Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 89

27 SEPTEMBER 1985 Binnen enkele jaren moet d e hele universitaire g e m e e n s c h a p via computers communiceren. Supercomputers e n a l l e r h a n d e datacoUecties worden toegan­ kelijk, en w e hoeven er niet meer heen, ze komen als het w a r e n a a r ons toe. Op d e beeld­ schermen v a n onze personal computers (p.c.'s) kunnen w e alle g e g e v e n s laten verschij­ nen, want d e p.c.'s zijn via e e n informatienetwerk met elkaar e n met a n d e r e computers ver­ bonden. In het rapport 'Samenwerking, reken maar', w a a r i n d e SUR het meerjarenplan voor d e informa­ tieverwerking presenteert wordt uitgelegd hoe dit toekomstbeeld v a n automatisering verwezen­ lijkt moet worden. Het rapport is in feite e e n reactie v a n d e instel­ lingen voor wetenschappelijk onderwijs op het Informatica Stimuleringsplan (INSP) v a n d e regering. In dit plan stelt d e re­ gering zich ten doel het compu­ tergebruik e n aUes w a t d a a r ­ m e e te m a k e n heeft e e n flinke d u w in d e rug te geven. Het w a s voor d e insteUingen v a n WO pijnlijk te moeten con­ stateren dat in het INSP n a u w e ­ lijks e e n cent gereserveerd w a s voor universitair informaticaon­ derwijs e n ­onderzoek, terwijl d e universitaire rekencentra sterk bekritiseerd werden. Dot schoot h e n in het verkeerde keelgat. Zij k w a m e n d a n ook snel met d e reactie dat m e n d e doelstellingen v a n het INSP weliswaar v a n harte kon onder­ schrijven, m a a r dat m e n zelf ook wilde bijdragen a a n d e r e a ­ lisatie ervan e n d a a r i n ook geld wüde steken. Zij pleitten ervoor om in 1990 in het WO voor elke vijf studenten e n iedere drie me­ dewerkers een zogenoemd werkstation beschikbaar te h e b ­ ben, b e s t a a n d e uit e e n p.c. voorzien v a n aansluiting op su­ percomputers e n d a t a b a n k e n . In d e verdere toekomst zou d e plaatsingsdichtheid d a n n o g verder verhoogd moeten wor­ den. Minister Deetman k w a m toen met het voorstel dat d e instellin­ g e n voor WO d a n m a a r met e e n meerjarenplan moesten komen, w a a r i n ze d e rol v a n het WO in het INSP uitlegden. Aldus g e ­ schiedde e n op 19 september jongstleden werd het meerja­ renplan, opgesteld door d e SUR a a n d e colleges v a n bestuur e n a a n d e regering a a n g e b o d e n . ,,Centraal in het rapport staat het tot stand komen v a n e e n n a ­ tionaal netwerk w a a r l a n g s je gegevens, informatie dus, k a n versturen v a n d e e n e plek n a a r d e a n d e r e , " legt ir. T. Schipper, die deel uitmaakt v a n d e SUR, d e inhoud v a n het plan uit. „Sa­ menwerking heeft betrekking o p d e instellingen voor WO e n HBO, d e z o g e n a a m d e grote technologische instituten e n d e researchlaboratoria v a n grote bedrijven."

Netwerk Het uitvoeren v a n het plan bete­ kent e e n kolossale operatie. Schipper: „Er moeten enorme hoeveelheden p.c.'s a a n g e ­ schaft worden om d e voorgeno­ m e n plaatsingsdichtheid te b e ­ reiken. Daarvoor is in d e perio­ d e tot 1990 in het WO e n HBO s a m e n 400 miljoen gulden no­ dig. M a a r met d e aanschaf v a n e e n hoop a p p a r a t e n b e n je er n o g niet. Als je wüt communice­ ren met e e n of a n d e r e d a t a b a n k h e b je e e n communicatienet­ werk nodig. Dus moet er e e n infrastructuur komen, zodat je met je p.c. wereldwijd g e g e v e n s kunt bereiken." „De PTT speelt e e n belangrijke rol bij het tot stand komen v a n die infrastructuur, want die moet het netwerk a a n l e g g e n e n on­ derhouden. Vooral d e nieuwe

Universiteit van morgen één groot computerpark Informatica gaat een steeds grotere rol spelen in de samenleving, maar hoe die informatie­ maatschappij er in de toekomst uit gaat zien, dar had uw verslaggeefster nog nooit zo over nagedacht. Een gesprek met ir. T. Schipper, di­ recteur van het Amsterdamse rekencentrum SARA en actief bij de Samenwerkende Univer­ sitaire Rekencentra (SUR), die een meerjaren­ plan hebben opgesteld op het gebied van infor­ matieverwerking voor onderwijs en onderzoek, deed haar de schellen van de ogen vallen. Overigens heeft minister Deetman al laten we­ ten dat het weliswaar een plan is dat diep­ gaande bestudering verdient, maar dat de be­ rekende extra som van 1 miljard gulden voorlo­ pig niet door de overheid zal worden gefour­ neerd. digitale telefooncentrales e n d e nieuwe glasvezelkabels, die veel m e e r e n veel sneller g e g e ­ v e n s kunnen doorsturen zijn b e ­ langrijk. De huidige telefoonlijn is eigenlijk dUeen voor het door­ sturen v a n s p r a a k bedoeld e n d a a r v o o r moet zo'n lijn e e n c a ­ paciteit v a n duizenden bits per seconde hebben. De nieuwe ka­ bels kunnen miljoenen bits per seconde a a n , e n dat betekent dat je ook b e e l d e n kimt verstu­ ren. Minister Smit­Kroes v a n Verkeer e n Waterstaat heeft d e

puterleveranciers e n die praten d a n ook m e e als het g a a t over standaardisatie." Behalve d e a p p a r a t e n moet ook d e mens weer a a n nieuwe s t a n d a a r d e i s e n voldoen. Ieder­ e e n die eindelijk d e kopieerma­ chines heeft leren b e d i e n e n dreigt binnenkort toch n o g tot d e generatie nieuwe analfabeten te g a a n behoren, d e m e n s e n die niet weten h o e computers wer­ ken. Binnen korte tijd zullen w e a a n w e e r heel nieuwe a p p a r a ­ tuur moeten w e n n e n .

Reina Pasma O m het plan te laten slagen zal er goed onderwijs moeten ko­ m e n om d e m e n s e n te leren met d e nieuwe a p p a r a t u u r om te g a a n . Dat zou nog wel e e n s e e n probleem kunnen opleveren. Nu a l is duidelijk dat er e e n gigan­ tisch gebrek is a a n m e n s e n die a n d e r e n op kunnen leiden op dit gebied. Het heeft er aUe schijn v a n dat b m n e n d e over­ heid niet voldoende arbeids­ v o o r w a a r d e n g e s c h a p e n kun­ n e n worden om informaticades­ kundigen v a n het lokkende be­ drijfsleven af te houden. In het rapport v a n d e SUR wordt d a n ook d e suggestie g e d a a n d e in­ formatica e n d e faculteiten te privatiseren. Schipper: „Men denkt d a n a a n e e n bedrijf dat door d e gezamenlijke instellin­ g e n wordt opgezet e n d a t men­ s e n aantrekt. Binnen zo'n bedrijf kun je mensen e e n dusdanig sa­ laris betalen dat ze wel willen blijven." „Verder zal het opleiden v a n m e n s e n vooral op d e informati­ cafaculteiten plaatsvinden. De burenhulp die je ter p l a a t s e krijgt is trouwens meestal toch belangrijker d a n e e n cursus die je bij e e n rekencentrum of zoiets loopt. SARA verzorgt ook cur­

Directeur Schippers v a n SARA toont e e n stukje v a n d e i n g e w a n d e n v a n d e supercomputer v a n het rekencentrum. Foto Bram de Hollander PTT a l toestemming verleend om bij d e vervanging v a n oude telefooncentrales door nieuwe digitale e n bij d e vervanging v a n d e oude kabels voorrang te verlenen a a n het netwerk d a t wij voorstellen." In tegenstelling tot u w verslag­ geefster ziet Schipper d e p . c ­ toekomst helder voor zich. En­ thousiast vertelt hij verder: „Het is dus d e bedoeling d a t iedere p.c. birmen d e muren v a n e e n universiteit ­ e n ook daarbuiten als m e n d a t wil ­ e e n aanslui­ ting op het hele netwerk krijgt. Iedereen k a n dus overal m e e communiceren. „Dat betekent dat d e historicus verbinding k a n a a n v r a g e n met e e n supercom­ puter v a n SARA e n d e wiskun­ dige t o e g a n g heeft tot d e arres­ tencollecties v a n d e jurist, als hij dat wil." „ D a a r o m wordt er nu ook al g e ­ sproken over standaardvoor­ waarden w a a r a a n apparatuur moet voldoen om op het netwerk aangesloten te kunnen worden. VerschUlende instellingen h e b ­ b e n contracten met grote com­

„Dat hóeft niet," zegt Schipper. „We verwachten d a t het ge­ beurt. Kijk, als m e n s e n niet in e e n auto willen rijden, d a n g a a n ze op d e fiets. M a a r dat k a n niet in alle situaties. Soms verwacht d e samenleving v a n je, e e n bedrijf bij voorbeeld, dat je kunt autorijden. Kun je dat niet, d a n vis je achter het net. En zo is het ook met informatica. Je moet zorgen dat je bij blijft. Met computers kun je wereld­ wijd communiceren, snel e n effi­ ciënt. Het k a n natuurlijk ook per brief, telex of telefoon, m a a r met d e computer kun je allerlei soor­ ten informatie in e e n keer door­ sturen. Daarbij h e b je ook g e e n g e d o e met tijdsverschil e n d a t soort vervelende dingen. Je stuurt gewoon je b o o d s c h a p op e n die arriveert meteen, onge­ acht of iemand a a n w e z i g is of niet. Zodra d e ontvanger zijn p.c. weer a a n z e t verschijnen d e b o o d s c h a p p e n op het scherm. Deze manier v a n communice­ ren n o e m e n w e electronic mail­ ing. Vreselijk snel e n reuze h a n ­ dig."

sussen, want als rekencentrum h e b je, vind ik, ook d e t a a k om d e informatica­achterstand die e r is te helpen inhalen. Vroeger k w a m e n vooral bèta­mensen o p die cursussen af, tegenwoor­ dig ook steeds meer uit a n d e r e disciplines." ,,Het WO k a n niet achterblijven met informaticaonderwijs. In het middelbaar onderwijs b e ­ gint d e p.c. zijn intrede al te doen, in het bedrijfsleven wor­ d e n computers ook steeds meer toegepast. In het WO zul je dus ook m e n s e n op moeten leiden met dit soort spullen, a n d e r s ontstaat er e e n gat. De ver­ wachting is, d a t d e k o m e n d e j a r e n vooral ook d e alfa­ e n gamma­wetenschappen een stormachtige informatica ont­ wikkeling zullen doormaken."

Taakverdeling In het onderwijs speelt SARA e e n klein rolletje, in het onder­ zoek heeft het rekencentrum buiten het verschaffen v a n re­ kencapaciteit g e e n taak. Re­

kencapaciteit heeft SARA onder m e e r in d e vorm v a n d e super­ computer, die meteen ook h a a r landelijke specialiteit is. In het meerjarenplan is namelijk e e n globale inventarisatie gemaakt v a n specialiteiten in d e verschil­ l e n d e instellingen op het gebied v a n d e informatica. O p grond v a n verschillende specialisaties zou in d e toekomst e e n landelij­ k e taakverdeling opgezet kun­ n e n worden. Het SUR rapport geeft vast e e n voorzichtige a a n ­ zet in die richting. Het specialisme v a n SARA. is dus d e supercomputer e n Schip­ per is g r a a g bereid uw verslag­ geefster die zoiets nog nooit heeft gezien het a p p a r a a t te to­ nen. Met behulp v a n e e n m a g ­ neetkaart betreden wij d e be­ veiligde ruimte. Hier s t a a n spul­ len ter w a a r d e v a n 60 rruljoen gulden. De supercomputer ­ d a t super betekent volgens Schip­ per gewoon dat het d e meest m o d e r n e computer is op e e n be­ p a a l d moment ­ kost alleen al zo'n 25 miljoen gulden. Het ziet eruit als e e n m o d e m vormgege­ ven grote hangkast. Als d e zwarte spiegeldeur open g a a t kijken w e tegen e e n w a n d v a n chips, zilverkleurige plaatjes o p e e n koelsysteem geklemd. A a n d e achterkant blijken achter d e deur duizenden d r a d e n in hon­ d e r d e n lussen keurig g e r a n g ­ schikt te liggen. Er is niets dat erop wijst, d a t deze d r a d e n k a s t elke seconde 200 miljoen optel­ lingen k a n verrichten, e n toch schijnt het zo te zijn.

Kostbaar Met dergelijke a p p a r a t e n k a n in d e toekomst dus iedereen wer­ ken met e e n p.c. e n e e n aanslui­ ting op het netwerk. M a a r d a n moet er wel in korte tijd e e n enorme e n kostbare omwente­ ling tot stand gebracht worden. Volgens e e n schatting in het meerjarenplan is in d e periode tot 1990 1,5 miljard gulden nodig voor apparatuur, programma­ tuur e n m e n s e n in het WO . Dat is 650 miljoen gulden méér d a n w a n n e e r op d e huidige voel wordt d o o r g e g a a n . In het HBO is bovendien ook n o g e e n s 350 miljoen gulden nodig, dus bij el­ k a a r is er e e n v r a a g n a a r 1 mil­ j a r d gulden extra om d e infor­ matica e n het onderwijs d a a r i n v a n d e grond te tillen. Schipper zegt hierover: ,,In d e Troonrede wordt gesproken over het b e l a n g v a n het INSP. Hopelijk ziet d e regering ook d e noodzaak geld in informatica­ faciliteiten e n d e benodigde in­ frastructuur te pompen. Want d a t is h a r d nodig. Nederland heeft momenteel e e n achter­ stand op dit gebied. Een goed gebruik v a n computers is nodig in e e n moderne informatie­ maatschappij. Je moet bijblij­ ven. Als je als industrie bij voor­ beeld g e e n computers gebruikt d a n leg je het af, want in d e USA e n in J a p a n d o e n ze het wel. Zo simpel is dat." „Nederland moet proberen h a a r achterstand op informati­ c a g e b i e d in e e n voorsprong om te zetten door computers te g a a n gebruiken op terreinen w a a r o p het nu sterk is, zoals d e landbouw e n d e w e t e n s c h a p p e ­ lijke uitgeverijen. O ok d a a r o m moet die informatica­infrastruc­ tuur er komen, zodat ook zij over d a t a b a n k e n kunnen beschik­ ken. D a n k a n Nederland d e sprong n a a r d e moderne infor­ matietechnologie maatschappij maken." O n d e r d e indruk verlaat uw ver­ slaggever het gebouw v a n SARA e n fietst d e polder in. Een p a a r uur heeft zij in d e nieuwe wereld mogen kijken en be­ denkt d a t het kennelijk hoog tijd is zich nu al te g a a n a a n p a s s e n a a n d e toekomst.

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen