Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 207

22 NOVEMBER 1985

Studiedag moet een licht werpen op heden en verleden GEAUTORISEERDE DEALERS IBM PC/ES:

AMSTERDAM: Datex Systems BV., AJ. Ernststraat 5, 1083 GP, 020­462601. Microland Amsterdam, Overtoom l/Hoek Stadhouderskade, 1054 HA, 020­129765. Storkdata B.V., Vlaardingenlaan 11, 1062 HM, 020­158834. BREDA: General Electric Industrial Automation Europe, Druiven­ straat 3, Nieuwe Kadijk,4816KD, 076­783000. Rodelco B.V. Electronics, Takkebijsters 2, 4817 BL, 076­784911. DRIEBERGEN: PP Computer Centers, Ingenieursgroep Ir. A. Kooijman B.V., Hoofdstraat 119, 3971 KG, 03438­21051. EINDHOVEN: L+T Hardware B.V., Winkelcentrum Woensel 84, 5602 BC, 040­411425. ENSCHEDE: Greenock Engineering B.V., Twekkeler Es 26, 7547 SM, 053­306537 HEESWIJK: Manudax Nederland B.V., Mgr. van Oirschot­ straat 1,5473 AX, 04139­8911. LAREN: Inter Access Systems B.V., Naarderstraat 66, 1250 BE, 02153­13000. LEIDEN: Infotheek Systems B.V., Overryn 5, 2315 KA, 071­215341. WAALRE: VoUwood Computers B.V., Prunellalaan 3, 5582 HB, 04904­17575.

Het effect van de huidige vredesbeweging Over d e effectiviteit v a n d e vredesbeweging wordt op z a t e r d a g 23 november e e n studiedag g e h o u d e n op d e VU. De nadruk zal liggen op historisch vredesonderzoek en d e les die men k a n trekken uit het verleden, om te komen tot strategieën en acties v a n d e huidige vredesbe­ weging. De studiedag wordt georganiseerd door d e werkgroep Polemologie v a n d e VU in samenwerking met d e K ontaktgroep Historisch Vredesonderzoek. Met Guido Walraven e n Marten van Harten twee leden v a n deze K on­ taktgroep h a d Ad Valvas e e n gesprek. G e e n woord wijdde premier Lubbers a a n d e kleine 4 miljoen h a n d t e k e n i n g e n tegen d e plaat­ sing v a n kniisraketten, toen hij het 1­november besluit bekend m a a k t e . Het volkspetitiorme­ ment heeft blijkbaar d e politieke besluitvorming niet kunnen bemvloeden. Verontwaardiging klonk door in d e reacties op dit regeringsbesluit e n d e v r a a g w a a r o m e e n dergelijk m a s s a a l protest g e e n politiek effect heeft g e h a d , blijkt op z'n plaats. Een moment voor bezinning e n ver­ d e r e strategiebepaling voor d e vredesbeweging. Bij het kiezen v a n e e n strategie k a n historisch onderzoek n a a r e e r d e r e vredesbewegingen e e n richtlijn geven: wat is er bereikt met welke middelen e n onder %velke omstandigheden? Een soort kruisbestuiving v a n we­ t e n s c h a p enerzijds en vredes­ b e w e g i n g anderzijds staat d e Kontaktgroep Historisch Vre­ desonderzoek voor ogen. Zo is e r onderzoek verricht n a a r d e vredesbeweging vóór WO II, toen d e pacifistische beweging gesymboliseerd werd door het gebroken geweertje en n a a r d e Ban d e Bom­beweging v a n d e j a r e n '60. Om e e n idee te krijgen v a n wat d e huidige vredesbe­ w e g i n g heeft a a n historisch vre­ desonderzoek blijkt het volkspe­ titionnement tegen d e vlootwet in 1923 zeer geschikt. Dit volkspetitionnement, dat e e n groot a a n t a l handtekeningen opleverde e n er m e d e d e oor­ z a a k v a n w a s dat d e vlootwet niet werd a a n g e n o m e n in d e T w e e d e K amer, diende als voorbeeld voor het K ommitee Kruisraketten Nee. Guido Wal­ raven, historicus e n werkzaam bij d e Universiteit v a n Leiden, vertelt over d e verschillende omstandigheden toen e n nu: ,,De politieke situatie w a s heel a n d e r s , d e regering w a s ver­ deeld e n d e regeringspartijen ook, met n a m e d e K VP. Het w a s e e n tijd v a n bezuinigingen, er ging bij voorbeeld wel 10 pro­ cent v a n d e salarissen af. Door e e n vlootwet a a n te n e m e n die miljoenen zou g a a n kosten, zou d e K VP d e katholieke arbeiders v a n zich kunnen vervreemden. Die arbeiders zouden d a n wel e e n s SDAP kunnen g a a n stem­ men. De oppositiepartijen, die onderling wel eensgezind w a ­ ren, organiseerden s a m e n met d e vakbeweging d e petitie, die h e p als een trein." In 1930 werd echter e e n nieuw wetsvoorstel ingediend om d e nationale vloot alsnog uit te breiden. Opnieuw volgde e e n volkspetitionnement, dat 400.QDO handtekeningen méér opleverde d a n in 1923. Toch w e r d deze wet wel door het par­ lement a a n g e n o m e n . De veran­ d e r d e omstandigheden speel­

Loes Singels d e n e e n grote rol. De opkomst v a n het fascisme in Italië e n het n a t i o n a a l socialisme in Duits­ l a n d zorgde voor e e n meer pro­ militaristisch klimaat. Ook d e binnenlandse politieke situatie w a s veranderd. De regering­ partijen w a r e n a a n e e n g e s l o t e n e n nu w a s het d e oppositie die verdeeld w a s . W a l r a v e n concludeert dat het volkspetitionnement v a n 1985 uiteindelijk beter vergeleken k a n worden met dat v a n 1930. „Als je alleen oppervlakkige kennis hebt v a n d e omstandig­ h e d e n , kom je blijkbaar tot con­

a a n d e VU, ziet hierin e e n v a n d e grote verschillen met vroege­ re vredesbewegingen: „De laat­ ste jaren heeft e e n m a a t s c h a p ­ pelijke verankering plaats g e ­ vonden. Er is e e n soort infra­ structuur op plaatselijk niveau gekomen die mensen door aller­ lei groeperingen h e e n organi­ s e e r t v a n plattelandsvrouwen tot kerken e n vakbeweging. Die m a s s a l e a a n h a n g v e e g je zo­ m a a r niet w e g . Je kunt ook zeg­ g e n d a t het normbesef ten a a n ­ zien v a n d e kernbewapening sterk is veranderd. Dat heeft d e huidige vredesbeweging in ie­ der geval bereikt." Deze verandering in d e publie­ k e opinie k a n gezien worden als e e n indirecte manier om het re­ geringsbeleid te beïnvloeden. Dit soort invloed is heel moeilijk te meten, omdat het altijd om e e n samenspel v a n m e e r d e r e factoren g a a t . Er is wel onder­ zoek verricht n a a r d e wijze w a a r o p overheidsbeleid tot stand komt e n welke groepen d a a r invloed op uit kunnen oe­ fenen. Vanuit d e politicologi­ sche hoek zal hierover op d e studiedag e e n bijdrage worden geleverd. ,,Een belangrijke con­ clusie is dat iemand die tijdens het besluitvormingsproces zijn gezicht niet heeft laten zien.

tegen is ontzettend c^root is. Het effect is d a n dat je vooral het contact verstevigt met je eigen achterban, terwijl d e m e n s e n die het toch niet met je e e n s waren, zich er niet a a n storen. Dat heeft d e vredesbeweging v a n te voren wel ingeschat." Er is toch m a a r gebleken dat het KKN e e n grote mobilisatiek­ racht heeft e n d e m a s s a k a n vasthouden. Er w a s sprake v a n e e n actie­reactie proces tussen regering e n vredesbeweging. De vredesbeweging bouwde ie­ dere keer zoveel druk op, dat het voor d e regering onmogelijk w a s om e e n besluit te nemen, dat werd steeds weer uitge­ steld." Inmiddels heeft d e regering het besluit wel g e n o m e n e n is het ook door d e Tweede K amer a a n v a a r d , zij het zonder d e steun v a n zes CDA­leden. Het volkspetitionnement heeft dit besluit dus niet tegen kionnen houden. De v r a a g is d a n ook of d e a a n h a n g v a n d e vredesbe­ weging door het uitblijven v a n succes niet teleurgesteld zal zijn e n af zal haken. Walraven e n Van Harten g a a n ervan uit dat d e a a n h a n g zich zal opsplitsen in e e n deel dat afwacht en e e n deel dat overgaat tot burgerlijke ongehoorzaamheid. M a a r zij

Foto Bram d e Hollander

clusies die historisch niet ver­ antwoord zijn. Pas als het g a a t om vergelijkbare situaties k a n j e iets zeggen over d e effectivi­ teit." Duidelijk is dat het voor­ spellend karakter v a n histori­ s c h e studies beperkt is. De om­ standigheden zullen nooit in alle opzichten hetzelfde zijn. Historische studies die g e n u a n ­ ceerd op deze verschillen in­ g a a n , kunnen voor d e vredes­ b e w e g i n g v a n nut zijn.

Normbesef Voordat d e vredesbeweging h a a r strategie k a n b e p a l e n moet zij in ieder geval rekening houden met zowel d e internatio­ n a l e als nationale politieke ver­ houdingen. Ook d e m a t e w a a r ­ in d e vredesbeweging in d e sa­ menleving is gemstitutionali­ seerd speelt e e n rol. Marten v a n Harten, geschiedenisstudent

g e e n invloed heeft g e h a d op het beleid," aldus Walraven. ,,Als politici d e ruimte h e b b e n e n als ze d e n k e n d a t het in h u n voor­ deel is, zullen ze op het verzet inhaken. Je hebt te m a k e n met e e n politieke omgeving w a a r ­ binnen d e besluiten moeten plaats vinden."

Moeite O n d a n k s d e massaliteit v a n d e anti­kruisraketten­actie kon d e regering voorbij g a a n a a n die stroming in d e maatschappij. Omdat d e politieke k a a r t e n toch al l a n g geschud leken, h a d het Komittee K emraketten Nee zich wellicht d e moeite v a n e e n volkspetitionnement kunnen b e ­ sparen. Beide historici vinden v a n niet. „Het ligt er m a a r a a n wat voor doel je hebt met zo'n volkspetitionnement. Je kunt als KKN laten zien dat d e groep die

verwachten zeker dat bij e e n beweging die zozeer wortel heeft geschoten, e e n grote a a n ­ h a n g zal blijven b e s t a a n .

Advertenties voor Ad Valvas opgeven bij Bureau Van Vliet Postbus 20, 2040 AA Zandvoort Tel. 02507-14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen