Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 39

30 AUGUSTUS 1985 O p diverse plaatsen in e e n stad kun je soms zomaar e e n groep jongeren bij elkaar w a a r n e men. Ze s t a a n d a a r zonder enig a a n w i j s b a a r doel e n lijken helem a a l niets te doen. Er wordt wat met elkaar gekletst, lol getrapt, er worden sterke verhalen verteld, ze trappen wat tegen e e n voetbal a a n e n soms g a a n ze e e n partijtje vechten niet uit d e weg. Je bent snel geneigd om te denk e n dat zich hier e e n b e n d e verzameld heeft, m a a r volgens Jan H a z e k a m p is dit r o n d h a n g e n voor veel jongeren e e n heel g a n g b a r e tijdspassering: „omd a t je binnen het gezin nauwlettend in het oog wordt g e h o u d e n zoeken veel jongeren in d e o p e n ruimte e e n eigen plek." Zo'n initiatief wordt door d e buurtbewoners d o o r g a a n s niet met a p p l a u s begroet. Men vindt d e jongens m a a r lastig, ze verstoren d e ordelijke g a n g v a n zaken. Door hun luidruchtige aanwezigheid wordt d e angst voor e e n fysieke overmacht versterkt. De politie krijgt e e n telefoontje e n d e jongeren worden snel g e d w o n g e n e e n . a n d e r e plek te zoeken. Daarbij komt dat vooral in nieuwbouwwijken d e vormgeving zodanig is dat d e verschillende levensritmes (wonen, werken, recreatie e n vervoer) streng v a n elkaar gescheiden zijn. Elk deel v a n d e wijk heeft e e n duidelijke afgeb a k e n d e functie e n zomaar e e n beetje r o n d h a n g e n wordt al snel als disfunctioneel ervaren. Die verjagingen kunnen enige tijd achter elkaar d o o r g a a n . D a n ontstaat bij d e groep jonger e n meestal d e behoefte om zich terug te trekken uit d e openb a a r h e i d e n e e n eigen onderkom e n te vinden. Met d e steun v a n het jongerenwerk e n d e gemeentelijke autoriteiten slaagt m e n er v a a k in om dat eigen clubgebouw te realiseren. Deze ontwikkeling v a n openb a a r h e i d n a a r beslotenheid a c h t Jan H a z e k a m p typerend voor e e n b e p a a l d soort p e d a g o gische benadering. Ook in d e vorige e e u w w e r d e n d e g e v a r e n v a n het op straat leven a l b r e e d uitgemeten. Hele hervorm i n g s c a m p a g n e s , bij voorbeeld o p het gebied v a n d e huisvesting, w a r e n er op gericht d e w e r k m a n e n zijn kinderen a a n d e huiselijke h a a r d te binden. Hazekamp: „ d e straat werd als gevaarlijk beschouwd. Het zou e e n milieu zijn w a a r je besmet wordt met slechte opvattingen e n w a a r je delinquent wordt. Die b e n a d e r i n g werkt tot op d e d a g v a n v a n d a a g door."

Te gek H a z e k a m p staat zeer sceptisch tegenover het overheidsbeleid om e e n groepering die zelfstandig wü zijn e e n eigen gebouwtje te geven. „Dat is e e n te gek beleid", hekelt hij, ,,om het wat overdreven te stellen is het zo d a t over iedere groep die m a a r voldoende in botsing is gekom e n met zijn omgeving, e e n stolpje wordt geplaatst. Net zoa l s voorheen d e b e j a a r d e n a p a r t gesteld w e r d e n gebeurt d a t nu met d e jongeren. Als er iets mis is in d e omgeving d a n is d e politie er ook meteen bij om e e n huiszoeking in zo'n gebouwtje uit te voeren." Het grote b e z w a a r v a n Hazek a m p tegen die zelforganisatie is dat d e kloof tussen jongeren e n volwassenen alleen m a a r versterkt wordt. Van jongeren wordt altijd weer verwacht dat ze in vaste v e r b a n d e n op eigen geïsoleerde plekken hun activiteiten organiseren e n structureren. De nutteloze e n zinledige activiteit v a n d e r o n d h a n g e n d e jongeren is voor menige volw a s s e n e en p e d a g o o g e e n onverdraaglijke bezigheid. Haze-

Twee sociaal-pedagogen over de leefwereld van jongeren

'Rondhangen kan meer worden gewaardeerd' Van oudsher worden jongeren door veel pedagogen benaderd vanuit een moraliserende bezorgdheid. Het gedrag van jongens wordt bekeken vanuit het gezichtspunt van potentiële criminaliteit en meisjes worden beoordeeld op hun seksualiteit. Jan Hazekamp en Pauline Naber, twee sociaalpedagogen a a n de VU, moeten van een dergelijke benadering niets hebben. De eerste schreef een boek getiteld 'Rondhangen als tijdverdrijf' (VUuitgeverij, ƒ 24,50), waarop hij op 6 september promoveert en het boek van de tweede heet 'Vriendinnen' (VU-uitgeverij, ƒ 29,50). Daarin onderzoeken zij de leefwereld van jongeren en laten hen zelf ook zoveel mogelijk a a n het woord. Hazekamp en Naber pleiten voor meer respect voor de leefvormen van de jongeren, vooral ook voor het 'rondhangen' en 'nietsdoen'.

woord voor e e n hoer is. Zo'n a a n d u i d i n g is kenmerkend voor d e manier w a a r o p er over meisjes m d e o p e n b a a r h e i d gedacht wordt. PauUne Naber: „De straat is niet voor meisjes omdat je d a a r altijd te m a k e n krijgt met jongensverhoudingen w a a r i n je je hebt te schikken. Voor jong e n s ligt het g e v a a r v a n d e straat erin dat m e n slechte ding e n doet, tot criminaliteit komt. Voor meisjes betekent d e straat slechtheid in seksueel opzicht. Het doelloos, niet-winkelend je in d e o p e n b a a r h e i d te b e g e v e n l a a d t d e verdenking op zich dat je in contact wü komen met d e a n d e r e sekse. Deze verdenking ligt altijd bij meisjes, die horen d a a r niet te zijn." In d e vele gesprekken die Paulin e Naber met meisjes had, komt voortdurend é é n grote angst n a a r voren: ,,je moet o p p a s s e n dat je g e e n n a a m krijgt". Meisjes lopen voortdurend het g e v a a r seksueel gestigmatiseerd te worden. Het zijn d e jong e n s die d e macht h e b b e n om te etiketteren, om reputaties in het leven te roepen. Het omgekeerd e vindt niet plaats. Maar meisjes h e b b e n dat etiketteren zichzelf ook gedeeltelijk eigen gemaakt. PauHne Naber: ,,Het is heel e n g dat meisjes d a a r zelf actief a a n deelnemen. Hierdoor s t a a n ze ook verdeeld ten opzichte v a n elkaar. Als e e n meisje geëtiketteerd wordt hopen ze zelf e v e n vrij te zijn v a n e e n dreiging e e n n a a m te krijgen. De v r a a g die het h a n d e l e n v a n meisjes beheerst is: hoe ged r a a g ik me goed? Daarbij m a g je niet te koud m a a r ook niet te h e e t zijn. Ze komen v a a k niet e e n s a a n d e v r a a g toe: wat wil ik?, w a a r h e b ik zin in?"

Ware geluk

Foto Bram d e Hollander

k a m p : „ P e d a g o g e n m o g e n het niets d o e n e n het r o n d h a n g e n w^el e e n s w a t meer w a a r d e r e n . Welk recht h e b je om te zeggen dat zoiets niet m a g ? Dat heeft iets met je eigen opvoeding te maken. Velen v a n ons zijn opgegroeid met het idee van: zit d a a r toch niet zo te lanterfanten . . . d o e wat!" Pauline Naber voegt d a a r a a n toe:,,volwassen e n d o e n in hun vrije tijd niets a n d e r s d a n e e n beetje bij elk a a r zitten, koffie-leuten e n televisie-kijken. Het verschil is dat je in je eigen huis zit e n het dus kunt regisseren. Je hoeft niet buiten rond te h a n g e n dus h a n g je rond op je eigen bank." Het jongerenwerk e n het jeugdbeleid zouden d e jongeren niet n a a r binnen moeten halen, m a a r hun eigen leefvormen meer moeten respecteren. Niet het s c h e p p e n v a n a p a r t e voorzieningen m a a r juist die openb a a r h e i d biedt zekere mogelijkh e d e n voor het met elkaar in contact treden v a n jongeren e n volwassenen is d e stelling v a n Hazekamp. Het jongerenwerk zou het mogelijk moeten m a k e n dat groepen jongeren zich b e trekkelijk ongestoord in e e n buurt of wijk kunnen ophouden. Men k a n bij voorbeeld overleg plegen met buurtbewoners e n met wiiikeliers om dreigende conflicten tot e e n oplossing te brengen. Ook k a n e e n bijdrage geleverd worden a a n d e totstandkoming v a n e e n netwerk v a n voorzieningen in e e n b e p a a l d e wijk w a a r d o o r jongeren niet alleen m a a r a a n g e w e z e n zijn op dat e n e eigen pandje. In zo'n constructieve verhouding tussen jongeren en volw a s s e n e n kunnen volgens Ha-

zekamp d e problemen v a n jong e r e n op meer serieuze wijze a a n d e orde gesteld worden. Dat betreft d a n politieke e n persoonlijke problemen met d e werkeloosheid, herverdeling v a n b e t a a l d e e n o n b e t a a l d e arbeid, d e verhouding tussen m a n n e n e n vrouwen, buitenlanders e n Nederlanders. Juist in e e n o p e n verhouding tot d e plaatselijke g e m e e n s c h a p zoud e n zulke problemen zichtbaar e n b e s p r e e k b a a r g e m a a k t kunn e n worden.

Slenterkat Meisjes b e g e v e n zich niet in d e o p e n b a a r h e i d . De jongeren die o p straathoeken r o n d h a n g e n

Koos Neuvel zijn vrijwel uitsluitend jongens. Pauline Naber heeft uitgezocht hoe meisjes zich onder elkaar g e d r a g e n e n h o e ze zich tegenover jongens verhouden. Evenals Jan Hazekamp heeft zij deelg e n o m e n a a n e e n l a g e r e beroepsopleiding in d e g e m e e n t e Z a a n d a m . Via d e school kon PauHne Naber ook in contact komen met d e meisjes in hun vrije tijd e n kon hun interviewen. In d e Van Dale staat bij het woord „straatslenteren" e e n voorbeeld dat betrekking heeft op e e n meisje, d e z o g e n a a m d e „slenterkat", w a t e e n a n d e r

Pauline N a b e r e n Jan Hazekamp, beiden sociaal-pedagoog a a n d e VU.

Foto Bram de HoUander

Meisjes g e d r a g e n zich dus in h u n vrije tijd aanzienlijk a n d e r s d a n jongens. Ze zoeken d e o p e n b a a r h e i d niet op m a a r blijv e n veelal in d e beslotenheid v a n het ouderlijk huis en d e eig e n kamer. Ze trekken doorg a a n s niet op in e e n groep m a a r h e b b e n e e n „hartsvriendin" met wie ze eindeloos kunn e n praten, lachen e n vertrouwelijkheden uitwisselen. Zo'n vriendinschap is intens e n hecht, m a a r wordt tevens gekarakteriseerd door tijdehjkheid. Zodra é é n v a n d e meisjes vaste verkering krijgt verdwijnt d e vnendin veelal n a a r d e achtergrond. Pauline Naber: „Door d e v n e n d wordt v a a k druk uitgeoefend om niet meer met d e vriendin op te trekken. Maar het is ook e e n ideologie die diep in d e meisjes zelf zit. Een ideologie die zegt d a t d e enige legitieme mogelijkheid om je vrouwelijkheid te bewijzen, bestaat in d e relatie v a n d e vaste verkering e n later het huwelijk e n moeders c h a p . Het is zo vanzelfsprekend, zo gewoon dat d e vriendin n a a r d e achtergrond verdwijnt, dat ze het zelf ook met spijt constateren. Ik probeer er voortdurend o p te wijzen dat het huwelijk, d e hetero-relatie als d e enige echte manier om het ,,ware geluk" te vinden zo domin a n t in het bewustzijn v a n meisjes a a n w e z i g is, dat het d e ruimte beperkt om zowel met e e n vriend als met e e n vriendin om te g a a n . " Juist d e isolatie v a n meisjes ten opzichte v a n elkaar belemmert d e mogelijkheid om strategieën te ontwikkelen om voor henzelf in het publieke leven ruimte op te eisen. Volgens Pauline Naber zou e e n emancipatie-beleid zich d a n ook niet moeten beperken tot d e terreinen v a n onderwijs e n arbeid. Belangrijk voor het zelfstandig worden v a n meisjes is d a t zij vooral ook buitenshuis kunnen beschikken over werkelijk „vrije" tijd.

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen