Ad Valvas 1986 - 1987 - pagina 583

CULTUUR Groeten uit China Blijf deze zomer lekker thuis en ga naar Chma. Ja, ook daar re­ gent het, getuige de films die de komende maanden in theater Desmet te zien zijn. De natuur speelt een belangrijke rol in het werk van de laatste lichting Chi­ nese filmers. De 'vijfde generatie' heten ze en dat suggereert een vierde. Wie wel eens 's avonds laat naar de Duitse televisie kijkt, heeft de af­ gelopen jaren zo nu en dan films van die vierde generatie kunnen zien. Ze worden geken­ merkt door een verhaal met een duidelijke boodschap. Mensen, meestal in de stad, proberen hun alledaagse familie­ en rela­ tieproblemen op te lossen. Die boodschap kan, vooral na 1980, heel kritisch zijn: de wantoe­ standen tijdens de culturele re­ volutie komen steeds openlijker aan de orde. De films waren zeker het opblijven waard, van­ wege de realistische weergave van het Chinese stadsleven ­ voorzover dat uiteraard voor een buitenstaander te beoorde­ len is ­ en omdat er goed in gespeeld wordt. Wat de'vorm betreft zijn ze echter heel tradi­ tioneel. Het verhaal wordt dege­ lijk en zonder franje verteld. In de films van de vijfde genera­

Dick Roodenburg tie valt vooral de vormgeving op. Het decor is naar het platte­ land verplaatst en de regisseurs lijken zich, misschien als reactie op het sociaal­realisme van hun voorgangers, uit te leven in soms adembenemende natuur­ opnames. Een 'ontdek je plekje' waar de Chinese dienst voor toerisme tevreden mee kan zijn. Dat wil niet zeggen dat het ver­ haal verdwenen is, maar de na­ druk ligt op de manier waarop het gegeven in beeld gebracht wordt. De regisseurs maken ge­ bruik van de mogelijkheden die het medium film biedt, ze spelen met kadrering, belichting en ge­ luid. Een invloed van de wester­ se films, die pas sinds kort in China te zien zijn, zal hieraan niet vreemd zijn. Aan de andere kant wordt in de füms van de vijfde generatie veel aandacht besteed aan de eigen cultuur en aan de geschiedenis van Chi­ na. Esthetisch gezien baseren de regisseurs zich bewust op een Chinese kunsttraditie, maar ze bedienen zich daarbij van westerse filmtechnieken. In The girl of a good family (Een

Eerbied voor de bioscoopganger Bioscoopbezoekers hoor je vaak klagen over de slechte service die hedendaagse bioscopen bieden. Als vee wordt men de zaal inge­ loodst, waarna niemand zich er nog om bekommert of het beeld onscherp is en of het geluid wel synchroon loopt. Vroeger was alles be­ ter. Toen A.I. Tuschinsky zijn eerste theater oprichtte in een oud zeemanskerkje in Rotterdam, liet hij zijn bezoe­ kers ontvangen door een portier in een goudgegalon­ neerd uniform. De caissière moest bij ieder kaartje een glimlach tevoorschijn tove­ ren en voordat een bezoeker plaatsnam werd zijn stoeltje voor hem omlaag geklapt. Het is deze vérgaande eer­ bied voor de klant die Tu­ schinsky ertoe bewoog aan de Reguliersbreestraat in Amsterdam een bioscoop te bouwen die zesenzestig jaar na de opening nog steeds van de filmgang een bevrij­ ding uit de benauwenis van het dagelijks leven maakt. De architectuur van het ge­ bouw was destijds onder meer vernieuwend vanwege de airconditioning en het zwevende balkon. Belangrij­ ker is echter de aankleding. Tuschinsky liet in verschil­ lende ruimten verschillende kunstenaars onder zijn strenge leiding hun gang gaan. Het resultaat is een mengeling van Art Nouveau (de planten­ en dierenmotie­ ven). Art Deco (de lampen) en Amsterdamse School (het houtwerk). Toen de huidige staf van het theater vorige zomer besloot om rondlei­ dingen te gaan geven, stond

men er zelf van versteld hoe rijk de aankleding nog steeds is. Wandversieringen die abstract lijken te zijn, blijken bij nader inzien toch een pauw of een paradijs vo­ gel voor te stellen. Aardig is bijvoorbeeld de zogenaam­ de vlindergalerij, waarin de lampen de vorm hebben van neergestreken vlinders, co­ connen en rupsen. Deze zomer wordt de rond­ leiding weer gegven. Ze voert langs verschillende vertrekken waar de bio­ scoopbezoeker gewoonlijk niet komt. Bijvoorbeeld de zogenaamde Moorse kamer, met haar zitjes en de aan­ kleding in de stijl van duize­ neneennacht. In deze kamer konden geliefden zich terug­ trekken; nu staat er een bar voor de ingang. De rondleiding eindigt in de grote zaal. Van de oorspron­ kelijke bontheid ervan is weinig overgebleven. Wel kunnen we van de voorstel­ ling op het timpaan boven het filmdoek nog iets aflezen van de invloed die theosofi­ sche en verwante filosofieën destijds op de beeldende kunst uitoefenden. We zien een vis, een vogel, een blik­ sem en een slang, die de vier elementen (water, lucht, vuur, aarde) uitbeelden. Daar doorheen is een strook celluloid gedrapeerd. Film moest de wereld dichter bij de mensen brengen. Derge­ lijk idealisme, kom daar nog een om.

(Johan de Koning) De rondleidingen worden tot septe­ meber iedere maandag­, dinsdag­ en woensdagochtend om half elf ge­ houden

Xingxian en haar 'man' in The girl of a good family. welopgevoede vrouw) van Hu­ ang Jianzhong uit 1984 komen de genoemde kenmerken van de vijfde generatie duidelijk naar voren. De film opent met geheimzinnige tekens op een rotswand, die klassieke Chinese spreuken uitbeelden. Ze toon­ zetten het verhaal, dat rond 1949 speelt. De achttienjarige boerendochter Yu Xingxian wordt uitgehuwelijkt aan de zesjarige Yi Shaowei. Ze trekt in bij haar schoonmoeder en ver­ zorgt haar 'man' als een jonger broertje. Hij is nog niet zindelijk en staat op de meest vreemde momenten in de film te piesen. Alles verloopt harmonisch, tot­ dat een neef langskomt, op wie Xingxian verliefd wordt. Wan­

neer ze na de machtsovername door de communisten de moge­ lijkheid krijgt te scheiden, raakt ze in ernstige gewetensnood. Dit realistische gegeven ­dat trouwens sterk doet denken aan de thematiek van de Turkse film Hazal van Ali Ozgenturk­ is door de regisseur uitgewerkt in sfeervolle, soms bijna surrealis­ tische beelden. Werkelijk schit­ terend zijn de opnames van de bergen, watervallen en meren rond het dorp. Als het in de film regent, ben je blij dat de bio­ scoop niet lekt. De beelden zijn zo mooi, dat ze gaan irriteren. Dat geldt vooral voor de steeds terugkerende kadrering waarin rechts in beeld wordt inge­ zoomd naar een close­up van

Eén orkest maakt nog geen zomer De laatste weken werd met geregelde tussenpozen het ACC op Uilenstede be­ stormd door een horde jonge mensen bepakt met koffers, tassen en muziekstand­ aards. Vanuit verschillende ruimtes verspreid over het combinatiegebouw klonken dan strijkers en blazers, drif­ tig in de weer met de sectie­ repetities voor de zomertour­ nee van het VU­orkest. Van­ daag vindt in het Amster­ damse muziekwalhaUa, het Concertgebouw, het afslui­ tende concert plaats. Zoals altijd heeft het orkest een niet eenvoudig pro­ gramma gekozen: Berlioz' 'Symfonie Fantastique', Ri­ chard Wagners ouverture 'Die Meistersinger von Nürn­ berg' en Richard Strauss' 'Vier letzte Lieder'. Tussen deze werken ligt een tijd­ spanne van ruim honderd jaar, maar door hun roman­ tische karakter blijft het sti­ listisch toch een homogene keuze. Voor de concerten werd in eerste instantie de beroem­ de soliste Roberta Alexan­ der benaderd. Tot haar ei­ gen spijt kon zij zelf niet, maar wist te vertellen, dat de enige soUste in Neder­ land, die deze partijen kon

zingen, Charlotte Margiono was. Zij zong onder andere de vrouwelijke hoofdrol in Otto Kettings "Ithaka" ter ge­ legenheid van de opening van het Muziektheater. Het orkest prees zich derhalve gelukkig toen het er in slaagde haar voor drie van de vijf concerten vast te leg­ gen. Omdat zij vijf concerten in vijf dagen te vermoeiend vond, werd in de Zuid­Kore­ aanse Young­Hee Kim een tweede soliste van interna­ tionale allure gevonden. Vanavond in het Concertge­ bouw geeft Charlotte Mar­ giono echter acte de presen­ ce. Een nadeel van twee so­ listes is dat elk haar eigen ademtechniek heeft. Voor de een kan een muzikale frase net haalbaar zijn, terwijl voor de ander het tempo iets omhoog moet of een extra adempauze moet worden in­ gelast. Bij de zogenaamde t ut t i-iepetities is van een dergelijke spanning echter niets te merken. Met zo'n kleine tachtig man vormt het orkest een magische kring rond de als een Vestaalse maagd op een krukje gezeten dirigent, Daan Admiraal. Als hij heeft afgetikt gaan de strijkstok­

een van de hoofdpersonen en op de achtergrond het land­ schap zichtbaar is. Op zo'n mo­ ment ontaardt het estheticisme tot een truc. Aan de film als ge­ heel doet dat overigens niets af. Hij neemt je mee op een reis waar geen Neckermann­be­ stemming tegenop kan. Prettige vakantiel

The girl of a good family draait vanaf 23 juli twee weken in Desmet, Plantage Mid­ denlaan 4a, telefoon­ 273434 De andere Chinese films van het programma zi)n achtereenvolgens In fhe wüd mount ains (Yan Xueshu, 1985, vanaf 11 )imi), The horse t hief (Tian Zhuangzhuang, 1985, vanaf 26 juni), The black cannon incident (Huang Jianxm, 1983, vanaf 9 juli), Yellow land (Chen K aïge, 1984, vanaf 6 augus­ tus) en Two st age sist ers (Xie Jm, 1965, vanaf 20 augustus).

ken van de eerste violen om­ hoog en die van de altviolen omlaag. "Ho, stop! Stop! Dit klinkt niet! Als je Bulgaren met Roemenen kruist, krijg je dit soort klanken. De op­ streek op drie moet over gaan in de afstreek naar vier." Er wordt wat gegniffeld, maar de meesten schijnen te weten wat er wordt bedoeld. Iets dat ikzelf beter begrijp, is "Denk eraan, dat jullie baUetschoentjes zijn en geen bergschoenen. Je gaat naar een bal, niet naar een rug­ bywedstrijd!" Met dergelijke luchtigheden wordt de sfeer redelijk ontspannen ge­ maakt zonder dat de aan­ dacht verloren gaat. Men zit nogal eens te babbelen, maar als er weer wat noten moeten worden gespeeld, is de kauwgom alras onder de stoel geplakt. Eenzelfde concentratie hoopt men volgend seizoen op te kunnen brengen als een oude droom in vervul­ ling gaat: de tweede van Mahler. Ook het VU­koor on­ der leiding van Sam ten Vel­ den hoopt dan weer met een tot de verbeelding spreken­ de productie te komen. Voor­ alsnog eenieder een paar zomerse maten rust toege­ wenst.

(Francis Lesman) Concertgebouw Amsterdam om 20.15 uur. Charlotte Margiono en het VU­orkest onder leiding van Daan Admiraal Toegang ƒ16,-, CJP ƒ11,-.

§

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen