Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 47

'.m

6 SEPTEMBER 1985 Schut (66) studeerde v a n 1937 tot 1942 rechten, vanzelfspre­ kend a a n d e VU. ,,De a d v o c a ­ tuur trok m e e r g a a n . " Na zijn studie w a s hij nog e e n j a a r a a n d e VU verbonden als assistent v a n prof. Oranje. ,,Dat w a s toen e e n geweldige drukte. Studen­ ten v a n vooral Leiden e n d e UvA k w a m e n bij ons e x a m e n doen, want dat kon d a a r niet m e e r in v e r b a n d met d e oorlog. De VU w a s toen nog niet geslo­ ten. Rissen e x a m e n s afgeno­ men." In '42 w e r d Schut a d v o c a a t o p het kantoor v a n zijn v a d e r e n v a n mr. G. H. A. Grosheide, e e n oom v a n h e m e n iemand die ,,ook zijn hele leven gesjouwd heeft voor d e VU." Het w a s deze m a n die h e m in 1956 strikte voor het Verenigingsbestuur. „Ik b e n met deze functie b e g o n n e n v a n ­ uit het oogpunt dat ik het als christen behoorde te doen, hoe­ wel ik er q u a tijdsbesteding b e ­ hoorlijk tegenop zag, want ik h a d het druk als a d v o c a a t . Ik vond ook dat ik het moest doen ten opzichte v a n mijn oom. Ik h a d veel respect e n w a a r d e r i n g voor het feit dat hij e e n groot deel v a n zijn leven a a n d e Ver­ eniging gewijd had." Binnen het bestuursgezelschap, dat q u a leeftijdsopbouw iets w e g h a d v a n d e Opperste Sov­ jet, w a s Schut in 1956 veruit d e jongste. ,,Er w a s in die eerste jaren v a n mijn bestuursperiode e e n soort roUenverdeling. De universiteit werd in feite be­ stuurd door het moderamen: Jan Schouten, Lucas Bos, Van Na­ m e n e n natuurlijk d e oude Don­ ner. Die m a n wist overal tijd voor te vinden ­ ongelooflijk. Die mensen zaten a a n d e kop v a n d e tafel e n runden d e zaak. De rest zat, met e e n zekere spa­ tie ertussen, a a n d e a n d e r e kant v a n d e tafel en d e e d af e n toe ook e e n duit in het zakje. Het m o d e r a m e n kookte alles voor. Ze h e b b e n d a a r veel tijd in ge­ stoken. Naast hun g e w o n e werk. Onvoorstelbaar." ,,Ik h e b het altijd boeiend werk gevonden. Het w a s e e n functie die je gewoon puur menselijk veel bevrediging k a n geven. Een prettige kant e r v a n w a s ­ dat moet u zeker opschrijven ­ d a t d e onderlinge verhoudm­ g e n altijd goed w a r e n . Wel me­ ningsverschillen natuurlijk, m a a r nooit het soort conflicten w a a r v a n je wel hoort bij a n d e r e universiteiten. Daar komen m e n s e n ook op e e n a n d e r e m a ­ nier e n op e e n a n d e r e noemer bij elkaar." ,,We v e r g a d e r d e n toen e n ook nu n o g altijd op zaterdagoch­ tend e n soms ook 's middags. Dat is v a a k e e n heet hangijzer geweest (lacht). Ook d e d a m e s opponeerden d a a r wel 'ns te­ gen. Ze vonden het nogal e e n belasting om hun m a n e e n d a g in d e week te moeten afstaan. Nu Van Dijke voorzitter wordt, zal het wel weer a a n d e orde komen. M a a r ikzelf h e b die za­ t e r d a g altijd plezierig gevon­ den. Je k a n op zo'n d a g veel meer ontspannen praten d a n op e e n a v o n d in d e week." ,,Een belangrijk a g e n d a p u n t zijn d e benoemingen v a n perso­ neel. En d a n vooral d e dispen­ saties: benoemingen v a n niet­ geestverwanten. We h e b b e n nog altijd ­ en ik hoop dat dat zo blijft ­ d e behoefte te weten met wie je te m a k e n hebt. Is iemand bereid conform d e doelstelling te handelen? We h e b b e n altijd geprobeerd te voorkomen dat w e e e n voorstel tot dispensatie­ verlenmg moesten afwijzen. Je moet erop vertrouwen dat e e n faculteit e n het College zoiets met d e beste bedoelingen e n in­ zichten al bekeken hebben. M a a r het is wel 'ns voorgeko­ men, ja."

Mr. D. Schut neemt afscheid als voorzitter v a n de Vereniging

Dertig jaar hart voor de zaak Zijn v a d e r toonde zich actief in het studiefonds v a n d e VU. Dat w a s in e e n tijd dat rijksstudie­ toelagen nog uitgevonden moesten worden. Zijn grootvader w a s in het begin v a n deze e e u w directeur v a n d e VU. Een broer bracht het ooit tot e e n ministerspost en e e n a n d e r e broer w a s hoogleraar rechten a a n d e VU. Het is dui­ delijk dat w e met mr. D. Schut te m a k e n h e b b e n met e e n telg uit e e n geslacht dat tot d e gerefor­ m e e r d e elite behoort. Vanaf 1956 w a s hij bestuurder v a n d e Vereni­ ging voor Wetenschap op Gereformeerde Grondslag. De laatste twaalf j a a r voorzitter v a n dit bestuur. Zeg m a a r d e moeder v a n d e VU. Deze m a a n d legt hij zijn functie neer en afgelo­ p e n m a a n d a g n a m hij afscheid v a n d e VU.

Wim Crezee D a a r n a a s t is volgens Schut d e afstand tussen universiteit e n d e g e w o n e staatsburger groter g e ­ worden. Natuurlijk zijn er d e VUSA­cursussen e n e e n blad als VU­magazine, m a a r derge­ lijke initiatieven zijn „minimale steentjes in het geheel." Ethi­ sche e n theologische vraagstuk­ ken zijn dermate complex ge­ worden dat het woord v a n e e n VU­hoogleraar voor d e geest­ verwante a c h t e r b a n niet meer koersgevend is. En natuurlijk is ook d e televisie e e n grote boosdoener. „De m e n s e n h a d d e n vroeger . . . " Schut corrigeert zich: „ . . . d e m e n s e n g u n d e n zich vroeger meer tijd om kennis te n e m e n v a n w a t in d e eigen b l a d e n ge­ publiceerd werd. Nu moet ieder­ e e n d e hele a v o n d n a a r d e tele­ visie loeren." Overigens komt er ondariks d e 100 procent subsidiering door d e overheid, elk j a a r nog min­ stens e e n miljoen a a n particu­ liere giften bij d e Vereniging binnen.

Zuurdesum

D. Schut: ,,Tijdens die periode h e b ik slapeloze n a c h t e n ge­ had." Foto Bram de Hollander

Schimmig Voor d e meeste mensen leidt d e Vereniging e e n schimmig b e ­ s t a a n , vreest Schut. „Dat geldt niet aUeen voor studenten m a a r ook voor personeelsleden. W a a r o m ? Ach, veel personeels­ l e d e n komen h e l e m a a l niet m e e r uit onze kring. Mensen zien hun betrekking a a n d e VU als e e n gewone b a a n , terwijl d a t vroeger toch iets speciaals betekende." Gevoelens v a n heimwee n a a r voorbije tijden klinken in zijn stem ook door w a r m e e r Schut p r a a t over d e vervulling v a n zijn functie in d e toekomst. Mr. Schut d e e d zijn bestuurswerk al die jaren pro deo, n a a s t zijn w e r k z a a m h e d e n als advocaat. Ook zijn opvolger mr. P. van Dijke zal zonder honorarium d e Vereniging leiden. M a a r d a a r ­ n a ? „Je hoort in toenemende m a t e bij kandidaten dat het e e n

b e z w a a r is dat er g e e n vergoe­ ding a a n verbonden is." Wat Schut n o g meer zorgen b a a r t is het vergrijzend leden­ bestand, dat in a a n t a l achteruit holt. ,,Het is verschrikkelijk moeilijk om nieuwe leden te winnen. Mensen willen zich best ergens voor inzetten, m a a r wil­ len zich niet binden voor e e n l a n g e r e termijn. Het is e e n ten­ d e n s die je op allerlei m a a t ­ schappelijke terreinen kunt w a a r n e m e n . " Ook d e regelge­ ving met betrekking tot privacy speelt volgens Schut d e Vereni­ ging bij a a n w a s v a n vers bloed parten. ,,Vroeger ging ik met e e n adressenlijstje op stap om leden te werven. Dat lijstje w a s meestal afkomstig v a n d e Gere­ formeerde K erk e n d a n wist je dat je m e n s e n a a n s p r a k op iets d a t h e n niet onbekend w a s . M a a r sinds d e privacy­bescher­ ming krijg je v a n g e e n erikele organisatie meer adressen."

De oprichter v a n d e VU, dr. A, Kuyper, h a d in zijn tijd radicale p l a n n e n voor ogen: het chris­ tendom zou het zuurdesum in ons volksleven moeten worden, bijbelse leerstellingen zouden het rationalisme v a n d e F r a n s e revolutie e n het darwinisme e e n halt moeten toeroepen. O p der­ gelijke idealen heeft d e VU in d e loop der honderd j a a r behoor­ lijk moeten inleveren. Schut: „We zijn i n d e r d a a d wat bescheidener geworden. M a a r wezenlijk is er niet zo veel ver­ a n d e r d . Maar wat is wezenlijk? Als je v a n e e n tafel eerst d e vier poten vervangt e n vervolgens het blad . . . A a n d e gerefor­ m e e r d e beginselen is tientallen jaren gesleuteld. Men k w a m er uiteindelijk met uit; ze bleken niet eenduidig te omschrijven. In die honderd j a a r is echter é é n ding hetzelfde gebleven: proberen e e n relatie te leggen tussen je geloofsovertuiging e n je dagelijkse, wetenschappelij­ ke werk. De manier w a a r o p dat gebeurt, is voor ieders verant­ woordelijkheid." „Ikzelf h e b altijd geprobeerd om alle instanties die a a n d e VU e e n rol spelen. Vereniging, zie­ kenhuisbestuur e n d e universi­ taire instanties, door middel v a n goed overleg op é é n lijn te krij­ g e n e n tot e e n vruchtbare sa­ menwerking te brengen. Dat k a n ook omdat er e e n basis is w a a r o p je elkaar kimt a a n s p r e ­ ken. Als je nou ziet wat voor 'n herrie er in d e wereld is ­ ook a a n d e universiteiten ­ d a n vind ik dot, terugkijkend, erg belang­ rijk." Toch is het harmonieus s a m e n ­ zijn a a n d e VU niet altijd v a n ­ zelfsprekend tot stand gekomen. Er heerste a a n d e VU tot m d e zestiger jaren e e n strenge tucht: docenten w a r e n b e p a a l d niet vrij in h u n politieke opstelling e n uitlatingen, zoals blijkt uit het geval v a n d e psycholoog prof. H. R. Wijngaarden, die het in 1962 w a a g d e op e e n PvdA­bij­ eenkomst tegen d e Nieuw­Gui­ neapolitiek zijn stem te verhef­

fen. Er stak e e n storm v a n pro­ testen op in d e Vereniging e n hij kreeg e e n officiële berisping. Hoe kijkt Schut nu terug op d e z e weinig verheffende gebeurte­ nis? Hij trekt zijn w e n k b r a u w e n licht omhoog, neemt a n d e r m a a l e e n trek a a n d e sigaar e n ant­ woordt: „Ik k a n m e er niets v a n herinneren." Vreemd dat te ho­ ren bij iets dat zo veel commotie t e w e e g bracht. K an hij het zich ook niet voorstellen? Nee. „De sfeer w a s er niet naar." Het moet e e n bükvemauwing v a n e e n bestuurder zijn. De schrijver v a n het officele VU­ge­ denkboek Een blinkend spoor, dr. Roelink, kreeg althans v a n dergelijke affaires bepaald ,,een n a r e s m a a k in d e mond."

Microfoon Hoe e e n kundig bestuurder Schut ook was, hij kon natuurlijk niet voorkomen dat ook a a n d e VU a a n het einde v a n d e jaren zestig d e vlam in d e p a n sloeg: studenten eisten inspraak e n af­ b r a a k v a n d e autoritaire ge­ zagsverhoudingen a a n d e uni­ versiteiten. De j a a r v e r g a d e r i n g v a n . d e Vereniging v a n 1969 in Assen, toen studenten zich v a n d e microfoon meester m a a k t e n en d e rest v a n d e vergadering in het honderd gooiden, herin­ nert Schut zich n o g als d e d a g v a n gisteren. ,,Het w a s e e n s p a n n e n d e d a g : e e n onver­ w a c h t e confrontatie met d e ei­ sen v a n d e democratisering. Vanuit d e Veremging is d a a r n a veel kntiek gekomen o p d e wij­ ze w a a r o p ik die vergadering voorzat. G e z a g is gezag, je h a d die oproerkraaiers er gewoon uit moeten gooien, zeiden ve­ len." „Ik h e b dat met opzet niet ge­ d a a n . Ik vond dat w e die con­ frontatie niet uit d e w e g moesten g a a n . Er w a r e n onder h e n stu­ d e n t e n w a a r v a n ik e r v a n over­ tuigd w a s dat ze d e VU met hart e n ziel w a r e n t o e g e d a a n . Ik vond het overigens niet elegant dat ze d e overvalsmethode h a d ­ d e n gekozen. Vanuit m'n v a k zeg ik: als je iemand wd a a n v a l ­ len, d a n moet je dat v a n tevoren aankondigen. Tot e e n discussie is het toen niet gekomen. D a a r h a d d e n d e studenten g e e n be­ hoefte a a n ; ze wilden e e n scè­ ne." „Tijdens die periode h e b ik wel slapeloze n a c h t e n g e h a d . Er w a r e n bezettingen e n zo. M a a r achteraf zeg je: het w a s voor e e n groot stuk Spielerei. In d e verlangens v a n studenten zat e e n stuk realiteit. Ik h e b er g e e n conflicten met m e n s e n a a n overgehouden e n dat vind ik erg belangrrijk." In 1970 k w a m a a n d e roerige periode e e n voorlopig einde toen onderwijsminister Veringa d e WUB invoerde ­ e e n wet die tot op h e d e n d e inspraak v a n d e diverse geledingen regelt. De VU heeft b a a t g e h a d bij d e in­ stelling v a n d e universiteits­ r a a d , zegt Schut. „Mede dankzij het verstandige beleid v a n d e achtereenvolgende UR­voorzit­ ters." M a a r n a enige aarzeling formuleert hij zijn b e z w a r e n te­ g e n d e huidige wet:,,Persoonlijk g a a n me de bevoegdheden van studenten e n d e niet­weten­ schappelijke staf wel erg ver. Het g a a t bij e e n universiteit ten­ slotte om het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek e n d e mensen die d a a r a c h t e r staan. D a a r n a a s t vind ik dat d e a a r d e n d e richting w a a n n d e univer­ siteit moet g a a n , niet b e p a a l d moet worden door d e universi­ teitsraad." Door wie d a n wel? Schut verloochent zijn juridische oriëntatie niet: ,,Door d e statu­ ten v a n d e Vereniging."

BI

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen