Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 246

13 DECEMBER 1985 Rechtse en linkse christelijke denkers h e b b e n meer met el­ k a a r g e m e e n d a n ze wellicht zelf g r a a g zouden toegeven. Bij rechtse fundamentalisten wordt d e bijbel e e n absolute maatstaf w a a r ieders persoonlijk leven tot in de uithoeken door gere­ geerd wordt. Ook bij hun tegen­ h a n g e r s wordt d e keuze voor e e n radicale politieke praktijk gelegitimeerd door hun christe­ lijk geloof. Die politieke keuze wordt als verplichtend voorge­ steld voor iedere christen en d a a r m e e wordt volgens Vijver e e n rationele discussie over mo­ gelijke alternatieven in d e kiem gesmoord. De vooronderstelling v a n d e be­ vrijdingstheologen is d a t eigen­ lijk aUeen christenen kunnen bijdragen tot maatschappelijke ' bevrijding. Op grond v a n hun heilsverwachting in het komen­ d e rijk Gods zouden zij buiten­ gewoon geschikt zijn om ook hier op a a r d e het heil te verwe­ zenlijken. De kerk wordt a a n g e ­ wezen als het subject v a n het radicale politieke handelen. Voor niet­christenen is er in d e theorie hooguit in d e m a r g e e e n plaatsje toebedeeld. Het idealisme v a n d e bevrij­ dingstheologen verhindert een g o e d e blik op d e feitelijke stand v a n zaken, die wel eens e e n exact tegengestelde conclusie zou kunnen rechtvaardigen. Vij­ ver wijst erop dat d e rooms­ka­ tholieke kerk in Latijns­Amerika m politiek opzicht niet b e p a a l d e e n voorbeeldige rol vervult. Volgens hem is maatschappelij­ ke emancipatie in dit continent in vele gevallen slechts mogelijk als bevrijding v a n de knellende

De fracties v a n PSP en CPN willen a a n iedere uitwonende student een beurs geven v a n 1000 gulden per m a a n d , overeenkom e n d met het bijstandsbedrag voor een 23-jarige alleenstaand e . In d e voorstellen v a n Deetm a n is dit 752 gulden per m a a n d , w a a r v a n 1500 gulden moet worden geleend. Thuiswon e n d e studenten krijgen v a n PSP en CPN 700 gulden per m a a n d , v a n Deetman nog g e e n 400. Bovenop het budget voor levensonderhoud willen PSP e n CPN iedere student e e n jaarlijks e tegemoetkoming in d e studiekosten geven v a n 900 (Deetm a n : 700) gulden. Daarbove-

Advertentie

H. W . Vijver o n d e r z o e k t d e n k e n L a t i j n s r A m e r i k a a n s e t h e o l o g e n

Bevrijdingstheologie is vooral geloofsgetuigenis De wijze w a a r o p m e n s e n politiek en m a a t ­ sciiappelijk behoren te hiandelen kan niet direct worden afgeleid uit d e bijbel. Dit is e e n v a n d e belangrijkste stellingen in het onderzoek v a n H. W. Vijver, getiteld „T heologie en bevrijding", _^ w a a r o p hij op 13 december promoveert tot doc­ tor in d e godgeleerdheid. T ot dit inzicht k w a m d e auteur op grond v a n een onderzoek n a a r het denken v a n enkele Latijns­Amerikaanse theo­ logen. b a n d e n v a n d e kerk. De kerk m a a k t het vrouwen er bij voor­ beeld niet gemakkelijker op door d e starre afwijzing v a n an­ ticonceptie en e e n verbod tot echtscheidingen. De auteur trekt d a a r o m d e vol­ g e n d e conclusie: „Het lijkt ons d a a r o m zeer de v r a a g of e e n theorie v a n bevrijdend m a a t ­ schappelijk en politiek h a n d e ­ len, die zozeer d e belangrijk­ heid en onmisbaarheid v a n d e kerk in heel het maatschappelij ke en politieke gebeuren beves­ tigt ­ zoals d e T heologie v a n d e Bevrijding dat doet ­ nog wel k a n beantwoorden a a n h a a r ei­ g e n doelstelling: m dienst te s t a a n v a n maatschappelijke e n politieke bevrijding."

Koos Neuvel Vijver heeft g e e n hoge pet op v a n het niveau v a n d e m a a t ­ schappijtheorie v a n d e bevrij­ dingstheologen en geeft d a a r ­ v a n diverse voorbeelden. Som­ migen h e b b e n bij voorbeeld al hun hoop gesteld op het volk. De kerk zou aansluiting moeten zoeken bij het volk, dot d a n meestal meteen wordt a a n g e ­ duid als het volk v a n God. De termen 'volk' e n 'elite' worden echter niet in louter neutrale zin gebruikt, het zijn ook normatie­ ve begrippen. Het volk repre­ senteert het g o e d e e n d e elite representeert het verderfelijke.

Zo'n absolute tegenstelling maakt het onmogelijk om vra­ g e n te stellen over d e politieke Hjn v a n het voUc. Vijver wijst er bij voorbeeld op dat het militaire regime in Argentinië in het za­ del kon komen door d e onder­ steuning v a n delen v a n d e be­ volking. Militarisme is niet iets dat alleen a a n d e elite is voor­ behouden. Maatschappijtheorie e n christe­ lijk geloof g a a n bij d e bevrij­ dingstheologen e e n ongelukki­ g e verbintenis a a n . Dat komt volgens Vijver omdat d e m a a t ­ schappijtheorie voortijdig wordt afgebroken. Halverwege d e a n a l y s e g a a t m e n er snel toe over om a a n te tonen dat het juiste politieke h a n d e l e n over­ eenkomt met d e christelijke heilsverwachting. De T heologie v a n d e Bevrijding is d a a r o m eerder geloofsgetuigenis d a n kritische wetenschap, meent d e auteur. ZeU meent Vijver dat er g e e n directe lijn b e s t a a t tussen het evangelie en d e h e d e n d a a g s e politiek. Ook al zou a a n g e t o o n d worden dat Jezus e e n rebel w a s die streed tegen d e gevestigde orde, brengt dat nog g e e n enke­ le verplichting met zich mee.

Eigen plan PSP en CPN voor studiefinanciering In het heetst v a n d e strijd h e b b e n d e TweedeKamerfracties v a n PSP en CPN vorige week w o e n s d a g gezamenlijk een eigen plan voor e e n stelsel v a n studiefinanciering gelanceerd, getiteld ,,Deetmans norm is onze norm niet". In het plan - w a a r a a n door de Landelijke Studentenvakbond is meegewerkt - stellen d e beide fracties e e n stelsel voor dat in totaal zes miljard gulden kost. Voor dat geld komt het plan echter tegemoet a a n alle kritiekpunten die op d e voorstellen v a n minister drs. W. J. Deetman zijn uitgestort. nop is voor bijzondere studiekosten een extra b e d r a g op a a n v r a a g mogelijk. Verder word e n alle studerenden in het verplichte ziekenfonds opgenomen, wordt het collegegeld afgeschaft (Deetman zal dit op ƒ 1604 brengen), wordt helem a a l g e e n rekening gehouden met het inkomen v a n ouders of partners, komen alle 30-plussers voUedig in aanmerking voor een beurs e n komen lening e n in het hele verhaal niet voor, noch renteloos, noch rentedragend. De studiefinanciering zou bij d e Algemene Bijstandswet moeten worden ondergebracht in e e n rijksgroepsregeling voor studerenden, en worden uitgevoerd door d e gemeentelijke sociale diensten. Volgens d e opstellers v a n het plan, d e Kamerleden Wilbert Willems (PSP) en Mahus Ernsting (CPN) komen d e voorstellen onrealistisch over, m a a r ,,zo'n rechtvaardig onafhankelijk stelsel blijkt b e t a a l b a a r te zijn, mits in d e verschillende geldstromen voor d e studiefinanciering verschuivingen word e n aangebracht", zo schrijven

d e r e n d e kinderen, m a a r iedereen met een hoog inkomen betaalt mee.

,,Ons maatschappelijk e n poli­ tiek h a n d e l e n k a n niet louter worden b e p a a l d door e e n ver­ wijzing naar autoriteiten," schrijft Vijver. Dat k a n aUeen b e p a a l d worden door e e n zorg­ vuldige a n a l y s e v a n e e n m a a t ­ schappelijke situatie. De t a a k v a n d e theologie is het alleen om het bevrijdend gehalte v a n verschillende theoiriéèn kritisch te onderzoeken. Daarin schie­ ten juist d e a a n h a n g e r s v a n d e Theologie v a n d e Bevrijding volgens Vijver tekort: „T e ge­ makkelijk h a n g e n d e vertegen­ woordigers v a n deze theologie b e p a a l d e handelingstheorieën a a n e n te zeer worden die theo­ rieën gepresenteerd alsof hun gelijk e e n uitgemaakte zaak is e n kritiek niet meer noodzake­ lijk." Vijver realiseert zich dat hij zich met zijn kritiek begeeft op e e n gebied w a a r o p ook het Vati­ c a a n actief is. Het grote verschil is echter dat het Vaticaan op autoritaire wijze d e gelovigen e e n w a a r h e i d tracht op te leg­ gen, terwijl d e doelbewuste in­ tentie v a n Vijver is om e e n g e ­ sprek a a n te g a a n . N a a r eigen zeggen is d e kritiek er e e n v a n e e n 'companero'. Bovenal ech­ ter is het e e n kritiek die vervuld is v a n veel nuchtere realiteits­ zin, e n op e e n terrein w a a r h o o g d r a v e n d e profetieën veel­ a l d e boventoon voeren k a n dat nooit k w a a d .

H. W Vijver ­ T heologie e n bevrijding­ een onderzoek n a a r d e relatie tussen eschatologie e n ethiek in d e theologie v a n G. Gutierrez, J. C. Scannone en R Alves VU­uitgevenj, ƒ 49,50.

Beide maatregelen leveren sam e n drie miljard op. Gevoegd bij d e ruim drie miljard v a n Deetman (waarin overigens ook al e e n keer d e 1,8 miljard a a n kinderbijslaggelden zijn verrekend) komt dit neer op een bed r a g v a n ruim zes miljard, gen o e g voor d e voorstellen, die volgens d e opstellers een stelsel opleveren ,,dat het w a a r d is om er d e straat voor op te g a a n " .

Bert Bakker/UP zij. Zij h e b b e n twee verschuiving e n op het oog: De lastenverlichting v a n 1,8 miljard voor het bedrijfsleven als gevolg v a n d e overheveling v a n d e kinderbijslag voor 18-plussers n a a r d e studiefinanciering, wordt onged a a n g e m a a k t door verhoging v a n d e vennootschapsbelasting. ,,De medeverantwoordelijkheid v a n het bedrijfsleven voor het hoger onderwijs bHjft d a a r m e e bestaan." De bijdrage die ouders in het huidige stelsel n a a s t alle studiefinanciering opbrengen bed r a a g t 1,9 miljard gulden. Die bijdrage vervalt door d e ouderonafhankelijkheid. Daartegenover moet d e inkomstenbelasting voor alle bovenmodale inkomens omhoog. De belastingschijven vanaf 32% worden elk 2% hoger. Dat levert 1,2 miljard op. Willems e n Ernsting wijzen erop d a t d a a r m e e e e n veel grotere spreiding tot stand komt v a n d e lasten voor d e studiefinanciering; niet alleen ouders met stu-

Foto Bram de Hollander

Schoenen in Zoetermeer In d e vroege ochtenduren v a n Sinterklaas vond voor d e deur v a n het ministerie v a n onderwijs weer e e n actie tegen het beurzenstelsel plaats. T enminste zes studenten w a r e n r e e d s om half zes uit Nijmegen vertrokken, teneinde tussen acht e n n e g e n hun schoen te zetten op d e stoep v a n d e minister. Ruim duizend p a a r schoenen, voorzien v a n stro e n peentjes, sym­ boliseerden d e w e n s v a n e e n deugdelijk beurzenstelsel. Actie­met­een­gümlach, die bij d e p a s s e r e n d e a m b t e n a r e n ^ inmiddels wel iets g e w e n d ­ niet al te veel indruk leek te maken. Wat niettemin opviel, w a s dat het allemaal nogal dure schoenen waren, die nieuw in d e winkel e e n half m a a n d s a l a r i s voor e e n student zouden kosten. Een woordvoerder v a n d e Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) lichtte toe dat d e schoenen geleend w a r e n v a n e e n winkel in t w e e d e h a n d s kwaliteitskleding. De verdenking dat brogues, kalfsleren laarzen of de betere pu mps voor studen­ ten b e t a a l b a a r zouden zijn is dus niet terecht.

(Esther Hageman/UP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen