Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 459

10 APRIL 1987 CvB­voorzitter drs. H.J. Brinkman geeft persoonlijke visie in Hora est­lezing:

'WWO maakt universiteit van nu onbestuurbaar' In het jaar 2000 zullen de universiteitsraad en het college van bestuur met hun huidige taken waarschijnlijk niet meer bestaan, omdat "twee kapiteins op één schip geen goed bestuur ople­ vert". De WWO heeft daar overigens nog niets a a n veranderd. "Dat maakt de universiteit van nu onbestuurbaar." Dat zei CvB­voorzitter drs. H.J. Brinkman in een persoonlijke visie tijdens zijn lezing vorige week donderdag in de Hora est­cyclus van het Vormingscentrum VU over de universiteit in 2000. Hij vreesde dat de christelij­ ke identiteit van de VU gevaar loopt omdat ge­ kwalificeerde wetenschappers die ook de doel­ stelling wiUen ondertekenen in de toekomst moeüijk a a n te trekken zullen zijn.

Ally Smid d e n aangesteld. De v r a a g is hoeveel dispensaties j e kunt verlenen voordat d e identiteit o p het spel komt te staan. In d e concurrentiestrijd tussen d e uni­ versiteiten heeft d e VU als 'na­ deel' dat zij niet alleen zo ge­ kwalificeerd mogelijke weten­ s c h a p p e r s in huis wil halen, m a a r v a n h e n ook het onder­ schrijven v a n d e doelstelling verlangt. De VU blijft in d e toekomst wel b e s t a a n volgens Brinkman. In h a a r eentje of binnen e e n sa­ menwerkingsverband, met b e ­ houd v a n eigen zelfstandigheid. Zo'n coöperatie is a l tot stand gekomen m d e vorm v a n het Hoger Onderwijs Experiment De VU e n d e Hogeschool Hol­ land, die d a a r i n vertegenwoor­ digd zijn, zullen vanaf septem­ ber financieel geschoolden g a a n opleiden. Brinkman Uet zijn w a a r d e r i n g blijken voor d e grotere autono­ mie die d e faculteiten zullen krij­ g e n , zoals beschreven in d e nota Hoger onderwijs, autono­ mie e n kwaliteit (HOAK) v a n mi­ nister Deetman, w a a r d e poli­ tiek e n universiteitsbestuurders zich achter s c h a a r d e n . De forse bezuinigingen op het hoger onderwijs e n d e v e r a n d e ­ ringen d a a r b i n n e n als gevolg d a a r v a n m a a k t e n e e n nieuwe vorm v a n besturen nodig, aldus Brinkman, m a a r d e wetgever heeft niet voorzien m d e nood­ zakelijke integratie v a n beleid e n bestuur. "Laat V^^cdlage dat m a a r e e n s veranderen," zei hij. "De universiteit is nu onbestuur­ b a a r gemeten n a a r d e bestuurs­ t a a k zoals die sinds d e TVC­ operatie is g a a n gelden. Die

Brinkman verwacht niet dat d e VU in 2000 nog e e n universi­ teitsbestuur kent in d e vorm v a n een universiteitsraad e n e e n college v a n bestuur. Die twee organen moeten volgens h e m een duidelijker taakstelling krij­ gen, zodat beslissingen omtrent geld (UR) e n personeel (CvB) niet gescheiden worden geno­ men. "Men stelle zo'n dualiteit voor bij d e leiding v a n enige andere grote organisatie, het zijn gewoon twee kapiteins op een schip. Ik b e n gemteresseerd in goed bestuur, desnoods wordt het college v a n bestuur zelf afgeschaft." De interne or­ ganisatie v a n d e universiteit moet flexibeler e n gedifferen­ tieerder worden, aldus Brink­ man. Managementsontwikke­ ling is daarbij voor hem het to­ verwoord. Brinkman bepleitte met grote nadruk het o p n e m e n v a n facul­ teitsvertegenwoordigers in d e universiteitsraad in plaats v a n universiteitsgeledingen (TAS, WP en studenten), omdat het be­

sturen v a n e e n universiteit sim­ pelweg betrekking heeft op e e n faculteit e n niet op geledingen. "Nu worden r a a d s l e d e n verko­ zen door e e n geleding e n ik zou ze verkozen wülen zien door d e faculteiten." Na d e lezing ver­ k l a a r d e hij d e s g e v r a a g d tegen­ over ons dat d e l a g e opkomst voor d e universiteitsverkiezin­ g e n ook hieruit te verklaren moet zijn. Dat is volgens h e m tevens e e n b e z w a a r binnen d e universiteitsraad zelf: sommige m e n s e n voelen zich voor joker zitten, omdat ze g e e n enkele in­ vloed lijken te h e b b e n op het belissingsproces. "Dat is eigen­ lijk e e n doodgriezelige situatie." Brinkman toonde zich in zijn le­ zing bezorgd over het behoud v a n d e identiteit v a n d e VU. Hij w^ees op d e vergrijzing v a n het personeel dat indertijd met vol­ ledige instemming d e christelij­ k e doelstelling onderschreef. De feiten zijn dat nu geregeld dis­ pensatie v a n d e instemmingseis wordt verleend a a n weten­ s c h a p p e r s die a a n d e VU wor­

Wallage critiseerde het gebrek a a n strijdlust v a n d e universitei­ ten om zelf te a a n v a l te o p e n e n op politieke beslissingen. "De heer Deetman is g e e n zwakke minister," w a a r s c h u w d e hij. De lijdzame houding v a n universi­ teitsbesturen ­Wallage gebruik­ te het televisiejargon: They are out to get us..- zou als het g a a t om daadkracht, g e v o n d e n kun­ nen worden door méér d e over­ eenkomsten tussen d e universi­ teiten d a n d e verschillen te be­ nadrukken.

W a l l a g e hekelt slachtoffersrol universiteiten

Daarvoor is e e n omslag in d e huidige universitaire strategie nodig, meent Wallage. In plaats van versnippering ­ elke univer­ siteit voor zich­ zou er e e n col­ lectief universitair tegenbeleid moeten worden gevoerd om d e overheidsinvloed te stuiten. Vol­ gens Wallage k a n dat met het daadwerkelijk tonen v a n e e n grotere bereidheid om d e geza­ menlijke autonomie echt vorm te geven e n het accent te leggen op innovatie v a n onderwijs e n onderzoeksstructuren: "Een au­ tonomie die zo wordt vormgege­ ven, dwingt in Den H a a g res­ pect af," zei d e P vdA­onderwijs­ speciahst. Gezamenlijk in d e a a n v a l g a a n , dat geldt, volgens Wallage voor de wisselwerking praktijk e n universiteit, voor reacties op be­ leidsnota's, op werkloosheids­ cijfers, op studentenaantallen én vooral ook voor e e n gezame­ lijk beleid voor onderwijs e n on­ derzoek. Ook wat dat betreft, adviseerde WaDage minder

Foto Bram d e Hollander

operatie eiste zelfbestuur v a n d e universiteit m a a r dat w a s niet uitvoerbaar bij d e geldende bestuursorganisatie. De V\rWO heeft zich d a a r niet a a n a a n g e ­ ^ past." Onzekerheid overheerst vol­ g e n s Brinkman het beeld v a n d e toekomst v a n d e universiteit. "Het is politiek koffiedik kijken." Veranderingen binnen het ho­ g e r onderwijs komen heel lang­ z a a m tot stand. Vijfentwintig j a a r geleden al w e r d e n er plan­ n e n geopperd om d e cursusduur te verkorten. D a a r is d a n mtein­ delijk d e twee fasenstructuur uit voort gekomen, ook al stelt die t w e e d e fase niets voor, aldus Brinkman. Het is inherent a a n het politieke systeem dat ingrij­ pende veranderingen veel energie v a n e e n minister ver­

g e n . Het overdragen v a n taken a a n d e universiteit zal e e n ver­ lichting betekenen. M a a r d a t vereist g o e d e regelingen e n d a a r ontbreekt het tot nu toe nog a a n , zei hij. Veranderingen binnen het on­ derwijssysteem moeten er ko­ men, dat is voor Brinkman zo klaar als e e n klontje. De twee­ fasenstructuur e n d e toekomsti­ g e invoering v a n e e n knipkaar­ tensysteem vond hij op zichzelf g o e d e ideeën. Maar minister Deetman doet ook in zijn toe­ komstschets, w a a r i n hij die strippenkaart introduceert, g e e n dmdelijke uitspraken over h o e d e studiefinanciering er bij­ voorbeeld uit moet zien als zo'n keuzesysteem wordt inge­ voerd.

'Respect afdwingen effectiever' Het wordt tijd dat de universiteiten hun slachtof­ fersrol van zich afschudden en zelf het voor­ touw nemen onder het motto: Let's give it to them, before they give it to us. Deze oppeppende woorden komen van Jacques Wallage, onder­ wijsspecialist van de PvdA in de Tweede Ka­ mer die afgelopen maandag sprak in de Hora Est­cyclus: De universiteit in 2000. vanuit deeldisciplines e n min­ d e r vanuit d e eigen profilering al^ universiteit te redeneren. V\^allage besloot zijn v e r m a n e n ­ d e betoog met: "We zullen d e k o m e n d e jaren, in e e n keiharde s l a g om meer kennis é n om d e humanisering v a n e e n samen­ leving die door d e techniek steeds meer gedomineerd lijkt, die herwonnen kracht v a n d e Nederlandse universiteiten h a r d nodig hebben."

Frustaties Wallage's rede ­hij h a d e e n pu­ bliek v a n m a a r twintig geïnte­ resseerden­ w a s d e verhouding tussen d e politiek e n universiteit. Hoe is die verhouding? "Danig gefrusteerd," aldus Wallage. Niet cdleen krijgen nieuwe leden v a n d e Tweede Kamer tegen­ w^oordig in e e n a p a r t e bijeen­

komst uitleg v a n het P laatsen­ Geld­Model, omdat a n d e r s d e k a n s groot is dat d e volksverte­ genwoordiging niet meer weet w a a r ze over beslist, ook d e mi­ nister zelf stelt allerhande com­ missies in om zich te laten advi­ seren. Commissies die volgens W a l l a g e "vooral ten doel heb­ b e n ministeriele p l a n n e n te be­ oordelen, in plaats v a n het ver­ schaffen v a n e e n kwaliteitsoor­ d e e l v a n betrokkenen." Een on­ gunstige ontwikkeling, meent hij: "Visitatiecommissies, him samenstelling, hun werkwijze e n d e eisen v a n zorgvuldigheid w a a r a a n zij h e b b e n te voldoen, d a t zijn typisch beleidszaken voor d e universiteiten zelf. Hoe e e r d e r in dat stelsel lijn wordt gebracht, hoe eerder d e minis­ ter wordt g e d w o n g e n d a a r o v e r b i n d e n d e afspraken te m a k e n met d e gezamenlijke universi­ teiten," voorspelde hij.

Gee ja Oldenbeuving Opvallend n o e m d e hij hoe Deetman, onder druk v a n uni­ versitaire reacties e n uitge­ b r a c h t e adviezen, zijn oorspron­ kelijke Selektieve groei­ e n krimp­plannen drastisch heeft bijgesteld. Meer d a n bij d e TVC is gebeurd. "Het is kermelijk voor d e instellingen beter moge­ lijk voor hun plarmen g e n a d e te vinden in d e ogen v a n d e b e ­ trokken deskundigen d a n d e mi­ nister voor d e zijne. Dat is e e n belangrijk aanknopingspunt voor hoe het verder moet," aldus Wallage. Als voorbeeld v a n Deetmans ei­ g e n onderzekerheid over d e toekomst v a n het universitair onderwijs h a a l d e hij het idee v a n e e n "strippenkaart" a a n . "Nu meldt d e minister ons in zijn toekomstschets voor het hoger onderwijs het b e l a n g v a n deel­ tijd­onderwijs e n flexibilisering v a n het onderwijsaanbod. Nog g e e n j a a r geleden zat hij bij het beoordelen v a n aanvragen voor deeltijdse opleidingen te millimeteren e n keurde menig p l a n v a n d e instellingen af. "Een t w e e d e voorbeeld: "Wie schonk Tilburg d e vrije­tijdskunde in dezelfde m a a n d dat hij in d e Kamer d e reïntegratie v a n d e

Foto Bram d e Hollander

sociale w e t e n s c h a p p e n verde­ digde? ...U m a g nooit meer ra­ den..." Hij gaf universiteiten in overwe­ ging hun strategie te b e p a l e n n a a r het model v a n d e g e m e e n ­ ten. Gemeentebesturen worden ook geconfronteerd met vele te­ genstrijdige belangen. "Maar in d e bestrijding v a n d e werkloos­ heid, in het vinden v a n nieuwe financieringsvormen, in cultuur­ politieke initiatieven, in e e n wis­ selwerking met het bedrijfsle­ ven, laten veel gemeentebestu­ r e n e e n eigen gezicht zien. Het wordt d a a r m e e voor d e rijkso­ verheid steeds moeilijker eenzij­ dig d e marsroute te dicteren."

O

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen