Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 255

12 DECEMBER 1986 De vorige m a a n d w a s het weer behoorlijk r a a k met d e Rijn. De milieuactivisten in Bazel h a d ­ den het dundoek nog m a a r nau­ welijks opgerold of d e Duitse chemiegigant BASF moest mel­ den dat hij "per ongeluk" twee ton onkruidverdelger in d e Rijn had geloosd. Een a a n t a l d a g e n eerder w a s ten gevolge v a n e e n "foute bediening" v a n d e tech­ niek hetzelfde gebeurd. De be­ treffende chemicaliën w a r e n snel afbreekbaar, deelden zegslieden v a n het concern ge­ ruststellend m e e ­ e e n b e w e r m g die n a onderzoek door externe deskundigen schielijk moest worden ingetrokken. Deze berichten doen vermoe­ den dat d e laatste tijd nogal nonchalant met d e Rijn wordt omgesprongen. Toch moet het bijzondere v a n d e huidige situa­ tie niet overtrokken worden, vin­ den dr. Harry Gov ers e n drs. Myriam v an Rooij, beiden mi­ lieuchemici v a n het Instituut voor Milieuvraagstukken (IvM). "Direct n a d e r a m p bij d e San­ doz­fabriek zijn er op diverse plekken extra verfijnde metin­ gen en controles op het Rijnwa­ ter verricht. Daardoor k w a m e n ook a n d e r e lozingen in d e pictu­ re die al j a r e n l a n g plaatsvin­ den."

D e v e r v u i l e r b e t a a l t . M a a r w i e is d e v e r v u i l e r ?

Milieuchemici op zoek naar bewijs tegen Rijn­vervuilers Misschien w a s het d e bloedrode kleur die uit d e Sandoz­fabriek stroomde die d e Rijn weer vol­ op in d e publieke belangstelling plaatst. Van e e n plotselinge toename v a n d e vervuiling is immers g e e n sprake. Die is d e afgelopen jaren namelijk altijd al onveranderd groot geweest. Het Instituut voor Milieuvraagstukken v a n d e VU werkt mee a a n e e n onderzoek om d e b e ­ langrijkste vervuilers v a n 'het grootste riool v a n Europa' op te sporen teneinde hen, desnoods via d e rechter, tot e e n a n d e r e opstelling te b e ­ w^egen. Curieus g e n o e g s t a a n d e onderzoekers voor het probleem hoe ze juist extreem lage hoeveelheden giftige stoffen kunnen meten.

Laboratorium De twee IvM­medewerkers doen s a m e n met drie collega's onderzoek n a a r d e vervuiling door zware metalen zoals cad­ mium, chroom, koper, lood e n zink ­ giftige stoffen die niet af­ breekbaar zijn. De analysere­ sultaten v a n d e h o n d e r d e n monsters die g e n o m e n worden in het stroomgebied v a n d e Rijn, worden doorgespeeld a a n het Waterloopkundig Laboratorium in Delft. Dit laboratorium m a a k t op basis v a n deze g e g e v e n s verspreidingsmodeUen. Daarin staat beschreven in welke m a t e een b e p a a l d e stof zich in stro­ mend water verdeelt, zoals e e n rookpluim zich verdunt in het luchtruim. Is zo'n model een­ maal opgesteld, d a n k a n a a n de h a n d v a n e e n groot a a n t a l metingen stroomafwaarts nauwkeurig worden gerecon­ strueerd w a a r in d e rivier d e lozing moet h e b b e n plaatsge­ vonden e n hoe omvangrijk zij is geweest. De meetapparatuur w a a r m e e de monsters g e a n a l y s e e r d wor­ den, moet in staat zijn zeer l a g e concentraties vast te stellen. De lozing v a n bijvoorbeeld e e n

Advertentie

Tlie Biiind ot the World! Alleen bij de K-Shoe Shop 10% korting op vertoon van collegekaart

.SHOES

^l^hoeShop Beethovenstraat 100-102, Heiligeweg 5-7, AIVISTEROAIUI

O p deze deze foto is duidelijk te zien hoe vervuüd het Rijnwater is vergeleken met schoon water uit d e kraan. Foto Kees Keuch, AVC/vu p a a r liter pure kwik, is honder­ d e n kilometers stroomafwaarts immers al sterk verdund. Als methode h a n t e r e n d e on­ derzoekers v a n het IvM d e zo­ g e n a a m d e atomaire absorptie spectrometrie. Deze techniek is a l v a n wat l a n g e r e datum m a a r is voor dit onderzoek aanzienlijk verfijnd e n a a n g e p a s t a a n d e locale omstandigheden.

Baggerspecie De opdrachtgever v a n het on­ derzoek is International centre for waterstudies (ICWS), e e n soort ingenieursbureau dat ge­ lieerd is a a n d e milieubeweging e n dat voortgekomen is uit het Internationale Watertribunaal v a n 1983. Het ICWS ontvangt op zijn beurt

VU geeft weinig voor Zuid Afrika De opbrengt v a n d e inzame­ lingsactie 'VU voor e e n vrij Zuid Afrika' valt tot nog toe tegen. Er is in totaal 13.900 gulden bin­ nengekomen, terwijl d e organi­ satoren streefden n a a r e e n be­ d r a g v a n 20.000 giüden. Er komt echter, steUen zij hoopvol, nog steeds geld binnen. De inzamelingsactie is gestart tijdens d e actieweek voor Zuid­ Afrika, die v a n 3 tot e n met 7 oktober a a n d e VU is gehouden. Het geld is bestemd voor twee onderwijsprojecten in Zuid­Afri­ k a e n voor d e oprichting v a n e e n onderzoeksfonds voor Zuid­ afrikanen die a a n d e VU stude­ ren. In totaal h e b b e n d e organi­ satoren 13.000 accept­girokaar­ ten a a n personeelsleden v a n d e VU gestuurd. 500 m e n s e n h e b ­ b e n v a n die k a a r t e n gebruik ge­

maakt, terwijl d e verwachting w^as dat ongeveer 1000 m e n s e n d a t zouden doen. Ook d e winst die er zou worden g e m a a k t op het slotfeest v a n d e actieweek, met e e n optreden v a n Raymond v a n het Groene­ woud, zou bij d e opbrengst v a n d e inzamelingsactie worden op­ geteld. Doordat er te weinig m e n s e n k w a m e n werd er op dit feest e e n verlies v a n 3000 gul­ d e n gemaakt, d a t door het ACC zal worden gedekt. De kosten v a n d e accept­girokaarten ­ 6000 giüden ­ zijn echter nog niet gedekt, m a a r d e organisa­ toren steUen nadrukkelijk dat dit b e d r a g rdet v a n d e opbrengst zal worden afgetrokken. Bestaat er a a n d e VU weinig betrokkenheid bij d e toekomst v a n Zuid Afrika? De organisoto­

Wim Crezee w e e r d e opdrachten v a n d e ge­ m e e n t e Rotterdam. Voor deze g e m e e n t e is d e vervuiling v a n d e Rijn e e n levensgroot pro­ bleem e n ze heeft er alle b e l a n g bij dat d e bronnen v a n het k w a a d worden opgespoord. De z w a r e metalen, die vooral in Duitsland worden geloosd, h e c h t e n zich namelijk a a n zwe­ v e n d slib e n b e l a n d e n vroeg of l a a t in het Rotterdamse h a v e n ­ gebied. De stroomsnelheid in d e z e delta is immers lager d a n in d e rest v a n d e rivier zodat het sUb k a n s krijgt n a a r b e n e d e n te zakken. Ongeveer één­derde gedeelte spoelt door n a a r zee. Vroeger, toen het slib nog wei­ nig vervuild w a s , kon bij het uit­ diepen v a n h a v e n s e n rivier d e b a g g e r s p e c i e op land of in zee w o r d e n gestort. Nu ziet Rotter­ d a m zich genoodzaakt uiterst kostbare opslagplaatsen voor d e specie a a n te leggen. Uit e e n vooronderzoek zijn veer­ tien bedrijven als d e belangrijk­ ste vervuilers uit d e bus geko­ men. Met h e n voert Rotterdam inmiddels indringende gesprek­ ken teneinde h e n tot beperking of stopzetting v a n d e lozingen te b e w e g e n . Stok achter d e deur bij d e onderhandelingen is het dreigen met o p e n b a a r m a k i n g v a n het onderzoeksmateriaal. De twee onderzoekers v a n het IvM verwachten dat d e Duitse industriëlen ­ want d a a r g a a t het vooral om, alhoewel ook di­ v e r s e Nederlandse bedrijven d e h a n d e n allerminst in onschuld kunnen w a s s e n ­ d a a r niet on­ gevoelig voor zijn. "Ze zijn hui­ verig voor e e n slecht imago. D a n lopen ze d e k a n s d a t d e overheid, onder druk v a n d e pu­ blieke opinie, v e r r e g a a n d e e n voor het bedrijf kostbare milieu­ m a a t r e g e l e n g a a t nemen. Bo­ vendien wülen ze vermijden dat d e concurrent uit d e lozingscij­ f ers te weten komt hoe hun pro­ duktieproces in elkaar zit." Als d e onderhandelingen op niets uiüopen, zal d e gemeente Rotterdam e e n gerechtelijke procedure tegen d e betrokken bedrijven starten. Medewerkers v a n d e juridische faculteit v a n d e Rotterdamse Erasmus­uni­

Vervolg v an pag. 1 Jurgens zeU niet gelukkig met die omschrijving. Wel degelijk wü hij a a n onderzoek g a a n d o e n e n promotor wü hij ook g r a a g zijn, zij het dat hij meestal als co­referent (assisterend pro­ motor) zal optreden a a n g e z i e n hij niet a a n d e juridische facul­ teit werkt, aldus VN. Jurgens solliciteerde eerder n a a r e e n tijdehjke betrekking als docent in d e rechtsweten­ s c h a p . "Wij w a r e n verrast, e n w^el zeer a a n g e n a a m verrast. Wij zeiden hem dat in n a j a a r 1985 (dat werd begin 1986) e e n advertentie zou verschijnen w^aarmee deze tijdelijke b a a n in e e n p e r m a n e n t e werkkring op het niveau v a n hoogleraar zou

ren houden d e moed er nog e v e n in. Wie ze d a a r i n gelijk wü g e v e n k a n met zijn bijdrage te­ recht op gironimimer 5119004 v a n Actiecomité Zuidelijk Afri­ k a . (Johan de Koning)

versiteit zijn op dit moment a l a a n het uitpluizen wat d e moge­ lijkheden zijn binnen het inter­ nationale e n milieurecht.

Topje Hoe nauwkeurig d e metingen ook plaatsvinden, d e onderzoe­ kers v a n het IvM h e b b e n niet d e illusie d e complete vervuiling v a n d e Rijn in kaart te brengen. "Wij signaleren eigenlijk alleen het topje v a n d e ijsberg. Het me­ ten v a n alle giftige stoffen is technisch gezien e e n bijna on­ mogelijke operatie en kost bo­ vendien handenvol geld." Op d e keper beschouwt, is het on­ derzoek dat Govers e n Van Rooij verrichten e e n teken v a n d e verspUling die met vervuiling g e p a a r d g a a t . Immers: met veel menskracht e n dure a p p a r a t u u r moet a a n g e t o o n d worden w a t industrieën niet wülen o p e n b a ­ ren. Vanzelfsprekend zou het e e n stiüc efficiënter zijn als d e vervuiling bij d e bron wordt a a n g e p a k t , zegt Govers. Een eerste stap d a a r t o e zou kunnen zijn bedrijven te verplichten er e e n stoffenboekhouding op n a te houden: welke stoffen komen het bedrijf binnen, wat gebeurt e r m e e in het produktieproces, welke stoffen komen uit d e fa­ briek in d e vorm v a n e e n pro­ dukt, wat wordt opgeslagen of geloosd? "Dergelijke plaatjes zouden d e onderzoeksinstituten veel werk uit h a n d e n nemen. Maar", verzucht Govers, "ons stelsel v a n ondernemingsgewij­ ze produktie staat zo'n m a a t ­ schappelijke controle op d e in­ terne bedrijfsvoering niet toe." Vooralsnog lijkt het meeste heü te verwachten v a n het veel ge­ h o o r d e m a a r n o g nauwelijks nageleefde principe 'de vervui­ ler betaalt'. Is d e verwiüer ach­ terhaald e n k a n deze ook juri­ disch gezien aansprakelijk wor­ d e n gesteld voor d e ontstane s c h a d e , d a n zal afschrikking voor toekomstige financiële claims het werk moeten doen, zo is d e hoop. Bedrijven a a n d e Rijnoever zuUen dan, aUeen al uit eigenbelang, alternatieve produktietechnieken ontwikke­ len e n g e d w o n g e n worden n a te d e n k e n over a n d e r e oplossm­ g e n voor hun afval.

w^orden omgezet," vertelt Van Putten in VN. In d e vacature k w a m te staan: "Sollicitanten dienen hun geschiktheid te kun­ n e n b a s e r e n op e e n dissertatie, of op publicaties v a n vergelijk­ b a r e zwaarte, d a n wel op e e n praktijkervaring die geacht k a n worden d a a r t e g e n op te we­ gen". Emancipatiewerkster Ron Root "Bij d e benoeming v a n universi­ taire hoofddocenten w a s d e promotie wel e e n eis, óf je moest a l eerder wetenschappelijk hoofdmedewerker zijn e n ver gevorderd met je proefschrift. Er moet d a n wel e e n heel g o e d e r e d e n zijn om nu a a n die disser­ tatie voorbij te g a a n , e n die re­ d e n moet d a n ook duidelijk uit­ gesproken worden. De reden die Van Putten in VN opgeeft is voor ons onacceptabel. Als d e k a n d i d a t e n gelijkwaardig zijn, moet je e e n vrouw nemen. Ik h e b het idee dat er gerommeld wordt. Het emancipatiebeleid wordt kennelijk niet uitge­ voerd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen