Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 471

2 MEI 1986 De terreur v a n d e pieper is h e ­ vig, op het Binnenhof. Het lijkt wel of hij heviger wordt n a a r ­ m a t e d e fractie groter is. Alleen d e g e a c h t e afgevaardigde M. Emsting (CPN) hoeft het ge­ sprek niet iedere tien minuten te onderbreken, teneinde even te bellen. Mevrouw drs. M. J. H. den Ouden­Dekkers (WD) wel. Dr. A. G. W. J. Lansmk (CDA) heeft niet zozeer last v a n zijn pieper als wel v a n haast; over e e n half uur begint d e fractie­ vergadering. En drs. Jacq. Wal­ lage (PvdA) heeft last v a n bei­ de. Het tempo v a n het gesprek vertoont d a n ook e e n schril con­ trast met e e n a n d e r e plek w a a r over het hoger onderwijs wordt gepraat: De Zoetermeerse HO­ kamer, w a a r d e minister met d e instellingen overlegt. Niettemin zijn d e gespreksonderwerpen in grote lijnen dezelfde. Een b r a n d e n d e v r a a g is of het wetenschappelijk onderwijs in d e vier j a a r n a d e verkiezingen opnieuw moet inleveren. Blijft ­ zoals dat heet ­ het middelen­ perspectief n a d e ruim 300 mil­ joen v a n d e TVC onaangetast? Hoe belangrijk vinden d e frac­ ties dat? Den Ouden­Dekkers: „Ik begin m a a r meteen te zuchten. De mi­ nister heeft destijds gezegd dat hij het WO verder zoveel moge­ lijk buiten schot wilde laten. Maar dat is n o g g e e n garantie. Inmiddels weten w e dat er 300 müjoen extra bezuinigd moet worden e n Deetman heeft ge­ zegd dat het WO niet buiten schot k a n blijven. Dat is dus e e n gat in zijn eigen garantie. Niet­ temin denk ik dat w e terughou­ d e n d moeten zijn." Wallage: „Nou, ik h e b nooit ge­ zegd dat het WO buiten schot k a n blijven. Wat onder d e m a a t is k a n geschrapt worden. Ik denk ook a a n doublures, bij voorbeeld bij d e Academische ziekenhuizen. Voor mij is d e operatie taakverdeling g e e n li­ miet. Bovendien: 83 procent v a n d e begroting b e s t a a t uit perso­ neeUasten: Zo g a u w je d a a r in snijdt p r a a t je over vergroting v a n klassen." Lansink: ,,Ik k a n niet overzien of er bezuinigd moet worden op het WO, m a a r ik h e b afgeleerd garanties te geven. In dat op­ zicht b e n ik e e n oplettende leer­ ling v a n Wallage. K ort je inder­ d a a d het WO d a n zoek ik het liever in e e n salarisverlaging. Vergeet niet, het onderwijs heeft nog nauwelijks met g e d w o n g e n ontslagen te m a k e n g e h a d . Met uitzondering v a n d e AlO's, w a a r iedere rek er mt is, is ie­ dereen g e w e n d a a n enorme rechtsposities, zonder enige flexibiliteit."

Beducht Emsting: ,,lk ben er toch be­ ducht voor het WO verder a a n te pakken. Je moet e e n zekere continuïteit g a r a n d e r e n , e e n ei­ gen ontwikkeling toestaan. Niet op basis v a n d e grUlen v a n d e markt, dat is zelfs heel g e v a a r ­ lijk, m a a r o p basis v a n d e m a a t ­ schappelijke behoefte." Wallage: ,,lk b e n niet zo b a n g voor verlies a a n continuïteit. Het onderwijs is zo weinig flexibel, zo driedubbel verankerd door e e n sterke vakbeweging, d e verzuiling e n e e n overmaat a a n regelgeving, dat het uiterst moedijk is d e juiste m e n s e n op d e juiste plaatsen te krijgen. Jonge academici s t a a n op e e n l a a g salarisniveau, m a a r voor de rest, d e docenten e n d e hoogleraren, verdient men niet zo gek veel minder d a n in het bedrijfsleven. Je moet d e con­ currentiepositie ten opzichte v a n het bedrijfsleven ook niet overschatten. Een hoogleraar bij voorbeeld, heeft ofwel e e n heel sterke, ofwel g e e n markt­

Onderwijsspecialisten Tweede K amer tonen weinig bezwaar

Hoger onderwijs kan goedkoper door toepassing 'marktwaarde' Wie o v e r d a g d e universiteit bezoekt e n op 21 mei n a a r d e stembus moet, zal zijn keus in het stemhokje vermoedelijk niet laten afhangen v a n het hoger onderwijsbeleid dat e e n partij voorstaat. Naast het hoger onderwijs zijn er im­ mers nog wel e e n p a a r terreinen te noemen, w a a r o p je die keus kunt b a s e r e n . Onder dat voorbehoud is het niettemin zinvol om te zien w a a r d e meningen convergeren ­ en w a a r ze uiteenlopen. Dat k a n door d e programma's n a a s t elkaar op te slaan, m a a r in dat soort teks­ ten raakt d e lezer het spoor al g a u w bijster. Je kunt het ook doen door d e parlementariërs die over hoger onderwijs g a a n , bijeen te b r e n g e n in e e n piepklein kamertje op het Binnenhof en d a n terug te kijken op d e afgelopen kabinetspe­ riode, gemarkeerd door d e taakverdelingsope­ ratie, e e n nieuwe vormgeving v a n d e tweede fase, e e n nieuwe WWO, d e nieuwe studiefinan­ ciering en e e n nieuwe beleidsvisie voor d e toe­ komst, neergelegd in d e HOAK ­nota. Wat op­ valt is, dat d e onderwij sspecialisten het hele­ m a a l niet zo oneens zijn. Een gedachtenwisse­ ling.

Esther H a g e m a n Bert Bakker/UP ling v a n onderwijs" e n onder­ zoek d a n w a n n e e r je ze als con­ junctuur­instrument gebruikt. Als je d e t w e e d e fase opzet op b a s i s v a n d e bereidheid v a n het bedrijfsleven om ervoor te beta­ len d a n k a n dat heel ingrijpen­ d e gevolgen hebben." Wallage: „Die voUedig door d e markt gefinancierde t w e e d e fase komt er ook niet. Er komt e e n g e m e n g d stelsel. Op dit mo­ ment moet d e bulk v a n d e cen­ ten uit het bedrijfsleven nog op tafel komen e n ik vind het niet zo slecht dat Deetman probeert het uiterste uit d e markt te halen, m a a r ik vind wel dat d e over­ heid verantwoordelijk moet blij­ ven voor het in kaart b r e n g e n v a n d e behoefte a a n opleidin­ gen. Er mogen g e e n g a t e n val­ len w a r m e e r d e markt het laat afweten." Emsting: „Uit wat ik hoor proef ik d e visie dat het geld voor het hoger onderwijs wordt gesteld

De vier onderwijsspecialisten Emsting (CPN), Den O u d e n (WD), Lansink (CDA) e n Wallage (PvdA). Foto Bram d e Hollander

w a a r d e . Bij d e herziening v a n salarissen moet je d a n ook niet zozeer bekijken of iemand hoogleraar is, m a a r of d e hono­ rering correspondeert met d e verantwoordelijkheden. Som­ mige hoogleraren coördineren e e n heel instituut, a n d e r e n zit­ ten het hele j a a r door in Floren­ ce. Dat is d e a n d e r e kant v a n d e medaille e n d a a r o m kun je best flexibiliseren." Den Ouden­Dekkers: ,,De a n d e ­ r e kant v a n jouw medailles kos­ ten d e g e m e e n s c h a p meestal geld. Ik vind ook dat er best iets k a n g e b e u r e n a a n d e salaris­ s e n m a a r ik zou dat niet willen d o e n per functie, m a a r per sec­ tor. De differentiatie moet ook n a a r b e n e d e n mogelijk zijn. Overigens is d e m a r k t w a a r d e niet voor aUe eeuwigheid gege­ ven, e n ik wü er ook bijz3ggen d a t onderwijs natuurlijk niet al­ leen voor d e arbeidsmarkt op­ leidt. Het zou e e n verschraling zijn als d e kunsthistoricus zou verdwijnen." Met uitzondering v a n d e CPN h e b b e n d e fracties er dus niet zo veel b e z w a a r tegen het hoger

onderwijs goedkoper te m a k e n via d e wet v a n v r a a g e n a a n ­ bod. Hoever willen ze d a a r m e e g a a n , bij voorbeeld bij d e be­ kostiging v a n d e beroepsoplei­ dingen, die d e minister n a a r het bedrijfsleven schuift? Lansink: ,,Als het nog kon, zou ik het liefst tegen dat voornemen stemmen, want d a a r i n zit d e fi­ losofie d a t d e markt b e p a a l t hoeveel academici nodig zijn. Ik wü d a a r voorzichtiger m e e zijn e n ik vind ook dat d e minister hoort te b e p a l e n welke opleidin­ g e n noodzakelijk zijn." Wallage: „Deetman kon g e e n kant op. Als hij d e oorspronkelij­ k e wet h a d uitgevoerd w a s er 300 a 400 miljoen nodig ge­ weest. Onze principiële discus­ sie ten spijt, er w a s niet meer geld d a n voor d e startsubsidie." Emsting: ,,In het PvdA­pro­ g r a m m a staat a n d e r s dat d e overheid d e t w e e d e fase moet meefinancieren, m a a r ja, met e e n variant op Vredelings uit­ spraak: Congressen financie­ ren g e e n tweede fases. Ik vind d a t je toch moet oppassen. Niets is zo fnuikend voor d e ontwikke­

tegenover zulke dingen als het onderwijsvoorrangsbeleid, of d e volwasseneneducatie. Het WO m a g niet te veel geld kos­ ten, w a n t a n d e r s kimnen a n d e ­ re dingen niet d o o r g a a n . Wat ik d a a r i n mis, is dat het hoger on­ derwijs d e kop op alle a n d e r e opleidingen is. Als je die niet meetrekt in e e n ontwikkeling, d a n geef je d e m e n s e n fake­ kansen." Lansink: „Mij is tegengevallen dat d e instellingen niet princi­ pieel h e b b e n g e r e a g e e r d . Men is al bezig met opleidingen zon­ der d a t wij d e wet h e b b e n goed­ gekeurd. Men heeft het veel te opportunistisch geaccepteerd. Ik moet zeggen: Het is e e n h a n ­ dige zet v a n Deetman geweest, dat nieuwe systeem met d e VSNU e n die overlegkamers. Als d e minister e e n brief stuurt n a a r d e WO­kamer neemt hij a a n dat wij ook meteen zijn geïnformeerd. Dat is e e n nieuw soort corporatisme w a a r ik niet voor ben." Wallage: ,,Daar moet inder­ d a a d iets a a n gebeuren. De mi­ nister moet zaken d o e n met d e

kamer, e n niet alleen gezamen­ lijk beleid met d e instellingen a a n ons presenteren. Het sterk­ ste voorbeeld is n o g d e g a n g v a n zaken rond d e t w e e d e fase: Op e e n goed moment kregen wij e e n persbericht over het h e ­ renakkoord met het bedrijfsle­ ven over d e invulling v a n d e t w e e d e fase. D a a r stond boven: „Tweede fase geregeld". De ge­ d a c h t e d a a r a c h t e r is dat het departement g e e n autonoom in­ strument is m a a r e e n conglome­ r a a t met d e b e l a n g e n in d e s a ­ menleving. Terwijl d e K amer er is voor d e beoordeling v a n die belangen."

Studie­ financiering Tijdens d e kamerdebatten over d e studiefinanciering begin dit j a a r kondigde Wallage a a n dat d e PvdA tijdens d e formatie v a n e e n nieuw kabinet terug wil ko­ m e n op d e nieuwe wet. De PvdA zou d a a r e e n „ h a r d punt" v a n maken. Maakt zo'n opstelling enige k a n s bij het CDA? Lansink: „De PvdA is b e g o n n e n met e e n verbale spiraal v a n ge­ weld, terwijl ook die fractie te­ y e n d e h a r d e werkelijkheid v a n d e beperkte middelen oploopt. De wü niet zeggen dat er niets te d o e n valt. Met d e leningfaciliteit (het principe dat elke student e e n b e d r a g m a g lenen, w a a r t e ­ genover e e n l a g e r e basisbeurs e n hogere aanvullende beurzen staan), valt wel iets te schuiven. Ook d e recente k a m e r v r a g e n v a n d e PvdA, over kinderen uit grote gezinnen e n v a n geschei­ d e n ouders, die h a d ik bij wijze v a n spreken zelf kunnen indie­ nen. Over het a l g e m e e n ligt er echter e e n heel behoorlijk sys­ teem, dat k a n worden bijgesteld bij groei. Overigens geef ik d e voorkeur a a n e e n a n d e r e coali­ tie d a n met d e PvdA. Dat is be­ ter voor het herstelbeleid. M a a r als d e PvdA het voortouw neemt d a n zullen ook zij merken . . . Ach, d e PvdA wil ook aUe uitke­ ringen weer tot 75 procent ver­ hogen." Wallage: „Nee, Ad, g e e n flau­ wekul nu, ook wij praten over wijzigingen binnen het volume. Het CDA zal heel snel zeU tot d e bevinding komen dat er wat in die faciliteit zit. Ik bedoel dit: W a n n e e r w e stiaks 300 miljoen moeten bezuinigen op d e onder­ wij sbecfroting, d a n komt d e v r a a g o p tafel of het echt ver­ standig is geld te blijven g e v e n a a n studenten, die dat niet echt nodig hebben. Die leningfacili­ teit geeft d a n enige ruimte e n ik zeg daarbij: Wellicht dat dat ten gunste moet komen v a n d e b e ­ groting." Lansink: „Dan h a d d e PvdA be­ ter moeten opereren e n niet op het allerlaatste moment met voorstellen moeten komen w a a r v a n werd gezegd d a t het flutamendementen w a r e n . Nog­ maals: Ik zeg niet dat er niks k a n g e b e u r e n n a d e verkiezin­ gen." Wallage: „Zo zie je, Lansink w a s ook ooit tegen collegegeld­ verhoging." Lansink: „Dat w a s altijd gekoppeld a a n d e studieü­ nanciering. Ook jij zult trouwens moeten toegeven dat w e blij mogen zijn dat w e nu die norm v a n 15 procent (van d e exploita­

Vervolg op pag.

6

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen