Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 388

14 MAART 1986

De Bijlgroep bestaat uit zo'n vijf­ tien leden, m a a r treedt in klei­ nere, wisselende bezettingen op. Wat ze bindt is dat ze alle­ m a a l a a n d a c h t a a n d e uitvoe­ ring besteden. Ze m a k e n po­ diumpoézie. Frank legt uit dat d a t weer iets a n d e r s is, d a n w a a r popdichters, zoals Jules Deelder e n Bart Chabot, zich m e e bezig houden. De wind w^aait ditmaal uit d e hoek v a n d e kunst, niet uit die v a n d e pop­ muziek, het e n g a g e m e n t is cul­ tureel, niet politiek. J a a p vult h e m a a n . Op zich is Deelder ook serieus bezig, m a a r popdichters willen dat hun boodschap op het moment dat ze h a a r over het voetlicht brengen volledig op het publiek overkomt. ZeU heeft hij liever dat mensen zich n a zijn optreden g a a n afvragen w a t ze nu eigenlijk gezien heb­ ben. „Wat wij doen, is minder eenduidig," zegt Frank weer, ,,kunst kun je niet in e e n kéér h e l e m a a l tot je nemen."

In het kielzog van de matheid Paul van der Steen, Pieter Bokma, Jaap Blonk en Frank Starik. Een nieuwe lente in de Ne­ derlandse letteren? Deze vier jonge dichters maken deel uit van het gezelschap dat op­ treedt onder de naam H. J. van der Bijl Impe­ rium. We zagen ze onlangs in PH 31 voor een publiek dat bleek te bestaan uit negen alleen­ staanden, twee stelletjes en twee mensen die de vraag onbeantwoord lieten. ­^

Johan de Koning in d e Melkweg werd gehouden, zou e e n groep, samengesteld uit Bijldichters e n dichters v a n a n ­ d e r e herkomst, e e n manifest voordragen. Er w a s tijd voor vrijgemaakt in het programma, m a a r d e zaak ging niet door, doordat d e dichters op het laat­ ste moment niet tot overeen­ stemming konden g e r a k e n e n e l k a a r letterlijk n a a r d e keel vlogen. De eenheid ontbreekt. ,,Het zijn allemaal ikjes in het kielzog v a n d e matheid," vindt Pieter, „ e e n nieuw élan ont­ breekt." Het toneel verplaatst zich n a a r d e theaterzaal, w a a r wat vrien­ delijke tafeltjes s t a a n opgesteld. H. J. v a n der Bijl Imperium wordt a a n g e k o n d i g d als e e n gezel­ s c h a p dat d e nachtrust niet be­ vordert. Paul grijpt als eerste n a a r d e microfoon. Zichtbaar o p g e w o n d e n stort hij zijn expe­ rimentele beeldenvloed over het publiek uit. „Een heremiet is e e n kluizenaar," geeft hij als conmientaar bij é é n v a n d e ti­ tels, m a a r d a a r m e e wordt niet het grootste tekstprobleem op­ gelost. Vervolgens komt Pieter a a n het woord. In romantisch­ expressionistische traditie schil­ dert hij het nachtleven in d e gro­ te stad, d e cafés e n d e d a m e s v a n lichte zeden. Met zijn subtie­ le voordracht wint hij d e sympa­ thie v a n het publiek.

W e zitten in d e barruimte v a n het cultureel café PH 31. Het is d e eerste dinsdag v a n d e m a a n d e n sinds kort is dat d e v a s t e poézie­avond. Er zijn nog m a a r weinig mensen e n het op­ treden wordt e e n half uurtje uit­ gesteld. Onderwijl vertellen d e Bijldichters dat d e inbreng v a n d e verschUlende leden v a n d e groep verschilt. Er zijn er die gedichten voordragen, die ze ook elders publiceren, e n er zijn er voor wie d e uitvoering voorop staat e n die gebruik m a k e n v a n d r a m a of muziek. J a a p legt d e nadruk op klanken. ,,Sommige dingen die ik doe, zou je muziek kunnen noemen. Tja, ik h e b he­ l a a s g e e n folder bij me." Als d e a n d e r e n zich g a a n voor­ bereiden, vertelt Pieter m e d a t er veel onderlinge kritiek is in d e groep. Tijdens het O n e World Poetry­festival, dat in november

Foto Bram de Hollander

D a n wordt het stil. Door e e n zij­ deur komt J a a p op, verkleed als keurig heertje. Voorzichtig zet hij zijn versleten aktentas neer e n keert zich tot d e microfoon.

Hij steekt zijn tong tussen zijn t a n d e n e n begint niet zonder vaardigheid v r e e m d e geluiden uit te stoten. L a n g z a a m a a n wor­ d e n aUe registers opengetrok­ ken e n ter afwisseling werkt hij enkele WASA­crackers n a a r binnen e n vervolgens weer n a a r buiten. Het wordt tijd om d e broek te laten zakken. Het heertje keert het publiek zijn zitvlees toe. Een voUe kerk h a d hij er wellicht m e e op stelten gezet, m a a r hier wordt het vroom getolereerd. Rustig wacht het publiek op d e a n a l e volzin, die niet komt. Het heertje haalt zijn broek weer op, m a a r krijgt h a a r niet meer vast. Hij verontschuldigt zich, dat hij d e broek d e rest v a n zijn act met é é n h a n d zal moeten ophouden. N a e e n korte p a u z e begint Frank d e a a n w e z i g e n allerlei v r a g e n te stellen. De meeste zijn in d e twintig e n w o n e n aDeen. Over het a l g e m e e n is men. wel gelukkig e n over d e prijs v a n e e n pakje boter lopen d e menin­ g e n uiteen. Het soort v r a g e n w a a r w e onszelf e n a n d e r e n d a ­ gelijks m e e sarren. A a n v a n k e ­ lijk wisselt Frank ze af met mu­ ziek en dia's, m a a r g a a n d e w e g wordt d e opsomming monoto­ ner e n d e antwoorden moet m e n zelf m a a r op e e n blaadje schrijven. Het publiek raakt niet geïrriteerd, al verlaat het lang­ z a a m a a n d e zaal. Als Frank n a e e n vol uur bij v r a a g 287 is, vertrekt eindelijk d e laatste om net als d e meeste a n d e r e n thuis in het vrijgezel­ lennest v a n e e n droomloze s l a a p te g a a n genieten. N et op tijd, w a n t bij 300 zou Franks lijst zijn uitgeput.

De student als duikende schatgraver? Recent werd door e e n duücver­ eniging een demonstratie gege­ ven in enkele Amsterdamse z w e m b a d e n . Het werkt altijd w a t op d e lachspieren om ie­ m a n d met volledige duikuitrus­ ting e e n afstand onder water af te zien leggen die hij ook h a d kunnen zwemmen als hij met zijn neus dichtgeknepen in het water w a s gesprongen. Maar ja, om de afstand g a a t het in d a t geval niet zo. Duiken is e e n mooie sport. Het is ook een dure sport, m a a r d e beginneling heeft het voordeel, d a t hij zijn uitrusting in gedeel­ ten k a n aanschaffen. Er zijn d a n ook altijd wel studenten die d e financiële last voor lief ne­ m e n e n g a a n duiken. De laatste j a r e n zijn er onder d e duikers steeds meer die ar­ cheologie of geschiedenis stu­ deren. Als men hun vraagt wat Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel, 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwijgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder; FORD - OPEL - RENAULT - BMW en MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGENS tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n Inlevering v a n d e z e advertentie 1 0 % korting

13

h e n aantrekt in het duiken is steevast het antwoord dat ze iets met onderwaterarcheologie willen g a a n doen. Een toene­ m e n d a a n t a l N ederlanders zoekt jaarlijks n a a r het verle­ d e n op d e bodem v a n d e zee. Voordeel v a n d e onderwaterar­ cheologie is onder a n d e r e dat het e e n sportief e n niet geheel v a n glamour g e s p e e n d element verenigt met wetenschap e n cultuur. Wie a a n e e n expeditie deelneemt k a n dat koppelen a a n een vakantie, soms in het buitenland. Zo zitten er nogal w a t a a r d i g e kanten a a n d e on­ derwaterarcheologie. De medewerking v a n vrijwilli­ gers is in d e archeologie, of die nu op het land of onder het w a ­ teroppervlak wordt beoefend, onontbeerlijk. O p het land is d e laatste decennia e e n situatie ontstaan w a a r amateurs altijd w e r k e n onder leiding v a n vak­ kundige mensen e n d e opgra­ vingen met grote zorg worden gedaan. In Nederlandse bodem wordt zelden iets g e v o n d e n dat finan­ cieel v a n grote w a a r d e is. Het is eerder omgekeerd. Zaken die o p g e g r a v e n worden h e b b e n v a a k onmiddellijke zorg nodig die erg veel geld kost. Te ver­ dienen valt er niets. Er is voor vele h a n d e n z w a a r en vuü werk. Alleen d e echte liefheb­ bers komen er op af. O n d e r water is d a t anders. Daar liggen nog wel eens za­ ken opgeslagen w a a r d e mens al veel eerder e e n h a n d n a a r zou h e b b e n uitgestoken, w a r e

Karin van Lierop het niet dat m e n in vroeger tij­ d e n zich niet gemakkelijk n a a r grote diepten kon b e g e v e n e n überhaupt niet lang onder wa­ ter kon blijven. N u k a n dat in veel gevallen wel e n dus is er e e n geweldig terrein voor vak­ kundige archeologen e n schat­ zoekers bij gekomen. De laatsten h e b b e n sowieso op zee meer kansen. Veel gezon­ ken schepen liggen buiten d e territoriale wateren. W a a r d e Nederlandse regering op het land aanspraken kan maken op het erfgoed dat in d e bodem g e v o n d e n wordt, is zij op o p e n zee machteloos. De opbrengst v a n scheeps­

wrakken e n h u n lading is v a a k niet gering. Onlangs k w a m het porselein v a n het schip d e „Gelderlandt" dat dezer d a g e n verkocht wordt door het vei­ lingshuis Christie's in het nieuws. Duizenden en duizen­ d e n kommetjes e n kopjes af­ komstig uit het Verre Oosten e n honderden jaren geleden al on­ d e r w e g n a a r N ederland heb­ b e n hun reis onderbroken voor e e n verblijf op d e zeebodem, m a a r zijn nu op d e plaats v a n bestemming a a n g e k o m e n . De Nederlandse staat deelt m e e in dit geval. Eerdere con­ tacten met dezelfde duiker, Mi­ chael Hatcher, verliepen min­ der fortuinlijk. Toen ging het om d e vondst v a n d e Oostindiè­ v a a r d e r d e 'Risdam' voor d e

kust v a n Maleisië. De N eder­ l a n d s e staat r e a g e e r d e te traag, zei d e vinder. Onzin, d e duiker w a s veel te haastig en te veel op winst belust, ketsten d e 'staatsvriendelijken' in duikers­ kringen terug. Het liep in ieder geval voor beiden verkeerd af. De duiker kon g e e n voordelige d e a l sluiten met d e regering. Zijn waarschuwingen dat het wrak, nu het e e n m a a l gevon­ d e n was, geplunderd zou kun­ n e n worden w e r d e n w a a r h e i d toen ex­leden v a n zijn eigen b e m a n n i n g zich a a n d e rijk­ dommen vergrepen. De Malei­ se politie heeft d a a r o p ingegre­ p e n en wil voorlopig g e e n bui­ tenlandse duikers meer zien. Het heeft e e n tijd geduurd voor­ d a t het Rijk belangstelling kreeg voor onderwaterarcheo­ logie. P a s l a n g z a a m dringt het tot bewindslieden door dat d e zee leeggeroofd wordt e n dat Nederland moet ingrijpen, wil het niet d e mogelijkheid om een deel v a n zijn materiële cultuur te conserveren voorbij laten gaan. Sinds enige j a r e n is o p het mi­ nisterie v a n WVC e e n onder­ waterarcheoloog aangesteld. Hij werkt n a u w s a m e n met amateurs die zich verenigd h e b b e n in d e stichting Stimon (Stichting maritiem onderzoek Nederland). Wie echt op e e n verantwoorde manier plezier wil h e b b e n v a n het duiken en het beoefenen v a n d e onder­ waterarcheologie k a n het best contact o p n e m e n met deze stichting.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen