Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 393

CULTUUR VU­orkest heeft plafond nog niet bereikt "Ook al wordt ik dirigent v a n het Concertgebouw, het VU­orkest zou ik tot mijn vijfenzestigste niet willen laten schieten", zegt e e n serieuze Daan Admir aal, ruim elf jaar werkzaam als bezielend dirigent bij het VU­orkest. M et het ambitieuze project rond acht Nederlandse componisten in het vooruitzicht k a n het VU­or­ kest nauwelijks e e n geruststel­ lender uitlating verwachten. Over zijn w a a r d e r i n g voor het orkest laat D a a n Admiraal wei­ nig twijfels b e s t a a n in e e n inter­ view n a a r aanleiding v a n d e komende concerten. Daan Admiraal, n a a s t dirigent bij onder a n d e r e het Brabants Kamerorkest en het Nederlands Studentenorkest ook trotse b e ­ zitter v a n d e Prix d'Excellence voor hobo, laat m e in zijn nieu­ we werkkamer binnen, w a a r hij onmiddellijk over zijn lessen bij

Francis Lesman d e b e f a a m d e Kyrü Kondrashin begint te vertellen. "Die m a n is e e n fantastische leraar. Ik weet n o g goed, dat ik e e n keer twee pianisten bij hem moest dirige­ ren. Halverwege riep hij stop e n zei tegen d e pianisten: 'Jullie spelen mooi. Dat is fout! Een di­ rigent leert aUeeïi als iets uit d e h a n d dreigt te lopen en hij d e z a a k in g o e d e b a n e n moet her­ leiden. Dus nu moeten jullie ge­ j a a g d g a a n spelen zodat hij p a s echt moet g a a n dirigeren'. Een a n d e r e keer m a a k t e hij me er op attent, dat ik elke sectie biimen het orkest meer moest b e n a d e ­ r e n n a a r het karakter v a n d e instrumenten: trombones h a d ­ d e n a n d e r e h a n d g e b a r e n nodig d a n violen. Van h e m h e b ik ge­

Salonrevolutie In galerie 'Lumen Travo' is n o g tot e n met 8 m a a r t e e n expositie te zien v a n Hans Booy. Galeriehoudster M a­ rian v a n Tüborg ontruimt geregeld h a a r prachtige woning a a n het Spui, bo­ ven boekhandel Athe­ naeum, om plaats te ma­ ken voor b e e l d e n d e kunst. Zij wü e e n sfeer creëren als in d e vroegere salons: h a a r huiskamer als cen­ trum waarvanuit v a n aUes in beweging gezet wordt. De tentoonstelling d r a a g t d e intrigerende titel 'Salon­ revolutie'. Bereiden v a n Tüborg e n d e h a a r omrin­ g e n d e kunstenaars nu soms zelfs e e n revolutie voor? De realiteit blijkt a n d e r s . Na het beklimmen v a n vier trappen betreed ik e e n rus­ tige ruimte. Er klinkt klas­ sieke muziek, kunst hangt netjes a a n d e muren. Het betreft composities v a n ge­ ometrische figuren, die doen denken a a n construc­ tivistische schilderijen uit het begin v a n deze eeuw. Ze zijn echter niet geschil­ derd, m a a r opgebouwd uit stukken...tapijt! D a a r her­ ken ik warempel het be­ roemde kruis v a n M ale­ witsch in e e n bruin g e m ê ­ leerde uitvoering tegen e e n woUige grijsblauwe achtergrond. AUe werken blijken n a g e m a a k t v a n schilderijen v a n Russische constructivisten.. Gingen deze kunstenaars tijdens d e revolutie v a n 1917 nog met hun werk d e straat op, als d e kunst bij uitstek voor het zegevierend proleta­ riaat, h e d e n ten d a g e is het verworden tot w a n d d e c o ­ ratie v a n d e rijken. De schilderijen die Booy als uitgangspunt nam, zijn mo­ menteel allen in het bezit ­ v a n d e Keulse chocolade­ fabrikant Peter Ludwig, die

zijn collectie onlangs on­ derbracht in e e n gigan­ tisch museum. Het elitaire v a n d e kunstwereld wordt door Booy a a n d e k a a k ge­ steld door zijn werk uit te voeren in burgerlijk tapijt. Van revolutie tot salonre­ volutie. "Kunst is e e n bourgeois­ a a n g e l e g e n h e i d bij uit­ stek", aldus Booy, "Ik reali­ s e e r d e m e ineens hoe schrijnend het is dat zulke werken, indertijd met veel idealisme vervaardigd, nu als prestigeobject dienen e n voor veel geld worden verhandeld. Ik g a niet zo ver d e kunsthandel af te wijzen, het is ook mijn bron v a n inkomsten. M a a r ik wil niet, zoals sommige kunste­ n a a r s , tegen wQ e n d a n k d e 'bohémien' uithangen. Ik wil laten zien dat ik m e e r v a n bewust ben, dat mijh w^erk zich altijd zal beper­ ken tot e e n hoogst elitair circuit." Ironisch g e n o e g ontkomt Booy niet a a n dit circuit. Zijn werk hangt nota b e n e a a n de wanden van een huiskamer. Bovendien is het, door het thema, n o g e e n s extra elitair: wie niet voldoende op d e hoogte is v a n d e constructivisten, zal het werk wellicht verkeerd begrijpen. Degenen die echter wel bekend zijn met d e z e schilderijen, het zoge­ n a a m d e kunstminnende publiek, zullen door Booy e v e n op het a n d e r e b e e n worden gezet, d e relativi­ teit inzien v a n het kunstge­ beuren. Het schriUe con­ trast tussen d e uitgebalan­ c e e r d e vormen e n het b a ­ n a l e bloemetjestapijt werk­ te op mij althans verfrissend. ­

(Iris Dik) H a n s Booy: salonrevolutie. Nog tot e n met 8 maart bij 'Lumen Travo , Nieuwezijds Voorburgwal 352 IV. G e o p e n d v a n 14 00­18.00 uur

leerd om aUeen met mijn h a n ­ d e n beelden te maken." Hij haalt d e partituren v a n d e in m a a r t te spelen stukken te voor­ schijn. In hoog tempo wijst hij d e belangrijke p a s s a g e s a a n e n legt uit w a a r d e moeilijkheden zitten. Soms zingt hij wat voor of speelt e e n motiefje op d e piano. V a n alle composities weet hij wel iets te vertellen. 'Arbeid' v a n M arius M onnikendam weerspiegelt d e dynamische at­ mosfeer v a n d e Rotterdamse h a v e n rond 1930. Henriëtte Bos­ m a n s is d e eerste vrouw v a n wie het VU­orkest e e n werk zal spelen. "Haar concert voor pia­ n o e n orkest is als e e n lieflijke rivier, die echter nooit buiten h a a r oevers treedt. Het orkest zelf is nogal w e g v a n het stuk v a n RudoU Escher, m a a r ik b e n nogal sceptisch. Ik weet niet of het publiek d e motieven wel zal herkennen. De symfonie v a n Leon Orthel h e b b e n w e e e n j a a r of vijf geleden al e e n keer ge­ speeld. Het is e e n heel strijd­ b a a r m a a r niet bitter stuk e n zeer lyrisch. Heel mooi, net e e n kleine Shostakovitch." "Bij d e repetities liggen w e v a a k dubbel v a n het lachen om d e speciale geluidseffecten bij Ton d e Leeuw. Het is e e n jaren­zes­ tig­stuk v a n klankvelden in pro­ portionele notatie. De lengte v a n d e noten is relatief, elke m a a t duurt e e n p a a r seconden e n d e musici interpreteren. Ei­ genlijk h e b ik dat stuk helemaal niet in d e hand: het orkest im­ proviseert e n ik zwaai met mijn a r m e n in d e hoop dat het a a n het eind weer goed komt. Toen e e n beroemd orkest in e e n soortgelijk stuk plotseling stQ­ viel, bleek dat d e eerste violist gewoon e e n b e s t a a n d e celloso­ n a t e zat te spelen in plaats v a n te improviseren. Die heeft toen e e n flinke uitbrander gehad!" O n d a n k s zijn plezier bij d e ge­ kozen Nederlandse stukken, meent hij toch e e n kanttekening te moeten maken. "Het blijft r a a r d a t ook in d e muziek Nederlan­ ders meteen te herkennen zijn. Ze zijn onderkoeld e n g a a n nooit e e n s echt met d e billen

D a a n Admiraal in actie bloot, emotioneel gezien d a n . Bij sommigen is af e n toe te horen d a t het knutselwerk is. AUe gro­ te genieën w a r e n natuurlijk ook zeer ambachtelijk, m a a r bij h e n ondermijnde d e fantasie steeds het voorspelbare. Wat Beetho­ v e n bijvoorbeeld d e e d in d e Vijfde met e e n eenvoudig mo­ tiefje is werkelijk geniaal. Vroe­ ger h a d je in d e architectuur v a n die brede R o m a a n s e bogen om het d a k v a n e e n gebouw te d r a g e n tot m e n d e Gothische spitsboog uitvond, die nog veel z w a a r d e r e plafonds aankon. Beethoven's spanningsbogen kunnen aUes a a n . Het leuke v a n het VU­orkest is dat het zijn pla­ fond n o g steeds niet heeft be­ reikt." "Voor d e concerten in maart h e b b e n w e heel h a r d gewerkt. Door allerlei sectierepetities met alleen d e blazers of d e strijkers h e b ik zeker twee keer zoveel tijd moeten besteden als nor­ m a a l . Nochthans is het VU­or­

Ferreri's oplossingen Hoezo m a n n e n p r a a t g r o e p . De oplossingen v a n M arco Ferreri zijn veel simpeler. In La gr ande boulfe vreten vier heren zich letterlijk dood. A a n het eind v a n La demière femme castreert G é r a r d Depardieu zich met e e n electrisch broodmes. "Een bevrijding", zegt Fer­ reri zelf. "Mijn fUms zijn op­ timistisch, m a a r je kunt niets nieuw opbouwen zon­ der het oude te vernieti­ gen". In Chiedo asilo ver­ telt d e onderwijzer zijn kleuters, met e e n kussen onder zijn trui, dat ook m a n n e n kinderen kunnen krijgen. Zelfs deze toch goedwillende man, e e n prachtige rol v a n d e sinds Down by law zo populaire Roberto Benigni, overleeft d e füm echter niet. De hoofdpersoon v a n Tales of ordinary madness redt het wel, m a a r v r a a g niet hoe. N a e e n vergeefse poging terug te kruipen in d e b a a r ­ moeder v a n d e e n e vrouw eindigt hij a a n d e boezem v a n een a n d e r e vrouw. Moge duidelijk zijn dat d e füms v a n Ferreri met enig

gevoel voor symboliek be­ keken dienen te worden. N a al deze füms word je natuurlijk wel nieuwsgie­ rig, w a a r Ferreri zijn opti­ misme op baseert. Want ook Bye bye monkey ­ al­ leen d e titel al ­ eindigt met d e dood v a n d e mannelijke hoofdpersonen. Er zijn al­ leen nog e e n moeder e n h a a r kind, e e n dochtertje uiteraard. M a a r ja, d a n is d e füm afgelopen. Storia di piera uit 1983 is d e eerste füm v a n Ferreri, w a a r i n vrouwen d e hoofd­ rol spelen. Het v e r h a a l be­ staat uit d e herinneringen v a n e e n dochter a a n h a a r moeder. Een bevalling in het begin geeft a a n dat het dit keer e e n v r o u w e n a a n ­ gelegenheid is. De moeder hoopt op een dochter, va­ d e r is nergens te beken­ nen. In liefdevoUe beelden l a a t Ferreri het leven v a n beide vrouwen zien. Ont­ roerend zijn d e scènes waarin d e moeder, ge­ speeld door H a n n a Schy­ guUa, h a a r depressies overwint door zich in h a a r

Foto Bram de Hollander

kest, ook volgens critici, het bes­ te amateurorkest in Nederland. Vooral d e ritmische beheersing is e e n sterk punt. W a n n e e r w e nieuwe m e n s e n a a n n e m e n , is e e n zeer belangrijke test altijd het beoordelen v a n d e ritmische v a a r d i g h e d e n . Toen e e n a a n t a l j a r e n geleden e e n p a a r v a n d e beste strijkers weggingen, v r e e s d e ik dat d e boel zou in­ zakken. Gelukkig is dat niet ge­ beurd. Het is werkelijk opval­ lend dat er altijd wel twintigjari­ g e n opduiken, die muzikaal vol­ doen. Toen het VU­orkest afge­ lopen j a a r bij d e Bruckner­ concerten werkelijk stond te swingen, ging er e e n golf v a n voldoening en bewondering door me heen. Het publiek h a d d a t ook zo ervaren e n d e kran­ ten spraken v a n 'bijna profes­ sioneel', hetgeen zeker niet min­ d e r w a a r d i g w a s bedoeld."

Het VU­orkest speelt 'Oude meesters'. 12 m a a r t m de Sonesta Koepelzaal en ­ gra­ tis ­ op 11 maart om 16.00 uur m d e kerkzaal v a n het VU­ziekenhuis.

b e d voor e e n winterslaap terug te trekken. W a a r d e füm over gaat, is echter niet zo duidelijk. Heeft Fer­ reri een nieuw gezin ge­ schapen, w a a r i n ieder e e n gelijkwaardige plaats in­ neemt? M ooi en uitdagend fietst H a n n a SchyguUa op het dorpsplein, m a a r ze rijdt wel in cirkels. Misschien komt het door­ d a t Ferreri een m a n is. In a l zijn füms dienen vrou­ w e n slechts ter illustratie v a n het marmelijk tekort. Hij Ujkt e e n ideaalbeeld te h e b b e n v a n 'de zelfstandi­ g e vrouw', m a a r weet ver­ d e r niet wat hij met dit beeld aanmoet. Stor ia di piera lijkt te g a a n over e e n betere wereld, zonder dat er pasklare oplossingen g e g e v e n worden. Net als veel a n d e r e füms v a n Ferreri eindigt Stor ia di piera aan zee. Niet met e e n overgave, zoals in Tales of or dinar y madness, niet met e e n zelfmoord, zo­ als in Chiedo asilo, m a a r met e e n omhelzing v a n moeder en dochter. En dat is toch hoopvol.

(Dick

Roodenbu r g)

Stona dl piera draait vnjdag 13 m a a r t om 21.00 uur in Filmhuis Ui­ lenstede, tel 5488076

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen