Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 257

12 DECEMBER 1986 Om e e n studie v a n d e schaat­ stechniek v a n d e wereldtop te maken, toog Ruud de Boer n a a r verschillende grote schaatstoer­ nooien op Europees ­ e n wereld­ niveau. De o p n a m e s gebruikte hij om beeld voor beeld metin­ gen te verrichten v a n onder a n ­ dere d e stand e n d e hoeken v a n knie­ e n enkelgewrichten. De metingen m a a k t e n deel uit v a n het biomechanisch gedeelte van het schaatsonderzoek. Via formules e n berekeningen wer­ den relaties gelegd tussen ver­ schillende krachten {wrijving e n energie) e n d e b e w e g i n g e n v a n het lichaam. De a n d e r e poot w a a r o p het proefschrift staat is het fysiolo­ gisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken n a a r d e reactie v a n hart, longen e n spieren op in­ spanning. De zuurstofopname is een m a a t voor d e conditie v a n het ü c h a a m . Voor e e n g o e d e verbranding in d e spieren is het belangrijk zoveel mogelijk zuur­ stof op te nemen. Hoe hoger d e verbranding, des te sterker d e spieren. Bij d e heren e n d a m e s schaatsers in hun aërodynami­ sche p a k k e n is over het alge­ meen duidelijk te zien welke spieren bij e e n topschaatser goed ontsvikkeld moeten zijn. "Het bijzondere v a n dit onder­ zoek is dat w e biomechanische metingen e n fysiologisch onder­ zoek tijdens het s c h a a t s e n ge­ combineerd hebben," vertelt Ruud d e Boer. Als hij over d e werkzaamheden rondom zijn onderzoek praat, spreekt hij n a ­ drukkelijk in meervoud. "De hulp en het advies v a n m e d e ­ werkers e n studenten is onont­ beerlijk geweest."

Conclusie Ruud de Boer in proefschrift over schaatstraining en ­techniek:

Snelste tijden m a a k je op een scheve schaats "Hein Vergeer en Karin Kania zijn wereldkam­ pioenen omdat zij d e beste afzettechniek h e b ­ ben." Deze overtuiging onderbouwt Ruud de Boer, wetenschappelijk medewerker bij d e In­ terfaculteit Lichamelijke Opvoeding (IFLO), in zijn proefschrift over trainingsmethoden en techniek bij het wedstrijdschaatsen, w a a r o p hij 18 december promoveert. Zijn onderzoek wijst uit: hoe schuiner d e afzet, hoe sneller men schaatst. Belangstelling voor het schaatsonder­ zoek ontbreekt niet. Trainers houden hun oren voor d e w e t e n s c h a p open en d e universiteit v a n C a l g a r y heeft IFLO­medewerkers uitgenodigd om bij d e Olympische Winterspelen in 1988 e e n uitgebreid schaatsonderzoek te doen.

Meetschaats Het schaatsonderzoek heeft en­ kele opmerkelijke instrvimenten voortgebracht. Men ontwikkel­ de een speciale schaats, w a a r ­ mee d e krachten die e e n schaatser op het ijs uitoefent, gemeten konden worden. Door verbuigingen tijdens het schaat­ sen v a n speciale elementen , die d e schoen met het ijzer ver­ binden, kon m e n die krachten tijdens het s c h a a t s e n registre­ ren. Overigens is m e n door per­ fectionering v a n deze 'meet­ schaats' nu in staat met behulp van e e n computer d e ijswrijving te meten. "Een unicum e n e e n technologisch hoogstandje," weet Ruud d e Boer te vertellen. Ook vond m e n e e n methode om tijdens het s c h a a t s e n fysiolo­ gisch onderzoek te verrrichten. Een doorgetrainde proefschaat­ ser kreeg elektroden o p d e hart­ streek e n e e n m e e t a p p a r a a t j e op zijn rug g e b o n d e n om d e hartslag te registreren. Voor het schaatsonderzoek werd d e zo­ g e n a a m d e Douglas-hag aëro­ dynamisch gemaakt. In zo'n plastic Douglas­bag wordt d e uitgeademde lucht via e e n slang uit d e mond o p g e v a n g e n . Aan d e h a n d v a n d e inhoud v a n de zak k a n m e n meten hoeveel zuurstof d e schaatser tijdens zijn rit opneemt. Een laatste bijzonderheid v a n het onderzoek is het speurwerk naar d e precieze coördinatie van d e spieren bij het schaat­ sen. "Dat is nog nooit onder­ zocht." Ruud d e Boer legt uit hoe hij de spiercoördinatie op het spoor kwam. "Door elektroden op d e huid te plaatsen konden we de electrische activiteit v a n de spieren meten. We h e b b e n onze biomechanische metingen gerelateerd a a n d e werking van d e spieren e n w e weten nu zo'n beetje welke spieren w a n ­ neer e n met welke kracht wer­ ken." Het blijkt dat het aan­uit mechanisme v a n d e spieren bij het schaatsen volgens e e n heel precies patroon werkt. Voor top­ schaatsers betekent dat volgens

Ruud d e Boer: 'Topschaatsers hebben meestal v a n nature e e n be­ p a a l d e techniek e n schaatsen d a a r o m snel." Foto Bram de HoUander Ruud d e Boer dat m e n door e e n g o e d e timing e e n explosievere e n effectievere afzet k a n m a ­ ken. De uitkomst v a n het schaatson­ derzoek v a n De Boer is met n a m e o p het punt v a n d e tech­ niek v a n het s c h a a t s e n eendui­ dig: hoe schuiner d e afzet bij d e slag, hoe sneller m e n schaatst. Door e e n schuine afzet e n e e n goede, coördinatie v a n d e afzet­ techniek k a n d e schaatser d e optimale snelheid uit zijn s c h a a t s a r b e i d halen. Volgens De Boer is het zelfs zo dat d e verschillen tussen d e s c h a a t s e ­ lite worden b e p a a l d door ver­ schil in afzettechniek. "Dat w a s h e e l duidelijk te zien bij d e film­ o p n a m e s die w e bij het Wereld­ kampioenschap van de dames in 1983 maakten. De Oostduitse meisjes w a r e n het snelst, zij h a d d e n ook d e schuinste afzet. Ik b e n ervan overtuigd, dat dit

principe ook voor Hein Vergeer geldt."

Bochtenwerk Het m a a k t volgens Ruud d e Boer niet uit of m e n l a n g e of korte afstanden schaatst, d e schuinste afzettechniek blijft d e snelste. Alleen het slagritme va­ rieert op d e l a n g e ­ e n korte af­ standen. Ook in d e bocht is d e afzettechniek bepalend. De Boer heeft als eerste het boch­ tenwerk v a n d e schaatsers on­ derzocht. Uit zijn onderzoek blijkt dat d e schaatser in d e bocht tot e e n b e p a a l d e (schui­ ne) afzettechniek wordt ge­ d w o n g e n door d e cirkelbewe­ ging die hij moet maken. Op het rechte eind k a n d e schaatser zelf kiezen op welke manier hij afzet. De slechtere rijder zal zich d a n v a n d e betere onderschei­

Carolien S tam d e n . Door e e n betere techniek komt e e n g o e d e schaatser beter e n sneller d e bocht door. Ook bleek uit het onderzoek dat grote schaatsers in d e bocht e e n voordeel h e b b e n . Zij h e b b e n m e e r spieren d a n kleinere rij­ d e r s e n kunnen d a a r o m relatief m e e r energie leveren. Op het rechte eind wordt die voorsrong v a n grote schaatsers teniet ge­ d a a n door d e grotere wrijving die zij ondervinden. In d e bocht neemt d e schaatser e e n a n d e r e houding a a n e n speelt d e wrij­ vingsweerstand de grotere s c h a a t s e r minder parten. Nu d e optimale schaatstechniek uit onderzoek bekend is gewor­ den, zou onze nationale schaat­ strots toch alle medaüles binnen kunnen halen. Men hoeft alleen m a a r d e g o e d e techniek onder d e knie te krijgen. D a a r ligt ech­ ter het probleem. De v r a a g is of m e n d e techniek v a n e e n schaatser kan veranderen. "Topschaatsers h e b b e n meestal v a n nature e e n b e p a a l d e tech­ niek e n kunnen d a a r o m snel schaatsen," weet Ruud d e Boer te vertellen. "Een groot deel is a a n g e b o r e n : d e spieropbouw, d e coördinatie e n ook d e condi­ tie. Wij zeggen altijd: Als je olympisch kampioen wüt wor­ den, moet je je ouders heel zorg­ vuldig uitkiezen." Een doorbraak is d e weten­ s c h a p v a n d e schuine afzettech­ niek niet. Toch zijn trainers niet zonder belangstelling voor d e w e t e n s c h a p . Verschillende on­ derzoekers v a n d e IFLO h e b b e n intensieve contacten met natio­ n a l e kopstukken e n g e w o n e trainers. Ook voor d e onder­ zoeksresultaten v a n De Boer b e ­ s t a a t belangsteUing in d e pro­ fessionele schaatswereld. Maar je kunt niet stellen dat d e weten­ s c h a p e e n niet w e g te d e n k e n rol speelt in d e topsport. "Wij doen niet a n d e r s d a n net­ jes in kaart b r e n g e n wat trai­ n e r s v a a k gevoelsmatig al wis­ ten," zegt Ruud d e Boer met ge­ p a s t e bescheidenheid. "ledere trainer weet d a t je zo schuin mo­ gelijk moet afzetten. M a a r m e n vindt het prettig dat wij d e din­ g e n op e e n rijtje zetten, zodat d e trainers weten w a a r ze op moe­ ten letten. Wij kurmen a a n d e h a n d v a n onderzoek duidelijk m a k e n wat belangrijk is voor het s c h a a t s e n e n w a a r d e a a n ­ d a c h t op gericht k a n worden. Het is a a n d e trainer om deze wijsheid toe te passen."

Zomertraining Het onderzoek n a a r oefeningen voor zomertraining, ook in het proefschrift beschreven, wordt Ruud d e Boer wellicht door d e trainers in d a n k afgenomen. De Boer bekeek enkele a l g e m e e n gebruikte zomeroefeningen op h u n biomechanische e n fysiolo­ gisch gerichte overeenkomsten met schaatsen. Fietsen e n droog­schaatsen (schaats­ sprongen) bleken niet ideaal. Fietsen w a s bijvoorbeeld wel g o e d voor d e a l g e m e n e condi­ tie, m a a r k w a m niet overeen met d e korte, explosieve spier­ b e w e g i n g e n bij het schaatsen. De beste zomertraining voor s c h a a t s e r s w a s rolschaatsen e n d e schaatsplank. Uit het onder­

zoek bleek dat zowel d e b e l a s ­ ting v a n het hart­ e n longensys­ teem als d e techniek v a n deze oefeneningen het meest met s c h a a t s e n overeen kwamen. Bijzondere belangstelling voor het schaatsonderzoek v a n d e IFLO heeft d e universiteit van Calgary. In Calgary (Canada) w o r d e n in 1988 d e Olympische Winterspelen gehouden. Het Intenaüonaal Olumpisch Comité gaf d e d a a r zetelende universi­ teit d e opdracht e n het geld om tijdens d e O.S . meer inzicht in d e schaatstechniek te vergaren. De universiteit ging op zoek n a a r wetenschappelijke des­ kundigheid op schaatsgebied e n vond die op d e VU. N a a s t Ruud d e Boer h o u d e n ook dr. G.J. Van Ingen S chenau, dr. G. d e Groot e n drs. J. d e Koning v a n d e vakgroepen functionele a n a t o m i e e n inspanningsfysio­ logie e n gezondheidkunde zich met schaatsonderzoek bezig. Dit onderzoek zal d e basis vormen voor de wetenschappelijke vverkzaamheden in Ccdgary. De Boer vertrekt begin januari n a a r C a n a d a om d a a r d e voorberei­ dingen voor het onderzoek te treffen. De a n d e r e medewer­ kers zullen n a k o m e n tegen d e tijd dat d e spelen losbarsten. "We g a a n tijdens d e winterspe­ len d e afzettechniek verder analyseren. Ook d e bocht wordt vyeer onder d e loep g e n o m e n e n w e g a a n ons bezighouden met d e starttechniek."

Klapschaats Het schaatsonderzoek a a n d e IFLO m a a k t furore. Ook d e k l a p s c h a a t s is geboren uit d e speelse ideeën v a n onder a n d e ­ r e G.J. Van Ingen S c h e n e a u e n G. d e Groot. Het idee om e e n s c h a a t s te m a k e n w a a r v a n het ijzer los v a n d e schoen k a n scharnieren wekte veel belang­ stelling. Zeker toen d e ontwikke­ l a a r s v a n d e klapschaats open­ b a a r d e n dat m e n er snellere tij­ d e n m e e kon halen. Ruud d e Boer is niet direct be­ trokken geweest bij d e ontwik­ keling v a n d e klapschaats. Zijn onderzoek n a a r d e afzettech­ niek v a n het s c h a a t s e n beves­ tigt echter wel het principe v a n d e klapschaats. "Doordat het schaatsijzer k a n scharnieren k a n men d e enkel tijdens het s c h a a t s e n strekken." Ücht Ruud d e Boer toe. "Die enkelstrekking zorgt ervoor dat meer spieren gebruikt kunnen worden e n door e e n betere coördinatie v a n d e spieren k a n d e schaatser m e e r energie in d e afzet stop­ pen." De professionele schaatswereld toonde aanvankelijk wel b e ­ langstelling voor d e klap­ schaats, m a a r wilde er uiteinde­ lijk nog niet op overstappen. "De klapschaats vereist e e n a n d e r e schaatstechniek. Het kost enige tijd om e e n a n d e r e manier v a n s c h a a t s e n a a n te leren, d a a r b e g i n n e n topschaatsers niet a a n . " O p het ogenblik wordt d e k l a p s c h a a t s verder ontwikkeld door d e fabrikant in samenwer­ king met d e wetenschappers die h e m uitgedacht h e b b e n .

Advertentie

COMPATIBLE PC FL. 2685,—. Incl. BTW Netto. Q­PC met 256Kb Intern geheu­ gen 2 discdrives, monochroom 12" monitor Hercules compatible grafische kaart, clock calender kaart. 2 parallel, 1 serieel en game interface. 8 uitbreidings slots. Dos 2.11 en GW basis en handleiding. LORJÉ COMPUTERS Utrechtsestraat 30 1017 VN Amsterdam Tel 020­25 63 94

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen