Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 522

6 JUNI 1986

Lerarenopleiding nieuwe stijl wil kans op verbitterde leraren verkleinen "Er is ontzettend lang onduide­ lijkheid geweest," klaagt Lot Smilde, vierdejaars studente Engels e n lid v a n d e PKV. "Stu­ denten die nu in het vierde j a a r zitten, h e b b e n eigenlijk vanaf h u n eerste j a a r niet geweten h o e d e z a a k zou lopen. Je kon n e r g e n s informatie krijgen. Die onzekerheid w a s ontzettend vervelend. De mensen uit d e twee­fasenstructuur zijn a a n h u n lot overgelaten." Is d e kritiek juist? H et lijkt er wel op. Een studentendecaan noemt d e situatie rond d e lera­ renopleiding "een chaotische troep". De secretaris v a n e e n fa­ culteit spreekt v a n e e n "klere­ zooi". De coördinator v a n d e le­ rarenopleiding a a n d e VU, drs. H. van Helden, geeft d a n ook oimiiddeUijk toe:"Ik denk dat het w a a r is. We d a c h t e n voortdu­ r e n d zelf dat w e op e e n b e p a a l d spoor zaten, w a a r o v e r w e d e m e n s e n voorlichtten e n kregen d a n vervolgens te horen dat het niet kon of juist weer wel. Er is e e n heel rommelig beleid ge­ voerd, m a a r d a a r is e e n streep door getrokken in januari toen het coUege zei: w e g a a n het op onze manier doen, ongeacht h o e het landelijk nu verder doorsukkelt." "De klacht hoor je bij a n d e r e universiteiten nog sterker," ver­ volgt hij. "Er zijn m e n s e n die zeggen: als ik dat geweten had, d a n w a s ik n a a r d e nieuwe lera­ renopleiding g e g a a n , want ik wü leraar worden e n nou wordt ik afgescheept met e e n postdoc­ torale cursus v a n twee m a a n ­ den, w a t mijn k a n s e n ten op­ zichte v a n m e n s e n die n a m e k o m e n aanzienlijk verslechtert. Als er volgend j a a r e e n tweede­ fase­opleiding komt e n je volgt nu die twee m a a n d e n , d a n geeft e e n school d a a r natuurlijk niets om. Ik vindt het dus terechte kri­ tiek, m a a r ik schuif h a a r met e e n z w a a i door n a a r Den Haag."

Vertraging Den H a a g . Eind 1984 h e r z a g mi­ nister Deetman zijn voornemen om d e opleiding v a n eerste­ g r a a d s leraren a a n d e nieuwe lerarenopleiding te laten plaats­ vinden. De universiteiten h a a l ­ d e n opgelucht a d e m e n gingen a a n het werk om e e n tweede fase­opleiding voor leraren op te zetten, die zou v a n start zou moeten g a a n zodra d e eerste

Vervolg van pag.

1

atief in het overleg door het we­ tenschappelijk onderwijs over­ genomen. Wij moeten er nu ook voor zorgen dat democratische regels e n bestuursciüturen bin­ n e n d e instellingen zorgvuldig worden gerespecteerd." De VSNU­voorzitter w e e s ook d e beschuldiging v a n 'corporatis­ m e ' v a n minister e n vereniging v a n d e hand, w a a r d o o r r a d e n e n parlement buiten spel zou­ d e n staan. M a a r hij zei ook, dat het intern overleg tussen d e in­ stellingen beperkt moet zijn tot d e hoofdzaken. D e VSNU­voorzitter pleitte ener­ zijds voor meer geld voor we­ tenschappelijk onderwijs e n on­ derzoek, omdat Nederland a n ­ ders achterop dreigt te raken bij andere industriële landen. M a a r hij legde er anderzijds d e nadruk op, dat d e bezuinigin­ g e n positieve gevolgen h e b b e n gehad.

D

Zes­ of zeventien studenten in d e letteren of wis­ e n natuurkunde zullen in september a a n d e VU d e tweede­fase­lerarenopleiding g a a n volgen, die e e n j a a r duurt. Ze worden opgeleid tot lera­ r e n biologie, Nederlands, Frans, Duits, Engels e n geschiedenis. De overgrote meerderheid v a n 250 tot 300 studenten moet gebruik mafeeh v a n d e overgangsregeling: e e n opleiding v a n vier m a a n d e n , w a a r v a n er officieel twee n a het doctoraal plaatsvinden. Een overzicht v a n d e situatie a a n d e VU.

Drs. H. v a n H elden, coördinator lerarenopleiding: "Er is e e n heel rommelig beleid gevoerd." Foto Peter Wolters, AVCWU

lichting nieuwe­stijlstudenten het doctoraal zou h e b b e n b e ­ haald, in september 1986. In d e ­ cember 1985 kondigde minister Deetman echter a a n dot d e op­ leiding p a s e e n j a a r later v a n start kon g a a n , in september 1987. Er w a s vertraging bij d e wetgeving ontstaan. Voor d e lichting '86 stelde hij e e n over­ gangsregeling voor: e e n post­ doctorale ciarsus v a n twee m a a n d e n , die aansluit op d e oriënterende cursus v a n twee m a a n d e n in d e eerste fase. De v u ging met moeite accoord. Eén v a n d e n a d e l e n v a n d e overgangsregeling is dat stu­ d e n t e n deze zullen afronden op e e n moment dat d e v r a a g n a a r leraren op d e arbeidsmarkt b e ­ perkt is, namelijk in het najaar, als het schooljaar net in volle g a n g is. Een a n d e r n a d e e l is dat studenten o p verschillende tij­

"De imiversiteiten zijn doelmati­ g e r geworden." De afstudeer­ k a n s is vergroot. Tweederde v a n d e studenten haalt het doc­ t o r a a l diploma, t e g e n d e helft vijf j a a r geleden. Tegelijkertijd is d e beschikbare tijd v a n het wetenschappelijk personeel voor onderwijs gedacdd, omdat het wetenschappelijk personeel m e e r tijd in onderzoek is g a a n steken. Volgens Van der Schans is deze groei ongeveer e e n kwart, om­ d a t het a a n t a l publicaties met tien procent is toegenomen in d e laatste vijf jaar, terwijl in dezelf­ d e tijd d e wetenschappelijke staf met tien procent is inge­ krompen. Met a n d e r e woorden: "De universiteiten e n hogescho­ len h e b b e n blijk g e g e v e n v a n w e e r b a a r h e i d e n vitaliteit."

Uitwisseling Minister Deetman sprak tijdens het symposium over het b e l a n g

d e n afstuderen, w a a r d o o r zij bijvoorbeeld net te laat kunnen zijn voor d e postdoctorale cur­ sus e n d a n l a n g e tijd moeten vrachten op e e n volgende kans, in welke vorm d a n ook. O m dit laatste n a d e e l te onder­ v a n g e n heeft het college v a n bestuur er onlangs bij d e facul­ teiten o p a a n g e d r o n g e n om ook studenten die in d e loop v a n het cursusjaar '86­'87 afstuderen al­ v a s t tot d e cursus toe te laten. Het papiertje krijgen ze d a n la­ ter wel. Tevens moet d e cursus als er voldoende deelnemers zijn in het voorjaar worden her­ haald. Afgezien v a n d e overgangsre­ geling besloot het coUege om bij v^rijze v a n experiment voor e e n b e p e r k t a a n t a l studenten toch in 1986 met e e n tweede­fase­ opleiding v a n tien m a a n d e n te starten. Bij deze beslissing speelde e e n rol dat d e formatie voor het verzorgen v a n d e oplei­ ding irmiiddels toch a l = w a s toe­ gekend. De faculteiten letteren e n wis­ e n natuurkunde konden a a n d e opleiding deelnemen. Dat het a a n t a l studenten d a t k a n deelnemen zo beperkt is, komt volgens coördinator Van Helden doordat zij totale oplei­ ding grotendeels moeten kun­ n e n volgen birmen d e zes j a a r die zij maximaal voor het b e h a ­ len v a n het doctoraaldiploma h e b b e n . "Formeel is het n a m e ­ lijk g e e n t w e e d e fase, m a a r eer­ ste fase," zegt hij. "De eerste tien m a a n d e n v a n het p r o g r a m m a moeten ze d a a r o m binnen hun normale inschrijvingsduur kun­ n e n volgen. Slechts d e laatste t w e e m a a n d e n zijn postdocto­ raal." En: "De enorme studievert­ r a g i n g die studenten v a a k h e b ­ b e n op>gelopen interfereerde hier natuurlijk behoorlijk." Ook vielen er studenten af doordat zij d e enige w a r e n binnen hun faculteit e n er voor h e n g e e n

v a n internationalisering v a n het wetenschappelijk onderwijs, waarbij d e VSNU volgens h e m e e n voorname rol k a n spelen. Concreet verstaat Deetman hieronder, dat internationale contacten e e n locfisch onder­ d e e l g a a n vormen v a n het Ne­ d e r l a n d s e onderwijs­ e n onder­ zoeksprogramma. Nu is dat vol­ g e n s h e m eerder uitzondering d a n regel. Uitwisseling v a n per­ soneel e n studenten hoort d a a r ­ bij. De minister opperde het Engels a l s t w e e d e doceertaal te intro­ duceren voor in ieder geval d e assistenten­in­opleiding. Een taakverdelingsoperatie in Euro­ p e e s v e r b a n d is volgens d e be­ V7indsman e v e n e e n s te overwe­ gen. Contacten v a n universiteiten met d e maatschappij zijn vol­ g e n s voorzitter Albeda v a n d e Wetenschappelijke R a a d voor het Regeringsbeleid h e l e m a a l niet zo m o d e m als m e n tegen­ woordig denkt. In d e Middel­

Johan de Koning ' a p a r t studieprogramma kon w o r d e n opgezet. De nieuwe opleiding b e s t a a t voor d e heUt uit e e n s t a g e a a n e e n school. "H et grote voordeel voor d e m e n s e n is dat ze in e e n redelijk normale werksituatie le­ r e n werken," zegt d e onderwijs­ coördinator. "Je kunt hopen dat d a a r m e e d e enorme kloof tus­ s e n lerarenopleiding e n onder­ vTijspraktijk e e n beetje over­ brugd wordt. In d e nieuwe situa­ tie leer je e e n tijdlang verant­ woordelijkheid voor e e n klas te dragen." "Ik verwacht dat d e docenten a a n d e VU d a a r d o o r ook heel w a t te verhapstukken zullen krijgen. Mensen komen heel a n ­ ders binnen als ze d e afgelopen w e e k vier lesuren g e g e v e n h e b ­ b e n e n er drie bekeken h e b b e n bij e e n coUega­student, d a n vranneer ze d e hitte v a n d e d a g o m zich h e e n h e b b e n h a n g e n e n morgen weer verder moeten, n a d a t ze in conflict gekomen zijn met e e n klas of met e e n ouder."

Vernieuwing De nieuwe opleiding heeft n o g m e e r voordelen ten opzichte v a n d e oude. Zo is er d e 'vakin­ kleviring'. Van H elden: "Dat houdt in dat er afgezien v a n d e vakdidactiek, d e onderwijskun­ d e e n d e s t a g e in ruime m a t e a a n d a c h t besteed moet worden a a n het schoolvak. Er is gecon­ stateerd dat in veel disciplines d e afstand tussen w a t er o p d e universiteit e n w a t er in het voortgezet onderwijs gebeurt enorm groot is e n er is geconsta­ teerd dat m e n s e n met hun uni­ versitaire studie v a a k slecht uit d e voeten kunnen. Daarom is a a n d e faculteiten g e v r a a g d : probeer nu e e n s duidelijk te m a ­ k e n welke stof echt relevant is , e n op welke manier. Dat zijn z a k e n w a a r w e tot nog toe vol­ strekt nooit a a n toegekomen waren." D a n is er d e nieuwe kijk op d e praktijk v a n d e onderwijsver­ nieuwing. H ierover zegt Van Helden: "Van d e nascholing v a n l e r a r e n h e b b e n w e geleerd d a t d e k a n s dat docenten verbitterd r a k e n omdat e r v a n d e mooie plarmen niets terecht komt, of d a t ze juist in s t a a t blijven om e e u w e n bestonden die contac­ ten volgens h e m ook al, m a a r d a a r n a zijn ze in West­Europa in onbruik geraakt. A l b e d a pleitte voor plaatselijke initiatieven, w a a r i n samenwer­ king tussen bedrijfsleven, over­ heid e n universiteiten gestalte krijgt. En het hoeft volgens h e m niet allemaal 'high tech' te zijn w a a r m e e die v e r b a n d e n zich bezighouden. De behoefte a a n kleinschalige, milieuvriendelij­ k e e n arbeidsintensieve projec­ ten is minstens zo groot. Hij vindt dat er g e e n r e d e n is voor universiteiten om zich te b e p e r k e n tot d e overdracht v a n kennis e n kunde, m a a r e e n nieuwe omschrijving v a n d e ei­ g e n t a a k e n verantwoordelijk­ heid v a n het wetenschappelijk onderwijs acht hij wel noodza­ kelijk als d e universiteiten op o n d e m e m e r s p a d g a a n , want e e n universiteit is nu e e n m a a l g e e n p l a n b u r e a u of e e n re­ s e a r c h l a b v a n e e n bedrijf.

(Nely v a n Dam / UP )

zich te vernieuwen, heel sterk b e p a a l d wordt door d e mate w a a r i n ze op e e n onderzoeks­ matige manier n a a r hun eigen onderwijs blijven kijken." "We zijn er nu m e e bezig om aan m e n s e n te leren hoe kun ze met betrekking tot e e n onderwijs­ p r o g r a m m a e e n klein onder­ zoekje opzetten. Probeer eens in e e n parallelklas e e n hele kleine variatie uit, kijk wat het effect d a a r v a n is e n schrijf dat eens o p voor jezelf. En piibliceer dat eventueel e e n s in e e n vakblad. Van het in je vingers krijgen van d a t soort heel kleinschalige on­ derwij smethodologie krijgen m e n s e n e e n enorme kick. Ze zijn veel n a d e n k e n d e r met hun on­ derwijs bezig e n minder ge­ neigd om m a a r e e n oplossing te kiezen e n dat d e beste te noe­ men. En Ze krijgen veel meer lol in het werk. We h e b b e n tot nog toe leuke resultaten gekregen met het inbrenegen dat onder­ zoeksmatige aspect, dot in de literatuur a a n g e d u i d wordt als the teacher as researcher. Dat willen w e sterk inbouwen in het tweede­faseprogramma." Tenslotte hoopte Van H elden d a t d e VU door het nieuwe pro­ g r a n m i a nuttige ervaring op zal d o e n met het verzorgen v a n een beroerpsopleiding die groten­ deels in d e praktijk zal worden afgerond. "Je hoeft g e e n profeet te zijn om te zeggen dat dat de k o m e n d e jaren d e trend zal worden. We kunnen nu erva­ ring opdoen met het spannings­

Vervolg op pag.

5

Personalia Voormalig rector magnificus v a n d e Vrije Universiteit prof. dr. LA. Diepenhorst heeft afscheid g e n o m e n als voorzitter van de onderwijsraad. Diepenhorst vervulde deze functie geduren­ d e 23 j a a r e n neemt nu afscheid o m d a t hij d e leeftijdsgrens van 70 heeft bereikt. Bij het officiële afscheid afgelo­ p e n d i n s d a g m i d d a g in d e Rid­ d e r z a a l werd prof. Diepenhorst b e n o e m d tot commandeur in de O r d e v a n Oranje N a s s a u

COLOFON Redactie-adres: De Boelelaan 1105 of postbus 7161, 1007 MC Amsterdam, tel 020 ­ 5484330; b.g.g. 5486930, 5484325, 5484397. Redactiekamers: OD­Ol e n OD­09, Hoofdgbouw VU. Redactie: Jan v a n der Veen (hoofdredac­ teur), Karin v a n Lierop, Wim Crezee, Jo­ h a n d e Koning, Marianne Creutzberg (re­ dactie­assistente). Medewerkers: Koos Neuvel, Carolien Stam, Loes Singels, Reina Pasma, Aad Meijer.Ally Smid, Bob d e Ruiter. Fotografen: Peter Wolters, Kees Keuch Michel Claus (allen Audio Visueel Cen trum VU), Bram d e H ollander. Tekenaar: Tom v a n Dun. Ontwerp lay-out: Frans Rodermans. Universitaire Pers: Ad Volvas werkt met a n d e r e universiteits­ e n hogeschoolbla­ d e n s a m e n in d e 'Universitaire Pers', co­ ordinortie­adres: als redactie­adres Beleidsraad: dr. O.Scholten (voorzitter) dr.M.A.J. Eijkman, drs. C.J.M, van Ger ven, G.H . d e Jong, J. d e n Ouden, R. Bate l a a n , mevr. K. Ratermg Amtz.Secretan­ aat:mT. B. Meulman, kamer 2D­07, Hoofd­ g e b o u w VU, tel.020­5483601. Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b.v., postbus 20, 2040 AA Zandvoort tel. 02507­14745; behalve 'Adjes'(zie hier­ onder) Adjes: max. 30 woorden, kosten: f 7,50 a contant; alleen voor VU­personeel en ­ studenten.Opgeven vóór m a a n d a g 10 00 u u r voor plaatsing m diezelfde week Produktie: Randstad H andelsdrukken] b.v. (Perscombmatie), Stationsweg 38, 1431 EG Aalsmeer, tel. 02977 ­ 25141

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen