijk m a a r het is allemaal splinternieuw e n m a a k t nu al e e n wat vieze indruk. Deze pla­ fonds horen ook bij het gebouw. Een soort rookkleur ja, w a a r ­ schijnlijk gekozen omdat het d a n bijna nooit schoongemaakt hoeft." De hchtgrijze tussenwanden, d e iets donkerder deuren, d e lichte vloerbedekking e n d e lichthou­ ten meubelen zijn d e keuze v a n d e VSN U­directeur die d a a r m e e blijk geeft met e e n zeker s m a a k ­ gevoel door het leven te g a a n . De terminal v a n het Philips Sop­ homation Datanetsysteem staat n o g stom op Van Eykerns werk­ tafel. Ook iets m e e mis, w a a r ­ door d e zo noodzakelijke tekst­ verwerkersfaciliteit nog niet b e ­ schikbaar is. „Dit d a t a n e t is trouwens bedoeld om het papier zo veel mogelijk uit d e organisa­ tie te b a n n e n . In d e toekomst wiEen we ook met vaste datalij­ n e n n a a r aUe universiteiten werken. Voorlopig doen w e proeven met Eindhoven. N a a r Groningen moet ook m a a r snel e e n lijn. Je hebt d a n d e moge­ lijkheid om snel concepten v a n stukken te circuleren e n er com­ m e n t a a r op te krijgen. Brieven h o e v e n ook niet meer papier verzonden."

Het werk De directeur v a n d e VSN U leidt het b u r e a u e n coördineert het inhoudelijk beleidserk. Dat b e ­ leidswerk. Weten d e ingewij­ den, is Van Eijkern zeker toever­ trouwd. Hij w a s beleidsmede­ werker bij d e Onderwijs­, On­ derzoek­ e n Planningdienst v a n d e Universiteit v a n Groningen. Een a a n t a l jaren h e b b e n zijn

De taakverdelingsoperatie v a n 1983 dwong d e universiteiten s a m e n hun zaken te regelen. Een voorproefje voor d e VSN U, aldus VSN U­directeur Van Eijkem. Foto Haas Koppe collega's h e m nauwelijks in huis gezien. Zijn bureaustoel verruil­ d e hij veelvuldig voor e e n p l a a t s in d e trein en e e n in d e diverse v e r g a d e r g e l e g e n h e d e n die universitaire bestuurders en departementale ambtenaren frequenteren. Het a n d e r e deel v a n d e taak, leiding v a n het bureau, vergt ook v a a r d i g h e d e n o p het ge­ bied v a n personeelsbeleid. Wat heb je gedaan om deze baan aan te kunnen? ,,Voor ik ging studeren werd ik getest in v e r b a n d met e e n beurs v a n Philips. Ik wist al dat ik n a ­ tuurkunde ging studeren, m a a r bij het laatste gesprek met e e n bedrijfspsycholoog zei die tegen mij: 'je kunt v a n alles m a a r als j e gelukkig wüt zijn moet je huis­ arts worden'. Het werd toch n a ­ tuurkunde, m a a r het sociale contact wat belangrijk is in e e n a r t s e n b a a n k w a m later wel bo­ vendrijven." N a zijn natuurkundestudie in Utrecht stroomde Van Eijkem automatisch door n a a r e e n vier­ jarige promotiebaan op het ge­ bied v a n d e kernfysica in dienst v a n FOM. „Ik zat in e e n interna­ tionaal bekend instituut. Door d e manier v a n werken d a a r trad e e n soort vereniging op. Je werkte op d e gekste tijden om­ d a t je afhankelijk w a s v a n d e beschikbaarheid v a n je a p p a ­ ratuur, 's N achts om vier uur beginnen, of in het weekend, je d e e d het. In d e laatste drie j a a r v a n mijn promotiewerk h e b ik, diep in essentie, op het l a b ge­ woond, hoewel ik getrouwd w a s e n twee kinderen h a d . Dat gaf wel e e n kick, dat werk, m a a r voor beperkte tijd. Ondertussen hield ik me in d e subfaculteit natuurkunde in Utrecht bezig

Wim Köhler/UP met het begin v a n wat nu We­ tenschap en Samenleving heet". „Binnen d e FOM b e n ik perso­ neelswerk g a a n doen. We streefden n a a r d e oprichting v a n e e n personeelsraad. Ik w a s d e t w e e d e voorzitter v a n e e n personeelsraad. Ik w a s d e t w e e d e voorzitter toen die r a a d er e e n m a a l w a s . In die functie zot ik in het bestuur v a n d e FOM. In d e natuurkunde zijn ze echter wel zo liberaal dat als je ergens a n d e r s e e n zinnige op­ merking over maakt, dat ze d a n ook n a a r je luisteren. Daardoor r a a k t e ik meer e n meer in w e ­ tenschapsbeleid geïnteresseerd e n dacht: dat vind ik leuk, d a a r wil ik in verder. In Groningen k w a m toen e e n b a a n vrij, bij d e dienst die toen Onderwijs e n Wetenschap heette. Die werd kort d a a r n a s a m e n g e v o e g d met d e plarmingsaf deling. Ik b e n m e toen met het structureren v a n d e planning g a a n bemoeien. Het w a s '78 e n in Groningen h a d n i e m a n d er belangstelling voor. Planning w a s n e r g e n s voor no­ dig, de formatieplaatsen stroomden n o g birmen. Ik h e b dat v a n het begin m e e g e m a a k t e n b e n vrij snel omhoog gescho­ ten. Het proces l a g m e gewoon goed. Ik h e b d e afgelopen j a r e n in tientallen landelijk opereren­ d e clubs gewerkt e n d a a r h e b ­ b e n ze m e g e n o e g g e w a a r ­ d e e r d om deze b a a n te kunnen krijgen, w a a r o p ik overigens wel gesolliciteerd heb." Nu is de VSNU bedoeld om de universiteiten en hogescholen hun zaakjes onde r ling te laten regelen voor dat ze met het de­

partement onde r handelen. Jij functioneerde in veel clubs waarin juist depa r tementsamb­ tenaren en unive r sitai re be­ leidsmakers samen bezig wa­ ren. Die joint ventur es mochten niet meer . Was je daar door niet besmet? „Een j a a r geleden, toen d e VSNU ontstond, w a s het inder­ d a a d o p e e n s e e n s c h a n d e om met het departement iets voor te bereiden. Veel joint ventures zijn toen doorgesneden. M a a r d a t draait wel weer e e n beetje bij, het is e e n slingerbeweging. Er blijkt e e n b e z w a a r te zijn te­ g e n het verbreken v a n contact: als je het departement g e e n feed back geeft d a n rommelen ze m a a r w a t a a n op macro­ni­ v e a u . Moet je kijken h o e ze mo­ menteel met d e t w e e d e fase be­ zig zijn. Volledig versnipperd! Dat komt omdat, ondanks Roel in 't Veld, het departement n o g steeds gefragmenteerd werkt. Als je ze niet zo nu e n d a n voert met zinnige g e g e v e n s d a n pro­ duceren ze echt onzin. Die hou­ ding van: 'laat ze m a a r verrek­ ken' is dus niet gezond. Dat leidt tot Zoetermeerse regelzucht e n voorschriften." Dus jullie gaan hier toch weer allerlei zaken met het depa r te­ ment voo r bakken? „Nee, wacht even, dat is niet d e bedoeling. Wij zitten hier onder a n d e r e om te zorgen dat uit d e informatie die het departement over d e universiteiten krijgt blijkt d a t het wetenschappelijk onderwijs zijn zaakjes goed voor elkaar heeft. De HOAK­ nota is nu bijvoorbeeld belang­ rijk. D a a r zegt het ministerie in dat het wil dereguleren. De VSNU heeft d e commissie­Van K e m e n a d e a a n het werk. De re­

actie v a n het WO w a s duidelijk: dereguleren? Dat doen w e zelf e n veel eenvoudiger. De minis­ ter wil e e n inspectie? Wij zetten eerst zelfevaluatie op, e e n gi­ gantische klus overigens, m a a r het kan. Het is trouwens wel leuk om die commissie Van Ke­ m e n a d e te zien tegenover het departement. Van K e m e n a d e heeft zeU als regelaar n o g a a n d e a n d e r e kant v a n d e tafel ge­ zeten."

Koek] esbakken Die onafhankelijkheid van het departement geeft natuu r lijk wel een hopp onder linge r egu­ lering. „Er is g e e n alternatief. Tot nu toe stelden d e universiteiten zich in e e n gezamenlijk overleg met d e minister bijna altijd ver­ deeld op, in d e hoop b ü a t e r a a l n o g wat koekjes te kunnen bak­ ken. Nu, dat bleken vrijwel altijd koekjes v a n eigen d e e g te zijn! Het nieuwe uitgangspunt is: la­ ten w e onze zelfdiscipline b e w a ­ ren. Het rekenmodel dat d e b a ­ sis vormt voor d e geldverdeling over d e insteUingen is e e n soort loterij. Het e n e j a a r verliest e e n insteUing wat, het a n d e r e j a a r wint hij wat. Het meerjarenper­ spectief ligt echter volkomen vast. Dat verandert niet. Of er nou duizenden studenten bijko­ m e n of niet, of het rendement nu omhoog of o m l a a g schiet, het totale b e d r a g Hgt vast. Om d a n te proberen d a a r in e e n onder­ ling gesprek met d e minister nog e e n s e e n imljoentje bij te sprok­ kelen, is zinloos. Ik denk zelfs dat veel instellingen e e n j a a r beter e e n s e e n miljoen kunnen laten lopen d a n zich uit d e n a a d lopen om het binnen te slepen. Die onderhandelingen slepen zich voort e n belemmeren soms d e voortgang v a n d e bestuurlij­ ke processen. Je kimt g e e n b e ­ slissingen n e m e n omdat er al­ tijd mensen zijn die zeggen: ja, m a a r misschien komt dat rnil­ joen nog." Een voo r beeld? „De zwaartepuntsubsidie voor d e sociale w e t e n s c h a p p e n die in d e taakverdelingsoperatie beschikbaar werd gesteld. De uitvoering v a n d e taakverdeling in d e sociale w e t e n s c h a p p e n is d a a r emstig door vertraagd. Het w a s beter geweest als d e instellingen d e kracht h a d d e n g e h a d om tegen d e minister te zeggen: je verdeelt het geld vol­ g e n s ons deskundigenadvies en als je dat niet wüt d a n hou je het maar."

Strafprikkel Dit betekent dus het einde van het modellengesleutel en de de­ finitieve intr oductie van de r e­ geling met bestuur lijke rp oces­ sen, die in de taakve r delingso­ peratie opgekomen zijn? ,,Ja, e e n low­profüe verdeelmo­ del, g e e n parameterdiscussies meer, m a a r wel e e n echt kwali­ tatieve bestuurlijke discussie. Kijk, ik h e b d e taakverdelingso­ peratie vanaf het begin m e e g e ­ maakt. D a a r g e b e u r d e n ver­ schrikkelijke dingen. Na vijf ver­ g a d e r i n g e n w a r e n er nog be­ stuurders die bij wijze v a n spre­ ken riepen: 'Laten w e geografie in Utrecht opheffen'. Terwijl ge­ ografie in Utrecht h e l e m a a l niet bestond. Halverwege dat pro­ ces k w a m e n p a s overzichten v a n d e personele lasten en d e studierichtingen. Toen werd het e e n stuk eenvoudiger e n over­ zichtelijker. Toen kon ook e e n bestuurder niet vasthouden a a n e e n studierichting als bleek dat er m a a r e e n student w a s of zo. Er moet dus geïnvesteerd wor­

Vervolg op pag. 11 ^ »

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen