Ad Valvas 1985 - 1986 - pagina 213

22 NOVEMBER 1985 Een forumdiskussie op d e televi­ sie. Onderwerp: het voorgeno­ m e n bezoek v a n n e g e n studen­ ten v a n d e universiteit v a n Stel­ hngbosch a a n d e Zambiase hoofdstad Lusaka. De studenten willen d a a r e e n ontmoeting h e b b e n met d e Jeugdliga v a n het in Zuid­Afrika verboden Afrikaans N ationaal Congres (ANC). Onder h e n bevindt zich Philip Vester , voorzitter v a n d e lokale studentenraad. Hij wordt in d e studio v a n het door d e s t a a t gecontroleerde ,,Suid­Afri­ k a a n s e Uitsaai Korp" duchtig a a n d e t a n d gevoeld over d e a a n g e k o n d i g d e trip. Zijn belangrijkste opponent is Marthmus van Schalkwijk, voorzitter v a n d e landelijke Afri­ k a a n s e Studentenbond. Het standpunt v a n d e laatste is dui­ delijk: ,,Een gesprek tussen b l a n k e studenten e n het AN C zal a a n het AN C een 'krediet­ waardigheid' verlenen, w a a r o p het g e e n recht heeft." Het verweer v a n Vester is niet e r g krachtig. Hij begint met toe te geven dat het AN C e e n com­ munistische terreurorganisatie is. Maar d e reis v a n d e ,,Moties" (makkers) zoals d e studenten v a n SteUenbosch worden ge­ n o e m d is geoorloofd, omdat ,,wij als jongte Afrikaners zekere verwachtingen h e b b e n over onze toekomst. Wij willen die verwachtingen a a n onze leef­ tijdgenoten v a n het AN C over­ dragen." Van Schalkwijk wijst dit streven resoluut v a n d e hand: Wat we­ derzijds begrip? Het ANC is e e n moordorganisatie, die bommen plaatst e n ervoor zorgt dat on­ schuldige zwarte mensen wor­ d e n vermoord. „Vergeet niet, d a t wij jongeren onze dienst­ plicht moeten vervullen a a n d e grens, w a a r we als schietschijf d i e n e n voor deze terroristen. Denk e e n s a a n onze medestu­ denten, die hun leven g a v e n in d e strijd tegen het AN C." Van Schalkwijks mening is d e e c h o v a n talrijke toespraken v a n president Botha. Dat het le­ ger e n d e politie dagelijks enige kinderen e n studenten in d e kleurlingenwijk v a n Kaapstad doodschieten, onder het mom v a n ,,het b e w a r e n v a n orde e n wet", komt in d e discussie niet a a n bod. De v r a a g of het niet d e regering­Botha zelf is, die ge­ weld tot sluitstuk v a n h a a r poli­ tiek heeft gemaakt, zal in dit net­ te gezelschap niet gesteld wor­ den.

Blanke s t u d e n t e n in Zuid­Afrika k e r e n zich t e g e n a p a r t h e i d

,De toekomst is a a n ons' De afgelopen weken heeft zich in de Zuidafri­ kaanse blanke studentenbeweging een verras­ sende ontwikkeling voorgedaan. Tot nog toe kwam het verzet tegen het apartheidsbewind vooral van zwarte scholieren en studenten wat zich uitte in een nu al meer dan een jaar duren­ de onder wijsboy kot van kleurling­studenten. Nu lijken ook de blanke Afrikaner­studenten het punt bereikt te hebben waarop zij stelling dur­ ven te nemen tegen de regerende N asionale Partij. seller v a n d e universiteit v a n SteUenbosch, furieus op d e voorgenomen reis n a a r Lusaka. De rektor v a n d e universiteit, prof. Mike de Vr ies, w a s hem al v o o r g e g a a n in e e n publieke af­ keuring, m a a r Botha ging nog e e n stapje verder door d e p a s ­ poorten v a n d e tien studenten in te trekken, w a a r d o o r d e reis on­ mogelijk werd. Dat blanke zakerüieden begin september n a a r het ANC afreis­ den, w a s d e staatspresident al e e n baUc in het oog, m a a r d a a r durfde hij niets a a n te doen. Evenmin a a n het niet v a n tevo­ r e n a a n g e k o n d i g d e bezoek a a n Lusaka v a n d e blanke opposi­ tieleider Fr eder ick van Zijl Slab­ bert en enige a n d e r e topleden

Geschokt In plaats v a n d e reis n a a r Lusa­ ka, w e r d e n Vester e n d e feitelij­ ke leider v a n d e groep, Hennie Bester, uitgenodigd door d e re­ gering in Pretoria. Ze mochten dertig minuten met president Botha v a n g e d a c h t e n wisselen, zonder d a t d e standpunten ove­ rigens bij elkaar kwamen. Ves­ ter wUde n a afloop niets zeggen, omdat d e ontmoeting vertrou­ welijk w a s geweest, m a a r hij n o e m d e het gesprek „zeer har­ telijk". De studenten v a n Stel­ lerÜDOsch bleven ondertussen achter hun delegatie staan. Di­ rekt n a d e intrekking v a n d e paspoorten diende d e studen­ t e n r a a d in d e universiteitsraad

Ruud de Wit freelance journalist

„Omdat het konflikt in Zuid­Afri­ k a met d e d a g gewelddadiger wordt, is het nu meer d a n ooit noodzakeUjk dat er gesprekken worden gevoerd met d e werke­ Ujke leiders v a n d e Zuidafri­ k a a n s e bevolking. Want het is d e jeugd v a n dit land, die a a n d e toekomst moet werken, e n d a a r o m is het cruciaal dat jon­ geren v a n verschiUende politie­ ke visies s a m e n tot e e n gemeen­ schappeUjk standpunt komen, over d e poUtieke richting die in d e nabije toekomst zal moeten worden ingeslagen." Er zijn, dat blijkt hierboven, aanwijzingen, dat blanke stu­ denten in Zuid­Afrika zich in toenemende m a t e bewust wor­ d e n v a n het feit dat hun toe­ komst niet meer k a n liggen in d e h a n d h a v i n g v a n d e eigen, ge­ priviUgeerde positie. Anderzijds verloopt dit bewustzijnsproces zeer l a n g z a a m e n roept het ver­ zet op. De al g e n o e m d e N USAS b e w e e g t zich o p het terrein v a n nationale poUtieke vraagstuk­ ken, m a a r d e (AfrikaanstaUge) Afrikaanse Studentenbond pro­ fileert zich als culturele organi­ satie. Hij stelt zich poUtiek toch

Op d e AfrikaanstaUge universi­ teit v a n Pretoria w e r d e n tot voor kort niet­blanke studenten slechts toegelaten als ze op e e n z o g e n a a m d e eigen, etnische universiteit voor d e gewenste studierichting niet terecht kon­ den. Vanwege d e afname v a n het a a n t a l blanke studenten werd met deze regel gebroken. Dat leidde ertoe, dat e e n aktie­ groep werd opgericht v a n recht­ se, met d e Afrikaner Weer­ standbeweging geUeerde, stu­ denten. Deze sprak zich uit te­ g e n integratie, ,,omdat d e Afri­ kaner student recht heeft op e e n universiteit, die d e eigen cïdtuur vrijwaart v a n a n d e r e invloe­ den." Ook a a n d e universiteit v a n Pot­ chefstroom vond zo'n confronta­ tie plaats. Twee studenten pro­ b e e r d e n bij d e studentenraad toestemming te krijgen voor d e oprichting v a n e e n N USAS­af­ deUng. Het verzoek werd echter unaniem afgewezen, omdat ,,dit niet gewenst is gezien het 'histo­ risch­christelijke karakter' v a n d e universiteit, terwijl het ook niet in het b e l a n g v a n d e stu­ denten is." Wat voor sommige studenten het historisch­christeUjke karak­ ter inhoudt, werd duidelijk toen d e t w e e initiatiefnemers door „ e e n klompie v a n hun koshuis­ m a a t s " d e h a r e n w e r d e n ge­ ^ knipt. Dat zou n o g opgevat kun­ n e n worden als e e n mislukte studentengrap, maar deze i w e e k w e r d e n meer detaüs be­ kend. De twee bleken niet al­ leen kaalgeschoren, m a a r ook gemarteld. Het „klompie" Afri­ kaners h a d zijn medestudenten vastgebonden, hun geslachts­ delen onder stroom gezet e n h e n g e d w o n g e n ,,marxistische" leuzen te roepen.

Guerrilla De emoties in d e pers, over het a a n g e k o n d i g d e bezoek v a n d e Moties, vallen te verklaren uit d e uiterst conservatieve reputa­ tie die d e universiteit v a n Stel­ lenbosch heeft: zij is het p a r a d e ­ p a a r d j e v a n blank­AJrikaner w e t e n s c h a p e n cultuur. SteUen­ bosch Ugt op vijftig kilometer af­ s t a n d v a n Kaapstad. N iets in dit vredige plaatsje doet vermoe­ d e n dat iets verderop al twee m a a n d e n lang door studenten v a n d e kleurlingen­universiteit v a n d e West­Kaap e e n strijd wordt gevoerd, die alles w e g heeft v a n e e n stadsguerrilla. Botha vreest dat zijn blanke toe­ komst zich aansluit bij die radi­ cale niet­blanke jongeren. O p 20 augustus v a n dit j a a r liepen blanke studenten v a n d e multi­ raciale universiteit v a n K a a p ­ stad immers ook met AN C­ s p a n d o e k e n e n portretten v a n ANC­leider Nelson Mandela. Een beeld dat op d e universiteit v a n d e Witwatersrand te Johan­ n e s b u r g trouwens heel gewoon is. Maar als d e politie nu ook met d e sjambok, d e l a n g e lat, moet g a a n optreden op d e cam­ pus v a n SteUenbosch, d a n is het einde h e l e m a a l zoek. In ieder g e v a l r e a g e e r d e staats­ president P. W. Botha, zeU kan­

denten. Een a n d e r e belangrijke faktor is d e geleideUjke open­ steUing v a n d e blanke universi­ teiten voor niet­blanken. Twee universiteiten (Witwatersrand en Kaapstad) zijn d a a r t o e jaren geleden al o v e r g e g a a n ; van­ d a a r dat deze universiteiten ook altijd het adjektief „links" krij­ g e n toegevoegd. Andere uni­ versiteiten zijn nu, omdat het a a n t a l blanke studenten af­ neemt, echter ook g e d w o n g e n tot openstelUng.

Foto: Dave Hartman

v a n d e Progessieve Federale Partij. M a a r dat zijn „bloedei­ g e n " SteUenbosch zich nu ook w ü d e aansluiten bij 'the white flight' ging h e m toch te ver. De telex v a n d e minister v a n binnenlandse zaken. Stoffel Bo­ tha, welke die ochtend n a a r d e p e r s b u r e a u s werd gestuurd, sprak boekdelen: „Het is be­ kend, dat het AN C veranderin­ g e n in Zuid­Afrika nastreeft door middel v a n geweld. In dat proces worden terreurdaden gepleegd, onder meer moorden o p g e w o n e burgers. Wij zijn in e e n grimmige strijd gewikkeld met deze organisatie e n onder d e z e omstandigheden is het on­ a a n v a a r d b a a r , dat e e n groep studenten s a m e n met e e n g e e s ­ teUjke e e n gesprek wü voeren met d e jeugdUga v a n deze or­ ganisatie. Onder deze omstan­ digheden zal het b e o o g d e ge­ sprek g e e n enkel doel dienen en ik h e b het, met het oog op het o p e n b a r e belang, noodzakeUjk g e a c h t om a a n h e n g e e n reis­ p a p i e r e n uit te reiken."

tegen Botha e e n motie v a n w a n ­ trouwen in, a a n g e z i e n hij d e a k a d e m i s c h e vrijheid h a d ge­ schonden. Deze motie werd weUswaar ver­ worpen, m a a r niet d a n n a d a t rektor De Vries met aUe leden v a n d e studentenraad e e n meer d a n e e n uur durend gesprek achter gesloten deuren h a d g e ­ voerd. Ook De Vries r e a g e e r d e „geschokt" op d e intrekking v a n d e paspoorten. Het ANC Uet via e e n telex weten dat d e intrekking v a n d e studen­ tenpaspoorten het zoveelste b e ­ wijs was, dat Botha niet uit is op een vreedzaam onderhande­ lingsproces, m a a r dat hij met geweld vasthoudt a a n zijn ei­ g e n minderheidsbelangen. Ook d e zakenUeden die al in Lusaka w a r e n geweest, s p r a k e n direkt hun soUdariteit met d e Moties uit. Tenslotte gaf d e N USAS, d e Nationale Unie v a n Zuidafri­ k a a n s e studenten die vooral steun heeft v a n blanke, Engels­ taUge universiteiten e e n verkla­ ring uit; w a a r i n zij zei:

op achter d e N asionale Partij v a n Botha.

Pretoria De trieste werkeUjkheid v a n Zuid­Afrika wordt gekenmerkt door ernstige onlusten e n toene­ m e n d e internationale e n econo­ mische isolatie. Deze feiten zijn op d e eerste plaats verantwoor­ deUjk voor het grrotere poUtieke bewustzijn v a n d e blanke stu­

De gebeurtenissen in SteUen­ bosch echter m a k e n duideUjk, dat het blanke studentenverzet niettemin toeneemt. Anton Steenkamp, e e n v a n d e initia­ tiefnemers v a n d e reis v a n d e Moties, schreef in e e n zondags­ blad: „Wij jonge Afrikaners zijn er, ondanks het verbod v a n Bo­ tha, n o g steeds v a n overtuigd, dat wij e e n dialoog moeten a a n ­ g a a n met d e jongeren v a n het ANC. Wij geloven in het recht v a n vrijheid om ons te b e w e g e n w a a r w e wiUen en te praten met wie wij dat noodzakelijk achten. U hebt er verkeerd a a n g e d a a n om ons tegen te houden, P. W. Botha. Want welbeschouwd, d e toekomst is a a n ons."

Dit IS het eerste van twee artikelen van Ruud de Wit over het studentenverzet in Zuid Afri­ ka. Volgende week volgt een bijdrage over zwarte studenten.

randstad /Wwwwvïv

bv stationsweg 38 postbus 233 1430 AE aalsmeer telefoon 02977-25141*

M

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen