Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 247

13 DECEMBER 1985 Het heetste hangijzer in d e dis­ cussie over d e bestrijding v a n discriminatie door middel v a n het recht, is d e Wet Gelijke Be­ handeling. Niettemin gaan slechts weinig v a n d e vele VU ­ juristen die e e n bijdrage gele­ verd h e b b e n a a n het boekje rechtstreeks op dit probleem in. Prof. dr. A. v an Doorn heeft er echter in zijn bijdrage niet zo­ veel moeite m e e om e e n ondub­ belzinnig standpunt in te ne­ men. Hij vindt d a t d e grondwet­ telijke vrijheid v a n onderwijs schoolbesturen het recht geeft om eventuele nieuwe leerkrach­ ten te v r a g e n n a a r hun opvat­ tingen over d e traditionele christelijke huwelijksmoraal. Het zal duidelijk zijn dat het „ v r a g e n " hier bij Van Doorn meer inhoudt d a n het tonen v a n e e n hartelijke belangstelling. Zijns inziens dient een onderwij­ zer „in leer e n leven" v a n e e n positieve instelling jegens d e in­ tenties v a n e e n school blijk te geven. De voorstanders v a n antidiscri­ minatie­wetgeving argvimente­ ren dat ook d e bijzondere instel­ lingen g e e n uitzonderingsposi­ tie kunnen claimen. Van Doorn heeft het weerwoord echter al p a r a a t . Hij erkent dat het bijzon­ der onderwijs gefinancierd wordt uit d e o p e n b a r e kas, m a a r die k a s komt weer tot stand door d e bijdragen v a n müj o e n e n belastingbetalers. Zijn g e d a c h t e n g a n g luidt als volgt: „Neemt men a a n dat voorstanders v a n bijzonder on­ derwijs via d e belastingen e e n bijdrage leveren a a n d e open­ b a r e k a s die gelijk is a a n die v a n d e gemiddelde belasting­ plichtige d a n k a n men stellen ­ althans in theorie ­ dat d e voor­ standers v a n bijzonder onder­ wijs eigenlijk hun eigen vorm v a n onderwijs zélf financieren." Een briljante redenering. We zien het al voor ons dat d e be­ lastingdienst iedere belasting­ betaler noteert als a a n h a n g e r v a n het bijzonder onderwijs d a n wel ­als a a n h a n g e r v a n het o p e n b a a r onderwijs. Elk dub­ beltje g a a t vervolgens in é é n v a n d e twee zorgvuldig v a n el­ k a a r gescheiden gehouden pot­ jes. Zou men niet op meer ma­ nieren rekening houden met d e verschillende aanhankelijkhe­ d e n v a n mensen? Ik stel m e voor dat d e belastingdienst zo voorkomend is om rekening te houden met d e bezwaren v a n d e principiële pacifist tegen geld voor defensie. Ongetwij­ feld zullen ze bereid zijn om diens geld in het potje voor ont­ wikkelingssamenwerking te storten. Dat k a n d a n weer goed­ g e m a a k t worden door het geld v a n d e verstokte Navo­staarder dat eigenlijk bestemd w a s voor die nutteloze kunst en cultuur.

Bier G e v r a a g d om e e n toelichting geeft prof. P. L. Dijk, d e c a a n v a n d e juridische faculteit, e v e n e e n s te kennen weinig te zien in e e n eventuele Wet Gelijke Behan­ deling. Hij vindt dat nu e e n schoolvoorbeeld v a n doordra­ ven. ,,Het hele onderscheid tus­ sen m a n n e n e n vrouwen is er op zo'n knullige wijze geregeld", roept Dijk verontwaardigd uit. Tot welke misstanden e n uit­ w a s s e n die nieuwe wet zou kun­ n e n leiden, illustreert hij als volgt: ,,Je m a g het onderscheid wel m a k e n bij lichaamsbouw, kracht en kleding. Dan v r a a g ik mij in d e n g e m o e d e af: Als ik het nu leuk vindt om é é n keer in d e week e e n glaasje bier te drin­ ken met alleen m a a r m a n n e n , w a a r o m zou ik dat niet mogen, w a n t die vrouwen mogen dat toch ook?" Mismoedig dat op die manier zelfs d e kleinste plezier­ tjes a a n mensen ontzegd wor­ den, constateert hij: „In d e nieu­

VU­juristen zijn n o g a l sceptisch

Recht beperkt middel bij bestrijden discriminatie De diësoratie werd dit jaar op een originele manier gehouden. Doorgaans houdt een hoog­ leraar zijn eigen rede, maar dit jaar stak prof. P. L. Dijk een verhaal af dat gebaseerd was op bijdragen van zijn vakgenoten in de juridische faculteit. Alle bijdragen over een gezamenlijk onderwerp: discriminatie en recht. Die bijdra­ gen zijn inmiddels gebundeld in een boekje. De algemene teneur: de meeste auteurs zijn nogal sceptisch over de mogelijkheden om met juridi­ sche middelen discriminatie te bestrijden.

Koos Neuvel zaak is v a n gezindheid. De wer­ kelijte motieven laten zich dik­ wijls gemakkelijk achter schijn­ motiveringen verbergen. Met rechtsregels is ten a a n z i e n v a n intenties en mentaliteit weinig te bereiken. De wetgever is te de­ zer zake op terughoudendheid aangewezen."

Verdoezelen Misschien zou je echter anti­dis­ criminatiebepalingen niet op moeten vatten als stricte gebo­ d e n of verboden, m a a r als aspiratieve normen; dat wil zeggen als idealen die misschien w a t meer eisen d a n direct h a a l b a a r is, die e e n s t a n d a a r d stellen w a a r v a n d e effectuering nog bevochten moet worden in d e bundel. Dat is het standpunt v a n d e rechtssocioloog prof dr. E. Blankenburg. De keerzijde v a n deze opvatting is volgens hem echter wel dat ook a n d e r e wet­ ten mogelijk op die manier op­ gevat zullen worden. ,,Wie weet altijd welke normen strikte n a ­ volging eisen e n welke 'alleen m a a r aspiratief' bedoeld zijn?"

Prof. P. L. Dijk: weinig te verwachten v a n nut Wef Gelijke Behandeling

w e situatie zou dat niet meer mogen." Net zoals Van Doom vindt Dijk d a t je bijzondere instellingen het recht om te discrimineren, niet m a g verbieden. Het heet d a n dat je respect moet h e b b e n voor mensen die vanuit hun diepste overtuiging zeggen d a t ongetrouwd samenleven en ho­ mofilie zonde is. Dijk brengt d e volgende casus te berde: „Er solliciteert een prima onderwij­ zer bij e e n school e n hij zegt zijn vriendin m e e te nemen. De h a ­ ren v a n d e schoolbestuurders g a a n direct overeind s t a a n e n zij zeggen dat hij in zonde leeft. De , nieuwe wet verbiedt het schoolbestuur dit te zeggen. Dat g a a t mij volstrekt te ver." Zeer origineel is d e reden die Dijk opgeeft w a a r o m schoolbe­ stuurders wel voor die mening m o g e n uitkomen: „Het onge­ trouwd samenleven is e e n puur modeverschijnsel dat momen­ teel al weer a a r d i g afneemt" is zijn stelling die hij als volgt on­ derbouwt: ,,Kijk eens hoeveel huwelijken er in percentages onder studenten nu al weer voorkomen". Dijk stoort zich vooral a a n het feit dat m e n s e n weigeren voor d e wet hun rela­ tie te bekrachtigen m a a r wel n a a r d e notaris g a a n om uitvoe­ rige regelingen te treffen. Even kregen w e d e indruk d a t Dijk het o n g e h u w d e samenle­ ven zelf e e n zonde acht, m a a r dat ontkent hij stellig: „Ik geef het schoolbestuur g e e n gelijk, ik vind d a t ze e e n formalistisch standpunt innemen. Ik v r a a g m e aU een af, m a g ik n o g forma­ listisch zijn? Wie s c h a a d ik d a a r nu mee?" Die onderwijzer, dat is vrij duidelijk. ,,Maar hij moet wel formulieren met betrekking tot d e grondslag ondertekenen. En die mensen kunnen r e d e n e r e n dat het ge­

^^ Peter Woiters, AVC/VU

loof voor h e n ook e e n b e p a a l d e leefwijze impliceert. Dat is het hele punt." Als b e z w a a r t e g e n d e Wet Gelij­ ke Behandeling wordt ook a a n ­ gevoerd dat er e e n botsing v a n grondrechten door zou ont­ staan. Het verbieden v a n discri­ minatie zou in strijd komen met d e vrijheid v a n onderwijs en het recht op vereniging. Dat argu­ ment wordt echter minder snel g e h a n t e e r d w a n n e e r het om a n d e r e zaken g a a t . Zo schrijft prof. mr. J. E. Doek dat w e moe­ ten o p p a s s e n dat d e vrijheid v a n meningsuiting niet al te ge­ makkelijk g e h a n t e e r d wordt als e e n middel om antisemitische uitlatingen te billijken e n toe te laten. Ook prof. Dijk k a n hier g e e n botsing v a n d e grondrech­ ten ontwaren: „De vrijheid v a n meningsuiting wordt altijd b e ­ knot doordat m e n niet onrecht­ matig tegenover e e n a n d e r m a g handelen. Je n a a s t e grieven e n beledigen kun je niet goedpra­ ten met e e n b e r o e p o p d e vrije meningsuiting. Ieder recht dat je hebt wordt beperkt door e e n soortgelijk recht v a n de' n a a s t e . Vrijheid v a n meningsuiting k a n nooit e e n argimient zijn om m a a r met d e klompen door d e porseleinkast te lopen." Een b e z w a a r dat v a n diverse kanten tegen anti­discriminatie­ wetgeving wordt a a n g e t e k e n d is, dat er nauwelijks controle op valt uit te oefenen. Omdat g e e n twee kandidaten exact hetzelf­ d e zijn, zal moeU ijk vast te stel­ len zijn of d e onderwijzer nu werkelijk is afgewezen omdat hij mindere papieren heeft of dat zijn burgerlijke staat d e doorslag heeft gegeven. Prof mr. J. H. Prins schrijft d a n ook: „ledere wetgever die discrimi­ . natie wil t e g e n g a a n , staat voor d e moeilijkheid dat d e kern v a n d e problematiek veelal e e n

Het zal duidelijk zijn dat mensen die g r a a g willen discrimineren of het discrimineren door a n d e ­ ren goedpraten g e e n b e l a n g h e b b e n bij e e n duidelijke wet­ geving. Het is d e v r a a g of d e slachtoffers v a n discriminatie dat b e l a n g wel hebben. Blan­ kenburg plaatst d a a r e e n p a a r kanttekeningen bij. Wie zicli ge­ discrimineerd voelt zal e e n pro­ ces willen a a n s p a n n e n e n zal zich d a a r m e e moeten onder­ werpen a a n juridische institu­ ties e n procedures. M a a r d a t betekent ook dat m e n in e e n b e p a a l d keurslijf wordt ge­ dwongen: ,,Juridische procedu­ res beperken d e complexiteit v a n a a n hun. voorgelegde pro­ blemen zodat d e betrokkenen deze v a a k niet meer kunnen herkennen. Ze verschuiven d e thematiek v a n e e n conflictbe­ handeling n a a r formele voor­ w a a r d e n e n zij verdoezelen daarmee de belangen waar­

wBj

brillen

JS^ bert de

néaan

m e e d e rechtszoekenden zijn gekomen." Grote verwachtingen omtrent d e heilzame werking v a n anti­ discriminatiewetgeving lijken d e slachtoffers niet te moeten koesteren. Daarvoor is d e effec­ tiviteit v a n rechtsregels ook te zeer g e b o n d e n a a n sociale nor­ m e n in e e n samenleving. Het advies v a n prof. Blankenburg luidt d a a r o m als volgt: ,,De rechtssocioloog zal iedere emancipatoire beweging alleen m a a r kunnen w a a r s c h u w e n dat d e doorzettingskansen met het instrumentarium v a n het recht alleen m a a r aanvullend kunnen zijn e n s a m e n dienen te g a a n met b r e d e r e strategieën om tot sociale veranderingen te ko­ men."

Prof. P. L. Dijk ­ Gelijkheid, gelijkwaar­ digheid, discriminatie en het recht. VU ­ uitgeverij, ƒ 25,-.

Controle op aantrekken docenten De universiteiten zullen worden gecontroleerd of ze bij het a a n trekken v a n universitair docenten wel eisen stellen die z w a a r g e n o e g zijn. Die controle werd vorige week in d e WO-Kamer a a n g e k o n d i g d met als reden d a t er aanleiding is tot twijfel of d e instellingen d e regels voor het nieuwe rangenstelsel (BUWP) wel n a a r behoren naleven. Directeur-generaal dr. R. J. in 't Veld v a n het Ministerie v a n Onderwijs e n Wetenschappen zei d a t hij uit personeelsadvertenties voor imiversitaire docenten (UD's) d e indruk kreeg dat er te lichte eisen gesteld worden. ,,Als e e n doctorandus met enige onderzoekservaring al universitair docent k a n worden, d a n houdt dat e e n schending v a n d e BUWP in, w a a r o p sancties zoud e n moeten volgen", zei hij. Universitair docenten worden imm e r s g e a c h t gepromoveerd te zijn d a n wel d a a r a a n te werken, ofwel gelijkwaardige onderzoeksprestaties te leveren, aldus d e directeur-generaal. N a a s t controle op d e eisen die universiteiten a a n UD's stellen, komt er ook een controle door accountants op d e aantallen hoofddocenten die een unversiteit aanstelt. Met n a m e over universiteiten met e e n academisch ziekenhuis bestaat twijfel of zij zich wel a a n d e afspraken houden.

(Esther Hageman, UP)

Contactlensspecialist (Lid ANVC) Optometrist

Studentenkorting op vertoon koliegekaart Kostverlorenhof 160, Amstelveen. Telefoon (020) 43 33 30.

Rijwielhuis " V E B A " Voor al uw onderdelen en reparatie. Regelmatig inruilfietsen in voorraad. Kastelenstraat 104 (hoek v. Leijenberghlaan) Telefoon 440255 NU OOK OP UILENSTEDE 102, D in de kelder van het Hospitium, naast sporthal.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen