Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 478

24 APRIL 1987 Een overvol m a a r afwisselend 'menu', verdeelt over twee d a ­ g e n w a s het resultaat. Er is ge­ praat, g e p r a a t e n nog e e n s ge­ p r a a t op dit vijfde congres v a n d e Nederlandse Vereniging voor Kriminologie. Alles ver­ deeld in themagroepen e n a a n d e h a n d v a n e e n fel roze ge­ kleurde bundel die speciaal voor dit congres werd s a m e n g e ­ steld. Zedelijkheidswetgeving, justitieel optreden, vrouwen­ handel, psychiatiisering, histo­ risch onderzoek en over aangif­ t e g e d r a g v a n vrouwen, het stond allemaal op het program­ ma. "Het stimuleren v a n weten­ schappelijk onderzoek." Dat w a s volgens d e voorzitter v a n d e Nederlandse Vereniging voor Kriminologie (NVK) het doel v a n dit congres dat 9 e n 10 april plaatsvond op d e VU. "Maar d a a r a a n dient e e n sfeer vooraf te g a a n w a a r i n ruimte is voor gedachte­uitwisseling," vervolgde hij. Groot is d e criminaliteit onder vrouwen niet. Negen a tien pro­ cent v a n d e tussen 1975 e n 1984 geregistreerde verdachten b e ­ hoorde tot het vrouwelijke g e ­ slacht. Volgens dr. G.J.N. Bruinsma, voorzitter v a n d e congrescommissie, e e n r e d e n om er a a n d a c h t a a n te beste­ den: "Dit feit brengt ons terug tot d e oerdiscussie in d e criminolo­ gie: 'Waarom plegen b e p a a l d e g r o e p e n mensen strafbare fei­ ten e n w a a r o m a n d e r e n niet?', d e g e d a c h t e dat vrouwen wei­ nig crimineel zijn, is altijd e e n g o e d e toetssteen e n inspiratie­ bron geweest voor nieuwe in­ zichten e n als vergelijkingsma­ teriaal tegenover mannelijke d a d e r s . Mannelijke d a d e r s w a ­ r e n wel al e e n onderzoeksob­ ject. D a a r is altijd meer w a a r d e gehecht. I n d e toekomst moet er minder nadruk worden gelegd o p die vergelijking tussen m a n ­ n e n e n vrouwen. We moeten vrouwen als e e n a p a r t e groep g a a n zien. Onderzoek tussen vrouwelijke d a d e r s onderling e n vrouwelijke d a d e r s met niet­ d a d e r s , ddt is interessant", zei hij tijdens d e inleiding v a n dit evenement.

Gefrustreerd Dr. B. Brown, medewerkster a a n d e Universiteit v a n Edin­ burg beet als eerste gastspreek­ ster d e spits af. "Vrouwen die e e n strafbaar feit plegen, wor­ d e n in d e crimiaologie be­ schouwd als abnormaal, gefrus­ treerd, ongeliikkig, afwijkend e n anders. Ze worden met d e vinger n a g e w e z e n . Een g o e d e moeder kunnen ze niet meer zijn. Ze zijn gefaald in hun soci­ a l e rol." Ze zette d e feministische kijk op d e h e e r s e n d e ideëen in d e cri­ minologie viiteen: "Criminaliteit is e e n mannenwereld. Straat­ bendes, d e onderwereld, agres­ sie, geweld, het wordt allemaal v e r b o n d e n met het mannelijke geslacht. Want agressie hoort bij het 'man­zijn'. Het maakt h e n soms zeUs tot helden." "De rechterlijke m a c h t , b e h a n ­ delt vrouwen anders. Het g a a t d e rechter niet zozeer om het

EMANCIPATIE UNIVERSITEITSRAAD FACULTEITSRADEN^

C o n g r e s Vrouwen e n Criminaliteit:

'Vrouwen die strafbaar feit plegen worden beschouwd als abnormaal' Vooral dankzij de vrouwenbeweging is gaan­ deweg duidelijk geworden dat vrouwen een groter risico lopen het slachtoffer te worden van sexueel geweld dan vroeger werd veronder­ steld. Toch zijn ze niet alleen slachtoffer maar ook ddder van criminaliteit. Daarover is veel minder bekend. Op*het congres Vrouw en crimi­ naliteit werden ze aUebei onder de loep geno­ men.

Diana Doornenbal onze sympathie e n steun zo h a r d nodig heeft." De vrouwenbeweging komt wel o p voor slachtoffers v a n sexueel geweld. Volgens Van Dijk ligt d a t voor d e h a n d . Deze vrou­ w e n zijn zich bewust v a n hun achterstand in het algemeen. Ze gooien zich in d e politieke strijd om hun positie te verbeteren: "Verkrachting is d a n juist e e n g o e d onderwerp om d e bevol­ king wakker te schudden."

Vrouw en Criminaliteit

Woede

Praten over beleidszaken met vertegenwoordigers v a n politie, justi­ tie e n 'alternatieve' hulpverleners. Foto Morius v.d. Plas AVC/vu g e p l e e g d e delict m a a r om het morele w a n g e d r a g v a n d e vrouw. A a n d e h a n d d a a r v a n wordt d e straf b e p a a l d . Zorgt ze n o g wel goed voor h a a r kinde­ r e n ? Krijgt h a a r famUie g e e n slechte n a a m ? Die tendens is er i n d e criminologie e n dat is teu­ rig", beweert ze in h a a r nogal v a g e toespraak die voor het driehonderdkoppige publiek waarschijnlijk weinig nieuws opleverde. Ook dr. T. van der Heijden, me­ dewerker v a n het Centraal Re­ cherche I nstituut, toont in e e n onderzoek a a n dat rechters vrouwen a n d e r s b e h a n d e l e n d a n m a n n e n . Zaken tegen vrou­ w e n worden vaker gesepo­ n e e r d ongeacht het soort mis­ drijf w a a r o p het betrekking heeft. Bovendien krijgen vrou­ w e n die door d e rechter schul­ dig worden b e v o n d e n gemid­ deld lichtere straffen, zoals e e n geldboete in plaats v a n e e n vrij­ heidsstraf. Een v a n d e weinige verklaringen hiervoor is dat e e n rechter bij vrouwen meer reke­ ning zou houden met d e per­ soonlijke omstandigheden. Hij kijkt bijvoorbeeld of ze nog e e n kind heeft om voor te zorgen.

Steun In tegenstelling tot d e vrouw als d a d e r is er al veel meer ge­ schreven over d e vrouw als slachtoffer. Waarschijnlijk is dat e e n reden dat er ook op d e W meer over werd gepraat. I n d e periode v a n 1980 tot 1984 is ge­ middeld 33 procent v a n d e vrou­ w e n slachtoffer v a n é é n of meer misdrijven geworden. Het a a n ­ tal vrouwen dat dupe w e r d van sexueel geweld is met e e n der­ d e toegenomen. Voor d e op­ v a n g v a n die slachtoffers is er ondermeer e e n Landelijk Over­ leg Slachtofferhulp (LOS). Dr. J.J.M, van Dijk, voorzitter v a n het LOS benadrukte op d e tweede d a g v a n het congres d e situatie w a a r i n slachtoffers v a n sexueel geweld terecht komen: "De om­ geving reageert v a a k erg on­ verschillig e n hardvochtig op d e

gebeurtenis. Dat heeft e e n oor­ z a a k . Een misdrijf is e e n zeer ernstige schending v a n het ver­ trouwen tussen mensen. Omdat iedereen g r a a g blijft geloven in het behoud v a n e e n rechtvaar­ dige wereld, zou je verwachten d a t d e omgeving veel begrip heeft voor slachtoffers. Hij of zij zal z'n best d o e n om het ge­ s c h o n d e n vertrouwen v a n die­ g e n e weer zo snel mogelijk te herstellen. Helaas pakt dat meestal a n d e r s uit. Confrontatie met e e n slachtoffer v a n e e n ern­ stig misdrijf is bedreigend. Het g e g e v e n dat iemand buiten zijn schuld d e d u p e is geworden, is e e n a a n v a l o p het vertrouwen in d e maatschappij. Voor het­ zelfde geld kun je zelf immers d e volgende zijn!" "Om dat idee af te weren, be­ s t a a t er d e tendens om het slachtoffer d e schuld te g e v e n v a n wat h e m is overkomen. Een a l g e m e e n menselijk defensie­ mechanisme. En w a n n e e r het slachtoffer het er zelf n a a r heeft gemaakt, hoeft ook het vertrou­ w e n in d e maatschappij niet m e e r ter discussie worden ge­ steld. Dat is e e n geruststellende gedachte", meent Van Dijk. Voor wie dit duivelse scenario, zoals hij het zelf noemt, wat al te zwartgallig vindt, haalt hij als voorbeeld het onderzoek v a n Af. Wöstmann e n H. v an de Bunt a a n over het verbaliseren v a n politie­optred^n bij vrouwen­ mishandeling: "De politie be­ handelt die vrouwen meestal slecht omdat ze volgens d e on­ derzoekers zelf ook boordevol vooroordelen zitten. Ofschoon ze vrouwenmishandeling afkeu­ ren, zijn ze geneigd het g e d r a g v a n d e d a d e r te rechtvaardi­ gen. "Bijvoorbeeld als d e m a n z'n vrouw mishandeld heeft om­ d a t 'ze altijd zo loopt te sarren of omdat ze het huis nooit schoon­ maakt.' Dit betekent dat d e vrouw a a n h a a r lot wordt over­ gelaten e n d e m a n niet wordt terecht gewezen. "Het gevolg is d a t het slachtoffer hardnekkig wordt bejegend. Juist zij, die

Toch is LOS­voorzitter Van Dijk b a n g d a t het LOS z'n belangrijk­ ste bondgenoot, d e vrouwenbe­ weging, g a a t verliezen. De fe­ ministische zorg v a n slachtof­ fers v a n sexueel geweld is a a n ­ hef talen. Hij verwijst daarbij n a a r het onderzoek v a n B. En­ sink e n E. v a n Buuren in d e bun­ del. Vrouwen r e a g e r e n meestal met w o e d e op sexueel geweld. M a a r er is ook e e n groep die angstig is e n allerlei situaties vermijdt. Deze laatste cfroep wekt volgens Van Dijk weerzin bij d e vrouwenbeweging: "Jam­ m e r genoeg, want dat is g e e n g o e d e bodem voor slachtoffer­ hulp. Het is net als d e arbeiders­ b e w e g i n g die er op e e n g e g e ­ v e n moment voornamelijk om h a a r image te verbeteren er niet m e e r voor alle arbeiders was, m a a r meer voor d e 'macho ty­ p e s ' met e e n open blik op d e traktor." "De eerste tekenen v a n het fa­ len v a n d e feministische slach­ tofferszorg zijn te zien in Ameri­ k a . Er zijn nog wel enkele op­ vangcentra. Maar d e typisch fe­ ministische zijn gesloten." Dat d e a a n d a c h t v a n d e vrou­ w e n b e w e g i n g voor slachtoffer­ hulp minder wordt, werd later n o g e e n s a a n g e h a a l d . "De vrouwenbeweging dreigt inder­ d a a d af te dwalen. Ze zijn scep­ tischer geworden. Dat komt om­ d a t ze altijd v a n mening w a r e n d a t w e door justitie serieus ge­ n o m e n werden. Maar toen gin­ g e n ze n a a r justitie e n toen bleek dat h e l e m a a l niet het ge­ val. Nu zoeken w e onze eigen weg wel. I n die zin verdwijnen w e als bondgenoot uit d e strijd. M a a r moeten w e niet ontzettend bUj zijn dat d e ­vrouwenbewe­ ging die geesteskracht n o g heeft?"

De h e k s e n w a a g te Oudewater a l s symbool voor het congres Ook tnr. C. Terwee v a n d e Com­ missie Wettelijke Voorzieningen Slachtoffers erkende dat er nog­ a l e e n s slordig met d e slachtof­ fers wordt omgesprongen. "Jus­ titie moet d e plicht krijgen om slachtoffers goed op d e hoogte te h o u d e n e n eventueel schade­ vergoeding a a n te bieden. Wij vinden slachtofferhulp best be­ langrijk m a a r investeren er niet echt in. Bij d e politie ontbreekt d e deskimdigheid om snel op d e z e zaken in te springen." De H a a g s e politiecommissaris mr. A. Visser, legt uit hoe moei­ lijk dat is: "Op dit moment wordt e r v a n overheidswege grote be­ langstelling bij d e politie ge­ vraagd voor slachtoffers v a n al­ lerlei delicten. Dat draait ons e e n beetje d e nek om, omdat we d a t ormiogeHjk allemaal kun­ n e n b e h a p p e n . De politiemen­ s e n werken in e e n b e p a a l d sys­ teem, in e e n b e p a a l d e routine die verschrikkelijk moeilijk te doorbreken is." Vanuit d e z a a l w a s er felle kri­ tiek op het strafrecht in z'n alge­ m e e n "Het strafrecht is er niet m e e r voor d e mensen. Het sys­ t e e m leidt e e n volstrekt eigen leven. De clint is het voer dat erin g a a t . Zo houdt het systeem zichzelf wel d r a a i e n d e . Het is dus e e n illusie dat je d a a r als slachtoffer ook m a a r iets aan kunt hebben."

Advertentie

Schadevergoeding Tijdens het congres werd ook het beleid ten a a n z i e n v a n slachtoffers a a n d e k a a k ge­ steld. Vooral justitie, die meer aandacht a a n de opvang van slachtoffers wü g a a n besteden, k r e e g felle kritiek. "Het straf­ rechtelijk a p p a r a a t is altijd ge­ richt geweest op d a d e r s . Het is niet voor slachtoffers ingericht e n het is d e v r a a g of je dat wel moet doen. "Doodgewone fat­ soensnormen zoals het schrij­ v e n v a n e e n brief w a a r i n staat w a t er met je aangifte is ge­ d a a n , blijkt al moeilijk te zijn", zegt Drs. A. Schutte v a n d e Coomhert Liga. Een vereniging voor die pleit voor strafrechther­ vorming. Al jaren zijn groepen bezig om eenvoudige fatsoenseisen te stellen a a n het strafrechterlijk a p p a r a a t . En d a a r weten ze g e e n e e n s r a a d mee.

Wim Kok als leider; Augstein; Admiraal Wim Kok in een uitvoerig interview over zijn fractie, zijn 'afwachten', de kritiek dat hij geen lei­ ding geeft, en zijn voornemen weg te gaan als hij geen succes heeft. Interview met Rudolf Augstein, hoofdredacteur van Der Spiegel: 'Wat voor belang zou Der Spiegel hebben bij een interview met Kohl? Die man is zo dom. Dat levert geen extra lezers op en geen nieuut adverteerders.' Bibeb in gesprek met Joop Admiraal,de acteur van U bent mijn moeder en Hersenschimmen, o\er dood,dementie en zijn vrouwenrollen. Schilder Gras Heyen was al ludiek voordat dat woord werd uitgevonden: over oorlog en drank.

Ons behaarde speelgoed Het laatste woord. Rudy Kousbroek (voor) en Gerda van Dijk (tegen) over pornografie; ons be­ haarde speelgoed. I n de vernieuwde bijlage: de ide­ ale bejaarde — alleenwonend, geen verpleegsters, de 'zorgzame samenleving van de Alexander­ straat'. Zo moet het, maar kan het?

Lees naast uw krant Vrij Nederland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen