Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 84

20 SEPTEMBER 1985

„Een jongetje v a n veertien j a a r d a t op het platteland woont e n ontdekt dat hij v a n a n d e r e jon­ g e n s houdt en ­ hoppa! ­ wat er d a n allemaal gebeurt." Dat wordt d e inhoud v a n het vol­ g e n d e boek v a n Marcel BuUin­ g a , e e n roman. Hij wü zich b a ­ seren op e e n p a a r interviews met jongens e n wat literatuur e n voor d e rest zijn fantasie la­ ten werken. Het zal heel w a t a n d e r s worden d a n d e „leed­ e n ellendeverhalen" ­ zoals hij ze zelf noemt ­ die hij tot nu heeft gepubliceerd. Hij schreef twee boeken, é é n over prostitutie en é é n over het leger, e n vele artikelen voor met n a m e Hervormd Neder­ land. Zijn specialisme: seksueel geweld.

De besmette zone van de homoseksualiteit Aanstaande woensdag houdt Marcel Bullin­ ga een lezing op het Vormingscentrum. Hij staat bekend als schrijver van het onthutsen­ de boek over seksueel geweld in het leger, Het leger maakt een man van je. De lezing draagt als titel „Zijn er nog echte mannen?" en loopt alvast vooruit op een situatie waarin ze er niet meer zijn.

„Eigenlijk h e b ik d e laatste tijd e e n beetje g e n o e g v a n alle n a ­ righeid. D a a r h e b ik nu vol­ d o e n d e over geschreven. Daar­

Mannen wordt geleerd agressief te zijn om g a a t het volgende boek niet over alle problemen v a n hoe het is als je als jongetje ontdekt d a t je v a n a n d e r e jongens houdt, m a a r gewoon over d e lol er van." Het boek Hef leger maakt een man van je bevat i n d e r d a a d veel narigheid e n weinig lol. Het beschrijft met n a m e hoe m a n n e n elkaar proberen te overtroeven door het plegen v a n seksueel geweld. Hoe is Marcel Bullinga a a n het onder­ w e r p gekomen? ,,Er is e e n werkgroep Homosek­ sualiteit en Krijgsmacht, die vijf j a a r bestond e n ter gelegen­ heid d a a r v a n e e n zwartboek wilde uitbrengen. Ze k w a m e n bij mij terecht e n ik vond het e e n leuk idee, a l wilde ik m e niet tot homoseksualiteit beper­ ken. Ik begon toen met discipli­ nering in het a l g e m e e n e n d e positie v a n vrouwen en homo's in het leger e n l a n g z a m e r h a n d stuitte ik ook op seksuele mis­ handeling. D a a r w a s ik niet v a n tevoren n a a r op zoek ge­ g a a n e n ik h a d het ook niet ver­ wacht. Ik dacht bij het leger a a n s n a u w e n d e sergeants die zo af e n toe e e n s e e n verkeerde m e p uitdelen e n die ook wel op e e n r a r e manier over vrouwen zullen praten, m a a r d a a r bleek het dus niet m e e op te houden." Bullinga stuitte op e e n uitge­ breide reeks gevallen v a n mis­ handeling. Jongens bleken te worden g e d w o n g e n om open­ lijk te masturberen, hun ge­ slachtsdelen w e r d e n besmeurd of ze w e r d e n domweg ver­ kracht. De verschijning v a n het boek bleef tot tevredenheid v a n d e auteur niet onopgemerkt. Men­ s e n die op het punt s t a a n om het leger in te g a a n , kuimen er volgens h e m moed uit putten e n binnen d e defensie­organisatie wordt er over gepraat. ,,Naar aanleiding v a n het boek is er binnenkort e e n conferentie v a n d e stichting Maatschappij e n Krijgsmacht. Dat is e e n stichting die net buiten het ei­ genlijke defensie­apparaat . s t a a t e n b e s t a a t uit ex­militai­ ren e n burgers die het leger kri­ tisch m a a r welwillend volgen. Dat vind ik a a r d i g wat, voor zo­ m a a r e e n boek." ,,En d a n is er het politieke a s ­

Q

Foto Bram de Hollander

peet. Er zijn twee series Kamer­ v r a g e n over gesteld. Eerst zei defensie dat er g e e n probleem w a s , m a a r uiteindelijk heeft staatssecretaris Hoekzema e e n notitie Seksueel geweld ge­ schreven e n toegezegd dat hij met e e n onderzoek n a a r sek­ sueel geweld tussen m a n n e n komt. D a a r zijn ze nu m e e be­ zig. Er zal wel iets uitkomen als: het komt voor m a a r het is hele­ m a a l niet zo erg. M a a r goed, het gebeurt." Niet alleen het leger wordt door Bullinga a a n g e k l a a g d , het g a a t h e m uiteindelijk om onze cul­ tuur, waarbij hij vooral wijst op d e manier w a a r o p w e tot m a n ­ n e n e n vrouwen worden opge­ voed: „Eén v a n d e hoofdzaken v a n het opvoedingssysteem is d a t m a n n e n geleerd wordt om zich superieur te voelen a a n vrouwen, dat 'het marmelijke' ­ ik bedoel gevoelens e n g e d r a ­ gingen die a a n m a n n e n wor­ d e n gekoppeld ­ beter is d a n 'het vrouwelijke'." „ M a n n e n wordt geleerd om agressief te zijn e n dat heeft é é n heel g o e d e kant, namelijk d a t m a n n e n zelfstandiger zijn. Ze weten beter wat ze willen e n w a a r hun grens ligt d a n vrou­ w e n . Die h e b b e n gewoon niet, of heel slecht geleerd om voor zichzelf op te komen. De a n d e r e kant v a n d e agressie is dat het k a n omslaan in e e n heel woest om zich h e e n s l a a n als er din­ g e n zijn die iemand niet zinnen. En dat blijkt het duidelijkst n a a r voren te komen in groepen." Een a n d e r tekort v a n onze cul­ tuur is volgens Bullinga dat sek­

Johan de Koning sualiteit e n emotie v a n elkaar w o r d e n losgekoppeld: „Nu is d a a r o p zichzelf niets op tegen, m a a r het k a n op e e n vervelen­ d e manier uitwerken. W a a r niks op t e g e n is, d a t is d a t als je e e n aantrekkelijke h e e r of e e n aantrekkelijke d a m e tegenkomt die jou ook ziet, dat je er d a n ­ hup! ­ het b e d m e e induikt e n d e volgende ochtend zeg je g e ­ woon: doei! D a a r komt niet zo­ veel emotie a a n te pas, m a a r je h e b t allebei genoten." „Het g a a t echter ook d e a n d e r e k a n t op. Die soldaten w a a r w e het over h e b b e n mogen wel sa­ m e n porno lezen, ze'mogen el­ k a a r in d e ballen knijpen, ze m o g e n elkaar zelfs neuken, pij­ pen, aftrekken, doet er niet toe w a t cdlemaal, als ze m a a r niet laten zien dat die a n d e r ze op d e é é n of a n d e r e manier g e n e ­ g e n is. D a n komt het in d e be­ smette zone v a n homoseksuali­ teit. D a n g a a t er e e n keten v a n allemaal vreselijke associaties rollen e n d a n m a g het allemaal niet. En é é n v a n d e manieren om te laten merken dat het g e e n kwestie v a n homoseksua­ liteit is, dat is om d e t o e n a d e ­ ring te gieten in d e vorm v a n verkrachting. Tot zover k a n dat g a a n , die ontkoppeling v a n seksualiteit e n emotie." Uit d e gevallen v a n seksueel geweld die Bullinga heeft be­ schreven, blijkt dat het vooral d e lagere milieus zijn, die zich er a a n schuldig maken. G a a n

d e hogere vrijuit? Inmiddels blijken er a a n m e e r d e r e kwes­ ties voor Bullinga twee kanten te zitten. Na enig n a d e n k e n be­ sluit hij dat dat ook voor deze geldt. „ A a n d e e n e kant is het inder­ d a a d zo dat l a g e r e sociale mi­ lieus e e n agressievere subcul­ tuur hebben, meer d e noodzaak voelen om onder elkaar m a n ­ netje te spelen, d a n h o g e r e mi­ lieus. In e e n heleboel onderzoe­ ken zie je dat vooral d e l a g e r e milieus verkrachten. Dat d o e n ze d a n blijkbaar, m a a r dat zegt nog niets over d e hogere socia­ le milieus. Het is heel goed mo­ gelijk dat die er op d e é é n of a n d e r e manier uitsluipen. Heel v a a k g a a n die onderzoeken bij­ voorbeeld aUeen over seksueel geweld in d e o p e n b a a r h e i d e n niet in d e privésfeer. D a a r o m denk ik d a t er g e e n enkel ver­ schil is tussen e e n hoog en e e n l a a g sociaal milieu." „En w a t mijn onderzoek betreft, ik weet niet hoe het zit met d e vertegenwoordiging v a n l a g e r e e n hogere sociale milieus in het leger, m a a r ik k a n m e zo voor­ stellen d a t h o g e r e milieus h u n manieren weten om d e t o e g a n g totiiet leger te vermijden. Door middel v a n dienstweigeren bij­ voorbeeld. Ik geloof dat je d a a r behoorlijk over n a g e d a c h t moet h e b b e n e n dat je in e e n milieu moet zitten w a a r i n dat sowieso ter s p r a k e k a n komen om d a t uiteindelijk te doen. Iets a n d e r s is dat werkloosheid voorname­ lijk terugslaat op m e n s e n die weinig scholing h e b b e n . Voor h e n is het leger e e n uitkomst." Seksueel geweld tussen m a n ­ n e n blijft volgens Marcel Bullin­ g a niet beperkt tot het leger, het vloeit immers voort uit onze cul­ tuur. Overal w a a r g r o e p e n m a r m e n g e d u r e n d e l a n g e r e tijd g e d w o n g e n groepsgewijs bij e l k a a r zijn e n s a m e n l e v e n zal het ontstaan. Hij baseert zijn uitlating op g e g e v e n s over j on­ genstehuizen e n Amerikaanse gevangenissen: „Ze zeggen al­ l e m a a l hetzelfde: stop e e n p a a r m a n n e n bij elkaar e n het wordt e e n aperots e n echt op e e n af­ schuwelijke manier, w a a r je je als je gewoon n a a r buiten zit te kijken weinig voorstelling v a n kimt maken." Op grond hiervan vermoedt hij d a t seksueel geweld ook in be­ p a a l d e studentenmUieus voor­ komt: „Dan denk ik niet gelijk a a n Uilenstede hoor, m a a r bij­ voorbeeld a a n corpora w a a r i n studenten als m a n n e n onder el­ k a a r allerlei feesten zitten te vieren." Als specialist op het gebied v a n seksueel geweld heeft hij ook d e kranteberichten over d e re­ cente schorsing v a n vier stu­ denten a a n d e VU in zijn ar­ chief zitten. Hij zegt hierover: „Eén v a n d e dingen die m e op­ viel w a s dat het probleem al ja­ ren bestond e n d a t g e e n v a n die vrouwen ertoe gekomen is om d e z a a k a a n d e grote klok te h a n g e n of é é n v a n die gosers e e n letterlijke trap n a te g e v e n of e e n klap in zijn gezicht. Alle­ m a a l h e b b e n ze het probleem gemdividualiseerd e n ver­ kleind. Uiteindelijk zie je d a n d a t het om iets groots gaat, w a t m e e r d e r e m e n s e n het leven op e e n behoorlijke manier zuur maakt. Dat vind ik echt type­ rend voor d e moeite die vrou­ w e n er m e e h e b b e n om voor zichzelf o p te komen. Dat ligt

niet a a n hun a a r d , want dat is iets w a t je gewoon moet leren. Dat h e b ik ook moeten leren." „Het zou heel goed zijn als er meer zelfverdedigingslessen a a n vrouwen w e r d e n gegeven, w a n t d a n zouden ze leren om v a n zichzelf af te trappen. D a a r h e b je niet e e n s e e n ombuds­ vrouw voor nodig." „Er is e e n opmerkelijke over­ eenkomst met het g e d r a g v a n e e n heleboel homoseksuele marmen, die in d e bosjes e n in het park contact met elkaar zoeken e n in elkaar g e r a m d worden door potenrammers e n die óók niks doen. Wat die twee groepen bindt is het psychologi­ sche besef d a t ze a a n d e onder­ kant zitten e n het gevecht dat ze moeten voeren om onder dat slachtofferschap uit te komen, door zich w e e r b a a r d e r te m a ­ ken." De interessen v a n Marcel Bul­

m

ans

a

De noodzaak onder elkaar mannetje te spelen linga r o e p e n zo langzamer­ h a n d d e v r a a g op of hij wellicht homoseksueel is. Hij heeft ook dit begrip inmiddels v a n ver­ schillende kanten b e n a d e r d (het schept duidelijkheid, m a a r wordt v a a k gebruikt als a a n ­ duiding v a n e e n levenslange identiteit), m a a r komt als het over hemzelf g a a t toch tot e e n tamelijk eenduidig antwoord: „Ja, ik b e n zonder meer homo­ seksueel, al zou ik het wel leuk vinden om ook relaties met vrouwen te hebben." Hij heeft relaties met m e e r d e r e jongens, m a a r wü niet d e indruk wekken dat dat allemaal hetzelfde voor h e m betekent. „Met sommige jongens h e b ik gewoon e e n vriendschappebjke band, g e e n seksuele, met a n d e r e jongens h e b ik alleen m a a r w a t omdat ze e e n waanzirmig interessant lijf e n e e n heel leuke pik h e b ­ ben. M a a r v a n Bam­bi, die ook o p d e achterkant v a n mijn boek staat, houd ik, e n ik weet niet w a t dat woord voor jou bete­ kent, m a a r ik h e b het m a a r é é n of twee keer in mijn leven ge­ bruikt." In zijn lezing v a n a a n s t a a n d e w o e n s d a g zal Marcel Bullinga ons niet meer o p leed­ e n ellen­ deverhalen trakteren. Hij g a a t d a a r e n t e g e n alvast fantaseren over d e toekomst: „Wat gebeurt er als m a n n e n e n vrouwen g e e n typisch marmen­ e n vrou­ w e n g e d r a g meer vertonen? Is dat überhaupt mogelijk e n zo ja, w a t voor soort zekerheden moeten er d a n voor in d e plaats komen? Want h o e je het ook wendt of keert, d e mannelijk­ heid v a n e e n man, in d e zin v a n coderingen v a n h o e hij zich g e d r a g e n moet, is uiterst beperkend, m a a r m a a k t het h e m tegelijkertijd ook mogelijk om zijn weggetje te vinden in het leven." „Het zijn gewoon zekerheden e n dat geldt ook voor d e tradi­ tionele vrouwelijkheid. Ik v r a a g m e af wat voor lollige zekerhe­ d e n je ervoor in d e plaats kunt krijgen. D a a r zit ik over n a te denken, al weet ik niet of ik er enig zinnig antwoord op krijg. M a a r goed, ik probeer het in elk geval."

Marcel Bullmga, „Zijn er nog echte man­ nen?" Tijd: 25 september, 15.30 uur Plaats, hoofdgebouw VU, zaal 5A­05.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen