Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 410

Er is al veel geschreven over d e malaise in het letterenwereldje. Niet alleen d e onderzoekers h e b b e n het z w a a r bij het a a n ­ v r a g e n v a n financiering v a n hun projecten (wat heeft d e sa­ menleving a a n e e n nauwgezet­ te ontrafeling v a n e e n lastige p a s s a g e in Huygens' gedicht Oogen-troosÜ), m a a r ook d e jonge generatie letterkundigen, min of meer klaargestoomd tot wetenschapper terwijl op d e universiteiten g e e n plaats meer is, tot leraar terwijl in het mid­ d e l b a a r onderwijs duizenden h u n b a a n verliezen. Bij het onderwijs op d e letteren­ faculteit is m e n er altijd v a n uit g e g a a n ­ tot enkele jaren gele­ d e n w a s dit terecht ­ dat het overgrote deel v a n d e afgestu­ d e e r d e n les zou g a a n geven a a n e e n middelbare school, dat e e n klein deel d e w e t e n s c h a p zou g a a n dienen e n dat d e over­ blijvers zich n a het doctoraal moeiteloos in e e n a n d e r e bezig­ heid zouden kunnen profUeren. Drs. Harry Brinkman, neerlan­ dicus, schijnt het als bestuvirs­ voorzitter v a n deze universiteit n o g niet eens zo slecht te doen.

N i e u w e studierichting L exicologie binnenkort o p VU

Een bedrijf een bedrijf, een woord een woord Cultuur of geen cultuur, er moet brood op de plank. De huidige net afgestudeerde doctoran­ dus in de letteren die dag in dag uit achter een loket zit te stempelen of brieven voor de baas zit uit te tikken, als hij of zij al voor dit werk wordt aangenomen, kan er over mee praten. Het kaflr verkeren. Op de letterenfaculteit tracht men in­ middels een oplossing te vinden voor de deplo­ rabele werkgelegenheidsvooruitzichten van de aanstaande litterair doctorandus. De in septem­ ber van start gaande vrije studierichting Lexi­ cologie zal daaraan waarschijnlijk bijdragen.

Ambitie Bij het wegvallen v a n deze van­ zelfsprekendheden moest er ge­ zocht worden n a a r a n d e r e ka­ n a l e n om afgestudeerden a a n e e n betrekking te helpen. Een toenadering tot het bedrijfsle­ v e n l a g voor d e hand, m a a r het bedrijfsleven spuwde op d e toe­ gestoken h a n d . In e e n discussie tussen perso­ neelsfunctionarissen v a n e e n a a n t a l grote bedrijven e n hoog­ leraren, in 1984, g a v e n d e eer­ sten e e n weinig vleiende ken­ schets v a n d e letterkundige die er op neerkwam, dat deze d e juiste insteUing, d e commerciële ambitie e n d e gedrevenheid om zaken zo snel mogelijk voor el­ k a a r te krijgen, miste. Bij e e n onlangs door e e n UP­ joumaliste g e h o u d e n r o n d g a n g l a n g s bedrijven met d e v r a a g of o p e n sollicitaties zin hebben, kreeg zij veelal als antwoord d a t dit het g e v a l is, maar, zoals e e n v a n d e o n d e r v r a a g d e n zei, 'iemand die Nederlands gestu­ d e e r d heeft e n zijn v a k wü blij­ v e n uitoefenen, zal bij ons niet terecht kunnen'. R e d e n e n g e n o e g voor d e lette­ renfaculteit om zich e e n s te be­ zinnen op d e inrichting v a n d e studie. Bij d e opzet v a n d e nu in te stellen vrije studierichting Lexicologie valt op dat men in­ speelt op e e n bij het bedrijsfle­ v e n b e s t a a n d e behoefte.

Woorden Het is d e bedoeling om met dit v a k studenten in d e verschillen­ d e talen op te leiden tot lexico­ loog of terminoloog. Een lexico­ loog is e e n deskundige op het

voor d e terminoloog. Die moet in e e n b e p a a l d vakgebied d e ver­ schillende termen ten opzichte v a n elkaar definiëren, zodat er e e n technisch consequent ge­ bruik uit voortvloeit. S t a n d a a r ­ disering v a n d e vaktaal, zou je het kunnen noemen." Foto Kees Keuch. AVC/VU

gebied v a n d e woordenschat v a n e e n of meer talen, d e lexi­ cologie is d e w e t e n s c h a p die ten grondslag ligt a a n d e lexicogra­ fie, het schrijven v a n woorden­ boeken. Prof. dr. B. P. F. Al, hoogleraar F r a n s a a n d e VU e n bestuurslid v a n het Instituut voor Neder­ l a n d s e L exicologie (INL ) te L ei­ den, e n tevens e e n v a n d e initi­ atiefnemers tot d e studierich­ ting, legt het als volgt uit: „Ter­ wijl d e lexicograaf door het pro­ duktieproces g e d w o n g e n wordt snel door te werken, k a n d e lexi­ coloog zich w a t meer tijd toeme­ ten om e e n b e p a a l d woordveld te verkennen: met d e termen die d a a r b i n n e n e e n rol spelen e n h o e die tot stand gekomen zijn. Het g a a t om het verwerven v a n inzicht in d e samenstelling v a n d e woordenschat, in het ont­ s t a a n en afsterven v a n woor­ den." A a n d e VU g a a t nu e e n begin g e m a a k t worden met onder­ zoek n a a r d e sociolinguïstische dimensie v a n het woord. Een

Winnie Mandela eredoctor in Utrecht Winnie Mandela, d e echtgenote v a n d e al 25 j a a r g e v a n g e n zit­ tende Nelson Mandela, wordt eredoctor v a n d e juridische fa­ culteit v a n d e Utrechtse univer­ siteit, meldt het U­Blad. Het is h a a r vierde eredoctoraat. Als r e d e n wordt genoemd h a a r vol­ harding in d e strijd voor d e mensenrechten in Zuid­Afrika. Mevrouw Mandela accepteert het eredoctoraat v a n harte: „In­ ternationale erkenning, zoals nu v a n d e Universiteit v a n Utrecht, is voor mij v a n historische bete­ kenis. Namens aUe onderdrukte m e n s e n in mijn land voel ik mij zeer vereerd. Onderscheidin­ g e n worden meestal a a n mijn echtgenoot en mij toegekend.

m

m a a r zijn bedoeld voor het land." Zij zal g e e n poging d o e n om toe­ stemming v a n d e Zuidafrikaan­ s e regering te krijgen zeU het eredoctoraat in ontvangst te ne­ men. H a a r dochter, prinses Ze­ neni Dhlamini, zal h a a r verte­ genwoordigen. Mevrouw Mandela vindt, dat d e universiteiten e e n vooraan­ s t a a n d e rol spelen in d e strijd t e g e n d e Apartheid: ,,Als wij d e internationale gemeenschap oproepen sancties tegen Zuid­ Afrika in te stellen, pakken d e universiteiten dit meestal op. Daardoor wordt d e wereld zich bewust v a n d e toestand v a n ons

Aad Meijer Nederlandse traditie op dit g e ­ b i e d ontbreekt, op e e n enkele publikatie v a n medewerkers v a n het INL n a . D a a r o m geeft Al e e n a a n het buitenland ont­ l e e n d voorbeeld: „In Frankrijk is e e n proefschrift verschenen over het sociaal­poUtieke voca­ bulaire rond 1870, d e tijd v a n d e grote omwentelingen. Dat is ty­ pisch lexicologenwerk." De t w e e d e tak v a n d e opleiding is die v a n d e terminologie. Een terminoloog beschrijft d e woor­ d e n s c h a t v a n e e n b e p a a l d vak­ gebied, e n breidt die uit. Breidt die uit? „Ja, je kunt je voorsteDen dat bij Fokker d e e n e monteur tegen d e a n d e r e zegt: 'Geef d a t ding e e n s a a n , joh, d a n k a n ik deze dinges vastzetten.' Dat functio­ neert probleemloos. Maar in e e n brief k a n zo'n bedrijf het niet over e e n 'dinges' hebben, dus er moet e e n n a a m voor ge­ v o n d e n worden. Dat is e e n t a a k

onderdrukte volk e n d e tragi­ s c h e situatie die d e regering in Zuid­Afrika g e s c h a p e n heeft." ,,Boycot e n isolatie is d e enige a a n p a k die Pretoria begrijpt. W e h e b b e n gemerkt, dat p a s toen d e internationale universi­ teiten d e a c a d e m i s c h e uitwisse­ ling stopzetten, d e regering be­ gon te voelen wat internationale democratische solidariteit bete­ kent." Zij legt er d e nadruk op, dat d e politieke situatie in Zuid­Afrika d e laatste tijd slechter is d a n ooit. „Ik denk echt, dat w e nu op e e n punt zijn gekomen w a a r al­ l e e n Pretoria het antwoord k a n geven. Maar d e regering zoekt slechts schijnbaar toenadering e n g a a t tegelijk door met het vermoorden v a n ons volk." (Aad

Meijer)

Leiden Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie is in L eiden geves­ tigd, het Woordenboek der Ne­ d e r l a n d s e Taal wordt in L eiden samengesteld, e n d e L eidse uni­ versiteit heeft sinds dit cursus­ j a a r e e n bijvak L exicologie. Is het niet w a t vreemd, dat het vak als hoofdrichting a a n d e VU te­ recht komt? „Het idee is hier eerder ont­ s t a a n d a n in L eiden. We h e b ­ b e n indertijd e e n a a n v r a a g in­ gediend om er e e n tweede­fase­ opleiding v a n te maken, m a a r die is s a m e n met vele a n d e r e in 1983 door Deetman o p e e n h o o p g e v e e g d e n niet ingewüligd. Vervolgens heeft m e n in L eiden, n a e e n initiatief v a n het INL , sneller gewerkt d a n hier e n er e e n bijvak v a n gemaakt." „ D a a r n a a s t is het niet zo vreemd, d a t het v a k nu a a n d e VU gedoceerd g a a t worden, omdat d e vakgroep F r a n s e Taalkunde al in 1977 betrokken r a a k t e bij d e opzet v a n d e nieu­ w e serie woordenboeken v a n Van Dale, waarbij zij d e coördi­ natie voor d e boeken­Frans o p

Tweede fase In Tilburg g a a t in september e e n a a n t a l postdoctorale oplei­ dingen v a n start, die zijn opge­ zet door het speciaal d a a r t o e opgerichte TUburgs Instituut voor Academische Studies (TIAS). De opleidingen richten zich o p werknemers v a n bedrij­ ven, particuliere e n overheids­ instanties e n zijn d a n ook partti­ m e . Tot d e programma's beho­ ren onder meer bestuurlijke in­

zich n a m . Daardoor zijn w e hier in d e lexicolocrie thuis geraakt."

Vertalen Bij d e in d e studieopzet ge­ schetste beroepsperspectieven voor lexicologen e n terminolo­ g e n valt op, d a t d e k a n s e n voor­ namelijk liggen bij.de vertaal­ diensten v a n bedrijven e n over­ heidsinstellingen. Zijn vertalers, bij voorbeeld opgeleid in het In­ stituut voor Vertaalkunde v a n d e Universiteit v a n Amsterdam, niet beter toegerust voor dat werk? ,,Zoals gezegd w a s onze a a n ­ vankelijke bedoeling er e e n tweede­fase­opleiding v a n te maken. Daarbij zouden instro­ mers afkomstig zijn onder a n d e ­ r e v a n Vertaalkunde v a n d e UvA, die zich d a n binnen d e vertaalkunde op het gebied v a n d e lexicolocfie konden speciali­ „Want bij d e UvA levert m e n weliswaar aU­round vertalers af, v a n literair tot technisch, m a a r d e nadruk heeft toch altijd o p het literair vertalen gelegen. Er w a s weinig a a n d a c h t voor d e terminologie. Wij d e n k e n dat ons specialisme veel beter a a n ­ sluit bij d e v r a a g v a n e e n groot a a n t a l bedrijven in Nederland. IBM heeft alleen al voor d e ver­ taling v a n Engels n a a r Neder­ l a n d s v a n uitsluitend eigen pro­ dukten achttien vertalers in vas­ te dienst. D a a r m e e is nog g e e n vijfde v a n h u n behoefte gedekt. Voor dat werk hoef je niet pre­ cies te weten, hoe e e n b e p a a l d e syntactische constructie ver­ t a a l d moet worden. Het g a a t erom, dat d e technische termen goed vertaald worden." „Voor sommig werk h e b je meer a a n vertalers, m a a r d e hulp­ middelen voor h e n moeten a a n cdle kanten gecreëerd worden. Doordat lexicologie in Neder­ l a n d nog g e e n echt specialisme is, zijn ze tot o p h e d e n gedwon­ g e n om, bijvoorbeeld door het a a n l e g g e n v a n kaartenbakjes, zo'n beetje hun eigen know­how op te bouwen. Zo denken wij, dat er niet alleen bij d e bedrij­ ven, m a a r ook onder d e verta­ lers behoefte b e s t a a t a a n lexi­ cologen." Een s t a g e op e e n bedrijf zal deel uitmaken v a n d e opleiding, evenals e e n grondige training in het o m g a a n met d e computer. Al: „Een lexicoloog of termino­ loog die g e e n w e g weet met de computer, d a a r geef ik geen cent voor. M a a r wie als termino­ loog met d e computer k a n wer­ ken, e e n g o e d e specialisatie kiest e n n a a r aanleiding d a a r ­ v a n bij e e n bedrijf e e n stage loopt, g a r a n d e e r ik e e n b a a n . " Eén b a a n is in elk geval zeker, w a n t m e n zoekt e e n hoogleraar. Het woord is er al.

formatiekunde, b a n k w e z e n en financiering, e n bedrijfsoplei­ dingen. Om het cursusgeld, dat n u varieert tussen d e 10.000 en d e 50.000 gulden, n a a r b e n e d e n te drukken, hoopt m e n nog op e e n 40 procent subsidie door de overheid e n steun v a n het be­ drijfsleven. Conmiissaris v a n de koningin Van Agt, die voorzitter is v a n e e n stichting der onder­ steuning v a n het TIAS spreekt v a n „ é é n v a n d e belangrijkste initiatieven in Brabant v a n de laatste vijf jaar".

Adverteren in Ad Valvas is adverteren voor een herkenbare groep en dus gericht adverteren

Bureau Van Vliet B.V.

Tel 02507­14745

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen