Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 432

11 APRIL 1986

In d e jaren zeventig stond Van Putten zeer kritisch tegenover d e democratisering v a n d e VU, w a a r d e studenten zich toenter­ tijd nog sterk voor maakten. Anno 1986 hanteert hij echter het begrip meerderheidsdicta­ tuur als het g a a t over d e ma­ nier w a a r o p het plaatsingsbe­ sluit door d e Tweede Kamer is geloodst. Wij zijn benieuwd n a a r wat Van Putten d a n pre­ cies verstaat onder d e 'ware' democratie. Van Putten: „Al eerder in ver­ b a n d met d e acties bij Dode­ w^aard rees d e v r a a g of e e n parlementaire meerderheid al­ tijd h a a r zin moet krijgen en of d e w e n s e n v a n d e minderheid niet soms gehonoreerd moeten •worden. Democratie is meer d a n d e optelsom v a n een a a n ­ tal meningen. Ik h e b hetzelfde onlangs ook gezegd op een bij­ eenkomst v a n het KKN (Komi­ tee Kruisraketten Nee). Ik vind d a t ten a a n z i e n v a n d e plaat­ sing v a n kruisraketten inder­ d a a d sprake is v a n zoiets als e e n parlementaire meerder­ heidsdictatuur. Terwijl er bm­ n e n d e bevolking e e n kleine meerderheid tegen plaatsing is, is er in het parlement e e n kleine meerderheid voor, die h a a r zin probeert door te drukken." Van Putten is voorstander v a n e e n correctief wetgevingsreferen­ dum. Als die mogelijkheid nu al bestond, zou het plaatsingsver­ d r a g alsnog verworpen kunnen worden. „In beginsel," voegt Van Putten er a a n toe, ,,vind ik d a t ]e je meestal e e n recht v a n ongehoorzaamheid moet kun­ n e n voorbehouden, omdat d e wet ook rekening houdt met ge­ wetensbezwaren. Het plaat­ singsbesluit levert gronden op voor burgerlijke ongehoor­

Van Puttens denklijn Jan v a n Putten, hoogleraar politicologie a a n d e VU, trad n a ruim e e n j a a r actief functione­ ren af als voorzitter v a n het IKV. Na e e n g e ­ s l a a g d e journalistieke loopbaan, die in 1965 met d e prijs voor d e dagbladjournalistiek werd bekroond, promoveerde hij in 1968 in Leiden. Een j a a r later begint d a n zijn politico­ logie­loopbaan a a n d e VU. Hij doet v a n alles op het gebied v a n onderwijs e n onderzoek en heeft over meer d a n e e n onderwerp e e n uit­"^ gesproken mening. Onlangs nog is e e n lijvig boekwerk v a n zijn h a n d verschenen over po­ litieke stromingen in Nederland. Een gesprek over d e perikelen rond zijn vertrek als IKV­ voorzitter, het vredes­, en veiligheidsbeleid e n over d e 'ware' democratie. ^

.

'

j

'Democratie is meer d a n een optelsom van meningen' zaamheid, m a a r het IKV moet er niet toe oproepen." Ge­ v r a a g d n a a r zijn opvattingen over ontspanning, veiligheids­ beleid e n mensenrechten, valt o p dat hij d a a r nu e e n stuk vlot­ ter over p r a a t d a n bij zijn a a n ­ treden als IKV­voorzitter. Des­ tijds hield hij zich nogal e e n s op d e vlakte als h e m hier n a a r ge­ v r a a g d werd. Wellicht bracht zijn positie dat met zich mee. Een heet hangijzer binnen d e vredesbeweging is d e v r a a g of er e e n v e r b a n d moet b e s t a a n tussen het streven n a a r ont­ s p a n n i n g e n ontwapening e n het opkomen voor mensenrech­ ten. Van Putten is er nog steeds niet helemaal uit. ,,Er moet wel

Advertentie

DIKS Autoverhuur b.v. Generaal Vetterstraat 55, (aan de Coentunnelweg). Tel. 178505 V. Ostadestraat 278, Amsterdam(Z). Telefoon: 623366. Filiaal: W. de Zwljgerlaan 101. Telefoon: 183767. 400 nieuwe luxe- en bestelwagens waaronder; FORD-OPEL-RENAULT-BMW en MERCEDES. NIEUWE MERCEDES VRACHTWAGEN S tot 42m3 en 9 ton. (groot en klein rijbewijs) t e g e n inlevering v a n d e z e advertentie 1 0 % korting

na

Foto Bram de Hollander

e e n v e r b a n d b e s t a a n tussen het streven n a a r ontspanning e n eerbiediging v a n mensen­ rechten, m a a r het is heel moei­ lijk dat precies a a n te geven, temeer d a a r d e situatie niet in alle Oosteuropese l a n d e n een­ der is." Van Putten legt uit dat er verschillende concepten v a n ontspanning in omloop zijn. ,,Gaat het alleen om het stop­ zetten v a n kemproeven, het be­ vriezen v a n d e w a p e n a r s e n a ­ len e n het regelmatig treffen v a n d e wereldleiders rond het h a a r d v u u r m Geneve? Of wü je n o g verder g a a n e n opkomen voor d e mensenrechten a l d a a r ? D a n krijg je e e n verbinding tus­ s e n interne e n internationale spanningen. Ontspanrung is dus g e e n eenduidig begrip. Ik vind wel dat we moeten probe­ ren die twee zaken op emgerlei wijze te combineren." Hoe moet dat d a n precies, vra­ g e n wij ons nog steeds af. Is het met vooral zeer riskant om het vraagstuk v a n d e k e r n b e w a p e ­ ning e n dat v a n d e mensen­ rechten op e e n hoop te gooien, omdat d e consequentie d a n al g a u w is dat k e r n w a p e n s als drukmiddel worden g e h a n ­ teerd? Van Putten:,,Kernwapens moe­ ten niet als drukmiddel worden gebruikt. Overigens houdt d e

slotacte v a n Helsinki wel d e mogelijkheid v a n e e n dergelij­ k e relatie in. D a a r werd m e n het immers e e n s over het treffen v a n vertrouwenwekkende maatregelen, terwijl tevens ak­ koorden op het gebied v a n d e mensenrechten w e r d e n geslo­ ten." Van Putten is er nog m e e bezig, m a a r met het geweer op d e borst zegt hij: ,,Ik neig tot het standpunt dat het beter is d e koppeling tussen veiligheidsbe­ leid e n mensenrechtenpolitiek los te laten. Als je dat doet, sta je bloot a a n het verwijt dat je het b e s t a a n v a n die regimes bevestigt e n d a a r m e e ook d e onvrijheid in Oost­Europa. Dat verwijt wordt momenteel d e Duitse SPD voor d e voeten ge­ worpen. De SPD stelt d a a r te­ genover, e n ik denk dat ze d a a r goeddeels m a a r niet onomsto­ telijk gelijk in hebben, dat n a a r ­ m a t e d e tegenstellingen tussen Oost e n West worden opgehe­ ven, d e kans toeneemt dat die regimes d e teugels in eigen l a n d laten vieren. Daarbij moe­ ten d e grenzen in Europa wor­ d e n gerespecteerd. Het is niet verstandig om al te nadrukke­ lijk te streven n a a r het loswe­ k e n v a n d e Oosteuropese lan­ d e n uit d e R ussische greep. Dat g a a t waarschijnlijk vanzelf zo­

Ally S m i d Bob d e R uiter d r a er meer vertrouwen is. Als d e internationale tegenstellin­ g e n verminderen, is er ook min­ d e r behoefte a a n d e kant v a n d e Sovjet­Unie om die l a n d e n in d e g r e e p te houden." Een a n d e r twistpunt binnen d e vredesbeweging is d e v r a a g of moet worden vastgehouden a a n d e destijds gevoerde leuze 'alle k e r n w a p e n s d e wereld uit' of dat moet worden overgestapt o p het meer realistische stand­ punt v a n d e Amerikaanse vre­ d e s b e w e g i n g dat bovendien n o g gemakkelijker op e e n s p a n d o e k k a n worden s a m e n ­ gevat: 'Freeze'. Volgens Van Putten sluit het e e n het a n d e r niet uit. „Het bevriezingsstand­ punt houdt in dat er in Neder­ l a n d g e e n kruisraketten wor­ d e n geplaatst. Wat d a t betreft b e n ik het er dus wel m e e e e n s . Als het m a a r niet bij e e n b e ­ vriezing blijft. Je m a g op zich a l blij zijn als je d e b e w a p e n i n g s ­ wedloop e e n halt k a n toeroe­ pen. Ik b e n voor e e n bevriezing als e e n noodzakelijke tussen­ stap, m a a r niet in d e zin v a n h a n d h a v i n g v a n kernwapens." Vredesactivisten kijken met ar­ gusogen n a a r kernwapens, m a a r d e kritiek op conventione­ le w a p e n s is op z'n zachtst ge­ zegd e e n stuk milder v a n toon. F o b e r roept zeUs op tot verster­ king v a n d e conventionele b e ­ w a p e n i n g . Hoe kijkt Van Putten d a a r t e g e n a a n ? ,,Als d e Sov­ jet­Unie over e e n conventioneel overwicht beschikt, moeten wij d a a r i n d e r d a a d wat tegenover stellen. Ik b e n voor e e n a d e ­ q u a t e conventionele verdedi­ ging v a n West­Europa, m a a r hoe die verdediging er uit moet zien is punt twee." Van Putten wijst d e door g e n e ­ r a a l R ogers ontwikkelde FOFA­ doctrine (Follow­on Forces At­ tack, ofwel a a n v a l l e n tegen d e t w e e d e e n d e r d e aanvalsgol­ ven) v a n d e h a n d . Hierin ne­ m e n n a a r zijn mening offensie­ v e elementen e e n te prominen­ te plaats in. Hij ziet veel meer in alternatieve concepten, zoals die door B a m a b y e n Boeker zijn a a n g e d r a g e n . Het ant­ woord op d e v r a a g n a a r het ideale verdedigingsconcept moet hij schuldig blijven ­ ,,daarover is in d e vredesbewe­ ging nog niet zo lang n a g e ­ dacht" ­ m a a r Fabers oproep tot versterking v a n d e conven­ tionele b e w a p e n i n g viel bij v a n Putten in elk geval verkeerd. „Faber heeft gezegd dat d e PvdA concessies zou moeten d o e n op het gebied v a n d e con­ ventionele b e w a p e n m g tenein­ d e d e plaatsing v a n kruisraket­ ten te voorkomen. Het komt er op neer dat d e PvdA tegen het CDA moet zeggen: 'Nou, w e wülen best meer geld voor con­ ventionele w a p e n s uitgeven als jullie bereid zijn af te zien v a n d e plaatsing v a n kruisraketten.' Dat zei hij vlak n a d a t het PvdA­ congres h a d uitgesproken dat er in d e k o m e n d e kabinetspe­ riode 5% minder a a n defensie moet worden besteed. Het IKV­ standpunt is dat d e uitgaven moeten worden bevroren. Er zijn d a n ook velen binnen het IKV over F a b e r s uitspraken ge­ vallen." Het zwalken v a n F a b e r hing Van Putten behoorlijk d e keel uit, vermoeden wij. Van Putten wil hier echter niet veel over los

laten. „Alles w a t ik hier over te zeggen heb, staat in het door mij uitgegeven comminiqué." Omdat d a a r niet zoveel in staat, gooien w e het over e e n a n d e r e boeg. Over F a b e r s veelbesproken interview met d e NRG, w a a r i n hij zegt d a t het IKV het KKN d e rug moet toeke­ ren, merken w e op dat hierover in het IKV toch al veel eerder is gesproken. W a a r o m m a a k t Van Putten er d a n toch zo'n punt v a n ? „Het g a a t er niet om of er binnen het IKV gesproken is, m a a r welk standpunt er werd ingenomen. Dat standpunt luid­ d e d a t het KKN tot d e verkiezin­ g e n ter ruste zou worden ge­ legd e n dat er n a d e verkiezin­ g e n gekeken zou worden wat w e verder zouden doen. Ik w a s het d a a r m e e eens, m a a r er w a r e n a n d e r e n die v o n d e n dat het IKV a l in het n a j a a r uit het KKN moest treden. D a a r t e g e n heeft het bestuur zich verzet. Wij h e b b e n uitdrukkelijk als be­ stuur niet d e verantwoordelijk­ heid willen n e m e n het KKN op te hefen." Het vertrek v a n Van Putten heeft niet alleen met organisa­ torische problemen m a a r ook met inhoudelijke geschilpunten te maken. „Bestuurlijke proble­ m e n ontstaan," aldus Van Put­ ten, „rond inhoudelijke zaken, zoals die uitlatingen v a n Fa­ ber." Een v a n d e inhoudelijke problemen met F a b e r heeft be­ trekking op d e v r a a g welke houding het IKV tot d e politiek zou moeten innemen. Van Put­ ten: „Iedereen in het IICV is het er over e e n s dat het IKV e e n b o o d s c h a p heeft voor d e poli­ tiek e n dat die boodschdp op e e n zo effectief mogelijke m a ­ nier moet worden uitgedragen.

'Velen in 't IKV vielen over de uitspraken v a n Faber' De v r a a g w a a r het nu al bijna twee j a a r om draait is in hoe­ verre woordvoerders v a n het IKV zouden moeten bijdragen a a n compromisvorming." En doelend op d e uitspraken v a n Faber: „Hem heeft altijd voor ogen g e s t a a n dat er g e e n kruis­ raketten zouden moeten wor­ d e n geplaatst. Een v a n d e v o o r w a a r d e n d a a r v o o r is vol­ g e n s h e m ­ e n d a a r heeft hij gelijk in ­ dat d e PvdA in d e re­ gering komt. Vervolgens con­ stateert hij dat d e PvdA e e n moeüijk standpunt heeft wat betreft eventuele coalitieonder­ handelingen. Dat is e e n realisti­ sche analyse, m a a r d e v r a a g is d a n of je op basis d a a r v a n met politieke a a n b e v e l i n g e n moet komen die tot gevolg kurmen h e b b e n dat er toch kruisraket­ ten worden geplaatst." Van Putten vindt dus v a n niet. Fabers tactische manoeuvres ten opzichte v a n d e PvdA zijn volgens h e m tamelijk inconse­ quent: „Eerst willen w e dat d e PvdA zich tegen k e r n w a p e n s keert e n vervolgens n e m e n we het die partij kwalijk d a t ze n a a r ons geluisterd hebben." Als w e zeggen dat het ons nu wel duidelijk is w a a r o m hij niet langer met F a b e r kon samen­ werken, kijkt Van Putten zeer bedenkelijk. „Alles wat ik d a a r ­ over te zeggen h e b staat in het communiqué," zo houdt hij ons n o g m a a l s voor. We beloven d a a r n o g e e n keer n a a r te kij­ ken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen