Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 328

30 JANUARI 1987

"De tint is mauve. Dit betekent dat hij ongeveer e e n j a a r oud is. De geur doet denken a a n klein fruit, zoals bosbes en aardbei. De bereidingsmethode is dus waarschijnlijk maceration carbonique. Hij is fris in d e mond. Hij heeft relatief veel zuur, weinig bitter, weinig alcohol e n dus vrij weinig zoet. Na enige tijd vertoont het aröme de bouche e e n klein foutje v a n e e n vegetaal karakter." Zo beschrijft Albert Holtzappel, VU-student economie, d e huiswijn v a n het VU-Restaurant in het hoofdgebouw. Het merk is Bon Patron, importeur is Verbunt. Het VU-Restaurant verkoopt d e wijn voor ƒ 1,20 per glas. A b a c a d a b r a , deze beschrijving? Albert Holtzappel vindt v a n niet. Integendeel. Onlangs verscheen v a n zijn h a n d e e n boek getiteld Dat is wijnproeven, met als bescheiden ondertitel "Het meest complete boek over het zuivere wijnproeven". Zuiver proeven, want dit boek vloeit voort uit Holtzappels afkeer v a n alle a b a c a d a b r a of, zoals hij zelf zegt, "mystificatie" rond het verschijnsel wijn. Toen Albert dertien j a a r oud was, schonk zijn o p a bij d e fazant e e n perfecte Chambertin. Het w a s e e n openbaring voor d e kleine Holtzappel, en die a v o n d ontbrandde zijn passie voor d e wijn. O p zijn zestiende h a a l d e hij zijn slijtersvakdiploma. Na zijn middelbare-schooltijd vertrok hij n a a r Frankrijk e n werkte d a a r e e n j a a r op e e n chateau v a n het wijnhuis Cordier in Bordeaux. Tegelijk liep hij a a n e e n v a n d e universiteiten v a n d e gelijknamige stad e e n j a a r lang coUege in d e oenologie (= biochemie toegespitst op wijn, v a n Grieks

Een week geleden stond Kees Fens in d e Volkskrant stü bij d e eerste zin v a n h a a r prozadebuut: "Vandaag is het zondag in d e hemel en, zoals ik al eens zei, zal mijn moeder wel overhemden a a n het strijken zijn voor god." Een fraai beeld (de moeder die in d e hemel d e strijk staat te doen) en e e n opvallend tussenzinnetje ('zoals ik al e e n s zei'). De schrijfster toont zich ingenomen met het stukje v a n Fens, en licht h a a r eerste zin n a d e r toe: "Ik h e b vroeger in e e n gedicht hetzelfde beeld gebruikt. Het is het beeld dat ik v a n mijn moeder heb, toen ze zo oud w a s als ik nu. Ze w a s huisvrouw e n ze stond altijd klaar om a n d e r e mensen te helpen. Op e e n keer dacht ik: mijn moeder zal nu in d e hemel zijn en nog steeds dezelfde dingen doen als vroeger e n toen h e b ik dat gedicht geschreven. Daarom schrijf ik: 'zoals ik al eens zei'. Maar ik d e e d dat ook expres, omdat het leven niet volmaakt is of rond. Je kunt niet zeggen w a n n e e r het begint of eindigt en literatuur heeft veel te m a k e n met het leven. Sommig e mensen, zoals mijn moeder, zijn gestorven. Maar op e e n bep a a l d e manier leven ze nog, h e b b e n ze nog invloed." A n a Sebastian vluchtte in 1977 uit h a a r geboorteland Argentinië, w a a r ze als péroniste politiek actief w a s geweest. Ze kwam in Nederland terecht, ging er S p a a n s studeren e n is nu docente a a n d e VU. In 1984 ging ze terug, met e e n televisieploeg v a n d e VPRO, om e e n füm te m a k e n over d e tango. Deze terugkeer werd d e aanleiding tot het schrijven v a n De eerste fakkels. De titel verwijst n a a r d e jeugd

i

De wijnsnob e n zijn nevelen Aad Meijer

Foto Michel C l a u s , AVCA^U

oinos = wijn), e n volgde hij er met afgestudeerde oenologen e e n postdoctorale cursus wijnproeven. Teruggekeerd in Nederland d e e d hij eerst in r a p tempo HEAO e n schreef zich vervolg e n s in a a n d e VU. Om echter zijn in Bordeaux o p g e d a n e vak-

kennis niet geheel e n al ongebruikt te laten, besloot hij er e e n boek m e e te vullen. Hij dacht het in e e n jaartje te schrijven, m a a r het kostte h e m drie jaar. Holtzappel: "Ik stuitte op e e n enorme berg wetenschappelijk publicaties. Gelukkig ging e e n d e e l d a a r v a n over onderwerpen als

De Smaakreceptoren v a n d e Bromvlieg, m a a r toch kostte het me veel meer tijd d a n ik gedacht had." Hij ontdekte dat het met d e wijnproeverij, zowel bij d e liefhebber als in d e handel, rommelig gesteld is. De wijnhandel g a a t volgens h e m te weinig zelf op onderzoek. In tegenstelling tot veel a n d e r e voedingssectoren m a a k t d e wijnhandel g e e n gebruik v a n panels gevormd door kenners e n ook niet v a n statistiek. "Zij vertrouwt te veel op het oordeel v a n é é n persoon e n fungeert in het a l g e m e e n slechts als doorgeefluik. Het niveau v a n vakkermis is v a a k laag", vindt Holtzappel. Wat betreft d e wijndrinkers: het tafereeltje uit De avonden, w a a r i n moeder Van Egters e e n fles b e s s e n - a p p e l s a p aanziet voor wijn, is in deze tijd ondenkb a a r , schrijft Holtzappel in zijn inleiding. Het wijngebruik is in Nederland per hoofd v a n d e bevolking in vijfentwintig j a a r ruim verzevenvoudigd, weet het Wijninformatiecentrum (!) in Den H a a g . Van krap twee liter in 1960 tot bijna vijftien in 1985. Velen weten d a n k zij d e enorme stroom publicaties over wijn a a r d i g wat v a n dit onderwerp. "Maar", legt Holtzappel desgev r a a g d uit, "rond het drinken v a n wijn heeft zich e e n legertje v a n snobs gevormd dat neigt tot mystificeren. Ze r o e p e n m a a r wat, volkomen ongestructureerd. Vaak komt hvm oordeel meer uit henzelf voort d a n uit d e wijn. Door hun toedoen zien

Een genuanceerd beeld van een opstandige generatie

Foto Michel Claus, AVCA/U

e n n a a r het politiek verzet. De oorspronkelijke titel v a n het in het Argentijns geschreven boek luidt letterlijk vertaald heel a n ders: Onder de spottende blik van de sterren. Het is e e n regel uit e e n tango die iedereen in d e Spaanstalige l a n d e n kent, m a a r hier vrijwel niemand, getiteld 'De terugkeer'. "Ik h a d al jaren het idee om e e n dergelijk boek te schrijven," zegt ze, "een boek over d e mensen die wat in het verzet h e b b e n g e d a a n e n niet vanuit e e n zwart-witoptiek. Maar sortmiige

ideeën moeten rijp worden, e n voor mij w a s dat zover op het moment d a t ik terugkwam in Argentinië. Ik h e b er e e n heleboel idealistische mensen gekend, die belangrijk voor mij zijn geweest, m a a r die er niet meer woonden. Ik wüde d e herirmering a a n die m e n s e n levend houden." "Je kunt het e e n soort autobiografische fictie noemen. Maar het is absoluut g e b a s e e r d op gebeurtenissen uit d e werkelijkheid. Het boek wordt vanuit e e n ik-persoon verteld e n het bevat veel dingen uit mijn eigen leven. Het w a s ook pijnlijk om het te schrijven e n er zijn fragmenten die ik niet k a n herlezen, m a a r het g a a t niet alleen over mezelf. Ik denk dat het d e gevoelens v a n veel mensen beschrijft." Vanuit het hoofdpersonage word e n in De eerste fakkels zowel d e familie beschreven als e e n politiek actieve vriendenkring. De hoofdpersoon doorziet in h a a r jeugd d e moraal, met n a m e op seksueel gebied, volg e n s welke d e meeste v a n h a a r familieleden leven e n zoekt met h a a r vrienden e e n alternatief. Maar d e tegenstelling is verre v a n absoluut. De familieleden laten weleens e e n steekje vallen, zoals d e oma die zich op sommige a v o n d e n opwindende kledij aantrok, bij d e buren a a n belde en "met verdraaide stem e n e e n sigaret losjes in h a a r mond (vroeg) w a a r d e m a n n e n

Johan de Koning v a n het huis waren". En d e politieke activisten worden niet alleen door nobele motieven gedreven. De schrijfster vertelt dat ze met opzet e e n g e n u a n c e e r d beeld v a n h a a r generatie presenteert, omdat d e jongeren in Argentine volgens h a a r op dit moment door d e m a s s a m e d i a e e n n e g a tief zwart-witbeeld v a n h a a r g e naratie krijgen voorgeschoteld. "Wij worden beschouwd als d e schurken uit e e n füm. Natuurlijk w a r e n w e ook g e e n heiligen, m a a r w e h a d d e n g o e d e bedoelingen. We w a r e n mensen, en w e w a r e n ook wel e e n s e e n beetje hypocriet. Er w a s wele e n s iemand die probeerde omhoog te klimmen in h a a r politieke organisatie met d e bedoeling om met iemand n a a r b e d te kunnen g a a n . ZiiUce dingen gebeurden, m a a r w e w a r e n toch idealisten, die e e n rechtervaardiger maatschappij probeerden op te bouwen." Ook het beeld v a n d e oudere generatie is met opzet g e n u a n ceerd. "Op e e n b e p a a l d moment, toen m e n merkte dat ik onafhankelijk werd, kreeg m e n respekt voor m e e n d e affectiviteit w a s ondanks d e ruzies hetzelfde gebleven. Mensen v a n d e oudere generatie vinden nu v a a k dat wij toch g o e d e ideeën h a d d e n , niet alleen w a t d e soci-

veel mensen het bewust proeven v a n wijn als e e n elitaire bezigheid." Tijdens het interview hamert hij -drie glazen per dager voortdurend op dat "wijn gewoon lekker is. Je moet er van kunnen genieten zonder er moeilijk omheen te doen." Holtzappel poogt in zijn boek zowel voor d e v a k m a n als voor de liefhebber enige systematiek m het proeven a a n te brengen. Hij bespreekt punt voor punt zaken als kleur, geur, helderheid en smaak. Hij onderscheidt zeven vormen v a n wijnproeven, geeft v o o r w a a r d e n voor het proeven e n brengt het proeven v a n wijn in v e r b a n d met ontwikkelingen in d e voedselwetenschappen. Ook geeft hij erikele oefeningen. Dit alles in een, bij zo'n droog onderwerp, prettig leesbare stijl. Albert Holtzappels conclusie over d e VU-wijn is evenwel te begrijpen zonder eerst zijn boek gelezen te hebben. "Echt zo'n buUcwijn uit het zuiden van Frankrijk. De afdronk is uiterm a t e kort e n dat is bij dit soort wijn m a a r goed ook." In eerste instantie besluit hij met te zegg e n dat d e wijn "voor zijn prijs nog mooi is". N a a r m a t e het gesprek vordert e n d e fles Bon Patron leegraakt herhaalt hij steeds vaker de wijn a l m a a r smeriger te gaan vinden. Dat komt schrijver dezes goed uit, w a n t bij h e m voltrekt dit proces zich in omgekeerde richting. Holtzappel r a a d t het VU-Restaurant aan e e n iets duurdere wijn in te slaan.

Albert Holtzappel, Dat is wijnproeven. Het Spectrum, ƒ 24.90

ale omstandigheden betreft, m a a r ook wat betreft gevoelens, liefde e n seksualiteit. We wüden meer volgens onze eigen ideeën e n gevoelens leven e n niet volg e n s d e ideeën die d e maatschappij je oplegt." "De ouderen zijn er niet dezeUde politieke mening als wij op na g a a n houden, m a a r ze hebben ons gerespecteerd. Zo is het ook g e g a a n met d e moeders van de vermisten, die d e straat opgingen. Die moeders w a r e n het niet e e n s met w a t d e kinderen dachten, m a a r op e e n b e p a a l d moment h e b b e n ze toch h u n kinderen gerespecteerd." "Wat dat betreft is d e invloed op d e oudere generatie denk ik groot geweest, m a a r niet op de jongere. Die k e n n e n alleen de verhalen v a n d e massamedia. De hypocrisie komt weer terug e n d e m e n s e n zijn weer egoïstisch geworden. Dat komt echter ook doordat er e e n grote terreur is geweest, w a a r d o o r d e mensen wanhopig zijn geworden en sceptisch. Maar ik b e n optimist e n denk niet dat dat lang duurt." Voorlopig blijft het echter de v r a a g hoeveel h a a r roman zal kimnen bijdragen a a n d e nuancering v a n het beeld v a n haar generatie in Argentinië, want het is tot n o g toe alleen in Nederland (in vertaling) verschenen. "De uitgeverijen in Argentinië h e b b e n op het ogenblik g e e n geld. Er wordt al twee jaar e e n bundel poëzie v a n mij aangekondigd, m a a r die is nog steeds niet verschenen. Het geld is e e n groter probleem dan de censuur. Censuur bestaat er geloof ik niet meer. De mensen zijn n o g wel voorzichtig."

A n a Sebastian, De eerste fakkels. Uitge­ verij Thoth, Amsterdam, IBIS­reeks. Pn)S ƒ26,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen