Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 141

25 OKTOBER 1985 Lovende woorden v a n dr. J. C. van Es, d e bij ons gesprek a a n wezige buitengewoon hoogleraar huisartsengeneeskunde, als hij zijn collega en oude bek e n d e John Horder aanprijst als d e grondlegger e n d e drijvende kracht achter d e speciale opleiding voor huisartsen in Engeland. Door het invoeren v a n d e z e opleiding is d e huisartseng e n e e s k u n d e e e n volwaardig v a k geworden, e n als zodanig werd het vroeger niet gezien. Horder, 65 j a a r e n inmiddels gepensioneerd, herinnert zich n o g a l s d e d a g v a n gisteren hoe hij in het begin v a n zijn l o o p b a a n als huisarts belde met een ziekenhuis om e e n patient te laten opnemen. „Ik zal het nooit vergeten, door e e n jonge arts werd ik met verachting behandeld. Hij stelde impertinente v r a g e n over d e zieke en zei tenslotte dat e r g e e n b e d was." Dit g e b e u r d e in d e jaren '50 e n d e verhouding tussen specialisten e n huisartsen w a s verre v a n ideaal. ,,Het a a n t a l huisartsen is altijd hoog geweest, dat w a s nooit e e n probleem. Ongeveer d e helft v a n d e medici bestond uit huisartsen. Dat k w a m door d e verordening -^an d e National Health Service dat iedereen zich bij e e n huisarts moest laten inschrijven e n 98% v a n d e bevolking gaf hier gevolg a a n . Ook het verwijssysteem, waarbij d e patiënt eerst n a a r d e huisarts g a a t voordat men, via e e n verwijzing bij d e specialist terecht komt, zorgde voor e e n sterke positie v a n d e huisarts." ,,Toen ik begon met mijn medicijnenstudie wilde ik psychiater worden. Maar tijdens e e n korte huisartsenstage realiseerde ik m e dat dit het vak w a s dat ik écht wUde beoefenen. Het w a s d e eerste keer dat ik werkelijk plezier h a d in d e geneeskunde. Er w a s g e n o e g psychiatrie in dit vak, m a a r d e b r e d e r e context werd niet uit het oog verloren." Vanaf het begin v a n zijn loopb a a n als huisarts heeft Horder steeds het b e l a n g onderstreept v a n d e psychologische en socia l e factoren in d e geneeskunde. Men k a n vraagtekens zetten achter het beleid dat het coUege v a n d e c a n e n gevolgd heeft bij d e opluistering v a n het 21e lustrum v a n d e VU. Kennelijk is er definitief gebroken met d e traditie om bij d e keuze v a n eredoctoraten niet alleen te kijken n a a r d e persoonlijke verdiensten v a n d e kandidaten, m a a r ook n a a r hun betrokkenheid bij strijd tegen maatschappelijk onrecht. Zo zijn in het verleden m e n s e n als Martin Luther King, Beyers N a u d é e n Dom Helder C a m a r a tot eredoctor v a n d e VU benoemd. Juist door het toek e n n e n v a n het eredoctoraat voelden zij zich gestimuleerd in h u n strijd tegen apartheid e n onderdrukking v a n bevolkingsgroepen. Zes j a a r terug probeerden studenten v a n d e sociale faculteit d e z e lijn voort te zetten e n droeg e n d e Indonesische schrijver P r a m m u d y a A n a n t a Tur voor voor een eredoctoraat. Tur zat o p dat moment w e g e n s politieke activiteiten in d e gevangenis. De poging mislukte: het bleek a a n d e VU politiek g e e n h a a l b a r e kaart. De nu b e n o e m d e heer Kapita houdt er g e e n politieke opinies o p na. G e v r a a g d n a a r zijn mening over het Suharto-bewind e n d e overheersende rol v a n militairen, zegt zijn zoon die h e m op d e reis n a a r Nederland begeleidt: ,,Indonesië is een groot land met veel onderlinge verschülen in cultuur e n ontwikkeling. De militairen zorgen in die situatie voor regelmaat e n stabiliteit." • De kritiek die m e n op d e keuze

John Horder houdt

Het pleidooi van een generalist De Engelse huisarts John Horder m a g zich sinds afgelopen m a a n d a g eredoctor in d e geneeskund e noemen. Een titel die h e m door d e VU verleend werd voor zijn intensieve bemoeienissen met d e positie v a n d e Engelse huisarts en diens opleiding. De w a a r d e r i n g voor zijn werkzaamh e d e n is internationaal. Hij w a s d e eerste huisarts die door d e World Health Organization werd aangezocht als consulent. Nederland k a n profiteren v a n zijn kennis gezien d e grote overeenkomsten tussen het Nederlandse en Engelse gezondheidszorgsysteem. Dit geldt met n a m e voor d e VU sinds het zwaartepunt v a n d e medische faculteit op d e eerstelijns gezondheidszorg is komen te liggen. Vooralsnog werd zijn gastcollege op d e VU echter zeer matig bezocht. Dit w a s er wellicht m e d e d e oorzaak v a n dat Horder e e n vermoeide indruk maakte, tijdens het gesprek met Ad Valvas, n a afloop v a n het coUege.

Foto AVC/VU

Loes Singels die in die tijd nog voornamelijk fysisch w a s georiënteerd. De inmiddels toegenomen interesse in d e g e d r a g s w e t e n s c h a p p e n k a n n a a s t het invoeren v a n e e n g e d e g e n opleiding, als m e d e oorzaak worden gezien voor e e n o p w a a r d e r i n g v a n het beroep v a n huisarts. Tegelijkertijd w^ordt het werken in e e n ziekenhuis steeds minder aantrekkelijk omdat d a a r d e bezuiniging e n het hardst toeslaan. Toch k a n ook nu d e verhouding huisarts-specialist nog niet optimaal worden genoemd. ,,Het is het dilemma v a n d e generalist in e e n gespecialiseerde wereld," legt Horder uit. „Dat geldt niet alleen voor d e geneeskunde, je ziet het ook in d e politiek e n op d e universiteit. Ik b e n e e n voorstander v a n het b e s t a a n d e systeem waarbij d e patiënt eerst bij e e n huisarts komt e n niet rechtstreeks n a a r d e specialist gaat. De huisarts is geïnformeerd over d e achtergronden v a n d e patiënt, e n kent ook het vroegere ziektepatroon. Continuïteit in d e zorg is d a n mogelijk. Bovendien is niet altijd duidelijk welke specialist een patiënt moet bezoeken, d e huisarts k a n hierin adviseren. Een hechte samenwerking tussen huisarts en specialist is e e n a b soluut vereiste." De positie v a n d e huisarts is d e laatste jaren ook door organisatorische factoren veranderd. 75% v a n d e Engelse huisartsen werkt nu in e e n samenwerkingsverband, hetzij in e e n groepspraktijk, hetzij in e e n gezondheidscentrum, w a a r meerd e r e disciplines zijn vertegenwoordigd. Horder ziet duidelijk voordelen in deze opzet: ,,Je

Eredoctoraat bij theologen wekt wrevel

Soembaas als voertuig van het evangelie Wordt d e klok met d e keus v a n d e drie eredoctores meer d a n twintig j a a r teruggezet? Vooral d e keus v a n d e politiek niet-actieve Indonesiër Oemboe Hina Kapita valt op. Enige 'jaren geled e n w a s er voor d e politiek wel actieve Indonesische auteur Prammudya A n a n t a Tur g e e n eredoctoraat weggelegd.

ik > *

* *j.

il"*

Foto AVC/VU

Wim Crezee v a n het coUege v a n d e c a n e n k a n h e b b e n neemt niet w e g dat d e 77-jarige Oemboe H. Kapita, geboren e n getogen op Soemb a , e e n v a n d e vele kleine eil a n d e n a a n d e zuidkant v a n d e Indonesische archipel, e e n lang e staat v a n dienst heeft. Op 17jarige leeftijd w a s hij reeds volksonderwijzer. Hij heeft nooit d e k a n s g e h a d e e n studie a a n e e n universiteit te volgen. Als autodidact ontwikkelde hij zijn kennis v a n d e t a a l e n d e cultuur v a n zijn streek. Veertig j a a r l a n g w a s hij assistent e n m e d e werker v a n d e VU-emiritus hoogleraar prof. dr. L. Onvlee. Het staat buiten kijf dat het Oost-Soembaas/Nederlands woordenboek (samengesteld door prof. Onvlee) zonder d e kennis v a n Kapita nooit tot stand w a s gekomen. Afgelopen d i n s d a g hield d e eredoctor e e n lezing over het onderwerp „ S o e m b a a s als voertuig v a n het evangelie voor d e S o e m b a n e zen." Veel protestantse dominees zijn d e afgelopen e e u w actief ge-

kunt meer voor d e patiënten ter plaatse doen, je hoeft ze niet meer d e straat op te sturen. Voor d e artsen werkt het gemakkelijker. Je kunt nog eens vrij n e m e n en je kunt d e kosten delen. Het is bovenal stimulerender, je werkt minder geïsoleerd. Bij ons in het centrum wordt ontzettend veel gepraat, je hebt gewoon g e e n rust meer!" ,,Het probleem w a s d e w a a r d e ring. Veel huisartsen voelden zich o n d e r g e w a a r d e e r d . Dat w a s ook niet zo gek als je z a g dat d e geneeskunde zich vooral op extreem specialistisch gebied enorm snel ontwikkelde. In die tijd werkten d e meeste huisartsen nog alleen en, zo w a s het tenminste bij mij, in iets wat leek op e e n winkel uit 1900. Het w a s e e n schrijnende vergelijking." P a s begin jaren '70 werd e e n volwaardige driejarige opleiding voor huisartsengeneeskunde ingevoerd. Vóór die tijd volgden medicijnenstudenten e e n under-graduate opleiding a a n d e universiteit, w a a r n a ze een specialistische opleiding konden kiezen, of zich direct als huisarts konden vestigen, als d a a r hun voorkeur n a a r uitging. Ook d e basisopleiding w a s echter niet afgestemd op d e toekomstige huisarts - d e colleges w e r d e n in d e ziekenhuizen geg e v e n door docenten die allen gespecialiseerd w a r e n en er niet voor terugschrokken zich denigrerend over hun huisartsen coUegae uit te laten. De gebrekkige opleiding voor huisartsen e n d e d a a r m e e s a m e n h a n g e n d e lagere professionele en sociale status kent e e n l a n g e geschiedenis. Horder geeft e e n vergelijking v a n d e opleiding v a n d e ,,general physician", bij

Vervolg op pag. 9 weest in d e kerstening v a n het eüandje, zo werd duidelijk. Aanvankelijk ondervond men in d e zendingsarbeid nogal wat tegenslag: d e dominees w a r e n niet op d e hoogte v a n d e cultuur noch w a r e n ze d e taal v a n Soemba machtig. Later, n a 1910, wisten d e dominees, onder a n d e r e via het verstrekken v a n medische hulp, relaties op te bouwen met leidend e figuren op Soemba. In 1926 kregen d e zendingsarbeiders wetenschappelijke versterking in d e persoon v a n VU-theoloog dr. L. Onvlee. Hij w a s het die d e spraakkunst e n d e woordenschat v a n het S o e m b a a s systematisch op schrift begon te stellen. Het w a s e e n tijdrovende aangelegenheid want het S o e m b a a s is g e e n geschreven taal en er bestonden g e e n vastgelegde regels voor spelling en grammatica. De inlichtingen v a n Oemboe Kapita w a r e n d a a r o m onontbeerlijk. Vanzelfsprekend werd er tegelijkertijd gewerkt a a n d e vertaling v a n d e bijbel. De J a p a n s e bezetting tijdens d e tweede wereldoorlog zorgde voor e e n forse tegenslag: n a g e n o e g alle systeemkaartjes w e r d e n vernietigd. Maar in 1961 k w a m uiteindelijk het nieuwe testament in het S o e m b a a s gereed. A a n d e vertaling v a n het oude testament wordt momenteel naarstig gewerkt, zo vertelde Kapita afgelopen dinsdag. De eredoctor besloot zijn voordracht met d e vreugdevolle conclusie dat het evangelie v a n Christus ,,uitzonderlijke overwinningen" heeft geboek op Soemba.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen