Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 320

7 FEBRUARI 1986

Een vrouw met m a a t 42 te dik? G e e n probleem; met e e n korset uit d e negentiende eeuw kun je zo in m a a t 38 geperst worden. Die darmverzakking, d e m a a g ­ klachten en d e ingedeukte lon­ g e n moet je m a a r op d e koop toe nemen. Dat d e d e n d e ne­ gentiende e e u w s e vrouwen ook. Zij maten zich keurslijven a a n die hun vrouwelijke vor­ m e n accentueerden. In e e n tijd d a t d e kuisheid het hoogste g o e d v a n d e vrouw w a s , moest het korset d e borsten en billen o p b m d e n om d e m a n te prikke­ len. De taille moest zo smal zijn, d a t als een m a n het middel vastpakte, zijn vingertoppen el­ k a a r konden raken. Het hoogtepunt w a s wel d e w^espentaUle, die eind n e g e n ­ tiende e e u w uit Frankrijk k w a m overvliegen. Het middel werd zo ingebonden dat d e vrouwen slechts in d e z o g e n a a m d e s­ houding konden voortschuife­ len. L a n g z a m e r h a n d k w a m e n er vrouwen die voor zichzelf m e e r bewegingsvrijheid wens­ ten. O p d e t h e m a d a g Vrouwenge­ schiedenis en Sexuahteit woon­ d e n w e d e lezing v a n Carin Schnitger over d e reformkle­ ding a a n het begin v a n d e twintigste e e u w bij. De vrouwen die zich deze nieuwe kledings­ tijl eigen maakten, gooiden d e korsetten e n d e loodzware d r a ­ perieën uit e n hielden het bij d e soepel vallende, Grieks a a n ­ d o e n d e jurken. Voor die tijd w a s het e e n revo­ lutionaire ontwikkeling. Het zin­ neprikkelende korset h a d tot 1900 d e m a a t a a n g e g e v e n . De hobbezakken, zoals d e wijde reformjurken spottend w e r d e n genoemd, h a d d e n in d e ogen v a n velen, vooral v a n m a n n e n m a a r ook v a n vrouwen, niets aantrekkelijks. Het w a s niet toevaUig dat d e nieuwe kledingstijl opkwam in e e n tijd dat d e eerste feministen streden voor d e rechten v a n d e vrouw. In d e publieke opinie

De keuze tussen hobbezak en korset Carolien Stam

m

'Met zo'n hobbezak zult u nooit in positie komen' w e r d d e Vereniging voor Ver­ betering v a n Vrouwenkleding, die d e reformdracht propageer­ de, ook op e e n lijn gesteld met het feminisme. ,,Die hobbezak­ ken werden g e d r a g e n door d a ­ m e s die zich over aUes e e n oor­ deel aanmatigden," meende

e e n bekend gyneacoloog uit die tijd. Hij vond dat het juist g o e d w a s dat d e vrouwen kor­ setten droegen, omdat die steun g a v e n bij het m e e d r a g e n v a n d e zware rokken. I n d e r d a a d droegen verschillen­ d e v o o r a a n s t a a n d e feministes

d e reformkleding. Maar zij wierpen het korset niet uit als uiting v a n seksuele bevrijding v a n d e vrouw. Zij w a r e n a a n het begin v a n deze e e u w druk a a n het vechten voor het vrou­ wenkiesrecht. Een veldtocht te­ g e n d e erotiek v a n het korset stond niet op het p r o g r a m m a v a n d e eerste feministes. Carin Schnitger vertelt ons dat d e fe­ ministische strijdsters d e seksu­ ele behoeften v a n d e vrouw e e r d e r in d e kast hingen. Zij g a ­ v e n d e voorkeur a a n onthou­ ding door middel v a n a s c e s e . Gelukkig bleven niet alle femi­ nistische vrouwen o n b e w o g e n onder d e seksuele lusten, die alleen a a n m a n n e n w e r d e n toebedacht. Eén mannelijke arts, dokter J. Rutgers die zijn n a a m heeft g e g e v e n a a n het b e k e n d e Rutgershuis, zorgde a a n het begin v a n deze e e u w voor e e n s c h a n d a a l toen hij verklaarde dat ook vrouwen seksuele behoeften h a d d e n . Daarover gaf hij tekst e n uitleg. Zijn huwelijk met d e b e k e n d e feministe Marie Rutgers­Hoitse­ m a heeft daarbij waarschijnlijk wel enig bronnenmateriaal op­ geleverd. De reformdracht is niet alleen e e n bevrijding v a n d e vrouw uit d e knellende kor­ setsnoeren. Men ging verder e n verbond d e bevrijding v a n het lichaam met d e bevrijding v a n d e geest v a n d e vrouw, tot e e n zelfstandig denkend mens. De lijnen met het feminisme zijn gemakkelijk te trekken, m a a r d e reformjurken w a r e n niet g e ­ dacht als gevechtskleding voor d e vrouwelijke voorvechtsters.

Men wilde juist d e volksvrouw, d e moeder v a n het gezin berei­ ken. De g e d a c h t e w a s dat d e reformkleding d e gezondheid v a n d e vrouw zou bevorderen. Niet alleen w e r d het korset n a a r d e lompen m a n d verwe­ zen, m e n introduceerde ook nieuwe, hygiënischere kleding: w a s b a r e jurken v a n veel lichte­ re stoffen (de zware, kolossale lampekapjurken konden uitslui­ tend afgeborsteld worden), a d e m e n d tricot­ondergoed, schoenen e n kousen n a a r maat. Een gezonde vrouw b a a r d e g o e d e kinderen e n kinderen w a r e n immers het hoogste goed voor vrouwen, dat erken­ d e n ook d e feministes. Onder invloed v a n het Darwinisme z a g m e n door verbeterde hy­ giëne mogelijkheden voor e e n hoger e n beter mensentype. Het motto w a s : e e n gezonde le­ venswijze voor e e n g o e d e n sterk m e n s e n r a s . De gezondheidstheorieën vormden d e basis voor d e Re­ formbeweging, die zich inzette voor d e verbetering v a n d e vrouwenkleding. Maar niet al­ leen d e kleding w a s e e n onder­ deel v a n e e n gezonder leven, ook v e r a n d e r d e levenswijzen als vegetarische voeding, alter­ natieve geneeswijzen e n trai­ ning v a n het h c h a a m behoor­ d e n d a a r t o e . Vooral in Duits­ land w a s d e Uchaamscultuur populair. D a a r werd zowel d e gezondheid als d e schoonheid v a n het lichaam n a a r oud­ Grieks voorbeeld geïdeali­ seerd. De in Nederland wonen­ d e Duitse arts Carl Heinrich Stratz bestudeerde bij voor­ beeld d e proporties v a n vrou­ wenlichamen v a n verschillen­ d e rassen. Als maatstaf voor d e ideale lichamelijke verhoudin­ g e n n a m hij d e afstand tussen d e tepels. De conclusie v a n zijn onderzoek is ons allen welbe­ kend, m a a r w a s in zijn tijd nog g e e n b e l a d e n uitspraak: „blon­ dines met b l a u w e ogen h e b b e n d e meest perfecte afmetingen.'B

Een heel slap mannetje om de vaat te doen Mannen, houd je vast, want hier is Heske. Heske Verburg (10) woont in Weesp, in een prach­ tig, a a n d e Vecht gelegen huis. Uit 1892 of 1908, d a a r wil ze v a n af zijn. H a a r vader, Arjen, werkt als socioloog a a n d e VU en d e TH­Twente. Hij promoveerde in 1982 op het proefschrift De maatschappelijke verantwoor­ delijkheid van het grootbedriji. Met dit werkstuk h a a l d e hij zich d e w o e d e v a n het voltallige Ne­ d e r l a n d s e bedrijfsleven op d e hals. Heske heeft er ook zo h a a r gevoelens over: „Ik h e b d e eer­ ste bladzij wel eens opgesla­ gen. Allemaal moeüijke woor­ den." ,,Hasociologiniana", brabbelt Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagöhs waaronder: FORD - OPEL - RENAULT - BMW en MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGENS tot42m3en9ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e advertentie 1 0 % korting

m

ze, grote verwarring uitbeel­ dend. ,,Weet je wat stom is? Er staat d a t het boek is geschreven door Arjen Verburg, m a a r m a m a heeft ook hartstikke meegehol­ pen! Ze h a d d e n er toch in kun­ n e n zetten: Geholpen door zijn v r o u w . . . of nee, echtgenote, d a t staat chiquer." Ze zit in d e vijfde klas („Groep 7 heet dat tegenwoordig, omdat d e kleutertjes er nu bij zijn") v a n d e Plesmanschool te Weesp. De g r o e p e n 7 e n 8 (de zesde klas dus) zitten bij elkaar in e e n lo­ k a a l . ,,Weet je wat ik leuk vind? Ik k a n h a r d e r rennen d a n aUe jongens. De jongens v a n groep 8 zijn allemaal heel stoer. Joep e n Lester e n zo, en die kunnen d a t niet h e b b e n . Het is leuk als e e n meisje v a n e e n jongen w^int." Ach ja, d e jongens. ,,Ik h e b verkering met Rik. Eerst met Joep, m a a r d a a r h e b ik ruzie m e e . Joep probeert mij nu ja­ loers te m a k e n door met K im te flikflooien, m a a r ik b e n n a a r h e m toegestapt e n h e b gezegd: 'Joep, ik h e b verkering met Rik, leuk hè?' En d a n zie je op d e achtergrond Rik s t a a n met wijd o p e n mond v a n verbazing. Ik h e b hem omarmd e n gezegd: 'Hè, Rüdde?' O p zo'n moment komt het d a n goed mt, dat ik h a r d e r k a n lopen." ,,We zijn nu op d e leeftijd dat

Aad Meijer i e d e r e e n verkering met ieder­ e e n wü h e b b e n . Het stelt niks voor, hoor, m a a r 't is best leuk. Vroeger, toen ik klein w a s , wüde ik trouwen met e e n heel slap mannetje dat altijd d e afwas deed." M a a r er zijn belangrijker din­ gen, w a a r a a n Heske h a a r tijd besteedt. Zo is ze door d e m e e s ­ ter uitverkoren om zitting te ne­ m e n in d e redactie v a n d e schoolkrant. Het Plesmannetje. D a a r n a a s t geeft ze zelf, s a m e n met K laartje, Het Treintje uit. O p dit b l a d kunnen d e klasgenoten e e n abonnement nemen, w a a r ­ voor ze n a a r d r a a g k r a c h t moe­ ten betalen. De é é n e e n stuiver, d e a n d e r iets meer. „Een v a n d e jongens heeft zijn hele huis geplunderd e n kwam met vier gulden zestig aanzet­ ten. Dat w a s wel e e n beetje veel. We h e b b e n tegen hem g e ­ zegd, dat­ie het volgende num­ mer gratis krijgt." „Mijn v a d e r zou Het Treintje op zijn werk kopiëren, m a a r dat h a d hij vergeten. Toen h e b ik het d u s m a a r zelf op zijn kosten bij d e kopieerwinkel g e d a a n . " D a n is er ook nog d e aktie. Har­ d e aktie. „Mijn ouders zijn tegen kernwa­ pens e n ik ook. Marrit, mijn

Foto Bram de Hollander

vriendin die nu bij m e logeert, h a d e e n button w a a r 'Een heer v a n stand wijst k e r n w a p e n s v a n d e h a n d ' op stond, met e e n plaatje v a n Bommel. Ik h e b toen op school met koeieletters 'K in­ d e r e n met verstand wijzen kern­ w a p e n s v a n d e h a n d ' geschre­ ven, handtekeningen verza­ meld e n die opgestuurd n a a r d e Tweede K amer. En e e n plaatsje vrijgelaten voor d e handteke­ ning v a n Lubbers. Ik h e b er n o g niks v a n gehoord." Toch heeft ze zo h a a r twijfels over d e oprechtheid v a n h a a r klasgenoten. ,,Volgens mij tekenen veel kin­ deren, omdat d e a n d e r e n het

ook doen. Hélène heeft niet g e ­ tekend, omdat h a a r ouders niet tegen k e r n w a p e n s zijn. Ik h e b er met h a a r over g e p r a a t . Ik h e b gezegd: 'Je moet niet zo veel n a a r je ouders kijken. Je moet zeU n a d e n k e n over w a t je nu eigenlijk vindt. Dat h e b ik ook gedaan'." „Ik spreek mijn v a d e r ook wel e e n s tegen, hoor. Hij heeft bij voorbeeld wel e e n s op D'66 ge­ stemd, terwijl mijn moeder kan­ didaat voor d e PPR w a s . Omdat e e n grotere partij meer k a n b e ­ reiken, zei hij. Toen zei ik: 'Dat is dom v a n je, w a n t d a n kun je net zo goed W D g a a n stemmen in d e hoop dat je ze kunt bekeren. Die partij is n o g groter'." Vertrouwen in d e machthebbers is bij Heske h e l e m a a l ver te zoe­ ken. „Gorbatsjov die wü ontwa­ p e n e n e n R e a g a n die d a a r posi­ tief op reageert? K om nou, d a a r m e n e n ze toch niks van. Heb je Moeder Aarde v a n Thea Beek­ m a n gelezen? D a a r h e b b e n d e vrouwen n a d e d e r d e wereld­ oorlog d e macht, omdat d e m a n n e n er e e n rommeltje v a n h e b b e n gemaakt. Goed boek." Voor d e VU­machthebbers die als gevolg v a n het TVC­gebeu­ ren h a a r v a d e r s positie bedrei­ gen, heeft ze tot slot deze bood­ schap: „Ze moeten Arjen niet ontslaan, e n ze moeten a a r d i g voor hem zijn."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen