Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 248

13 DECEMBER 1985 V o o r e e n b e g i n n e n d e tand

'Ze geloven je niet als je als tar^ De ziekenfondsen e n d e be­ roepsvereniging v a n tandart­ sen, d e Nederlandse Maat­ schappij ter Bevordering v a n d e Tandheelkunde (NMT), h e b b e n besloten dat er p a s weer e e n tandarts het ziekenfonds­mede­ werkerschap kan verwerven als e e n a n d e r ophoudt met het uit­ oefenen v a n zijn praktijk. Zij stelden een z o g e n a a m d e claim­ lijst op. Wie afstudeert k a n zich o p die claimlijst laten plaatsen. O p die manier hoopt men d e p l a a t s e n eerlijk te verdelen. Wie het langst op d e lijst staat komt het eerst a a n d e beurt, is d e gedachte. Een h a r d e dobber voor diege­ n e n die momenteel afstuderen. Zij kunnen aUeen e e n praktijk beginnen met particuliere p a ­ tiënten. Die zijn er nu e e n m a a l m m d e r d a n ziekenfondspatiën­ ten. Bovendien wordt het leven ook voor h e n die d a n m a a r op d e gok beginnen, zonder dat zij ziekenfondspatiënten kunnen opnemen, behoorlijk zuur ge­

gelmatig met zijn studenten over hun toekomstmogelijkhe­ den. ,,Ik h e b v a a k bewondering voor d e motivatie die m e n toch n o g k a n opbrengen. Het moet voor h e n toch wel frustrerend zijn om a a n dat laatste j a a r te beginnen." Voor d e docenten vindt hij het trouwens ook niet gemakkelijk. „Het is vooral moeilijk omdat je momenteel d e m e n s e n krijgt die e e n j a a r of zes g e l e d e n a a n hun studie zijn be­ g o n n e n e n toen zagen w e toch echt nog niet a a n k o m e n d a t d e situatie nu zo veel minder roos­ kleurig zou zijn. Deze groep stu­ denten heeft dus aUe reden om zich ongelukkig te voelen."

Karin v a n Lierop d e n voor d e practizerende tand­ artsen snel moeilijker gewor­ d e n . Werd h e n vroeger v a n alle kanten geld en relatiegeschen­ ken a a n g e b o d e n , nu d e i r i o m ­ sten teruglopen zijn d e b a n k e n minder happig en zijn er ook enkelen in financiële moeilijk­ h e d e n geraakt. Voor sommigen is het d a a r d o o r bijna onmoge­ lijk om hun praktijk op te geven. Zij moeten doorwerken tot d e hypotheeklasten minder z w a a r drukken. De NMT denkt dat d e oplossing voor d e problemen te vinden is in d e beperking v a n d e instroom v a n nieuwe studenten tand­ heelkunde. In het k a d e r v a n d e taakverdelingsoperatie v a n mi­ nister Deetman zijn al 165 eer­ stejaarsplaatsen verdwenen. Er zijn er nog 300 over. Maar d e studenten h e b b e n ook wel door dat wie snel rijk wil worden g e e n tandarts meer moet wor­

Eed Tot zijn verbazing merkt Bast echter regelmatig d a t zijn stu­ denten d e situatie nogal gelaten opnemen. ,,Ik geloof dat er veel zijn die vooral voor hun bul wer­ ken. A a n wat d a a r n a komt den­ k e n ze nog m a a r niet. De d a g n a

f * *.

"*%' 'i-ï * 't

**

*4

•y"

*»

I

**

******

.* * ^ « ^

K.^'V

J. A. Bast (rechts) neemt nieuwe tandartsen d e e e d af. maakt. De NMT heeft b a n k e n en verzekeringen ontraden om dergelijke ,,wilde vestigingen" te financieren. Een gezonde b a ­ sis zou bij deze kleine onderne­ mingen ontbreken. M a a r ook onderneemt de NMT s t a p p e n tegen werkloze tand­ artsen die lid zijn v a n d e m a a t ­ schappij en zich wild vestigen. Recent zijn hoge boetes uitge­ deeld. Een tandarts is een vrije onder­ nemer. Toen in v o o r g a a n d e ja­ ren bij voorbeeld v a n de kant v a n d e ziekenfondsen en d e re­ gering wel eens a a n g e d r o n g e n w e r d op prijsafspraken met be­ trekking tot de tandartsrekenin­ gen, d a n werd er steeds op d e status v a n vrije beroepsbeoefe­ n a a r gewezen. Nu er teveel tandartsen komen, blijken de tandartsen niet tegen maatre­ gelen te zijn die hen zelf be­ schermen. Voor sommige werk­ lozen moet het toch moeilijk te verteren zijn om te horen dat er n o g steeds meer tandartsen v a n boven d e 65 actief zijn d a n dat er werklozen ingeschreven zijn.

Moeilijk A a n d e a n d e r e kant zijn d e tij­

D

den. De laatste jaren schrijven steeds minder studenten zich in voor een eerste j a a r in dit vak. Er wordt d a n ook al gefluisterd d a t d e opleiding in Groningen mogelijk ook nog gesloten wordt. Dan blijven aUeen Am­ sterdam en Nijmegen over. Voor diegenen die momenteel net afgestudeerd zijn of in een vergevorderd stadium v a n hun studie verkeren, biedt dit echter allemaal weinig soelaas. Zowel zij als d e g e n e n die hen opleiden voelen d e problemen a a n den lijve. Drs. A. J. J. Bast is verantwoor­ delijk voor het laatste onderdeel van de tandartsenopleiding a a n d e VU. Hij leidt het zoge­ n a a m d e Integratie Tandheel­ kundig O nderwijs (ITO ) pro­ g r a m m a . ,,Bij ons moeten stu­ denten patiënten b e h a n d e l e n met gebruikmaking v a n aUe de­ partementaal aangeleerde technieken," vertelt Bast. ,,Tot d a n toe h e b b e n ze steeds p a ­ tienten g e h a d bij wie ze ofwel uitsluitend vullingen moesten leggen, een prothese moesten m a k e n of kronen plaatsen. Nu krijgen ze gewone patiënten bij wie v a n alles moet gebeuren." Hij p r a a t in dat laatste j a a r re­

-f'^t.'i

-

*

'IV Foto Bram de Hollander

d e diploma­uitreiking s t a a n ze voor het zwarte gat." Bast heeft er d a n ook wel eens moeite m e e om, als plaatsvervangend voor­ zitter d a n d e examencommissie, afgestudeerden d e eed af te ne­ m e n , ,,lk n e e m e e n e e d heel se­ rieus," geeft hij toe. ,,Veel stu­ d e n t e n h e b b e n zich d a a r terde­ g e op voorbereid, m a a r je weet d a t ze e e n e e d afleggen die ze misschien lange tijd g e e n in­ houd kunnen geven. Dat is ook het probleem hier in dat ITO ­ programma. Je zegt: dit is om jullie vertrouwd te m a k e n met het werk dat e e n tandarts in d e praktijk doet. Maar je moet erbij denken, m a a r jullie voorlopig niet." Het medeleven met d e jonge t a n d a r t s e n is groot, m a a r wordt er nu ook iets g e d a a n voor hen? Binnen d e subfaculteit in ieder g e v a l formeel niet. ,,Het verve­ lende v a n het vak is dat je ei­ genlijk alleen m a a r wordt opge­ leid voor die e n e soort beroeps­ uitoefening," zucht d e docent. ,,Vroeger h e b b e n we ons d a a r nooit zo'n zorgen om gemaakt, m a a r ik ben nu wel eens jaloers op bij voorbeeld juristen en eco­ nomen. Hun opleiding is niet zo beroepsgericht. Die kunnen op

Hoewel d e werkloosheid onder academici niets nieuws meer is, kijken velen nog steeds vreemd op als ze horen dat er ook werkloze t a n d a r t s e n b e s t a a n . Toch zijn ze er. In 1981 w a r e n het er 30. In juni v a n dit j a a r stonden er 350 geno­ teerd. Het is niet dat er g e e n gebitten in Nederland meer zijn die g e s a n e e r d moeten worden. Kli­ nisch gezien is er nog best behoefte a a n meer veel meer d a n e e n gebied pro­ b e r e n om werk te vinden." Een enkeling is inventief. Bast kent er wel een paar: ,,We heb­ b e n hier een student gehad, die ging n a het beëindigen v a n zijn studie e e n preventief pakketje samenstellen dat tandartsen a a n hun patiënten konden uit­ reiken. Er zat niets nieuws in, m a a r het w a s handig bij elkaar gebracht en d a a r bleek e e n markt voor te zijn". Heel inventief. ,,Maar," voegt Bast er onmiddellijk a a n toe, ,,er is er natuurlijk m a a r e e n v a n nodig. Een volgende student die a a n het werk wU, moet weer iets a n d e r s verzinnen." Mensen blij­ ken echter vindingrijk te zijn. Als docent z a g d e heer Bast stu­ denten n a a r het buitenland ver­ trekken, bij bedrijven voor tand­ techniek g a a n werken e n ,,in d e computers g a a n " . Je kunt je ook voorstellen d a t jonge tandartsen zonder werk r a n c u n e u s worden. Bast heeft begrip voor eventuele resenti­ menten, m a a r wil er wel onmid­ dellijk a a n toevoegen dat men niet zonder meer d e schuld kan schuiven op d e tandartsen die wel werk hebben. ,,We, e n wie 'we' d a n zijn k a n ik niet goed definiëren, h e b b e n in het verleden e e n systeem geko­ zen w a a r i n de tandarts e e n vrije ondernemer is. Dat heeft zijn consequenties voor het mo­ ment w a a r o p hij zijn praktijk wil verkopen," zegt hij e e n beetje a a n g e s l a g e n . ,,Toen d e bomen tot m d e hemel groeiden w a s het ook g e e n probleem. Nu er te weinig plaatsen zijn, wordt dat als nadelig ervaren. Ik zie ech­ ter niet hoe je gemakkelijk v a n dit systeem kunt afkomen. Zo­ l a n g er veel te verdienen is, wil n i e m a n d in loondienst e n als er niet veel werk is, kun je g e e n loondienst­systeem opzetten in d e gezondheidszorg." Voor d e tandartsen die momenteel e e n eigen bedrijf h e b b e n zijn de tij­ d e n ook moeUijker geworden.

Onverwacht De terugloop in d e behoefte a a n t a n d a r t s e n is vrij onverwacht gekomen. ,,Als je nu bedenkt dat we vijftien j a a r geleden hier a a n d e VU e e n subfaculteit be­ g o n n e n zijn, d a n denk je nu: hoe is het mogelijk," mijmert Bast. ,,Toen w a r e n we er echter alle­ m a a l v a n overtuigd dat er meer opleidingsplaatsen nodig wa­ ren. Nu zijn de feiten zo dat er slechts behoefte is a a n drie op­ leidingsplaatsen: Groningen, Nijmegen e n in Amsterdam het Academisch Centrum Tand­ heelkunde Amsterdam (ACTA). Dit laatste is het samenwer­ kingsverband tussen d e Vrije Universiteit en d e Universiteit v a n Amsterdam. Deze twee uni­ versiteiten h a d d e n voorheen beide een opleiding. Tandheel­ kunde in Utrecht is opgeheven. Het a a n t a l opleidingsplaatsen is desondanks groter d a n d e v r a a g . Dat is toch een vreemde

toestand als je je realiseert dat het hier a a n d e VU zo'n tien j a a r geduurd heeft voordat je je in­ vestering e e n beetje terugziet. Na zestien j a a r houd je er d a n w^eer m e e op." De afgestudeerden zoeken in­ middels moeizaam hun weg. Doy O ttens begon n a zijn studie met het huren v a n e e n praktijk­ ruimte voor e e n d a g in d e week om op die manier er voor te zor­ g e n dat hij zijn h a n d v a a r d i g ­ heid niet zou verliezen. ,,Je be­ gint d a n met vrienden e n be­ k e n d e n te vullen. Het is vreselijk kleinschalig, m a a r je bent be­ zig," zegt hij. Eerder h a d hij al geprobeerd om a a n een praktijk te komen via een bemiddelings­ bureau. ,,Het probleem is echter d a t je n a a s t d e patiënten meest­ a l ook e e n huis moet kopen. Je komt daarbij met b e d r a g e n te zitten die je doen duizelen." Dyo O ttens besloot zich niet te ver in d e schulden te steken en voorlopig m a a r eens d e praktijk te huren v a n e e n tandarts die wel een d a g per week vrij wilde nemen. Toen hij e e n beetje e e n b e s t a n d h a d opgebouwd, w a s hij zelfs in staat om twee d a g e n in d e week a a n d e slag te g a a n in het v a k waarvoor hij gestu­ d e e r d h a d . O ndertussen moest hij d a a r n a a s t a n d e r werk blij­ ven doen om het hoofd boven water te houden. Hij stond on­ der a n d e r e in een fotowinkel en werkte bij d e PTT. ,,Het gemakkelijke v a n het wer­ k e r ^ n a n d e r m a n s praktijk is dat er al v a n alles aanwezig is. Er zijn veel materialen die je mis­ schien een keer per j a a r ge­ bruikt, m a a r je moet ze in huis h e b b e n . Veel v a n die zaken zijn echter wel a a n bederf onderhe­ vig. Je schrikt je dood wat je in het begin allemaal moet kopen. Bij die tandarts w a a r ik toen huurde, kon ik het e e n e n a n d e r uit d e kast halen," zucht hij. ,,Natuurlijk moet je toch dingen voor jezelf hebben," vervolgt hij. ,,Je bent op d e VU g e w e n d ge­ r a a k t a a n b e p a a l d e materialen. De tandarts w a a r ik zat h a d w e e r a n d e r e zaken e n d a n wil je g r a a g het spul h e b b e n w a a r je vertrouwd m e e bent. Ik b e n toen bij e e n b a n k binnen ge­ stapt en h e b een lening v a n vijf­ tienduizend gulden aange­ v r a a g d . Dat is echter een schijntje als je het vergelijkt met d e b e d r a g e n die er bij d e a a n ­ koop v a n e e n praktijk rond­ g a a n . Maar d e heren wilden er toch niet a a n . Ik moest e e n on­ d e r p a n d hebben. Uiteindelijk h e b ik toen minder geleend en b e n g a a n werken buiten mijn praktijk." Achteraf is hij wel bHj dat hij niet teveel schulden heeft. Enige tijd later w a s hij in staat om e e n b e s t a n d v a n e e n a a n t a l patiën­ ten over te n e m e n v a n e e n tand­ arts die er m e e ophield. Die bood ook zijn inventaris a a n , m a a r er w a s a a n d e koop ver­ der g e e n huis verbonden. O t­ tens h a d inmiddels e e n oud win­ kelpand gevonden dat hij kon

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen