Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 581

26 JUNI 1987 Arthur Frid, onderzoeker bij criminologie en met ontslag bedreigd: "Drieentwintig jaar werk ik hier op het criminolo­ gisch instituut; d e eerste tien jaar w a s ik secretaris v a n het instituut e n h e b d e zaak hel­ pen opbouwen zodat Bianchi zijn boeken kon schrijven; in het begin v a n d e jaren zeven­ tig b e n ik ook zelf onderzoek g a a n verrichten." In totaal h e b ik meer d a n ze­ ventig publicaties op mijn n a a m staan, w a a r o n d e r e e n p a a r boeken. Ik hield mij voor­ al bezig met het praktijkge­ richte onderzoek. Uit die pro­ jecten vloeide onder a n d e r e het Juridisch Consultatiebu­ reau voort, het tegenwoordige Bureau voor Rechtshulp."

Criminoloog Frid:

'Het slachtoffergevoel grijpt me het meest aan' Koos Neuvel

"Zelf o p e n d e ik, s a m e n met studenten, d e eerste wetswin­ kel in het Huis v a n Bewaring m Amsterdam. In het midden van d e jaren zeventig ontdek­ ten w e namelijk d a t het voor een g e v a n g e n e die het huis van bewaring binnenkomt, belangrijk is om onafhankelij­ ke rechtshulp te hebben. D a a r zijn voorstellen over geformu­ leerd n a a r het ministerie v a n justitie toe, e n die zijn uiteinde­ lijk overgenomen. De rol v a n het onderzoek d a a r i n is vooral signalerend; je probeert zicht te krijgen op het concrete func­ tioneren v a n d e strafrechtsple­ ging e n enkele gesloten insti­ tuten. Mede door middel v a n die kennis trachtten w e d e richting v a n d e strafrechtsple­ ging enigszins te beïnvloe­ den." "Zulk praktijkgericht e n onaf­ hankelijk onderzoek blijkt te­ genwoordig als e e n luxe b e ­ schouwd te worden, hoewel dit type a c a d e m i s c h e activiteit mijns inziens uitermate b e ­ langrijk is. Zeker als je n a a r het geheel v a n d e criminologie en het algehele denken over misdaad kijkt, biedt het moge­ lijkheden voor e e n zeker te­ genwicht tegen d e huidige law and ordermentaliteit. Voor het onderzoek d a t zich in sommige gevallen tegen het b e s t a a n d e beleid richt, wordt op d e uni­ versiteit d e ruimte echter steeds kleiner. D a a r tegen­ over zie je momenteel d a t het WODC, het onderzoeksinsti­ tuut v a n het ministerie v a n jus­ titie, alleen m a a r uitgebreid wordt. Dat beleidsgerichte, kwantitatieve onderzoek k a n heel nuttig zijn, m a a r veel meer w a a r d e d a n achter­

"Op d e universiteit is er e e n soort broodnijd ontstaan, niet al­ leen tussen vakgroepen m a a r ook tussen individuen onderling. Zelfs bij criminologie zijn wij eikaars concurrenten geworden." Foto Michel Claus, AVCWU

grondinformatie heeft het niet." "Ik h e b nu zelf mijn ontslag a a n g e b o d e n . Oorspronkelijk h a d het bestuur v a n d e facul­ teit iets a n d e r s voor mij in pet­ to: ik zou bij strafrecht in het eerste j a a r werkgroepen moe­ ten geven, drie m a a l in d e week hetzelfde,*"<werk w a a r ­ voor je net afgestudeerd k a n zijn. Ik h e b m e t d e m a n ge­ sproken die vertrok e n die zei dat hij niet vèor niets wegging: het werk w a s veel te verve­

lend e n te monotoon. Ik b e n ook niet p a s afgestudeerd, m a a r werk al 23 j a a r hier, niet als onderwijzer m a a r als on­ derzoeker." "Toen ik d a t a a n b o d gewei­ g e r d heb, verkondigde het b e ­ stuur d e zaak op d e harde, for­ mele manier via d e t a a k a a n ­ passing te g a a n spelen. Men stelde e e n takenpakket voor crimiriologie s a m e n w a a r i n het soort werk d a t ik deed, niet voorkwam. Ik w a s er gewoon uitgeschreven. Dat betekende

dat ik tot d e twee personen behoorde die g e d w o n g e n ont­ slagen moesten worden. Als ik het h a r d h a d willen spelen kon ik via gerechtelijke w e g e n mij tegen dit g e d w o n g e n ontslag verzetten, en zou waarschijn­ lijk e e n redelijke k a n s v a n suc­ ces hebben. Maar ik h e b er g e e n zin meer in." "Op d e universiteit is er e e n soort broodnijd ontstaan, niet alleen tussen vakgroepen m a a r ook tussen individuen onderling. Zelfs bij criminolo­ gie zijn wij eikaars concurren­ ten geworden. Het schrijven gebeurt alleen n o g m a a r om het schrijven; niet omdat je iets te zeggen hebt m a a r puur van­ uit d e noodzaak tot publiceren. Het is hoogstens op grond v a n particuliere vriendschappen dat je nog overleg hebt, m a a r a n d e r s zou je v a n elkaar niet weten w a t je doet." Positieve, stimulerende con­ currentie is heel w a t a n d e r s . Zelf h e b ik altijd geschreven vanuit e e n kritiek op e n e e n betrokkenheid bij d e onder­ werpen w a a r ik mij op richtte; niet vanuit d e g e d a c h t e d a t ik nu al weer twee m a a n d e n niets geschreven h e b en het dus weer d e hoogste tijd wordt." "Ik denk d a t ik eerst m a a r e e n s e e n tijdje w e g moet zijn v a n d e VU om rustig te bekijken of ik door wU g a a n met d e crimi­ nologie. Wat ik a n d e r s zou wil­ len doen? Ik h e b vroeger in d e journalistiek gezeten, het lijkt m e heel leuk om d a a r i n terug te keren; bijvoorbeeld om free­ lance te g a a n werken voor d e VPRO of Vrij Nederland. Ik k a n ook proberen om via e e n .plaatsvervangend rechters­ s c h a p rechter te worden in Alkmaar, vlakbij mijn woon­ plaats Bergen. Bestuurlijk werk wU ik ook g r a a g doen; niet v a n e e n organisatie waarbij je echt m a n a g e r bent, m a a r bij e e n club waarbij je je betrokken voelt, bijvoorbeeld in d e psychiatrie of in het g e ­ vangeniswezen." "In al die jaren op d e VU h e b

Medewerkers hekelen personeelsbeleid Vervolg van pag. 1 met d e verwijten eens. Hij is v a n mening d a t er wel degelijk zorg­ vuldig g e h a n d e l d is: "We zijn alleen niet stil blijven staan, het aanschroeven v a n d e normen is een permanent proces. Ik denk dat w a n n e e r criminologie van­ daag opnieuw beoordeeld zou worden, m e n nog minder for­ matieplaatsen zou krijgen. Het IS ook niet d e enige vakgroep die pijn lijdt. Andere vakgroe­ pen h e b b e n weliswaar g e e n gedwongen ontslagen, m a a r daar moeten weer veel m e d e ­ werkers in tijdelijke dienst weg."

Luguber Een vakgroep die relatief veel medewerkers in tijdelijke dienst had en die door het niet­verlen­ gen v a n d e contracten in ernsti­ ge moeilijkheden is gekomen, is strafrecht. De situatie is volgens de vakgroep zo nijpend gewor­

d e n dat men d a a r volgend j a a r niet meer in staat zal zijn om werkgroeponderwijs te geven. Wel is onlangs d e faculteitsraad in enige m a t e tegemoet geko­ men a a n d e w e n s e n v a n deze vakgroep door het a a n l e g g e n v a n e e n noodverband, d a t wil zeggen d a t e e n p a a r tijdelijke medewerkers nog ongeveer e e n half j a a r m o g e n blijven. De problemen zijn d a a r m e e voor strafrecht echter nog niet uit d e wereld. Een probleem is vooral d a t d e onderwij slast zo z w a a r is geworden d a t m e d e ­ werkers nauwelijks nog a a n on­ derzoek toekomen; a a n d e ver­ plichting om binnen e e n redelijk a a n t a l jaren e e n proefschrift te schrijven, k a n vrijwel niet wor­ d e n voldaan. Eén v a n d e medewerkers bij strafrecht is Jules Wortel. Zijn al­ g e m e n e kritiek op het faculteits­ beleid inzake tijdelijke m e d e ­ werkers is, d a t men deze men­ sen soms vele j a r e n l a n g o p tij­ delijke contracten laat voort­ modderen; dat ze ontslagen e n

d a a r n a weer in dienst g e n o m e n worden, soms met e e n heel a n ­ dere taakomschrijving. Wortel: "Je kunt je afvragen of d a t nog behoorlijk personeelsbeleid is. Zou dit in e e n bedrijf gebeuren, werd er onmiddellijk e e n bikkel­ h a r d e wetsbepaling opgesteld, welke dit soort praktijken ille­ g a a l maakt. Men heeft hier e e n bijna lugubere behendigheid in het manipuleren v a n m e n s e n zodanig d a t d e verplichting om ze in vaste dienst te nemen, ont­ zeUd wordt." De bezuinigingen komen bij deze kleine v a k g r o e p e n d e s te h a r d e r a a n omdat m e n w a a r ­ neemt dat a n d e r e v a k g r o e p e n wel kunnen groeien, informati­ c a e n recht bijvoorbeeld. Jules Wortel hierover: "Het is d e w a a n v a n d e d a g , ik denk dat het e e n modegril is. De informatica groeit nu heel erg snel, m a a r er komt e e n moment d a t d e bijzon­ derheid er af is e n d a n zitten ze met e e n te groot onderzoekspo­ tentieel." Het is niet alleen d e wijze w a a r ­

op d e bezuinigingen binnen d e faculteit verdeeld worden, die bekritiseerd wordt. Zowel d e cri­ minologen als Jules Wortel vin­ d e n ook d a t het bestuur zich niet krachtig g e n o e g opstelt ten a a n z i e n v a n m a a t r e g e l e n die v a n buitenaf komen. René van Swaaningen, medewerker bij criminologie: "Heel klakkeloos wordt er gedicteerd w a t er b e ­ zuinigd moet worden. Je v r a a g t je af wiens b e l a n g e n het b e ­ stuur behartigt, die v a n d e fa­ culteit of die v a n Den H a a g ? O p g e e n enkele wijze is m e r k b a a r dat er t e g e n g a s g e g e v e n wordt, dat geprobeerd wordt e e n on­ derhandelingspositie te creë­ ren; integendeel, m e n antici­ peert al op nog te verwachten bezuinigingen." "Ik vind het b e w o n d e r e n s w a a r ­ dig d a t m e n door e e n dichte deur k a n heenkijken, d a t klaar­ blijkelijk bekend is w a t het b e ­ stuur a a n anticiperend beleid voert," reageert Van Witteloos­ tuyn op d e kritiek. "Dat wereld­ beeld is geheel voor hun reke­

ik, n a a r eigen beoordeling, op zijn minst normaal gepres­ teerd. Eigenlijk vind ik het al vervelend om m e te verdedi­ gen door op die zeventig publi­ caties te wijzen. Maar het is e e n neiging die je krijgt omdat je toch het gevoel hebt dat je als e e n stuk oud vuü b e h a n ­ deld wordt. Ik ken het alle­ m a a l zo goed, d a t stigmatise­ ringsproces e n d e psychologi­ sche effecten die d a t t e w e e g brengt. In d e strafrechtsple­ ging komt d a t zo v a a k voor, ik h e b het v a n nabij bestudeerd. Ik weet wat er gebeurt e n ver­ domme, het overkomt jezelf e n je ontkomt er niet a a n om erop te reageren."

Leuk en leerzaam "Zojuist heeft professor Rüter v a n d e UvA m e opgebeld dat in het eerste j a a r e e n boek v a n mij tot d e verplichte tentamen­ literatuur gemaakt wordt. D a a r krijg ik e e n kick van, m a a r tegelijkertijd besef ik heel goed dat zo'n leuk nieuw­ tje voor mij puur als tegen­ wicht dient voor m'n malaises­ temming." "Dat slachtoffergevoel grijpt mij persoonlijk het meeste a a n . Ik zou dat slachtoffer niet hoeven zijn, ik k a n mijn ont­ slag aanvechten, m a a r ik hoef dat gelijk niet meer. Ik denk dat het jeugdsentiment is te denken d a t het soort onder­ zoek d a t ik d e e d in d e n a a s t e of verre toekomst weer moge­ lijk zal zijn." "Voor d e duidelijkheid: ik h e b e e n leuke e n leerzame tijd a a n d e VU g e h a d . M a a r ik moet kennelijk a a n v a a r d e n d a t dit tot het verleden behoort. Ik ben d a a r i n trouwens b e p a a l d niet d e enige. O p d e universi­ teit is het nu d e tijd v a n het a a n v r a g e n v a n subsidies, het werven v a n fondsen, het ver­ zamelen v a n op kwantiteit g e ­ richte informatie e n d e opper­ vlakkige, beleidsgerichte ver­ halen. "Ik h e b d e tijd meegemaakt, dat wetenschappers "de nieuwe vrijgezellen" heetten. Er w a r e n (in het begin v a n d e jaren 70) i n d e r d a a d excessen, met mis­ bruik v a n e e n te grote vrijheid. Nu riekt d e bureaucratie lang­ zamerhand naar bureaupathie, ook bij onze faculteit waarbij wetenschappelijk werk tot in twee decimalen achter d e kom­ m a moet worden verantwoord! Ik noem het d e nieuwe gladheid v a n d e jaren tachtig."

ning, m a a r er is buitengewoon veel tegen in te brengen. Er wordt wel degelijk gevochten voor d e formatie. Ik herken mij niet in het verwijt dat dit e e n slap faculteitsbestuur is w a t zegt: er moet bezuinigd worden, e n w e zullen d a t nog e v e n w a t h a r d e r g a a n doen. Wij zijn niet roomser d a n d e paus." O n d a n k s d e moeüijke positie w a a r i n vakgroepen als straf­ recht e n criminologie g e m a n o e ­ vreerd zijn, is het niet uitsluitend neerdrukkende ellende w a t d e klok slaat. Jules Wortel wijst als lichtpuntje op het b e s t a a n v a n e e n onderzoekszwaartepunt bij strafrecht, dat zijns inziens waardevol is en het verdient om ontzien te worden. Bij criminologie is er e e n nieuw studieprogramma tot stand g e ­ komen. René v a n Swaaningen: "We zijn e n blijven d e enige hoofdrichting criminologie in Nederland. Eén v a n d e a a n ­ trekkelijke kanten v a n die hoof­ richting is het intensieve karak­ ter v a n het onderwijs. Alles bij elkaar vormen w e toch nog al­ tijd e e n klein, m a a r wel a a r d i g en zeer gemotiveerd e n geën­ g a g e e r d clubje."

B

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen