Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 142

CULTUUR M I-H

ISl

De tango blijft muziek voor ballingen

De tango m a g zich verheugen in e e n groeiende populariteit. Na­ m e n als Astor Piazzolla, Osval­ do PugUese en Juan Mosalini zullen menigeen niet onbekend in d e oren klinken. Het impresa­ riaat dat deze vedetten v a n d e m o d e r n e tango d e laatste jaren n a a r Nederland haalt, is d e stichting LANE­conser ten. De Chüeense zanger Luis r A avena (40), één v a n d e oprichters v a n LANE, heeft e e n niet onbelang­ rijke bijdrage geleverd a a n d e verspreiding v a n latijns­ameri­ k a a n s e muziek in Nederland.

Jan Oegema ,,Men k a n wat dit betreft spre­ ken v a n é é n v a n d e grootste teleurstellingen in d e geschie­ denis v a n Zuid­Amerika. In e e n dergelijk klimaat v a n frustratie is d e tango geboren. Hij ver­ woordt d e ormiogelijkheid v a n d e mens om iets a a n zijn be­ staanscondities te veranderen.

D a a r n a a s t is er het aspekt v a n d e nostalgie, in d e tango hoor je d e tranen v a n d e immigrant die weent om wat hij heeft moeten achterlaten," mijmert A n a v e n a . De tango is e e n ritme. G e e n mu­ ziek om cdleen n a a r te luisteren, het is tevens e e n d a n s g e n r e . In d e bordelen werden d e eerste t a n g o p a s s e n gemaakt. Wan­ n e e r d e bezoekers op hun beurt moesten wachten, doodden ze d e tijd door a l d a n s e n d d e p a a r ­

Hij weidt g r a a g uit over d e a a r d e n d e betekenis v a n d e tango. ,,De tango is universeel, e n d a a r o m kunnen zoveel mensen zich in hem herkennen." De tango ontstond zo rond 1880 in d e voorsteden v a n Montevi­ d e o e n Buenos Aires, uit een vermenging v a n Europese the­ m a ' s e n Afrikaanse ritmes. De voorsteden werden in die tijd a l m a a r groter e n voller, als ge­ volg v a n e e n g e s t a a g toene­ m e n d e stroom immigranten, die in Argentinië het el dorado hoopten te vinden. Eenmaal a a n g e k o m e n merkten die men­ sen dat ze v a n d e wal in d e sloot w^aren geraakt. Het paradijs op a a r d e bleek te b e s t a a n uit slop­ penwijken, duistere labyrinten, w a a r eenzaamheid e n w a n ­ hoop het d e mensen belette eruit te ontsnappen.

H-l

De symboliek van Amerikaanse kauwgom

De füm Desper ately seeking Su­ san kreeg d e laatste m a a n d e n veel a a n d a c h t . J e vraagt je af in hoeverre dat te m a k e n heeft met d e hoofdrol v a n d e zangeres Madonna, die, vette knipoog, als lokker zowel d e voorpagina v a n het augustus v a n fUmblad Skoop als v a n ,,marmenblad" Playboy sierde. Niets op tegen, natuurlijk, Skoop moet ook ver­ kocht worden. Wel irritant is d e manier w a a r o p over d e film, ge­ m a a k t door Susan Seidebnan, geschreven wordt: „Belangrij­ ker is, dat zij een v a n d e eerste filmmaaksters is, die laat zien d a t vrouwen ook leuke films kunnen maken" (Skoop, augfus­ tus '85). Soortgelijke opmerkingen dui­ ken regelmatig op als er een nieuwe film uitkomt, die door e e n vrouw gemaakt is. Al weer vergeten zijn d e füms v a n Chantal Akerman, Marguerite Duras e n Mdrta Mészaros. Of v a n Lina Wertmüller e n Mar­ leen Gorris, om twee regissseu­ ses te noemen met een meer HoUywoodachtige filmstijl. Het feministiscxh filmkollektief Cinemien brengt al rurai tien j a a r speelfüms en dokumentai­ res uit, gemaakt door vrouwen. Alleen d e n a a m Cinemien is, getuige e e n artikel elders in sckoop, voldoende om d e hoofd­ redakteur v a n het blad p a a r s a a n te doen lopen. De nieuwste füm v a n Cinemien is Peppe r­ mint Fr ieden, het debuut v a n d e

D

Foto Bram de Hollander

Daarbij identificeert zij zich met d e kinderblik. Dat ze hier zo g o e d in g e s l a a g d is, zal te ma­ ken h e b b e n met het feit dat ze Duitse regisseuse Marianne Ro­ niet aUeen op h a a r eigen herin­ senbaum. Ondanks lovende re­ neringen a f g e g a a n is, m a a r ook censies w a r e n d e bezoekers­ d e belevingswereld v a n hoofd­ aantallen, met n a m e d e eerste rolspeelster Saskia Tyroller in week, niet om over n a a r huis te d e film betrokken heeft. schrijven. De füm moest het Als d e oorlog voorbij is, scheurt d o e n zonder d e publiciteit die Marianne's v a d e r schuldbewust voorafging a a n bijvoorbeeld alle portretten v a n Hitler uit d e Desperately Seeking Susan, schoolboekjes e n verbrandt ze. Marianne laegrijpt het niet, ze m a a r is zeker zo leuk. heeft nu g e e n plaatjes voor d e In Pepper mint F r ieden zien w e ruilbeurs. Gelukkig is d a a r Mis­ het Duitsland tussen 1943 e n ter Frieden, e e n Amerikaan die 1950 door d e ogen v a n het meis­ d e kinderen uit het dorp in zijn je Marianne. De n a a m verwijst grote slee m e e laat rijden e n a l n a a r het autobiografische ka­ kwistig kauwgom ronddeelt. De rakter. Net als d e Marianne in vrede smaakt n a a r pepermunt. d e füm verhuisde d e regisseuse Marianne Rosenbaum werkt in in 1945 op zesjarige leeftijd v a n h a a r füm sterk met symbolen. Mister Frieden (gespeeld door Bohemen n a a r e e n dorpje in het door d e Amerikanen bezettei Peter Fonda) is d e v r e d e / k a u w ­ Beieren. Meer echter d a n e e n1 gom b r e n g e n d e Amerikaan die verslag v a n h a a r jeugd geeft zijn mond aUeen open doet om Marianne Rosenbaum een sub­ e e n stralend gebit te laten zien. jektieve visie op d e vrede in hett Als hij e e n keer „ja, ja" zegt, zijn na­oorlogse Duitsland. Enkelei d e kinderen dolgelukkig dat hij jaren terug m a a k t e Helma San­ ook nog Duits spreekt. Marian­ ders over dezelfde periode d e! ne's v a d e r probeert met h e m in indrukwekkende füm Deutsch­ het reine te komen. ,,We a r e not land, Bleiche Mutter . Bij San­ more enemies?", roept hij ver­ twijfeld. ders s t a a n d e ervaringen v a ni e e n volwassen vrouw centraal, Mister Frieden vrijt met NiUa, Rosenbaum heeft het over kin­ h a a r h a n d e n s l a a n niet, m a a r deren. In dit opzicht is Pepper ­ strelen. Voor d e pastoor reden mint Fr ieden eerder te vergelij­ om te keer te g a a n tegen d e k e n met d e roman Huizen zon­ verbroedering o p zijn Ameri­ der vader s v a n Heinrich Bóll, k a a n s , d a a r krijg je syfilis van. die trouwens ook verfilmd is. Syfüis, zeggen d e kinderen.

Dick Roodenburg

b e w e g i n g e n in d e kamertjes bo­ v e n e n n a a s t h e n uit te beelden. De tango w a s in zijn begintijd onderdeel v a n e e n typische ma­ cho­cultuur. „De erotiek is terug te vinden in d e d a n s e n in d e d o o r g a a n s n o g a l vulgaire teksten, d e zwaarmoedigheid in d e muziek. Vooral toen d e b a n d o n e o n in Argentinië werd geïmporteerd, w o n d e muzikale tango a a n zeggingskracht. De b a n d o n e o n is e e n kleine accordeon, uitge­ v o n d e n door d e Duitser Hein­ rich Band. Hij past met zijn zoe­ te, diepe klank als g e e n a n d e r instrument bij het gevoel v a n d e tango. Veel beter d a n d e accor­ deon bleek hij in staat te zijn d e desülusies e n melancholie v a n geïmmigreerd Buenos Aires uit te drukken." PiazzoUa ­ die m a n hééft iets tegen accordeons ­ heeft e e n s gezegd: „Een accor­ d e o n in e e n tango is net zoiets als mosterd op e e n ijsje. Het is eigenlijk wel verbazingwek­ kend dat zo'n onbekend e n moeüijk instrument zich zo'n plaats heeft weten te verwerven in dit onderdeel v a n d e Argen­ tijnse cultuur," vertelt Luis Ara­ vena. In d e ontwikkelingen v a n d e laatste tijd heeft d e muziek zich losgemaakt v a n d e d a n s . Te­ genwoordig is d e tango typi­ sche 'luistermuziek', d e moder­ ne, intellectualistische b e n a d e ­ ringen v a n Pugliese e n Piazzol­ la h e b b e n e e n combinatie met d e tango als d a n s er niet ge­ makkelijker op gemaakt. Toch neemt volgens A r a v e n a ook d e belangstelling voor d e traditio­ nele d a n s toe. Wat zijn volgens h e m d e oorzaken v a n deze ont­ wikkelingen?

d a a r valt je neus v a n af. De pastoor heeft het moeüijk met d e vrede en verbiedt d e kinderen kauwgom te eten. Als hij ie­ m a n d betrapt, pakt hij het spiü af, m a a r blijft er vervolgens m e e a a n zijn vingers zitten. De symboliek v a n kauwgom is verder door te voeren. Ook d e vrede verliest h a a r frisse s m a a k e n blijkt al snel e e n ülusie. Mis­ ter Frieden wordt door d e Ame­ rikaanse müitaire politie opge­ haald, net zoals in d e oorlog d e joodse dokter Klug gedepor­ teerd wed. Later moet Mister Frieden n a a r Korea. Peppermint Fr ieden g a a t uitein­ delijk over d e angst voor e e n nieuwe oorlog. Marianne wü v a n Mister Frieden dromen, m a a r d e atoombom laat h a a r dromen steeds in e e n nachtmer­ rie ontaarden. Toch is nog niet

Regisseuse Mariarme Saskia TyroUer.

„Laat ik voorop steUen: d e tan­ go is nooit h e l e m a a l w e g g e ­ weest. Misschien heeft d e toege­ nomen belangstelling ­ vooral onder d e jongeren ­ te m a k e n met e e n zeker 'genoeg h e b b e n ' v a n d e commerciële popmuziek, die nogal computertichtig is, e n gevoelloos, onpersoonlijk. De jeugd zoekt misschien n a a r meer passie e n gevoel, e n dat zijn juist kenmerkende kwalitei­ ten v a n d e tango. De opleving v a n d e tango als d a n s heeft d a a r misschien ook m e e te m a ­ ken. Als je n a a r e e n disco g a a t zie je dat al die m e n s e n voor zichzelf s t a a n te d a n s e n . Ze zijn b a n g om elkaar a a n te raken. Tja, e n d e tango, die moet je met z'n tweeën dansen, je moet je a a n elkaar vasthouden, het is e e n heel intiem samenspel. Mis­ schien is het i n d e r d a a d d e be­ hoefte a a n meer lichamelijk kontakt." ,,Een tweede oorzaak is wellicht d e komst v a n grote aantaUen latijns­amerikaanse vluchtelin­ g e n n a a r Europa, w a a r o n d e r ook enkele tango­musici. Mosa­ lini bijvoorbeeld, woont al zo'n acht j a a r in Parijs, e n zijn werk heeft zeker bijgedragen tot e e n grotere bekendheid v a n d e tan­ go in Europa. D a a r n a a s t is, denk ik d e behoefte n a a r d e tango onder d e vluchtelingen erg groot. De melancholie e n d e nostalgie m a k e n h e m bij uitstek muziek voor ballingen. M a a r goed, het is aUemaal wel enigs­ zins speciüatief."

O p d o n d e r d a g 31 oktober speelt om 12.00 uur „Tango Atres" in het hoofdgebouw v a n d e VU. Bezetting: Elba Pico, zang, Esteban Velez, gitaar en J orge Sarraupe, contrabas.

aUe hoop verloren, d e Russen bUjken ook te kauwen, op zon­ nebloempitten. Als d e symboliek je aanspreekt is Pepper mint Fr ieden, ondanks het serieuze onderwerp, e e n vrolijke füm. De keuze voor e e n 'naïef' standpunt leidt tot verras­ s e n d e observaties. En sommige v r a g e n blijven voor Marianne Rosenbaum vooralsnog onop­ losbaar. Wat moet ze bijvoor­ beeld met d e opmerking v a n d e (schijn?)blinde Herr A., w a n ­ neer deze zegt dat d e grootste oorlog aller tijden n o g moet ko­ men, d e oorlog tussen d e beide geslachten? Vrede is e e n r e k b a a r begrip. Peppermint Frieden is op 1 november te zien m Filmhuis Uilenstede (Uilenstede 108, tel. 5488076, a a n v a n g : 21.00 uur).

Rosenbaum

met

hoofdrolspeelster

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen